Սիրեկանյան — ԿԴ2/0002/01/19

2-3 «5 Լ

ԱՏՀ 2221 3. ԿԴ2/0002/01/19

222 ինենն `:

//7, Է ե ԻՐ»:

վ Տ ԵՋ

Յ/ 1 Հ 2 բ

Ա 2շ 2

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում

Նախագահող դատավոր՝ Ս.Համբարձումյան

Դատավորներ՝ Ն.Շովակիմյան

Կ.Մարդանյան

27 սեպտեմբերի 2023 թվական ք.Երնան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով ամբաստանյալ Նարինե Լնոնի Սիրեկանյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2022 թվականի հունվարի 19-ի որոշման դեմ վերջինիս վճռաբեկ բողոքը,

ՊԱՐԶՔԵՑ

2

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

1. 2018 թվականի սեպտեմբերի 19-ին ՀՀ ոստիկանության Կոտայքի բաժնում հարուցվել է թիվ 20199318 քրեական գործը՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ նան՝ ՀՀ քրեական օրենսգիրք) 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով:

Նույն մարմնի` 2018 թվականի սեպտեմբերի 25ի որոշմամբ Կարինե Հովհաննիսյանը ճանաչվել է տուժող:

2018 թվականի սեպտեմբերի 28-ին քրեական գործն ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Կոտայքի մարզային քննչական վարչության Աբովյանի քննչական բաժին՝ նախաքննություն կատարելու համար:

Նախաքննության մարմնի՝ 2018 թվականի դեկտեմբերի 26-ի որոշմամբ Նարինե Սիրեկանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, ն նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:

209 թվականի հունվարի 15-ին քրեական գործ, մեղադրական

եզրակացությամբ ուղարկվել է Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան (այսուհետ՝ նան Առաջին ատյանի դատարան):

Առաջին ատյանի դատարանի` 2019 թվականի ապրիլի 4ի որոշմամբ Ն.Սիրեկանյանի գույքի վրա 7.000.000 (յոթ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով կալանք է դրվել:

2. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2021 թվականի հունվարի 15-ի դատավճռով Նարինե Սիրեկանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կետով ն նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 4 (չորս) տարի ժամկետով՝ առանց գույքի բռնագրավման: «Էրեբունի- Երնանի հիմնադրման 2800-ամյակի ն Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի հիման վրա Ն.Սիրեկանյանն ազատվել է նշանակված պատժից:

Նույն դատավճռով քաղաքացիական հայցը լրիվ բավարարվել է, ն վճռվել է Ն.Սիրեկանյանից հօգուտ տուժող Կ.Հովհաննիսյանի բռնագանձել 7.000.000 (յոթ միլիոն) ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում:

3

Ն.Սիրեկանյանի անվամբ հաշվառված անշարժ գույքի վրա դրված կալանքը պահպանվել է՝ մինչն քաղաքացիական հայցով պահանջի վերջնական կատարումը:

3. ՇԸ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` նան Վերաքննիչ դատարան) 2022 թվականի հունվարի 19-ի որոշմամբ տուժող Կ.Հովհաննիսյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել է, Առաջին ատյանի դատարանի վերոգրյալ դատավճիռը բեկանել է ն Ն.Սիրեկանյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակել ազատազրկում՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով:

Դատավճիռը մնացած մասերով թողնվել է անփոփոխ:

4. Վերաքննի ։դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ամբաստանյալ ՞Ն.Սիրեկանյանը բերել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2022 թվականի հունիսի 30-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ:

Վճռաբեկ դատարանի՝ 2023 թվականի օգոստոսի 31Լի որոշմամբ սահմանվել է վճռաբեկ բողոքի քննության գրավոր ընթացակարգ:

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

5. Բողոքաբեր Ն.Սիրեկանյանի պնդմամբ` Վերաքննիչ դատարանը, իր նկատմամբ նշանակված պատիժը խստացնելով, նշանակել է ոչ արդարացի ն իր անձին ու կատարված արարքին անհամաչափ պատիժ:

Մասնավորապես, ի հիմնավորումն իր վերոնշյալ փաստարկի՝ բողոքի հեղինակը մատնանշել է գործում առկա մեղմացնող հանգամանքները` մեղքն ընդունելը ն զղջալը, խոստովանական ցուցմունքներ տալը, խնամքին անչափահաս երեխա ունենալը: Բացի այդ, բողոքաբերը նշել է, որ ամուսնալուծված է, ընտանիքի միակ կերակրողն է, աշխատում է որպես բուժքույր, մայրը վատառողջ է ու գտնվում է իր խնամքին, անչափահաս որդին հաճախում է դպրոց ն նույնպես ունի իր ամենօրյա խնամքի կարիքը:

' Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի անցումային դրույթները կարգավորող՝ 483- րդ հոդվածի 8-րդ մասի, սույն բողոքը քննվում է մինչն 2022 թվականի հուլիսի 1-ը գործող կարգով:

4

Բողոք բերած անձը նշել է նան, որ երբնէ չի հրաժարվել հատուցել հանցագործությամբ պատճառված վնասը, այլ լինելով ընտանիքի միակ աշխատողն ու կերակրողը՝ հնարավորություն չի ունեցել: Միննույն ժամանակ նշել է, որ իրեն՝ համատեղ սեփականության իրավունքով պատկանող թվով 5 անշարժ գույքերի մասնաբաժինների վրա դրված է կալանք, ուստի դրանց իրացման արդյունքում տուժողին պատճառված վնասը վերականգնվելու է:

6. Վերոշարադրյալի հիման վրա, բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2022 թվականի հունվարի 19-ի որոշումը ն օրինական ուժ տալ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2021 թվականի հունվարի 15-ի դատավճռին կամ իր նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան:

Վճռաբեկ բողոքի պատասխանը.

7. Տուժող Կ.Շովհաննիսյանը վճռաբեկ բողոքի պատասխանում նշել է, որ ներկայացված բողոքում մատնանշված ամբաստանյալ Ն.Սիրեկանյանի անձը բնութագրող տվյալներն ու մեղմացնող հանգամանքերը Վերաքննիչ դատարանի կողմից արժանացել են պատշաճ իրավական գնահատականի, ինչի արդյունքում վերջինիս նկատմամբ նշանակվել է համաչափ պատիժ:

Տուժողը գտել է նան, որ բացակայում են Ն.Սիրեկանյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը:

Վերոգրյալի հիման վրա, տուժող Կ.Շովհաննիսյանը խնդրել է վարույթ չընդունել կամ մերժել ներկայացված բողոքը:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

8.` Նարինե Սիրեկանյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կետով մեղավոր է ճանաչվել այն արարքի կատարման համար, որ. «/Նայ, Կարինե Հովհաննիսյանին ներկայանալով որպես Արտեմ Աղամյան տվյալներով անձ ն Կարինեն Հովհաննիսյանի մոտ ատեղծելով նրա հետ ամուսնանալու մտադրության վերաբերյալ թյուր կարծիք, համացանցի «համադասարանցինել» ինտերնետային կայքում «Արտնմ Ադամյան» տվյալներով արեղվծված կայքէջով

5

հաղորդագրությունների, ինչպես նան «ՍՄՍ» հաղորդագրությունների միջոցով Կարինն Օ ՋՕ Աշոտի Հովհաննիսյանին տարբե, պատճառաբանություններ ներկայացնելով, շահադիտական նպատնեւկով, պահանջել ն 2015 թվականի մարտ ամսից մինչն 2018 թվականի սեպտեմբեր ամիսն ընկած ժամանակահատվեւծում: Կարինե Հովհաննիսյանից մաս-մաս, միասնական դիտավորությամը, արացել է առանձնապես խոշոր չափերի՝ 7.000.000 ՀՀ դրամ գումար»:

9. Անդրադառնալով Ն.Սիրեկանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցին՝ Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է հետնյալը. «/...) Որպես ամիաստանյալ Նարինե Սիրեկանյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ` Դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա կին է, ամուսնալուծված է, աշխատում է ն միայնակ հոգում է ընտանիքի ապրուստը, պատրաստաւկամություն է հայտնել ամբողջությամբ հատուցել հանցագործությամբ պատճառված վնասի, ինչպես նան րար ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկավփուքարտադարանի ձն 8 տեղեկանքի՝ նախկինում դատվածչի եղել:

Դատարանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի Լին մասի 42-րդ կետի համաձայն, որպես ամբաարանյալ Նարինե Սիրեկանյանի

պատասխանատվությունը ն պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում պատիժ նշանակելու պահին նրա խնամքի տակ մինչն տասնչորս տարեկան երեխայի` 2007 թվականի սեպտեմբերի 19-ին ծնված Գոո Արտակի Սիրեկանյանի առկայությունը:

Դատարանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն, որպես ամրբաարանյալ Նարինն Սիրեկանյանի պատասխանապվությունը ն պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում մեղքն ընդունելը, կատալրած հանցանքի համար զղջալը ն խոարովանական ցուցմունքներ տալը, ինչպես նան նրա խնամքին վատառողջ մոր առկայությունը:

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածով նախատեսված՝

պատասխանատվությունը ե պատիժը ծանրացնող հանգամանք քրեական գործում առկա չէ: (...)

Գնահատելով ամբրաարանյալ Նարինե Սիրեկանյանին մեղսագրվող արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը` Դափարանն արձանագրում է, որ թեն 2 Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 5-րդ, թերթեր 52-67:

6

տուժող Կարինե Հովհաննիսյանից ամբիաարանյալ Նարինեն Սիրեկանյանը խարդախությամբ հափշվաւկել է 7.000.000 ՀՀ դրամ գումար, այդուհանդերձ վերջինս պատրասվտակամություն է հայտնել հատուցել վտւժողին պատճառված գույքային վեասը, որպիսի ապատճառաբանությամվբ Դատարանն արձանագրում է ամբաատանյալ Նարինե Սիրեկանյանին մեղսագրվող արարքն օժտված է նվազ հանրային վտանգավորությաւմի (...»:

10. Վերաքննիչ դատարանը, պատժի մասով բեկանելով ն փոփոխելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, արձանագրել է հետնյալը. «/..) Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբասվաւնյալ Ն.Սիրեկանյանի նկատմաւմը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լ ին կերով նախատեսված ազատազրկման ձնով նվազագույն ապապտժաչափ նշանակելիճ հանցագործության հանրային վփանգավորության բնույթի ն աստիճաւնի համատեքաղզում պամշաճ վերլուծության չի արժանացրել.

ա/ հանցագործությամի պատճառված վնասի չափր` մասնավորապես այն, որ Ն.Սիրեկանյանի կողմից կատարվել է հանցագործություն նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3րդ մասի Լին կետով, որի արդյունքում տուժող Կ.Հովհաննիսյանին պատճառվել է առանձնապես խոշոր չափերի՝ 7.000.000 ՀՀ դրամ գումարի գույքային վնաս, որն ավելի քան երկու անգամ գերազանցում է հափշտակությունների համար նախատեսված առանձնապես խոշոր չափի նվազագույն շեմը /ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ առանձնապես խոշոր չափ է համարվում հանցագործության պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի երեքհազարապատիկը գերազանցող գումարի»

բ/ հանցագործությամբ պատճառված վնասն ընդհանրապես հատուցված չլինելը, մասնավորապես փուժող Կ. Հովհաննիսյանն ինչպես իր վերաքննիչ բողոքում, այնպես էլ Վերաքննիչ դատարանում: հայտնել է, որ ամբասվանյալի կողմից խաբեությամիը իրեն պատճառված առանձնապես խոշոր չափերի՝ 7.000.000 ՀՀ դրամ գումարի գույքային վնասն ընդհանրապես չի վերականգնվել, իսկ ինչ վերաբերում է Ն.Սիրեկանյանի խոարումներին, որ պատճառված վնասը կհատուցի, ապա վերջինս այդ ուղղությամբ ոչինչ չի արել: (...)

5 Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 5-րդ, թերթեր 52-67:

7

Անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ամրբաարանյալ Ն.Սիրեկանյանի խնամքին վատառողջ մոր առկայությունը որպես վերջինիս պատատասխանատվությունր ն պատիժը մեղմացնող հանգամանք դիպտելուն, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է հաւմարում արձաւնագրել, որ սույն քրեակաւն գործում, առկա չէ որնէ ապացույց այն մասին, որ ամիաարանյալ Ն.Սիրեկանյանի մայրը գտնվում վերջինիս իմամթին: (.)

Միննույն ժամանակ, Վերաքննիչ դատարանն իր անհամաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի այն դիրքորոշման կապակցությամի, որ ամբատտանյալ Ն.Սիրեկանյանի կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասր հատուցելու պատրաստակամությունը նվազեցնում է նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը: Վնասր հատուցելու պատրաստակամությունը չի կարող նվազեցնել արարքի հանրային վտանգավորությունը, եթե գործի քննության ովջ ընթացքում մեղավոր անձի կողմից հանցագործությամբ պատճառված նյութական վնասը հատուցելու ուղղությամի որեէ գործողություն չի կատարվել:

Հատկանշական 1, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի կայացումից, այն է՝ 15012021թ.Ղ-ից մինչն Վերաքննիչ դատարանի կողմից ասյն որոշման կայացումը անցել է ավելի քան մեկ տարի, ընդ որում Վերաքննիչ դատարանում: դատական նիստերը մի քանի անգամ հետաձգվել են հենց այն պատճառով, որ ամբաարանյալը պատրաստակամություն է հայտնել հատուցել տուժողին պատճառված նյութաւկան վնասը, սակայն այդպես էլ որնէ փոխիավացում չի կատարվել: (...)

Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետնության, որ այն գործով հանցագործությամի պատճառված վնասի չափր, այն ընդհանրապես

վերականգնված չլինկը վնայում են հանցագործության հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանի մասին, ինչն Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաշվի չի առնվել ն որնէ գնահատականի չի արժանացել, մինչդեո, գույքային բնույթի հանցագործություններում արարքի վտանգավորության վրա ազդող վերոնշյալ գործոնները իրենց բնույթով հիմնական են ն կարնոր, որպիսիք յուրաքանչյուր դեպքում պատիժ նշանակելիս պերք է համարժեք գնահատականի արժանանան: (...)

8

Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ամբաստանյալ Ն.Սիրեկանյանի նկատմամի նշանակված պատիժն անարդարացի է՝ ակնհայտ մեղմ լինելու պափճառով, չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը ն ամիաատանյալի անձին, ինչը հիմք է դատավճիոր պատժի մասով բեկանելու ն փոփոխելու, ամբաարանյալի նկատմամիը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178- րդ հոդվածի 5-րդ մասի Լին կետով նշանակված պատիժը խավացնելու համար՝ ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով (..)»':

Վճոաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ն եգրահանգումը.

11. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի աոջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. արդարութան ն պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից հիմնավորված ն պատճառաբանված են արդյո՞ք ամբաստանյալ Ն.Սիրեկանյանի նկատմամբ նշանակված պատժաչափը փոփոխելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի հետնությունները:

12. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցանք կատարած անձի նկատմամի կիրառվող պատիժը ն քրեաիրավական

ներգործության այլ միջոցները պերք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ ն բավարար լինեն նրան ուղղելու ն նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:

Նույն օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակն է վերականգնել առղցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նան կանխել հանցագործությունները»:

Նույն օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն՝ «մ. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամը նշանակվում է արդարացի պատիժ, որր որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:

2. Պատժի տեսակը ն չափր որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով ն բնույթով, հանցավորի անձր բնութագրող «Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 6-րդ, թերթեր 125-134:

9

տվյալներով, այղ թվում` պատասխանապտվությունը ն պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով (...)»:

Մեջբերված նորմերի վերլուծության արդյունքում Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձնավորել այն մասին, որ պատժի արդարությունը դրսնորվում է հանցագործության ն քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը ն հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետնաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս, դատարանի ներքին համոզմունքը ձնավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի», հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող ն ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա՝ ելնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից::

13. 1998 թվականի հուլիսի Լին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի (այսուհետ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրք) 399-րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն «Գտնելով, որ դավավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիար կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը ն ամրաարանյալի անձին, վերաքննիչ դատարանը մեղմացնում կամ խարացնում է պատիժը ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր ակզրունքներով»:

3.1. Վերոգրյալ նորմը մեկնաբանելով սույն որոշման 12-րդ կետում մեջբերված քրեաիրավական նորմերի լույսի ներքո` Վճռաբեկ դատարանը Նարեկ Սարգսյանի գործով արտահայտել է հետնյալ իրավական դիրքորոշումը. «/Վ/նրաքննիչ դատարանն իրավասու է պատժի մասով փովտխել առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը հետեյալ դեպքերում.

Հ Շանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի ն բնույթի վերաբերյալ, ի թիվս այլ որոշումների, մանրամասն տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Գարուշ Մադաթյանի գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, Արմե Շահրազյանի գործով 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Արարավն Ավագյանի ն Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 3Լի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումները:

ճ Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության սահմանների վերաբերյալ, տոսմոհտ ուսքռոճ 5, տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Նարեկ Սարգսյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, Գառնիկ Գալատրյանի գործով 2014 թվականի դեկտեմբերի 16-ի թիվ ԵՄԴ/0027/01/14, Էդվարդ Ադամյանի գործով 2014 թվականի դեկտեմբերի 16-ի թիվ ԵԷԴ/0048/01/14 որոշումները:

10

1 առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս չեն պահպանվել պապժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները,

2) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի չեն առնվել հանցագործությաւն հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձր բնութագրող, ինչպես նան պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող ն ծանրացնող հանգամանքները,

3) առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերոնշյալ հանգամանքլներ)ը հաշվի չառնելը հանգեցրել է անհամաչափ ն պատժի նպապտաւկների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պավժի նշանակմեւն:

(--) (Առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս վերոնշյալ պահանջների չպահպանման վերաբերյալ վերաքննիչ դատարանի հեվնությունները պետք է լինեն պատճառաբանված: Այլ կելպ ասած՝ պատիժն ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու հիմքով առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտր փոփոխելիս վերաքննիչ դատարանը պարվավոր է պատճառաբանել, թե պատժի նշանակման հատկապես որ սկզբունքը կամ ակզբունքները չեն պահպանվել, հանցագործության՝ հանրության համար վրանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նան պատասխանավվությունն ու պատիժը մեղմացնող ն ծանրացնող որ հանգամանքները հաշվի չեն առնվել ն արդյոք այդ հանգամանքները հաշվի չառնեն է հանգեցրել անհամաչափ ն պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման: Այսինքն եթե վերաքննիչ դատարանը, գտնելով, որ դատավճոում նշանակված պաւտիժն անարդարացի է ակնհայվ խիար կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, պերք է պատճառաբանի, թե ինչում է արտահայտվել պատժի խարության կամ մեղմության ակնհայտությունը»-:

14. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ Ն.Սիրեկանյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով մեղավոր է ճանաչվել այն արարքի կատարման համար, որ նա, համացանցի միջոցով Կարինե Հովհաննիսյանին ներկայանալով որպես «Արտեմ Ադամյան» տվյալներով անձ ն 7 Տես Վճռաբեկ դատարանի` Նարեկ Սարգսյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 24-րդ կետը:

11

վերջինիս մոտ ստեղծելով նրա հետ ամուսնանալու մտադրության վերաբերյալ թյուր կարծիք, տարբեր պատճառաբանություններ ներկայացնելով, շահադիտական նպատակով վերջինիցս պահանջել ն 2015 թվականի մարտ ամսից մինչն 2018 թվականի սեպտեմբեր ամիսն ընկած ժամանակահատվածում մաս-մաս ստացել է տարբեր չափերի գումարներ՝ նրան խաբեությամբ պատճառելով առանձնապես խոշոր չափերի՝ 7.000.000 ՀՀ դրամի գույքային վնաս':

Առաջին ատյանի դատարանը, հաշվի առնելով ամբաստանյալ Ն.Սիրեկանյանի կատարած հանցագործության բնույթը, հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ամբաստանյալի անձը,։ պատասխանատվություւը ն պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, պատասխանատվությունը ն պատիժը մեղմացնող հանգամանքները՝ պատիժ նշանակելու պահին խնամքին մինչն տասնչորս, տարեկան երեխայի առկայությունը, մեղքն ընդունելը, կատարած հանցանքի համար զղջալը ն խոստովանական ցուցմունքներ տալը, խնամքին վատառողջ մոր առկայությունը, որոշել է ՝Ն.Սիրեկանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ չորս տարի ժամկետով::

Վերաքննիչ դատարանը, պատժի մասով բեկանելով ն փոփոխելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակել է անձին ն վերջինիս արարքին անհամաչափ՝ ակնհայտ մեղմ պատիժ: Վերաքննիչ դատարանը նման հետնության է հանգել՝ հաշվի առնելով Ն.Սիրեկանանի կատարած հանցանքի հանրության համար

վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, մասնավորապես՝ պատճառված վնասի չափը ն այն հատուցված չլինելու հանգամանքը: Միննույն ժամանակ, Վերաքննիչ դատարանն իր անհամաձայնությունն է հայտնել Առաջին ատյանի դատարանի այն դատողությանը, որ ամբաստանյալի կողմից պատճառված վնասի հատուցման պատրաստակամություն,՝ Օ-նվազեցնում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորությունը»:

Ց Տես սույն որոշման 8-րդ կետը:

5 Տես սույն որոշման 9-րդ կետը:

օ Տես սույն որոշման 10-րդ կետը:

12

15. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները դիտարկելով սույն որոշման 12-13.1-րդ կետերում շարադրված իրավական նորմերի ն մեջբերված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով Վերաքննիչ դատարանը, պատժի մասով բեկանելով ն փոփոխելով ստորադաս դատարանի դատական ակտր, թույլ է տվել դատական սխալ:

Այսպես, Վճռաբեկ դատարանը նախ փաստում է, որ Վերաքննիչ դատարանը, եզրահանգելով որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով նշանակված պատիժն անարդարացի է՝ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, չի հիմնավորել դրա մեղմության ակնհայտությունը: Միննույն ժամանակ, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վերաքննիչ դատարանն ամբաստանյալ Ն.Սիրեկանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը խստացնելիս, պատշաճ գնահատման չի ենթարկել վերջինիս անձը բնութագրող տվյալները, գործում առկա մեղմացնող հանգամանքերն ու ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը: Մասնավորապես այն, որ ամբաստանյալ Ն.Սիրեկանյանը կին է, նախկինում դատապարտված չի եղել, ամուսնալուծված է ն միայնակ հոգում է ընտանիքի ապրուստը, խնամքին է գտնվում անչափահաս երեխան, մեղքն ընդունել ն զղջացել է, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ":

15.1. Ինչ վերաբերում է Վերաքննիչ դատարանի այն դատողությանը, որ «(..) սույն գործով հանցագործությամը պատճառված վնասի չափր, այն ընդհանրապես վերականգնված չլինկը վնայում են հանցագործության հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանի մասին, ինչն Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաշվի չի առնվել ն որնէ գնահատականի չի արժանացել», ապա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Ն.Սիրեկանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս անդրադարձել ն գնահատման է արժանացրել ինչպես պատճառված վնասի չափը, այնպես էլ հատուցած չլինելու պայմաններում վերջինիս, կողմի նման պատրաստակամություն հայտնելը: Վերոգրյալի առնչությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ թեն Վերաքննի ։6դատարանն իրավացիորեն նշել|լ է, որ վնասը հատուցելու ս Տես սույն որոշման 9-րդ կետը

13

պատրաստակամությունը չի կարող նվազեցնել կատարված արարքի հանրային վտանգավորությունը, սակայն ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը խստացնելիս հաշվի չի առել վնասը հատուցելու հնարավորության իրական լինելը՝ այն, որ հանցագործությամբ պատճառված վնասը հատուցելու նպատակով Ն.Սիրեկանյանի գույքի վրա 7.000.000 (յոթ միլիոն) ՀԸ դրամի չափով կալանք է դրված:

Միննույն ժամանակ, Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել նան, որ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ն 2022 թվականի հուլիսի 1-ից ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական օրենսգրքով հափշտակությունների կոնկրետ դեպքում խարդախության, չափերը ենթարկվել են փոփոխությունների, ինչի արդյունքում ամբաստանյալի հանցավոր արարքի կատարման արդյունքում տուժողին պատճառված վնասի չափն առավել մոտ է դարձել հափշտակությունների համար նախատեսված առանձնապես խոշոր չափի նվազագույն շեմին (նոր օրենսգրքով առանձնապես խոշոր չափը սկսվում է 5 միլիոն դրամից՝ նախկին 3 միլիոն դրամի փոխարեն):

Ուստի, հիմք ընդունելով վերոնշյալը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արդարութան ն ապատասխանատվութան անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից, ամբաստանյալ Ն.Սիրեկանյանի նկատմամբ նշանակված պատժաչափը փոփոխելու վերաբերյալ Վերաքննի, դատարանի հետնությունները հիմնավորված չեն:

16. Ամփոփելով՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ Վերաքննիչ դատարանը սույն գործով դատական ակտ կայացնելիս թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10- րդ, 48-րդ, 6-րդ հոդվածների ոչ ճիշտ կիրառում, ինչպես նան ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի պահանջների խախտում: Այսինքն՝ թույլ են տրվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ ն 399-րդ հոդվածներով նախատեսված` նյութական ն դատավարական իրավունքի խախտումներ, որոնք իրենց բնույթով էական են ն հիմք են Վերաքննիչ դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար: Միննույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, պահպանելով պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները, հաշվի առնելով հանցավորի անձը բնութագրող,

14

պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, կատարված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ինչպես նան պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակել է համաչափ պատիժ: Այլ կերպ՝ Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, ուստի անհրաժեշտ է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2022 թվականի հունվարի 19-ի որոշումը ն օրինական ուժ տալ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2021 թվականի հունվարի 15-ի դատավճռին:

Ելնելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163րդ ն 17-րդ հոդվածներով, Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 39-րդ, 43-րդ, 361-րդ, 415.1-րդ, 418.1-րդ, 419-րդ, 422-423-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել: Ամբաստանյալ Նարինե Լնոնի Սիրեկանյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2022 թվականի հունվարի 19-ի որոշումը բեկանել ն օրինական ուժ տալ Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2021 թվականի հունվարի 15-ի դատավճռին՝ հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները:

2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից, վերջնական է ն ենթակա չէ բողոքարկման:

՞Նախագահող՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

Դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ