ԵԴ/0852/11/22

ԵԴ/0852/11/22

Թ:Թ-- 25-Ի»

«23 ՔԱ 18327175

222 Ց ԱԱՆնեւ ն

ՍՈ» 7 Հ

ԱՈՏԲ 62

ՀՑ ԱՂԻՆԵՐԸ -

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Երնան քաղաքի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Ա.Պողոսյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Ս.Մարաբյան

2026 թվականի ապրիլի 29-ին քաղաք Երնանում

ՀԸ Վճռաբեկ դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի կոռուպցիոն

հանցագործությունների քննության դատական կազմը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Դ.ՎԵՔԻԼՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

Ա.ԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆԻ

Ո.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆԻ

Ս.ՉԻՉՈՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2023 թվականի փետրվարի 16ի որոշման դեմ ԿԻՑ ՍՊԸի ն

ԳԵԳԵԹՑԹԹԹՒՅ: կերկայացուցիչներ Ա.Ֆանյանի ն Լ.Գասպարյանի վճռաբեկ բողոքը,

2

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

Լ ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեում 2022 թվականի հունիսի 29-ին 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ նան՝ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգիրք) 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 308-րդ հոդվածի 2-րդ մասի ն 314-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 62231722 քրեական գործը:

2022 թվականի սեպտեմբերի 6-ին ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեի քննչական երկրորդ վարչությունում ստացված հաղորդման հիման վրա երկուական դրվագով 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ նան՝ ՀՀ գործող քրեական օրենսգիրք) 255-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով, 441-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով ն 445-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 62245522 քրեական վարույթը:

2022 թվականի սեպտեմբերի 6-ին որոշում է կայացվել թիվ 62245522 քրեական վարույթը թիվ 62231722 վարույթին միացնելու մասին, ն նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 62231722 համարով:

2022 թվականի սեպտեմբերի 8-ին Դավիթ Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:

2022 թվականի սեպտեմբերի 12-ին նախաքննության մարմինը որոշում է կայացրել, ի թիվս այլնի, Երնան քաղաքի """"»ո"ոհ "ոո թաղամասի "որրրրղ Բորթթող թռրուլը բոթ հասցեներում գտնվող ո" հա մակերեսով հողամասերն իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին:

2022 թվականի հոկտեմբերի 17-ին ՀՀ գլխավոր դատախազություն է ստացվել նախաքննության մարմնի կողմից կայացված վերոհիշյալ որոշման դեմ "ՀՀ լ «ՀԵԻԳԲԲԵԲԵՒՑԹԵԵԹԵԵԹԵՔ:»» ՍՊԸ-ի ներկայացուցիչներ ԱՖանյանի ն Լ. Գասպարյանի բողոքը, որով վերջիններս խնդրել են վերացնել հողամասերի նկատմամբ գործարքներ կատարելու Հորոթոոոիթթթթռ: |լ. «ճթթթթոթթաթաաթթթա» ՍՊ ընկերության իրավունքների սահմանափակումը:

2022 թվականի հոկտեմբերի 24-ին որոշում է կայացվել բողոքն առանց քննության թողնելու մասին՝ ժամկետանց լինելու հիմքով:

3

2022 թվականի հոկտեմբերի 31-ին ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեում ստացվել է փաստաբաններ Ա.Ֆանյանի ն Լ.Գասպարյանի միջնորդությունը, որով վերջիններս խնդրել են վերացնել իրեղեն ապացույց ճանաչված վերոհիշյալ թվով 4 հողամասերի հետ կապված գործարքների արգելքը ն այդ մասին ծանուցել ՀՀ կադաստրի կոմիտե:

2022 թվականի նոյեմբերի 4ին նախաքննության մարմինը, քննարկելով ներկայացված միջնորդությունը, որոշում է կայացրել այն մերժելու մասին:

2022 թվականի նոյեմբերի 10-ին ՀՀ գլխավոր դատախազությունում ստացվել է (թա աաաոոոոթաթաթ ՍՊ ընկերության Ա. Հ»թրրթթթթթոթա: ներկայացուցիչներ ԱՖանյանի ն Լ.Գասպարյանի կողմից ներկայացված բողոքը՝ նախաքննության մարմնի վերոհիշյալ որոշման դեմ:

2022 թվականի նոյեմբերի 17-ին հսկող դատախազը որոշում է կայացրել բողոքը մերժելու մասին:

2. Քննիչի գործողություններիի դեմ «ՀՀ» ՍՊ ընկերության ն

ԵԳԹԹթթԵՅ:Յ: զերկայացուցիչներ Ա.Ֆանյանի ու Լ.Գասպարյանի կողմից բողոք է ներկայացվել Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան:

2022 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանը (այսուհետ նան՝ Առաջին ատյանի դատարան) որոշում է կայացրել բողոքը բավարարելու մասին ն պարտավորեցրել է վարույթի հանրային մասնակցին վերացնել վերոհիշյալ հողամասերի վրա փաստացի դրված արգելադրումը:

3. Շնկող դատախազի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նան՝ Վերաքննիչ դատարան) 2023 թվականի փետրվարի 16-ի որոշմամբ բավարարել է այն ն բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող որոշումը:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ «Մ ՅՈՈՒՅՈՅՅՅ» ՍՊ ընկերության Ա Պո""ՀՀ:4« ներկայացուցիչներ Ա.Ֆանյանի ու Լ.Գասպարյանի կողմից բերվել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2023 թվականի հունիսի 22-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ ն սահմանվել դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

4

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքները քննվում են հետնյալ հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում.

5. Բողոքաբերները նշել են, որ Վերաքննիչ դատարանը, բեկանելով Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2022 թվականի դեկտեմբերի 20ի որոշումը, յուրովի է գնահատման ենթարկել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի` իրեղեն ապացույցների վերաբերյալ կարգավորումները քննիչի համար սահմանելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ չնախատեսված նոր լիազորություն՝ իրեղեն ապացույց ճանաչված գույքի նկատմամբ սահմանափակումներ իրականացնելու տեսքով: Բողոքաբերների պնդմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանն իր որոշմամբ փաստացի լեգիտիմացրե )լղքթէ քննիչի մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողության փուլը շրջանցող որոշումը Մասնավորապես, Վերաքննիչ դատարանը տվյալ դեպքում կիրառելի է համարել «Գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման մասին» ՀՀ օրենքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետը, որը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի գործող իրավակարգավորումների լույսի ներքո ենթակա չէ կիրառման: Ըստ բողոքաբերների վերը նշված օրենքը համապատասխանում է 1998 թվականին հուլիսի Լին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթներին, համաձայն որոնց՝ քննիչն իրեղեն ապացույց ճանաչված գույքը միանձնյա, առանց որնէ հետագա դատական երաշխիքների, օժտված էր արգելադրելու իրավասությամբ: Մինչդեռ, ներկայումս գործող քրեադատավարական օրենքի գործողության պայմաններում քննիչի՝ գույքն արգելադրելուն վերաբերող որոշումը ենթակա է հետագա դատական ստուգման:

6. Վերոշարադրյալի հիման վրա բողոքաբերները խնդրել են ամբողջությամբ բեկանել Վերաքննիչ դատարանի որոշումը ն կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ:

Վճոաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.

7.` Նախաքննության մարմնի՝ իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին 2022 թվականի սեպտեմբերի 12-ի որոշմամբ արձանագրվել է հետնյալը. «/...) Քրեական գործով ձեռք

5

բերված տվյալները վկայում են այն մասին, որ (...) Երնան քաղաքի, ԵՀՀ թաղամաս "" նկ" հասցեներում գտնվող համապատասխանաբար "շշ" հան" հա մակերեսներով հողամասերը հանցավոր գոլծողությունների օբյեկտ են եղել ն հանդիսանում են ենթադրյալ հանցագործությամբ անմիջականորեն ձեռք բերված առարկաներ, հերնաբար անհրաժեշտ է որոշում կայացնել հողամասերը, այդ թվում՝ ՀՈՏԻ» ո» տղամաս"՞՞ ն "" հասցեների հողամասերից առաւնձնացվաւծ թվով 32 հողամասերն իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին:

Գտնում եմ, ո. իրեղեն ապացույցնեի ` առանձնահավտկությամը

պայմանավորված՝ նախաքննության ներկա փուլում անհրաժեշվ է գրություն ուղարկել ՀՀ կադաստրի կոմիտեի համապատասխան ատորաբաժանում, որպեսզի հողամասերի հեր կապված որնէ գործարք չկատարվի մինչն քրեական վարույթով որոշում: կկայացվի իրեղեն ապացույցներից յուրաքանչյուրի պահպանության վերաբերյալ: 2

8. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2022 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշման համաձայն՝ «/...) (Վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից 12.09.2022թ. կայացված «Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մաւսին» որոշմամը փաստվել է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված գույքերի «առանձնահավկությամի պայմանավորված` նախաքննության ներկա փուլում անհրաժեշտ է գրություն ուղարկե ՀՀ կադաստրի կոմիտեի համապատասխան արորարբաժանում, որպեսզի հողամասերի հետ կապված որնէ գործարք չկատարվի` մինչն քրեական վարույթով որոշում կկայացվի իրեղեն ապացույցներից յուրաքանչյուրի պահպանության վերաբերյալ»:

Վարույթն խրականացնող մարմնի կողմից 1209.2022թ. կայացված «Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին» որոշման բովանդակությունից ակնհայտ է դառնում, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված գույքերը ո՛չ պահվում են վարույթի նյութերի հեվ, ոչ էլ այդ ապացույցի վերաբերյալ վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից կայացվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 98-րդ հոդվածի 5-րդ մասով նշված որոշումներից որնէ մեկր (որոշման մեջ նշված է` «մինչն քրեական վարույթով որոշում կկայացվի խրեղեն ապացույցներից յուրաքանչյուրի ապահպանությաւն վերաբերյալ»): Սույն պարագայում ՀՀ քրեական դաղտաւվարության օրենսգրքի 100-րդ Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 2-րդ, թերթ 75:

6

հոդվածի դրույթները կիրառի չեն, քանի որ հոդվածով կարգավորվում է փաստաթուղթ չհանդիսացող իրեղեն ապացույցները փնօրինման կանոնները, իսկ սույն դեպքում իրեղեն ապացույցի տնօրինմեւն հարց չի քննարկվում:

Ինչպես երնում է սույն դատական գործի նյութերից 2022 թվականի սեպտեմբերի 12ին որոշում է կայացվել իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին ն թվով 34 հողամասեր՝ այդ թվում նպկ՝ "ոը ոոորրԻԻթՅԵԼ եարը լը աորրորորթյթ ըլըրոսիրային գործի համարներով հողամասերը, ճանաչվել են իրեղեն ապացույց:

2022 թվականի սեպտեմբերի 12ին ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեի քննչական երկրորդ վարչության պետի փեղակալ Դ.նոարանդյանի կողմից ՀՇ Կադատրրի կոմիտեի ղեկավարի տեղակալ Արման Պետրոսյանին ուղարկվել է թիվ 16-5901գ-22 գրությունը, որի համաձայն՝ քննիչը խնդրել է հանձնարարել համապատասխան ստորաբաժանումնեի աշխատակիցներին կատարե ուղարկված որոշման պահանջները` հիշյալ հողամասերի վերաբերյալ որնէ գործարք չկատարել մինչն հետագա տեղեկացումը:

Սույն դատական գործի նյութերից ն քննիչի ու դատախազի որոշումների բովանդակությունից հենում է, որ վերը նշված թվով 4 հողամասերի վրա համապատասխան դատավարական ընթացակարգերի պահպանմամբ արգելանք դրված չէ:

Մինչդեռ Դատարանն Օ-արձանագրում է, որ 12092022թ. կայացված «Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին» որոշման ն ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեի քննչական երկրորդ վարչության պարի տեղակալ Դնռարանդյանի կողմից ՀՀ Կադաստրի կոմիտեի ղեկավարի տեղակալ Արման Պետրոսյանին ուղարկված թիվ 18-590կգ-22 գրությունից հետնում է, ոլր առանց համապատասխան դատավարեւկոաւն որոշման կայացման, առանց գույքի արգելադրման մասին քննիչի որոշման իրավաչափությունը հատրատելու վերաբերյալ դատարանի որոշման, վարույթն իրականացնող մարմինն առերնույթ արհեարակամորեկ "ոը թթու թթռոորը ԱՅ կադաստրային գործի համարներով հողամասերն արգելադրել է, որպիսի պայմեւններում անտեսվել է այն հանգամանքը, որ իրեղեն ապացույց ճեւնաչված գույքը չի կարող արգելադրվե, բացի այդ, արգելադրման գործընթացր վարույթն իրականացնող մարմնի գործողություններ արդյունքում դույւս է մնացել

7

սեփականության իրավունքի սահմանափակման Օ։-դատական երաշխիքների շրջանակներից, ինչն անընդունելի է:

Վերոգրյալի համատեքարում Դատարանն անհրաժեշտ է համարում փաստել, որ 12.09.2022թ. կայացված «Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին որոշման բովանդակությունից պարզ է դառնում, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված հողամասերն, րար վարույթն իրականացնող մարմնի, հանցավոր գործունեության օբյեկտ են եղել ն հանդիսանում են ենթադրյալ հանցագործությամբ անմիջականորեն ձեռք բերված առարկաներ: Նման պայմաններում փաստվում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված առարկաները ՀՀ քրեական օրենսգրքի 12Լրդ հոդվածի Լին մասի համաձայն՝ հանդիսացել են բռնագրավման ենթակա գույքեր, որպիսի պայմաններում ՀՀ քրեական դափավարության օրենսգրքի 13րդ հոդվածի 3րդ մասի համաձայն՝ քննիչը համապատասխան գույքի արգելադրումը պեզք է իրականացներ անհապաղ, ոչ թե որոշում կայացներ իրեղեն ապացուց ճանաչելու մասին ն իրեն զրկեր այդ հողամասերը արգելադնելու հնարավորությունից` հաշվի առնելով օրենսդրական արգելքը, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված գույքը չի կարող արգելադրվել:

Վերոգրյալ գործողությունների արդյունքում: վարույթն իրականացնող մարմնի գործողությունների արդյունքում Դիմողները զրկվել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իրենց ընձեռնված սեփականության իրավունքի սահմանափակման դավական երաշխիքներից:

Ամփոփելով վերոգրյալը, Դատարանն արձանագրում է, որ Դիմողների ներկայացուցիչների համապատասխան բողոքով արված հետնությունները հիմնավոր են, ուստի հաշվի առնելով Դափարանի վերը նշված պատճառաբանությունները, հողոքի պեփք է բավարարել ն վարույթն իրականացնող մարմնին պետք է պարտավորեցնել վերացնել Դիմողների այն որոշմամբ արձանագրված իրավունքների խախտումը, վարույթի հանրային մասնակցի վրա դնել ք.Երնան ՈՌՈԹԳՑՈՒԹՈՑՈՈՅՒՒ ՅՅ: թր աման, հասցեում գտեվող (կադաստրային գործի համար՝ Ժորոոոյ «ոո հասցեում գտնվող (կադաստրային գործի համար` Հորի») թթ հասցեում գտնվող (կադաստրային գործի համար ՀՐԹԻՆ, ԲԵ: լացնում գտնվող

8

(կադաարրային գործի համար ԻՍ ԲԻ» |լ մակերեսով հողամասերի վրա փաստացի դրված արգելադրումը վերացնելու պարտականություն»5:

9. Վերաքննիչ դատարանը, բեկանելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը, փաստել է. «(...) (Վերաքննիչ դատարանը փաստրում է, որ առաջին ատյանի դատարաւնը, մինչդատական վարույթի նկատմամի դատական վերահսկողության շրջանակներում «որթ ՍՊԸի կ "րոր. կիրկայացուցիչներ

Արմինե Ֆանյանի ն Լիաննա Գասպարյանի մինչդատական ակվր վիճարկելու վերաբերյալ բողոքը բավարարելով ն արձանագրելով, որ վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից փատրացի իրականացվել է գույքի արգելադրում` շրջանցելով արգելադրման դատավարական կարգր ն պահանջելով վարույթն իրականացնող մարմնից, որպեսզի վերացնի նշված հողամասերի վրա կիրառված փաարացի արգելադրումը, հանգե է ոչ իրավաչափ ն վարույթի փաարական պվյալներից չբխող հեզության:

Վերաքննի։ Օ։6դատարանի վերոնշյալ հեպտնությույւ, պայմանավորված է, մասնավորապես այն հանգամանքով, որ այդ հողամասերն րար քննիչի՝ իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին որոշման` հանդիսանում են իրեղեն ապացույց, քանի որ հանցավոր գործողությունների օրյեկտ են եղե ն հանդիսանում են ենթադրյալ հանցագործությամբ անմիջականորեն ձեռք բերված առարկաներ, ուստի քննիչի կողմից իրեղեն ապացույց ճանաչված անշարժ գույքի նկատմամբ սահմանափակում: կիրառելը բխում է օրենքից ն հերապնդում է օրենքով նախատեսված իրավաչափ նպատակներ, որի համար դատական վերահսկողության կառուցակարգ կիրառելու անհրաժեշտություն չկա՝ ինչպես փորձել է հիմնավորել առաջին ատյանի դատարանը:

Վերաքննիչ դատարանն այս առումով համամիտ է իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին քննիչի որոշման մեջ փրված այն մեկնաբանությանը, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված գույքերի «առանձնահատկությամբ» պայմանավորված անհրաժեշտ է «Որոշումն ուղարկել ՀՀ կադաստրի կոմիտե հողամասի վերաբերյալ` գործարքներ չկատարելու նպատակով», քանի որ անշարժ գույքի պահպանությունը կարող է իրականացվել հիշյալ ալանակով ելնելով 2011 թվականի հունիսի 23-ին ընդունված շ Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 2-րդ, թերթ 82-83:

9

«Գույքի նկատմամբ իրավունքների պեփական գրանցման մասին» ՀՀ օրենքի 10-րդ հոդվածի Էին մասի Էին կերի պահանջից:

4.14. Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ տրված խախվումը՝ հերնանք է այն բանի, որ դատարանի կողմից հաշվի չեն առնվել անշարժ գույքի պահպանության առանձնահատկությունները, ավելին դատարաւնը փաստացի փոխել է քննիչի որոշման էությունը ն դրա հիման վրա կատարել եզրահանգումներ, որոնք իրավաչափ չեն կարող լինել:

Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ իրալեն ապացույցի պահպաւնությունը, որն իրականացվել է այդ գույքի նկատմամբ որեէ գործարք կափարելու սահմանամակում: դնելով, չի հանդիսանում արգելադրում: Իրեղեն ապացույցի պահպանությունը ես կարող է ենթադրել գույքային իրավունքների սահմանափակում` ինչպես արգելադրումը, քանի որ դա ուղղակիորեն նախատեսված է օրենքով, ուստի իրեղեն ապացույց հանդիսացող անշարժ գույքի նկատմամբ սահմանափաւկում, կիրառելն իրավաչափ է ն հետապնդում է օրենքով նախատեսված նպապտեւկ: Ի վերջո, ինչպես գույքի արգելադրման դեպքում, այդպես էլ իրեղեն ապացույց ճանաչված գույքի դեպքում հնարավոր է այդ գույքի հետ կատարվեն իրավաչափ գործողություններ, որոնք նս ենթակա են կանխման, այդ թվում՝ իրեղեն ապացույց ճանաչված գույքի նկատմամիը գործարք կատարելու սահմանավաւկում դնելու ճանապարհով:

Ը) Միննեույն ժամանակ, Վերաքննի։ Օ։-դատարանը չի րացառում, որ հանցագործության առարկա գույքը կարող է որոշ դեպքերում լինել ՀՀ քրեական օրենսգիքի 12Լրդ հողվածի Լին մասով նախատեսված բոնագրավման ենթակա գույք՝ ինչպես նշել է առաջին ատյանի դատարանը, սակայն, մյուս կողմից պետք է փաստել, որ այդ նույն հոդվածը հարակ սահմանում է, որ այդ ընդհանուր կանոնից կան մի շարք բացառություններ, օրինակ, նույն հոդվածի 7-րդ մասը սահմանում է, որ բոնագրավմուն ենթակա չէ բարեխիղճ երրորդ անձի ն տուժողին վերադարձման ենթակա գույքը, կամ: նույն հոդվածի 8-րդ մասր սաւհմանում է, որ եթե տուժողի ն բարեխիղճ երրորդ անձի միջն առկա է վեճ բռնագրավման ենթակա գույքի վերաբերյա, ապա այդ գույքի բռնագրավումը կարող է կատարվել քաղաքացիական դատավարության կարգով:

4.16. Սույն վարույթի փաստական հանգամանքների վերլուծությունից հենում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված ենթադրյալ հափշտակության առարկա հանդիսացող հողամասերի հեվ կապված առերնույթ աոկա է իրավունքի մասին վեճ, որը լուծվելու է

10

քաղաքացիական դատավարության կարգով, քանի որ քրեական դատավարության օրենադրությամը սահմանված գործիքակազմը հնարավորություն չի վփալիս լուծելու գործարքների ն պեզաւկան գրանցման հետ կապված հարցերը, ինչպես նան բարեխիղճ երրորդ անձանց իրավունքների պաշտպանության հետ կապված հարցերը:

Հետնաբար, քննիչի կողմից ենթադրյալ հանցագործության առարկա հանդիսացող գույքը իրեղեն ապացուց ճանաչելը ե դրա նկատմամը գործարք կատարելու սահմանափակում դնելը հանդիսանում է օրենքով նախատեսված իրավաչափ գործողությու, որի համար օրենսդիրը չի սահմանել դատական վերահսկողության կառուցակարգ, ուստի Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ առաջին ատյանի դատարանը թույլ է փվել գործի ելքի վրա ազդող դատական սխալ, ինչը բավարար հիմք է բողոքարկված դատական ակփր բեկանելով

«ՀԵՋԻԹԹՈԹՈՈՒԹԹՈՒՒԻՒՑԹՈՅԵՆ, ՍՊ ընկերության ներկայացուցիչներ` Արմինեն Ֆանյանի ն Լիաննա Գասպարյանի կողմից ներկայացված մինչդատական ակտր վիճարկելու վերաբերյալ բողոքը մերժելու: (...)»:

Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ն եզրահանգումը.

10. Սույն վարույթով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. իրավաչա՛փ է արդյոք Վերաքննիչ դատարանի հետնությունն առ այն, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված անշարժ գույքի նկատմամբ գործարքների կատարման սահմանափակումը բխում է քրեադատավարական օրենքից ն հետապնդում է օրենքով նախատեսված իրավաչափ նպատակ:

1. ՀՀ Սահմանադրության 6-րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն՝ «Պետական ն տեղական ինքնակառավարման մարմիններն ու պաշտոնատար անձինք իրավասու են կատարելու միայն այնպիսի գործողություններ, որոնց համար լիազորված են Սահմանադրությամը կամ օրենքներով»:

ՀՀ Սահմանադրության 10-րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն՝ «Հայասվտաւնի Հանրապետությունում ճանաչվում ե հավասարապես պաշտպանվում են սեփականության րոլոր ձներլ»:

3Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 2-րդ, թերթ 141143:

11

ՀՀ Սահմանադրության 60-րդ հոդվածի համաձայն՝

«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի օրինական հիմքով ձեռք բերած սեփականությունն իր հայեցողությամբ փիրապեվտելու, օգվնագործելու ն տնօրինելու իրավունք:

(-.)

3 Սեփականության իրավունքը կարող է սահմանափակվել միայն օրենքով հանրության շահերի կամ այլոց հիմնական իրավունքների ն ազատությունների պաշտպանության նպապաւկով»:

«Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիային (այսուհետ նան՝ Եվրոպական կոնվենցիա) կից Լին արձանագրության 1-ին հոդվածի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձ ունի իր գույքից անարգել օգտվելու իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի զրկել իր գույքից, բացառությամբ ի շահ հանրության ն այն պայմաններով, որոնք նախատեսված են օրենքով ու միջազգային իրավունքի ընդհանուր ակզբունքներով:

Նախորդ դրույթները, այնուամենայնիվ, չեն խոչընդուրում պեվփության՝ այնպիսի օրենքներ կիրառելու իրավունքին, որոնք նա անհրաժեշտ է համարում ընդհանուր շահերի Օ։»համապատասխան, սնփականության օգտագործման նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնելու կամ հարկերի կամ մյուս գանձումների կամ մտւգանքների վճարումն ապահովելու համար»:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 94-րդ հոդվածը սահմանում է.

«Լ. իրեղեն ապացույց է ճաւնաչվում ցանկացած առարկա, որը կարող է վարույթի համար նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները պարզելու միջոց լինել, այդ թվում:

Ս ենթադրյալ հանցագործության գործիքները կամ այն առարկաները, որոնք իրենց վրա ենթադրյալ հանցագործության հետքեր են պահպանել.

2) այն առարկաները, որոնք ենթադրյալ հանցավոր ներգործության օրյեկտ են եղել.

3) ենթադրյալ հանցագործությաւմը անմիջականորեն ձեռք բերված դրամը, այլ արժեքները ն առարկաները:

12

2. Սույն հոդվածի Լին մասում նշված առարկաները վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից զննվում են, համապատասխան որոշմամի ճանաչվում են իրեղեն ապացույց ն կցվում վարույթի նյութերին:»:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 98-րդ հոդվածը սահմանում է.

«. Բացառությամբ ասյն հոդվածով նախատեսված դեպքերի, իրեղեն ապացույցները պահվում են վարույթի նյութերի հետ այնքան, քանի դեռ դրանց տնօրինման հարցը չի լուծվել օրինական ուժի մեջ մփրած եզրափակիչ դատավարական ակտով:

(-.)

5. Եթե իրեղեն ապացույցը մեծածավալության, մեծաքանակության կամ այլ պատճառներով չի կարող պահվել վարույթի նյութերի հետ, կամ դրա պահպանման ծախսերը ողջամտորեն արդարացված չեն, ապա այդ ապացույցի վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամի՝

Ս) վերադարձվում է օրինական տիրապետողին, եթե դա չի կարող վնասել պատշաճ ապացուցմանը.

2) լուսանկարվում կամ փտեսագրվում է, հնարավորության դեպքում նան կնքվում է ն պահվում որոշմամի սահմանված վայրում կամ Հայաստանի Հանրապետության օրենադրությամբի սահմանված կարգով պահպանության է հանձնվում տեղական ինքնակառավարման մարմնին, իսկ վարույթի նյութերին կցվում է այդ իրեղեն ապացույցի գվմվելու վայրի մասին փաարաթուղթ.

3) 2Հայաստանի Հանրապետության օրենադրությամբ սահմանված կարգով հանձնվում է խրացման, որից արացած միջոցները փոխանցվում են վարույթն իրականացնող մարմնի դեպոզիտային հաշվին մինչն այն հոդվածի Լին մասով սահմանված ժամկետը: (...)»:

ՀԸ քրեական դատավարության օրենսգրքի 132-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանվում է. «Արգելադրման ենթակա չԼ՝

Ս այն գույքը, որի վրա օրենքի համաձայն չի կարող ըբոնագանձում կամ բոնագրավում փարածվել.

2) իրեղեն ապացույց ճանաչված գույքի»:

12. Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ նան՝ Եվրոպական դատարան) կայուն նախադեպային պրակտիկա է ձնավորել առ այն, որ Եվրոպական

13

կոնվենցիայի 1-ին արձանագրության 1-ին հոդվածով նախատեսված անձի իրավունքին միջամտությունը պետք է լինի օրինական, բխի ընդհանուր շահից ն լինի համաչափ": Եվրոպական դատարանը Թ80/շխօոն ». Խատ|մռ գործով կայացված վճռում մասնավորապես նշել է, որ պետք է լինի ողջամիտ հավասարակշռություն պետության կողմից կիրառվող, այդ թվում՝ սեփականության իրավունքով իրեն պատկանող գույքը վերահսկելու հետ կապված միջոցների ն այդ միջոցների կիրառման արդյունքում ակնկալվող նպատակների միջն: Այս պահանջն արտահայտվում է «արդարացի հավասարակշռություն» ձնակերպմամբ, որը պետք է առկա լինի հասարակության ընդհանուր շահի պահանջների ։ՋՕ`։նՆ անհատի հիմնարար իրավունքների պաշտպանության միջն:

Եվրոպական դատարանն ընդգծել է, որ մեղադրյալի գույքի վրա կալանք դնելն ինքնին ենթակա չէ քննադատության՝ հաշվի առնելով, մասնավորապես, Եվրոպական կոնվենցիայի թիվ 1 արձանագրության 1-ին հոդվածի երկրորդ պարբերությունը, սակայն պետք է հաշվի առնել սեփականության իրավունքով իրեն պատկանող գույքից օգտվելու սահմանափակմամբ անձի վրա չափազանց ծանր բեռ դնելու ռիսկը ն հետնաբար, պետք է ապահովել համապատասխան դատավարական երաշխիքներ` համոզվելու համար, որ անձի սեփականության իրավունքի վրա առկա ազդեցությունը կամայական կամ ոչ կանխատեսելի չէ՞:

13. Վճռաբեկ դատարանն իր նախադեպային իրավունքում ձենավորած իրավական դիրքորոշումներում փաստել է, որ գույքի տիրապետման, տնօրինման ն օգտագործման սեփականատիրոջ իրավազորությունները մեծ կարնորության իրավական արժեքներ են, որոնք ունեն սահմանադրական բնույթ: Սեփականության իրավունքը ենթադրում է ոչ միայն յուրաքանչյուր անձի իրավունքը պահանջելու, որ այլոք չխախտեն իր սեփականության իրավունք, այ նան պետության :պարտականությունը՝ 4 Տե՛ս, ի թիվս այլնի, 86յ66- «. էճ, զործով Մեծ պալատի 2000 թվականի հունվարի 5-ի վճիռ, զանգատ թիվ 33202/96, կետ 107, յ... Քյօ (Օ:Էւմ) Լէզ ճո յ./. Քյօ (026.4) Լճոձ Լէ4 6. էհօ Սուէօմ էմոջմօո գործով Մեծ պալատի 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի վճիռ, գանգատ 44302/02, կետ 75:

5 Տե՛ս 80-շհօոօ" Ճ. Թսջջճ գործով 2009 թվականի հունվարի 22-ի վճիռը, գանգատ թիվ 18274/04, կետ 59- նս Արթուր Հայրապետյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԵՇԴ/0001/11/10 որոշման 19-րդ կետը:

14

սեփականության իրավունքը պաշտպանելու ցանկացած անօրինական ոտնձգություններից՛:

13.1 Վճռաբեկ դատարանը, անդրադառնալով իրեղեն ապացույց ճանաչված գույքը պատասխանատու պահպանության հանձնելու խնդրին, 1.Զաքոյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է ձնավորել, որի համաձայն՝ «(Օ/րենսդիրը նախատեսել է առարկան խրեղեն ապացուց ճանաչելու միջոցով անձի սեփականության իրավունքի սահմանափակման օրինական հիմք, որը բխում է հասարակության ընդհանուր շահից, այն է` հանցագործությունների բացահայտումը: Միննույն ժամանաւկ օրենսդիրը նախատեսել է: սեփականության իրավունքի մի շարք երաշխիքներ, որոնցից են այն առարկաների բնութագիրը, որոնք կարող են ճանաչվել իրեղեն ապացույցներ, առարկան իրեղեն ապացույց ճանաչելու դատավարական կարգի մանրամասն կարգավորումի, իրեղեն ապացույցների պահպանման կարգի սահմանումը:

(:-.) (Իրեղեն ապացույց ճանաչված առարկայի մնեծածավալության դեպքում այն համապատասխան Օ`անձանց պատասխանատու պահպանմանը հանձնելու հայեցողական լիազորությունն իրականացնելիս վարույթն իրականացնող մարմինը պերք է ելնի պատշաճ ապացուցման ընդհանուր շահի ն անհատի իր գույքից անարգել օգտվելու իրավունքի պաշտպանության պահանջների միջն արդարացի հավասարակշոություն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հաշվի առեվի սեփականության իրավունքով իրեն պատկանող գույքից օգտվելու սաւհմանափակմամը անձի վրա չափազանց ծանր բեռ դնելու ոխսկը ն, հետնաբար, պետք է ապահովվեն համապատասխան դատավարական երաշխիքներ` համոզվելու համար, որ անձի սեփականության իրավունքի վրա աոկա ազդեցությունը կամայական կամ ոչ կանխատեսելի չէ (ե՛ս 80Է2շհօոօ5 5. Թաջ գործով 2009 թվականի հունվարի 22ի վճիոր, զանգատ թիվ 18274/04, կետեր 59-60) Համաչափությաւն սկզբունքը պեփք է ապահովվի ոչ միայն անձի իրավունքի նկատմամբ սահմանափակում կիրառելիս, այլ նան դրա ատրիճանը որոշելիս: Վերջինս արտահայտվում է իր գույքն անարգել տնօրինելու, փիրապերելու ն օգտագործելու «Տե'ս Արամ Մկրտչյանի զործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի հունիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0326/01/09 որոշման 20-րդ կետը:

15

իրավազորություններից որնէ մեկր կամ բոլորը սահմանափաւկելու հարցի որոշմամը (-.»8

13.2. Այս համատեքստում Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը պարունակում է անձանց գույքային իրավունքների հնարավոր սահմանափակումներին վերաբերող իրավակարգավորումներ: Դրանց շարքին են դասվում իրեղեն ապացույց ճանաչված առարկաների վերաբերյալ իրավահարաբերությունները կարգավորող նորմերը: Այսպես, Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ եթե իրեղեն ապացույց ճանաչված գույքն իր մեծածավալության, մեծաքանակության կամ այլ պատճառներով չի կարող պահվել վարույթի նյութերի հետ, կամ դրա պահպանման ծախսերը ողջամտորեն արդարացված չեն, ապա համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 98-րդ հոդվածի 5-րդ մասի՝ այն վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից կարող է՝ 1) վերադարձվել օրինական տիրապետողին,

2) լուսանկարահանվել կամ տեսագրվել, հնարավորության դեպքում նան կնքվել ն պահվել որոշմամբ սահմանված վայրում, 3) ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով պահպանության հանձնվել տեղական ինքնակառավարման մարմնին կամ 4) հանձնվել իրացման: Վերը նշվածից հետնում է, որ օրենսդիրն իրեղեն ապացույցների պահպանության հարցում նման տարբերակված մոտեցումներ դրսնորելով, նպատակ է հետապնդել ստեղծել|լրլթջպայմաններ այդպիսի գույքի էական հատկանիշների ձնափոխման, կորստի, այն թաքցնելու, վնասելու դեպքերը բացառելու համար: Այս համատեքստում՝ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված գույքը պահպանության հանձնելն ապահովում է քրեադատավարական օրենսդրությամբ սահմանված ապացուցողական գործունեության անխոչընդոտ ընթացքը:

133. Անդրադառնալով գույքի արգելադրման ինստիտուտին Վճռաբեկ դատարանը Արթուն Անդրեասյանն ն Սամվել Մայրապերյանի գործերով որոշումներում փաստել է, որ այն կոչված է սեփականության կամ այլ գույքային Ց Տես Լնոն ,Զաքոյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2016 թվականի դեկտեմբերի 23ի թիվ ԵԿԴ/0255/11/15 որոշման 18-րդ կետը:

16

իրավունքների սահմանափակման միջոցով ապահովելու քաղաքացիական հայցը, գույքի հնարավոր բռնագրավումը, դատական ծախսերը::

Մինչդեռ, գույքն իրեղեն ապացույց ճանաչելով իրացվում են

քրեադատավարական այլ նպատակներ: Մասնավորապես, գույքը, որն իր վրա կրում է հանցագործության հետքեր կամ ինքնին կարող է ծառայել ապացուցման գործընթացում որոշակի հանգամանքներ պարզելու համար, վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ճանաչվում է որպես իրեղեն ապացույց` այդպիսով ստանալով պատշաճ ապացույցի դատավարական ձն: Ասվածից հետնում է, որ, ի տարբերություն գույքի արգելադրման, գույքն իրեղեն ապացույց ճանաչելու դեպքում չեն հետապնդվում այնպիսի նպատակներ, ինչպես օրինակ քաղաքացիական հայցի բավարարումն է կամ պատճառված վնասի հատուցումը, այլ այն ծառայում է որպես քրեական գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները պարզելու միջոց: Ուստի, տվյալ պարագայում առկա է գույքն իրեղեն ապացույց ճանաչելու միջոցով անձի սեփականության իրավունքի սահմանափակման իրավական հիմք, որը բխում է հասարակության ընդհանուր շահից, այն է՝ հանցագործությունների բացահայտումը:

14. Սույն վարույթի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ.

- Նախաքննության մարմինը 2022 թվականի սեպտեմբերի 12-ին որոշում է կայացրել, ի թիվս այլնի, Երնան քաղաքի "որրրթ»»ո "ռո թաղամասի "ոո ոորրու թթ ն" հասցեներում գտնվող "2" հա մակերեսով հողամասերն իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին",

- Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ քննիչի կողմից կայացված իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին որոշման ն ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեի քննչական երկրորդ վարչութան պետի տեղակալ Դ.Կոստանդյանի կողմից ՀՀ կադաստրի կոմիտեի ղեկավարի տեղակալ Ա.Պետրոսյանին ուղարկված գրությամբ, առանց համապատասխան դատավարական որոշման կայացման, առանց գույքի արգելադրման մասին քննիչի որոշման իրավաչափությունը հաստատելու վերաբերյալ " Տե՛ս, ի թիվս այլնի, Վճռաբեկ դատարանի՝ Արթուր Անդրեասյանի գործով 2016 թվականի հունիսի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0200/0713 ն Սամվել Մայրապետյանի գործով 2019 թվականի դեկտեմբերի 2-ի թիվ ԵԴ/0587/11/18 որոշումները:

6 Տես Լնոն Զաքոյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2016 թվականի դեկտեմբերի 23ի թիվ ԵԿԴ/0255/11/15 որոշումը:

ո Տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը:

17

դատարանի որոշման վարույթն իրականացնղ մարմինն առերնույթ

արհեստականորեն արգելադրել է վերոնշյալ որոշման մեջ հիշատակված հողամասերը, որպիսի պայմաններում անտեսվել է այն հանգամանքը, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված գույքը չի կարող արգելադրվել: Բացի այդ, արգելադրման գործընթացը վարույթն իրականացնող մարմնի գործողությունների արդյունքում դուրս է մնացել սեփականության իրավունքի սահմանափակման դատական երաշխիքների շրջանակներից»,

- Վերաքննիչ դատարանը գտել է, որ իրեղեն ապացույցի պահպանությունը, որն իրականացվել է այդ գույքի նկատմամբ որնէ գործարք կատարելու սահմանափակում դնելով, չի հանդիսանում արգելադրում: Վերաքննիչ դատարանը նշել է, որ իրեղեն ապացույցի պահպանությունը նս կարող է ենթադրել գույքային իրավունքների սահմանափակում՝ ինչպես արգելադրումը, քանի որ դա ուղղակիորեն նախատեսված է օրենքով: Ուստի իրեղեն ապացույց հանդիսացող անշարժ գույքի նկատմամբ սահմանափակում կիրառելն իրավաչափ է ն հետապնդում է օրենքով նախատեսված նպատակ: Բացի այդ, Վերաքննի, դատարանը փաստել է, որ ինչպես գույքի արգելադրման դեպքում, այդպես էլ իրեղեն ապացույց ճանաչված գույքի դեպքում հնարավոր է այդ գույքի հետ կատարվեն իրավաչափ գործողություններ, որոնք նս ենթակա են կանխման, այդ թվում՝ իրեղեն ապացույց ճանաչված գույքի նկատմամբ գործարք կատարելու սահմանափակում դնելու ճանապարհով:

15. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական տվյալները գնահատելով սույն որոշման 12-133.-րդ կետերում արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված Երնան քաղաքի Ք: թաղամասում գտնվող համապատասխան հողտարածքների

նկատմամբ գործարքներ կատարելու արգելքի վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի կողմից կատարված հետնությունները հակասում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 98-րդ հոդվածով սահմանված` իրեղեն ապացույց ճանաչված գույքի պահպանությանը վերաբերող պահանջներին, քանի որ ՀՀ կադաստրի կոմիտեին իրեղեն ապացույցի պահպանման նման լիազորություն վերապահված չէ: Բացի այդ, ՀՀ ռ Տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը:

5 Տե՛ս սույն որոշման 9-րդ կետը:

18

քրեական դատավարության օրենսգրքով իրեղեն ապացույց ճանաչելու ն գույքն արգելադրելու որոշումներ կայացնելու, ինչպես նան դրանցից բխող դատավարական գործողություններ կատարելու համար նախատեսվել է միմյանցից տարբերվող դատավարական ընթացակարգեր: Ընդ որում, նշված. ընթացակարգերի շրջանակներում ծագող իրավահարաբերություններն իրենց էությամբ նույնպես տարբեր են:

Մասնավորապես՝ Վերաքննիչ դատարանն իր որոշմամբ փաստարկել է, որ քննիչի կողմից որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված հողամասերի նկատմամբ կիրառված սահմանափակումները՝ դրանց նկատմամբ գործարքներ կատարելու արգելքի ձնով, բխում են քրեադատավարական օրենքի սպատակներից, այն դեպքում, երբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համապատասխան կարգավորումներով նախատեսված չեն իրեղեն ապացուց ճանաչված գույքի պահպանության տեսանկյունից գործարքներ կատարելու սահմանափակումներ: Ավելին` Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ իրեղեն ապացույցների մեծածավալության կամ մեծաքանակության դեպքերում դրա պահպանության հանձնելու մասով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 98րդ հոդվածում նշված են այն պահպանության միջոցները, որոնց կիրառմամբ վարույթն իրականացնող մարմինը լիազորված է սահմանափակել անձին սեփականության իրավունքով պատկանող ն որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված գույքի տնօրինման, տիրապետման ն օգտագործման իրավազորությունները:

16. Բացի այդ, սույն վարույթի փաստական ն իրավական հանգամանքների սահմաններում՝ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ այն դեպքերում, երբ նսախաքննութան մարմինը, ելնելով քրեական գործի փաստական հանգամանքներից, գտել է, որ գույքը հետագայում կարող է ծառայել ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված հնարավոր վնասի կամ վարութային հնարավոր ծախսերի հատուցումը, ինչպես նան գույքի հնարավոր բռնագրավումը կամ բռնագանձումն ապահովելու համար, ապա գույքն իրեղեն ապացույց ճանաչելու փոխարեն՝ այն, անհրաժեշտ իրավական պայմանների առկայության դեպքում, քրեադատավարական օրենքով սահմանված կարգով պետք է արգելադնի: Միաժամանակ, հաշվի առնելով գույքի արգելադրմամբ անձի իրավունքների

19

նկատմամբ միջամտության ինտենսիվության մակարդակը՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ դրա իրավաչափությունը պետք է հաստատվի մինչդատական վարույթի դատական երաշխիքների շրջանակներում: Մինչդեռ, քննիչի գրությամբ ՀՀ կադաստրի կոմիտեի կողմից իրեղեն ապացույց ճանաչված գույքի նկատմամբ գործարքներ կատարելու արգելքի սահմանմամբ՝ տեղի է ունեցել անձի սեփականության իրավունքի՝ դատական երաշխիքներով չապահովված միջամտություն:

Վերոգրյալից ելնելով` Վճռաբեկ դատարանը, սույն վարույթի փաստական ն իրավական հանգամանքների սահմաններում, եզրահանգում է, որ իրավաչափ չէ Վերաքննիչ դատարանի կողմից իրեղեն ապացույց ճանաչված գույքի նկատմամբ կիրառված գործարքների սահմանափակումը` որպես դրա պահպանության միջոց, դիտարկելն այն դեպքում, երբ այդ գույքը քրեադատավարական օրենսգրքով սահմանված կարգով ճանաչվել է իրեղեն ապացույց ն, այդ հանգամանքով պայմանավորված, նման գույքի պահպանությունը պետք է իրականացվեր միայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 98-րդ հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված հնարավոր միջոցներից որնէ մեկի ընտրությամբ:

17. Ամփոփելով վերոգրյալը Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վերաքննիչ դատարանը, հետնության հանգելով առ այն, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված անշարժ գույքեի նկատմամբ գործարքների 60կատարման սահմանափակումը բխում է քրեադատավարական օրենքից ն հետապնդում է օրենքով նախատեսված իրավաչափ նպատակներ, սխալ է մեկնաբանել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 98-րդ հոդվածով նախատեսված իրեղեն ապացույցները պահպանության հանձնելուն վերաբերող կանոնները, որն իր բնույթով էական է, քանի որ հանգեցրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ հոդվածով նախատեսված վարույթի հանրայնության սկզբունքի խախտման, որն ազդել է վարույթի ելքի վրա ն հիմք է Վերաքննիչ դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար:

18. Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հետնությունները՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, արձանագրելով տվյալ դեպքում սեփականության իրավունքի սահմանափակման ոչ իրավաչափ բնույթը ն պարտավորեցնելով վարույթի հանրային մասնակցին վերացնել իրեղեն ապացույց ճանաչված հողամասերի վրա փաստացի դրված արգելադրումը, սույն վարույթով

20

կայացրել է գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, ուստի, անհրաժեշտ է օրինական ուժ տալ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2022 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշմանը:

Ելնելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163րդ, 17-րդ հոդվածներով, «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» 6ՀՃՇայաստանի Հանրապետության սահմանադրական օրենքի 11-րդ հոդվածով, Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 33-րդ, 281-րդ, 352-րդ, 359-րդ, 361363-րդ ն 400-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

1 Թիվ ԵԴ/0852/1/22 դատական վարույթով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2023 թվականի փետրվարի 16-ի որոշումը բեկանել ն օրինական ուժ տալ Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2022 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշմանը:

2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու պահից: ՞Նախագահող՝ Դ.ՎՎԵՔԻԼՅԱՆ

Դատավորներ՝ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ