Դատական — ԱՎԴ1/0048/02/21

Ո 21

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՀՀ վերաքննիչ քաղաքացիական Քաղաքացիական գործ թիվ ԱՎԴԼ/0048/02/21 դատարանի որոշում 2023թ.

Քաղաքացիական գործ թիվ ԱՎԴ1/0048/02/21

Նախագահող դատավոր՝ Ն. Կարապետյան

Դատավորներ՝ Լ. Գրիգորյան

Տ. Նազարյան

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Հայաստանի Հանրապետության վճռաբեկ դատարանի քաղաքացիական

պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան) հետնյալ կազմով՝

նախագահող Գ. ՀԱԿՈԲՅԱՆ

զեկուցող Է. ՍԵԴՐԱԿՅԱՆ

Ա. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ

Ա. ՄԿՐՏՉՅԱՆ

Տ. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

2023 թվականի մայիսի 30-ին

գրավոր ընթացակարգով քննելով «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի ն «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի Արարատի գազաֆիկացման ն գազամատակարարման մասնաճյուղի վճռաբեկ բողոքը ՀՀ վերաքննիչ քաղաքացիական դատարանի 20.04.2022 թվականի որոշման դեմ՝ ըստ հայցի «ՎԿ Գրուպ» ՍՊԸ-ի (այսուհետ՝ Ընկերություն) ընդդեմ «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի Արարատի գազաֆիկացման ն գազամատակարարման մասնաճյուղի ու «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի՝ գազահաշվիչների ապահավաքակցման, փոխարինման ն վերահաշվարկին ուղղված գործողությունները ոչ իրավաչափ ճանաձելու ու որպես հետնանք պարտավորությունները դադարած ճանաձելու պահանջների մասին,

ՊԱՐԶԵՑ

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.

Դիմելով դատարան՝ Ընկերությունը պահանջել է ոչ իրավաչափ ճանաչել գազահաշվիչների ապահավաքակցման, փոխարինման ն վերահաշվարկին ուղղված գործողություններն ու որպես հետնանք դադարած ճանաչել պարտավորությունները:

ՀՀ Արարատի ն Վայոց ձորի մարզերի ընդհանուր իրավասության դատարանի (դատավոր՝ Մ. Ստեփանյան) (այսուհետ` Դատարան) 13.12.2021 թվականի վճռով հայցը բավարարվել է մասնակիորեն՝ ոչ իրավաչափ են ճանաչվել «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի ու վերջինիս Արարատի գազաֆիկացման ն գազամատակարարման մասնաճյուղի կողմից Ընկերությանը պատկանող ՔՔ13-6-160 Խ00441102 տիպաչափի գազահաշվիչի սարքի

2

ապահավաքակցման, փոխարինման ն ստուգաչափման գործողություններն ու որպես հետնանք դադարած են համարվել թիվ 547551 եզրակացության հիման վրա կատարված վերահաշվարկի, տույժի Ա ծախսի մասով պարտավորությունները: «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի ու վերջինիս Արարատի գազաֆիկացման ն գազամատակարարման մասնաճյուղի կողմից Ընկերությանը պատկանող ՔՔ13-6-160 Ս0043085 տիպաչափի գազահաշվիչի սարքի ապահավաքակցման, փոխարինման ն ստուգաչափման ու վերահաշվարկին ուղղված գործողությունները ոչ իրավաչափ ճանաչելու, որպես հետնանք թիվ 547962 եզրակացությամբ վերահաշվարկի ն ծախսերի մասով պարտավորությունները դադարած ճանաչելու մասով հայցը մերժվել է:

ՀՀ վերաքննիչ քաղաքացիական դատարանի (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան) 20.04.2022 թվականի որոշմամբ Ընկերության վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է մասնակիորեն՝ Դատարանի 13.12.2021 թվականի վճիռը մասնակիորեն բեկանվել ն փոփոխվել է՝ վճռի եզրափակիչ մասի 2-րդ ն 5-րդ կետերը շարադրվել են հետնյալ կերպ. Ընկերության հայցն ընդդեմ «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի ն «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի Արարատի գազաֆիկացման ն գազամատակարարման մասնաճյուղի՝ հայցվորին պատկանող թՔԱ3-Շ160 հԽ0043085 տիպաչափի 6գազահաշվիչի սարքի 0ապահավաքակցման, փոխարինման, ստուգաչափման գործողությունները ոչ իրավաչափ ճանաձչելու պահանջների մասին, մերժվել է, Ընկերության հայցն ընդդեմ «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի ն «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի Արարատի գազաֆիկացման ն գազամատակարարման մասնաճյուղի՝ հայցվորին պատկանող ՔՃՔ13-6160 հԽԿ0043085 տիպաչափի գազահաշվիչի սարքի վերահաշվարկին ուղղված գործողությունները ոչ իրավաչափ ճանաչելու ն որպես հետնանք թիվ 547962 եզրակացությամբ վերահաշվարկի ն ծախսերի մասով պարտավորությունները դադարած ճանաչելու պահանջների մասին, բավարարվել է՝ ոչ իրավաչափ են ճանաչվել «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի ն «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի Արարատի գազաֆիկացման Ա գազամատակարարման մասնաճյուղի կողմից Ընկերությանը պատկանող ՔՔ13-6-160 Յ0043085 տիպաչափի գազահաշվիչի սարքի վերահաշվարկին ուղղված գործողությունները, որպես հետնանք թիվ 547962 եզրակացությամբ վերահաշվարկի ն ծախսերի մասով Ընկերության պարտավորությունները ճանաչվել են դադարած:

Սույն գործով վճռաբեկ բողոք են ներկայացրել «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ն ու «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸի Արարատի գազաֆիկացման ն գազամատակարարման մասնաճյուղը (ի պաշտոնե ներկայացուցիչ՝ Է. Ավոյան):

Վճռաբեկ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել:

2. Վճռաբեկ բողոքի հիմքը, հիմնավորումները ն պահանջը.

Սույն վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

Վերաքննիչ դատարանը խախտել է ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 553-րդ հոդվածի ԼԷ ին կետը, 555-րդ ն 556-րդ հոդվածները, ՀՀ հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի կողմից 08.07.2005 թվականի թիվ 95-Ն որոշմամբ հաստատված «Բեական գազի մատակարարման ն օգտագործման» կանոնների (այսուհեր եան' Կանոններ) 4.13 կետը:

Յ

Բողոք բերած անձը նշված պնդումը պատճառաբանել է հետնյալ փաստարկներով.

Վերաքննիչ դատարանն անհիմն փաստել է, որ կապարանակնիքի ճոպանի վնասվածքը արտաքին զննությամբ տեսանելի թերություն է Ա եթե սարքը փոխարինելիս արձանագրվել է արտաքին թերությունների բացակայություն, ապա հիմնավոր է բողոք բերած անձի փաստարկն այն մասին, որ առկա է ողջամիտ կասկած առ այն, որ նշված թերություններն ու անսարքություններն առաջ են եկել սարքը լաբորատոր փորձաքննության ուղարկելուց հետո: Այլ կերպ ասած, նման արձանագրմամբ չի հաստատվում, որ սարքի փոխարինման ժամանակ առկա է եղել վերահաշվարկի համար հիմք հանդիսացած խախտումը:

Վերաքննիչ դատարանի նշված դիտարկումները հիմված են զուտ ենթադրությունների վրա, քանի որ դատարանը վեճը լուծելիս որպես իրեղեն ապացույց չի զննել գազահաշվիչը Ա ոչ էլ կապարակնիքի տեսանելիությամբ գազահաշվիչի որնէ լուսանկար, հետնաբար չէր կարող հստակ փաստել, որ կապարանակնիքի ճոպանի վնասվածքն արտաքին զննությամբ տեսանելի թերություն է:

Վերաքննիչ դատարանը կապարանակնիքի ճոպանի վնասվածքն արտաքին զննությամբ տեսանելի թերություն համարվելու փաստը հաստատված է Տհամարել առանց համապատասխան իրեղեն ապացույցներ կամ լուսանկարներ (լուսաժապավեններ), ձայնագրություններ ն տեսագրություններ զննելու, մինչդեռ գործի նյութերից պարզ չէ՝ «Արմավիրի Գազմաշ» ՍՊԸ-ի կապարակնիքը որ մասում է տեղակայված, իսկ ճոպանը որ հատվածից է կտրված ն ամրացված: Ընդ որում՝ հարկ է նշել, որ բացի «Արմավիրի Գազմաշ» ՍՊԸ-ի կապարակնիքից, գազահաշվիչի վրա առկա է նան «ՍՉԱՄ» ՓԲԸ-ի կապարակնիքը ն դրանք տեղադրվում են մեկ ճոպանի վրա (առաջինը տեղադրվում է «Արմավիրի Գազմաշ» ՍՊԸ կապարակնիքը) ն կտրելով «Արմավիրի Գազմաշ» ՍՊԸ կապարակնիքի ճոպանը՝ հնարավոր է «ՍՉԱՄ» ՓԲԸ-ի կապարակնիքը չվնասելով միջամտել գազահաշվիչի աշխատանքին:

«Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի կողմից բնական գազի քանակի ն արժեքի վերահաշվարկը կատարվել է Կանոնների 4.9 կետի ն 4.13 կետի «բ» ենթակետով նախատեսված կարգով, ինչը ՀՀ հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի կողմից ճանաչվել է իրավաչափ:

Վերաքննիչ դատարանը սխալ է մեկնաբանել Կանոնների 4.13 կետը՝ վերահաշվարկի հիմքերը պայմանավորելով բաժանորդի կողմից խախտում թույլ տված լինելու հանգամանքը վիճելի մնացած լինելու պայմանով, մինչդեռ Կանոնների 4.9, 4.11, 4.12, 4.12.1 ն 4.13 կետերի համալիր վերլուծությունից հետնում է, որ վերահաշվարկի համար հիմք է առնտրային հաշվառքի սարքի խախտման առկայությունը՝ առանց որնէ մեղքի բաժինը որոշելու, ինչպես նան բաժանորդի ծախսած բնական գազի քանակի սխալ հաշվառումը:

Տեղի է ունեցել հաշվառքի սարքի շրջանցմամբ գազի օգտագործում ն որպես օգտագործող հանդես է եկել Ընկերությունը, հետնաբար վերջինս էլ պայմանագրային իրավահարաբերությունների ուժով պարտավոր է կրել հաշվառքի սարքի շրջանցմամբ օգտագործված գազի վճարման պարտականությունը: Այսինքն, տվյալ դեպքում, խոսքը չի գնում ոչ խախտման հայտնաբերման արդյունքում հաշվեգրված տույժի, ոչ պատճառված վնասի, այլ զուտ հաշվառքի սարքի շրջանցմամբ օգտագործված գազի արժեքի մասին:

4

Վերոգրյալի հիման վրա բողոք բերած անձը պահանջել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի 20.04.2022 թվականի որոշումը՝ 13.12.2021 թվականի Դատարանի վճիռը բեկանելու մասով ն այդ մասով ուժ տալ Դատարանի վճռին:

3. Վճռաբեկ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեն հետնյալ փաստերը՝

3 17.06.2021 թվականի դատական նիստի ընթացքում Դատարանը կողմերի միջն բաշխել է ապացուցման պարտականությունը՝ նշելով, որ պատասխանողը պետք է ապացուցի, որ

1. եղել են առնտրային հաշվառքի սարքերի արտահերթ ստուգաչափման կասկածներ (ապացուցման բեռը վերաբերում է երկու առնտրային հաշվառքի սարքերին),

2. եղել են առնտրային հաշվառքի սարքերի խախտման դեպքեր,

Յ. առկա են եղել չափագիտական մարմնի կողմից տրված փորձագիտական եզրակացություններ, որոնցով հաստատվել են հաշվառքի սարքերի կնիքների վնասված լինելը,

4. այդ երկու դեպքում էլ եղել են արձանագրված խախտումներ, այդ խախտումները պայմանավորված են եղել որնէ անձի ներգործությամբ Ա այդ խախտումները հանգեցրել են ծախսած բնական գազի սխալ հաշվառման,

5. խախտման արձանագրման արդյունքում ծախսած գազի քանակի ն արժեքի վերահաշվարկը կատարվել է օրենքի պահանջների պահպանմամբ:

Վերը նշված փաստերի ապացուցման պարտականությունը դրվել է պատասխանող կողմի վրա (հատոր 2-րդ, գ.թ. 22-24).

2. Դատարանը 2107.2021 թվականին որոշում է կայացրել աապացուցման պարտականությունը բաշխելու մասին որոշումը փոփոխելու վերաբերյալ՝ սահմանելով, որ գործի լուծման համար նշանակություն ունեն Ա ապացուցման են ենթակա նան այն փաստերը, որ հայցվորի մոտ բացակայել է մեղքը, առնտրային հաշվառքի սարքերը գտնվել են հայցվորի տնօրինության տակ, առնտրային հաշվառքի սարքերը չեն գտնվել հայցվորի տնօրինության տակ (դրանց մոտ մուտք ունենալու անհնարինությունը):

1-ին ն 3-րդ փաստերի ապացուցման պարտականությունը դրվել է հայցվոր կողմի վրա, իսկ 2-րդ փաստի ապացուցման պարտականությունը՝ պատասխանողի վրա (հատոր 2-րդ, գ.թ. 43-45).

3) «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի Արարատի գազաֆիկացման ն գազամատակարարման մասնաճյուղի տնօրեն Է. Ավոյանը 04.09.2020 թվականին գրություն է հասցեագրել Ընկերության տնօրեն Ա. Պետրոսյանին այն մասին, որ «Հայտնում եմ Ձեզ, որ ս/թ սեպտեմբերի 7-ին ժամը 11:00-ին անհրաժեշտությունից ելնելով Ձեր ընկերությանը պատկանող ԽԹՔ13Յ 6-60 տիպի Կ0043085 գազահաշվիչը փոխարինվելու է՝ արտահերթ ստուգաչափման ուղարկելու նպատակով (...)»: Գրության ներքնի մասում առկա է նշում՝ «ստացա մեկ օրինակը, Ա.Պետրոսյան, ստորագրություն, 04.09.20թ.» (հատոր 1-ին, գ.թ. 29).

4) 07.09.2020 թվականի՝ «Գազափոխման համակարգից սնվող կազմակերպության առնտրային հաշվառքի սարքի տեղադրման (փոխարինման)» թիվ 36 ակտի համաձայն՝ տեղի է ունեցել հաշվառքի սարքի փոխարինում, նպատակը՝ արտահերթ փոխարինում:

5

Փոխարինված սարքի արտաքին զննությամբ թերություններ չեն հայտնաբերվել: (Թիվ 36 ակտն ստորագրված է բաժանորդի անունից՝ Ա.Պետրոսյանի կողմից (հատոր 1-ին, գ.թ. 30),

5) «Ստանդարտացման ն չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲԸ-ի փորձագետ Ո. Ոսկանյանի կողմից «Գազահաշվիչի փորձագիտական հետազոտությունների արդյունքների վերաբերյալ» 08.09.2020 թվականի թիվ 547962 եզրակացության -համաձայն՝ փորձագիտական հետազոտության է ենթարկվել ՔՔ-Յ3 160 տիպի ԻհՊ0043085 գազահաշվիչը ն հայտնաբերվել է առնտրային հաշվառքի սարքի խախտում, պատճառը՝ արտաքին միջամտություն Մուտքային վերահսկման ժամանակ արտաքին զննմամբ հայտնաբերված թերությունները՝ կտրված ն ամրացված է համրման սարքը ձգող «Արմավիրի Գազմաշ» ՍՊԸ-ի կապարանակնիքի ճոպանը: Նախնական ստուգաչափման արդյունքներով գազահաշվիչի սխալանքի շեղումը թույլատրելի տիրույթից կազմում է -: Եզրակացության ներքնում նշված է, որ նախնական փորձաքննությունը Ա զննումը կատարվել է բաժանորդի ներկայությամբ, սակայն անհայտ պատճառով բաժանորդը հրաժարվել է ստորագրել ակտը: Թիվ 547962 եզրակացության անբաժանելի մաս կազմող հավելվածի համաձայն՝ ստուգաչափման աջակցության ն նորոգման ծախսերի վերաբերյալ գումարները կազմում են 35.596 ՀՀ դրամ (հատոր 1-ին, գ.թ. 31-32).

6) Ընկերության տնօրեն Ա. Պետրոսյանին ուղղված ծանուցմամբ հայտնվել է, որ, հիմք ընդունելով ՀՀ հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի կողմից 08.07.2005 թվականի թիվ 95-Ն որոշմամբ հաստատված «Բնական գազի մատակարարման ն օգտագործման» կանոնների 4.9 ն 4.13 կետի «բ» ենթակետը, կատարվել է բնական գազի վերահաշվարկ, որի ճշտված քանակը կազմում է 64.257մ3, արժեքը՝ 8.134.039,08 ՀՀ դրամ, 4.14 կետի համաձայն՝ հաշվարկված տույժի գումարը կազմում է` 8.134.039,08 ՀՀ դրամ, պատասխանողին պատճառած վնասը՝ 42.715,)2 ՀՀ դրամ, ընդհանուր վերահաշվարկված գումարը կազմում է 16.310.793,36 ՀՀ դրամ (հատոր 1-ին, գ.թ. 37).

7) «Վերահաշվարկ» վերտառությամբ փաստաթղթի համաձայն՝ «Առնտրային հաշվառքի սարքի խախտման դեպքում ԳՄՕԿ 4.13 կետի «բ» ենթակետի համաձայն՝ Արարատի ԳԳՄ-ի կողմից կատարվել է վերահաշվարկ` Վջ-ԱՏորշ«Ժւց«Գւթ«0.5Օոա-Հգք. բանաձնով, ընդ որում՝ վերահաշվարկի համար անհրաժեշտ ելակետային տվյալներն են՝ ԱՏչյշ 6 օր, Ժչ: 20.00 ժամ, ո». 250.000 մ3, Հգր 52.816,00 մ3, Գտ 7.8048920: Հաշվարկված գազի արժեքը՝ 8.134.039,08 դրամ, ԳՄՕԿ 414 կետով տույժի գումարը՝ 8.134.039,08 դրամ, ընդամենը վճարման ենթակա գումարը՝ 16.268.078.16 դրամ» (հատոր 1-ին, գ.թ. 38).

8) ՔՔԼՅ Շ160 մակնիշի 0043085 համարի առնտրային հաշվառքի սարքի ստուգաչափման ն վերանորոգման ծախսերի հաշվարկի համաձայն՝ հայցվորի գազահաշվիչի ստուգաչափման ն վերանորոգման արժեքը կազմել է 42.715,2 ՀՀ դրամ (հատոր 1-ին, գ.թ. 39):

4. Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ն եզրահանգումները.

Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սուն վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը պայմանավորված է ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով նախատեսված հիմքի առկայությամբ, նույն հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի իմաստով, այն է' Վերաքննիչ դատարանի կողմից թույլ է տրվել ՀՀ հանրային

6

ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի կողմից 08.07.2005 թվականի թիվ 95-Ն որոշմամբ հաստատված «Բնական գազի մատակարարման ն օգտագործման» կանոնների 4.13 կետի այնպիսի խախտում, որը խաթարել է արդարադատության բուն էությունը, ն որի առկայությունը հիմնավորվում է ստորն ներկայացված պատճառաբանություններով:

Սույն բողոքի քննության շրջանակներում Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ չափագիտական մարմեի կողմից տրված փորձագիտական եզրակացությամբ հաստատված առնտրային հաշվառքի սարքի խախտման դեպքում բաժանորդի ծախսած գազի քանակի ն արժեքի վերահաշվարկի հարցին:

ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 550-րդ հոդվածի 1-ին կետի :համաձայն՝ Էներգամատակարարման պայմանագրով էներգամատակարարող կազմակերպությունը պարտավորվում է աբոնենտին (սպառողին) միացման ցանցի միջոցով մատուցել էներգիա, իսկ աբոնենտը պարտավորվում է վճարել ստացած էներգիայի համար, ինչպես նան պահպանել պայմանագրով նախատեսված սպառման ռեժիմը, ապահովել իր տնօրինության տակ գտնվող էներգետիկ ցանցերի շահագործման անվտանգությունը ն իր կողմից օգտագործվող էներգիայի սպառման հետ կապված սարքերի ու սարքավորումների սարքինությունը:

ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 553-րդ հոդվածի 1-ին կետի -համաձայն՝ էներգամատակարարող կազմակերպություն, պարտավոր է միացված ցանցի միջոցով աբոնենտին մատուցել էներգամատակարարման պայմանագրով նախատեսված քանակով էներգիա՝ իր ու աբոնենտի միջն համաձայնեցված մատուցման ռեժիմի պահպանմամբ: Էներգամատակարարող կազմակերպության մատուցած ն աբոնենտի օգտագործած էներգիայի քանակը որոշվում է դրա փաստացի սպառման հաշվարկի տվյալներին համապատասխան:

ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 555-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն` աբոնենտը պարտավոր է ապահովել շահագործվող էներգետիկ ցանցերի, սարքերի ն սարքավորումների պատշաճ տեխնիկական վիճակն ու անվտանգությունը, պահպանել էներգիայի սպառման համար սահմանված ռեժիմը, ինչպես նան էներգամատակարարող կազմակերպությանն անհապաղ տեղեկացնել վթարների, հրդեհների, էներգիայի հաշվիչ սարքերի անսարքությունների ն էներգիան օգտագործելու ժամանակ առաջացած այլ խախտումների մասին:

Նուն հոդվածի 3-րդ կետի համաձայն՝ էներգետիկ ցանցերի, սարքերի ն սարքավորումների տեխնիկական վիճակին ու շահագործմանը վերաբերող պահանջները, ինչպես նան դրանք պահպանելու նկատմամբ հսկողություն իրականացնելու կարգը սահմանվում են օրենքով, այլ իրավական ակտերով ն դրանց համապատասխան ընդունված պարտադիր կանոններով:

ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 556-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն` աբոնենտը վճարում է էներգիայի հաշվման տվյալներին համապատասխան իր փաստացի ընդունած էներգիայի քանակի համար, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով, այլ իրավական ակտերով կամ կողմերի համաձայնությամբ:

7

Նույն հոդվածի 2-րդ կետի համաձայն՝ էներգիայի համար վճարի հաշվարկման կարգը սահմանվում է օրենքով, այլ իրավական ակտերով կամ կողմերի համաձայնությամբ:

ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 560-րդ հոդվածի 2-րդ կետի համաձայն` միացված ցանցի միջոցով գազի, նավթի ն նավթամթերքի, ջրի ու այլ ապրանքների մատակարարման հետ կապված հարաբերությունների նկատմամբ էներգամատակարարման պայմանագրի մասին կանոնները (550-559 հոդվածներ) կիրառվում են, եթե այլ բան սահմանված չէ օրենքով, այլ իրավական ակտերով կամ չի բխում այդ պարտավորության էությունից:

ՀՀ հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի կողմից 08.07.2005 թվականի թիվ 95-Ն որոշմամբ հաստատված «Բնական գազի մատակարարման ն օգտագործման» կանոնների (այսուհետ՝ Կանոններ) 1.1 կետում սահմանված են բնական գազի մատակարարման ն օգտագործման կանոններում օգտագործվող հիմնական հասկացությունները, որի համաձայն առնտրային հաշվառքի սարքի - խախտումը Չափագիտական մարմնի տված փորձագիտական եզրակացությամբ փաստված առնտրային հաշվառքի սարքի առանձին դետալների խափանումները կամ դրանց վնասվածքներն են, կամ առնտրային հաշվառքի սարքի կնիքների բացակայությունը, կամ դրանց կեղծված կամ վնասված լինելը, կամ առնտրային հաշվառքի սարքի աշխատանքի նկատմամբ որնէ անձի կողմից այլ ներգործությունները:

Նույն կետի համաձայն` Չափագիտական մարմինր «Չափումների միասնականության ապահովման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով սահմանված պետական չափագիտական հսկողություն իրականացնող կազմակերպությունն է:

Կանոնների 4.9 կետի համաձայն՝ առնտրային հաշվառքի սարքի խախտման դեպքում կատարվում է բաժանորդի ծախսած գազի քանակի ն արժեքի վերահաշվարկ: Գազի քանակի վերահաշվարկը կատարվում է նույն կանոնների 4.11, 4.12, 4.12.1, 4.13 կետերի համաձայն: Վերահաշվարկված գազի արժեքը որոշվում է վերահաշվարկված ն առնտրային հաշվառքի սարք` ապահավաքակցման ամսվա ընթացքում հաշվառված գազի քանակների հանրագումարին ու տվյալ բաժանորդի սպառողական խմբին համապատասխան, առնտրային հաշվառքի սարքի ապահավաքակցման ամսվա գազի սակագնի արտադրյալով: Նույն կետը չի սահմանափակում մատակարարի կամ բաժանորդի իրավունքը՝ առնտրային հաշվառքի սարքի խախտման դեպքում Հայաստանի Հանրապետության օրենքով սահմանված կարգով մյուս կողմից պահանջելու պատճառած վնասի հատուցում:

Կանոնների 4.11 կետի համաձայն՝ առնտրային հաշվառքի սարքի խախտման դեպքում, երբ առկա է հսկիչ հաշվառքի սարք, բաժանորդի ծախսած գազի քանակի վերահաշվարկը կատարվում է համաձայն հսկիչ հաշվառքի սարքի ցուցմունքի՝ առնտրային հաշվառքի սարքի ապահավաքակցման օրվանից մինչե առնտրային հաշվառքի սարքի վերջին ցուցմունքի գրանցման օրն ընկած ժամանակահատվածի համար: (...)

Կանոնների 4.12 կետի համաձայն՝ առնտրային հաշվառքի սարքի խախտման դեպքում, երբ առկա չէ հսկիչ հաշվառքի սարք, Չափագիտական մարմնի փորձագիտական եզրակացությամբ առնտրային հաշվառքի սարքի խախտումը պայմանավորված է եղել առնտրային հաշվառքի սարքի առանձին դետալների այնպիսի խափանումներով կամ վնասվածքներով, որոնք չէին կարող պայմանավորված լինել որնէ անձի ներգործությամբ,

8

միննույն ժամանակ հնարավոր է եղել որոշել առնտրային հաշվառքի սարքի աշխատանքի սխալանքի թույլատրելի տիրույթը գերազանցող չափը (արտահայտված տոկոսներով), ապա.

ա) բնակչության ն կենցաղային սպառում ունեցող կազմակերպությունների համար վերահաշվարկը կատարվում է հետնյալ բանաձնով՝ (...). բ) ոջ կենցաղային սպառում ունեցող կազմակերպությունների համար վերահաշվարկը կատարվում է հետնյալ բանաձնով "լ...):

Կանոնների 4.12.1 կետի համաձայն՝ առնտրային հաշվառքի սարքի խախտման դեպքում, երբ առկա չէ հսկիչ հաշվառքի սարք, Չափագիտական մարմնի փորձագիտական եզրակացությամբ առնտրային հաշվառքի սարքի խախտումը պայմանավորված է եղել առնտրային հաշվառքի սարքի առանձին դետալների այնպիսի խափանումներով կամ վնասվածքներով, որոնք չէին կարող պայմանավորված լինել որնէ անձի ներգործությամբ, միննույն ժամանակ Չափագիտական մարմնի փորձագիտական եզրակացության համաձայն հնարավոր չէ որոշել առնտրային հաշվառքի սարքի աշխատանքի սխալանքի թույլատրելի տիրույթը գերազանցող չափը (արտահայտված տոկոսներով), ապա՝

ա) եթե առնտրային հաշվառքի սարքը հագեցված չէ էլեկտրոնային ճշտիչով կամ Չափագիտական մարմնի փորձագիտական եզրակացությամբ փաստվել է էլեկտրոնային ճշտիչի կամ դրա առանձին դետալների աշխատանքի այնպիսի խափանումը, որի հետնանքով հնարավոր չէ արտածել նուն կետի «բ» ենթակետի բանաձնում նշված ցուցանիշների ճշգրիտ արժեքները, ապա վերահաշվարկը կատարվում է հետնյալ բանաձնով' Ը..). բ) էլեկտրոնային ճշտիչով հագեցած առնտրային հաշվառքի սարքի դեպքում, եթե ճշտիչի հիշողությունից հնարավոր է արտածել սուն ենթակետի բանաձնում նշված ցուցանիշների ճշգրիտ արժեքները, վերահաշվարկը կատարվում է հետնյալ բանաձնով'՝ (...):

Կանոնների 4.13 կետի համաձայն՝ առնտրային հաշվառքի սարքի խախտման դեպքում, երբ առկա չէ հսկիչ հաշվառքի սարք, Չափագիտական մարմնի փորձագիտական եզրակացությամբ փաստվել է, որ բացակայում են կամ կեղծված են, կամ վնասված են առնտրային հաշվառքի սարքի կնիքները, կամ առնտրային հաշվառքի սարքի խախտումը պայմանավորված է եղել առնտրային հաշվառքի սարքի առանձին դետալների այնպիսի խափանումներով կամ վնասվածքներով կամ բացակայությամբ, որոնք կարող էին պայմանավորված լինելրլ՛միայն որնէ անձի ներգործությամբ, միննուն ժամանակ, մատակարարի գնահատմամբ՝ հաշվի առնելով Չափագիտական մարմնի փորձագիտական եզրակացությունը, այն հանգեցրել է բաժանորդի ծախսած բնական գազի քանակի սխալ հաշվառման, ապա.

ա) բնակչության ն կենցաղային սպառում ունեցող կազմակերպությունների համար վերահաշվարկը կատարվում է հետնյալ բանաձնով՝ (...). բ) ոջ կենցաղային սպառում ունեցող կազմակերպությունների համար վերահաշվարկը կատարվում է հետնյալ բանաձնով՝ (...).:

Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ վերոհիշյալ Կանոնների 4.9 կետի վերլուծությունից բխում է, որ բաժանորդի ծախսած գազի քանակի ն արժեքի վերահաշվարկի միակ հիմքը առնտրային հաշվառքի սարքի խախտման դեպքն է: Ընդ որում՝ առնտրային հաշվառքի սարքի խախտումը առնտրային հաշվառքի սարքի առանձին դետալների խափանումներն են, դրանց վնասվածքները, առնտրային հաշվառքի սարքի կնիքների բացակայությունը, դրանց կեղծված կամ վնասված լինելը, կամ առնտրային հաշվառքի սարքի աշխատանքի նկատմամբ որնէ անձի կողմից այլ ներգործությունները: Բացի այդ, հարկ է

9

նկատել, որ վերոհիշյալ կանոններից նան ուղղակիորեն հետնում է, որ առնտրային հաշվառքի սարքի խախտման ցանկացած դրսնորում պետք է փաստվի բացառապես Չափագիտական մարմնի տված փորձագիտական եզրակացությամբ, իսկ Չափագիտական մարմինը «Չափումների միասնականության ապահովման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով սահմանված պետական չափագիտական հսկողությունն իրականացնող կազմակերպությունն է: Այլ կերպ ասած՝ առնտրային հաշվառքի սարքի խախտման փաստը հաստատող միակ թուլլատրելի ապացույցը Չափագիտական մարմնի տված փորձագիտական եզրակացությունն է:

Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ առնտրային հաշվառքի սարքի խախտման դեպքում գազի քանակի վերահաշվարկը կատարվում է նույն կանոնների 4.1, 4.12, 4.12.., 413 կետերի համաձայն: Ընդ որում, 4.11, 4.12, 4.12., 413 կետերի վերլուծությունից բխում է, որ 4.11 կետով գազի քանակի վերահաշվարկ կատարվում է այն դեպքում, երբ առկա է հսկիչ հաշվառքի սարք, իսկ 4.12, 4.12.1, 4.13 կետերով՝ այն դեպքում, երբ առկա չէ հսկիչ հաշվառքի սարք: Այնուհետն, 4.12, 4.12.1, 4.13 կետերի վերլուծությունից բխում է, որ 4.12 ն 4.12.1 կետերով գազի քանակի վերահաշվարկ կատարվում է այն դեպքում, երբ Չափագիտական մարմնի փորձագիտական եզրակացությամբ առնտրային հաշվառքի սարքի խախտումը պայմանավորված է եղել առնտրային հաշվառքի սարքի առանձին դետալների այնպիսի իխափանումներոով կամ վնասվածքներով, որոնք չէին կարող պայմանավորված լինել որնէ անձի ներգործությամբ, իսկ 4.13 կետով՝' այն դեպքում, երբ Չափագիտական մարմնի փորձագիտական եզրակացությամբ փաստվել է, որ առնտրային հաշվառքի սարքի խախտումը պայմանավորված է եղել առնտրային հաշվառքի սարքի առանձին դետալների այնպիսի ։իխափանումներով կամ վնասվածքներով կամ բացակայությամբ, որոնք կարող էին պայմանավորված լինել միայն որնէ անձի ներգործությամբ: Բացի այդ, գազի քանակի վերահաշվարկը կատարվում է Կանոնների 4.13 կետով նան այն դեպքում, երբ Չափագիտական մարմնի փորձագիտական եզրակացությամբ փաստվել է, որ բացակայում են կամ կեղծված են, կամ վնասված են առնտրային հաշվառքի սարքի կնիքները:

Միաժամանակ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ Կանոնների 4.13 կետով գազի քանակի վերահաշվարկ կատարելու համար անհրաժեշտ է նան, որ առնտրային հաշվառի սարքի խախտումը մատակարարի գնահատմամբ՝ հաշվի առնելով Չափագիտական մարմնի փորձագիտական եզրակացությունը, հանգեցրած լինի բաժանորդի ծախսած բնական գազի քանակի սխալ հաշվառման: Ինչ վերաբերում է 4.12 ն 4.12.1 կետերի տարբերությանը, ապա հարկ է նշել, որ 4.12 կետով գազի քանակի վերահաշվարկ կատարվում է այն դեպքում, երբ հնարավոր է եղել որոշել առնտրային հաշվառքի սարքի աշխատանքի սխալանքի թույլատրելի տիրույթը գերազանցող չափը (արտահայտված տոկոսներով), իսկ 4121 կետով այն դեպքում, երբ Չափագիտական մարմնի փորձագիտական եզրակացության համաձայն հնարավոր չի եղել որոշել առնտրային հաշվառքի սարքի աշխատանքի սխալանքի թույլատրելի տիրույթը գերազանցող չափը (արտահայտված տոկոսներով):

Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ բոլոր այն դեպքերում, երբ Չափագիտական մարմնի փորձագիտական եզրակացությամբ փաստվել է, որ բացակայում են

10

կամ կեղծված են, կամ վնասված են առնտրային հաշվառքի սարքի կնիքները, ն միննույն ժամանակ, մատակարարի գնահատմամբ՝ հաշվի առնելով Չափագիտական մարմնի փորձագիտական եզրակացությունը, այն հանգեցրել է բաժանորդի ծախսած բնական գազի քանակի սխալ հաշվառման, ապա գազի քանակի վերահաշվարկը կատարվում է Կանոնների 4.13 կետով:

Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշման կիրառումը սույն գործի փաստերի նկատմամբ.

«Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի Արարատի գազաֆիկացման ն գազամատակարարման մասնաճյուղի տնօրեն Է. Ավոյանը 04.09.2020 թվականին գրություն է հասցեագրել Ընկերության տնօրեն Ա. Պետրոսյանին այն մասին, որ «Հայտնում եմ Ձեզ, որ սթ սեպտեմբերի 7-ին ժամը 11:00-ին անհրաժեշտությունից ելնելով Ձեր ընկերությանը պատկանող ՔՔ13Յ 6-160 տիպի հԿ0043085 գազահաշվիչը փոխարինվելու է արտահերթ ստուգաչափման ուղարկելու նպատակով (...)»: Գրության ներքնի մասում առկա է նշում՝ «ստացա մեկ օրինակը, Ա.Պետրոսյան, ստորագրություն, 04.09.20թ.»

07.09.2020 թվականի` «Գազափոխման համակարգից սնվող կազմակերպության առնտրային հաշվառքի սարքի տեղադրման (փոխարինման)» թիվ 36 ակտի համաձայն՝ տեղի է ունեցե հաշվառքի սարքի փոխարինում, նպատակը՝ արտահերթ փոխարինում: Փոխարինված սարքի արտաքին զննությամբ թերություններ չեն հայտնաբերվել: (Թիվ 36 ակտն ստորագրված է բաժանորդի անունից՝ Ա.Պետրոսյանի կողմից:

«Ստանդարտացման ն չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲԸ-ի փորձագետ Ո. Ոսկանյանի կողմից «Գազահաշվիչի փորձագիտական հետազոտությունների արդյունքների վերաբերյալ» 08.09.2020 թվականի թիվ 547962 եզրակացության համաձայն՝ փորձագիտական հետազոտության է ենթարկվել րլ39ՔՔԼ-Յ 160 տիպի հ0043085 գազահաշվիչը ն հայտնաբերվել է առնտրային հաշվառքի սարքի խախտում, պատճառը՝ արտաքին միջամտություն: Մուտքային վերահսկման ժամանակ արտաքին զննմամբ հայտնաբերված թերությունները՝ կտրված ն ամրացված է համրման սարքը ձգող «Արմավիրի Գազմաշ» ՍՊԸ-ի կապարանակնիքի ճոպանը: Նախնական ստուգաչափման արդյունքներով գազահաշվիչի սխալանքի շեղումը թույլատրելի տիրույթից կազմում է -: Եզրակացության ներքնում նշված է, որ նախնական փորձաքննությունը Ա զննումը կատարվել է բաժանորդի ներկայությամբ, սակայն անհայտ պատճառով բաժանորդը հրաժարվել է ստորագրել ակտը: Թիվ 547962 եզրակացության անբաժանելի մաս կազմող հավելվածի համաձայն՝ ստուգաչափման աջակցության ն նորոգման ծախսերի վերաբերյալ գումարները կազմում են 35.596 ՀՀ դրամ:

Ընկերության տնօրեն Ա. Պետրոսյանին ուղղված ծանուցմամբ հայտնվել է, որ, հիմք ընդունելով ՀՀ հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի կողմից 08.07.2005 թվականի թիվ 95-Ն որոշմամբ հաստատված «Բնական գազի մատակարարման ն օգտագործման» կանոնների 4.9 ն 4.13 կետի «բ» ենթակետը, կատարվել է բնական գազի վերահաշվարկ, որի ճշտված քանակը կազմում է 64.257մ3, արժեքը՝ 8.134.039,08 ՀՀ դրամ, 4.14 կետի համաձայն՝ հաշվարկված տույժի գումարը կազմում է` 8.134.039,08 ՀՀ դրամ,

11

պատասխանողին պատճառած վնասը՝ 42.715,2 ՀՀ դրամ, ընդհանուր վերահաշվարկված գումարը կազմում է 16.310.793,36 ՀՀ դրամ:

«Վերահաշվարկ» վերտառությամբ փաստաթղթի համաձայն՝ «Առնտրային հաշվառքի սարքի խախտման դեպքում ԳՄՕԿ 413 կետի «բ» ենթակետի համաձայն՝ Արարատի ԳԳՄ-ի կողմից կատարվել է վերահաշվարկ` Վջ-ԱՏորշ«ԺւԹ«Գւա«0.5Օոա-Հգք. բանաձնով, ընդ որում՝ վերահաշվարկի համար անհրաժեշտ ելակետային տվյալներն են՝ ԱՏչյշ 6 օր, Ժ:տ 20.00 ժամ, Զո». 250.000 մ3, Հգ 52.816,00 մՅ, Գտ 7.8048920: Հաշվարկված գազի արժեքը՝ 8.134.039,08 դրամ, ԳՄՕԿ 414 կետով տույժի գումարը՝ 8.134.039,08 դրամ, ընդամենը վճարման ենթակա գումարը՝ 16.268.078.16 դրամ»:

ԲՔԼՅ Շ-160 մակնիշի 0043085 համարի առնտրային հաշվառքի սարքի ստուգաչափման ն վերանորոգման ծախսերի հաշվարկի համաձայն՝ հայցվորի գազահաշվիչի ստուգաչափման ն վերանորոգման արժեքը կազմել է 42.715,2 ՀՀ դրամ:

Նկատի ունենալով, որ սույն գործով Վերաքննիչ դատարանը վերանայել ն բեկանել է Դատարանի 13.12.2021 թվականի վճիռը՝ Ընկերությանը պատկանող ՔՔ՛13-Շ-160 0043085 տիպաչափի գազահաշվիչի սարքի վերահաշվարկին ուղղված գործողությունները ոչ իրավաչափ ճանաչելու, որպես հետնանք թիվ 547962 եզրակացությամբ վերահաշվարկի ն ծախսերի մասով պարտավորությունները դադարած ճանաչելու պահանջների մասով, ստորնե շարադրվում են միայն վերոհիշյալ պահանջների մասով Դատարանի ն Վերաքննիչ դատարանի եզրահանգումները.

Այսպես. Դատարանը անդրադառնալով առնտրային հաշվառքի սարքի խախտման վերաբերյալ ՀՀ հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի կողմից 08.07.2005 թվականի թիվ 95-Ն որոշմամբ հաստատված «Բնական գազի մատակարարման ն օգտագործման» կանոններին` արձանագրել է, որ «(.) չափագիտական մարմեի պարտականությունն է խախտման վերաբերյալ եզրակացության ներկայացումը, այսինքե' եզրակացությանը ներկայացվող միակ հսրակ պահանջը խախտման փաստի կամ դրա բացակայության արձանագրումե է: Հետնաբար «մատակարարի գեահապտմամբ" հաշվի առնելով Չափագիտական մարմնի փորձագիտական եզրակացությունը, այն հանգեցրել է բաժանորդի ծախսած բնական գազի քանակի սխալ հաշվառման» եզրույթից հետնում է, որ կախված եզրակացությամբ արձանագրված խախտման տեսակներից, մատակարարը, հաշվի առնելով տարբեր գործոններ, որոնց թվարկումը ԳՄՕԿ կանոններով չի տրվել հաշվի առնելով հեարավոր դեպքերի բազմաթվությունը, ինքն է որոշում, թե արձանագրված խախտումը կարող է արդյոք հանգեցնել բնական գազի սխալ հաշվառման, թե ոչ: (...) Դատարանը վերահաշվարկ կատարելու ն այն 8.134.038.08 ՀՀ դրամ կազմելու մասով Պատասխանողի գործողությունները դիտում է իրավաչափ: Միաժամանակ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ եզրակացությունում նշվել է, որ արտաքին զննմամբ սարքի թերություններ չեն հայտնաբերվել: Սակայն այդ եշման առկայությունը չի կարող բացառել խախտման փաստը, այլապես արտաքին զնեմամբ ԳՄՕԿ կանոններով նախատեսված խախտումների համար փորձաքնեություն չէր պահանջվի, եթե հեարավոր լիներ առանց դրա նշանակման պարզելու խախտումների առկայությունը»:

Միաժամանակ Դատարանը, անդրադառնալով առնտրային հաշվառքի սարքի արտահերթ ստուգաչափման ն նորոգման ծախսերի վերաբերյալ ԳՄՕԿ կանոններին, գտել է,

12

որ «Հիմք ընդունելով, որ վերը եշված հիմնավորումներով հաստատվել են խախտման ն վերահաշվարկի իրավաչափության հարցերը, Դատարանն արձանագրում է, որ սույն դեպքում կիրառելի են ԳՄՕԿ 4.8 կետի դրույթներն առ այն, որ արտահերթ ստուգաչափման հետ կապված բոլոր ծախսերը պետք է կրի բաժանորդը: Հետնաբար անհիմն է որպես ոչ իրավաչափ գործողության հետնանք նան 42.715,2 ՀՀ դրամ ծախսերի հատուցման մասով հայցը»:

Վերաքննիչ դատարանը, մասնակի բավարարելով Ընկերության ներկայացուցիչների վերաքննիչ բողոքը, արձանագրել է, որ «(...) կապարանակնիքի ճոպանի վնասվածքը արտաքին զննությամբ տեսանելի թերություն է ն եթե սարքը փոխարինելիս արձանագրվել է արտաքին թերությունների բացակայություն, ապա հիմեավոր է բողոք բերած անձի փաստարկն այն մասին, որ առկա է ողջամիտ կասկած առ այն, որ նշված թերություններն ու անսարքություններն առաջ են եկել սարքը լաբորատոր փորձաքննության ուղարկելուց հետո: Այլ կերպ ասած, նման արձանագրմամբ չի հաստատվում, որ սարքի փոխարիեման ժամանակ առկա է եղել վերահաշվարկի համար հիմք հանդիսացած խախտումը: (.) Սուն քաղաքացիական գործով պատասխանողը կրել է այն փաստերի ապացուցման բեռը, որ եղել են արձանագրված խախտումներ, այդ խախտումները պայմանավորված են եղել որնէ անձի ներգործությամբ, հանգեցրել են ծախսած բնական գազի սխալ հաշվառման ն որ խախտման արձանագրման արդյունքում ծախսած գազի քանակի ն արժեքի վերահաշվարկը կատարվել է օրենքի պահանջների պահպանմամբ: Վերաքննիչ դատարանն արդեն իսկ արձանագրել է, որ սույն քաղաքացիական գործով վիճելի Է մնացել բաժանորդի կողմից խախտում թույլ տված լինելու հանգամանքը, ինչի պայմաններում բացակայում է վերահաշվարկ կատարելու համար անհրաժեշտ առաջին պայմանը: Ուստի, (...) պարտադիր պայմաններից առնվազն մեկի բացակայության պայմաններում կատարված վերահաշվարկն իրավաչափ չի կարող համարվել: (...) Վերոգրյալի լուսի ներքո անհրաժեշտ է ոչ իրավաչափ ճանաչել «ՎԿ Գրուպ» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությանը պատկանող ԹԵԼ3-6-160 հ/0043085 փիպաչափի գազահաշվիչի վերահաշվարկին ուղղված գործողությունները ն որպես հերնանք թիվ 547962 եզրակացությամբ վերահաշվարկի ն ծախսերի մասով պարտավորությունեները դադարած ճանաչել»:

Մինչդեռ վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով Վերաքննիչ դատարանի վերլուծությունները ն դրանք համադրելով սույն գործի փաստերի հետ՝ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետնյալը.

ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 57րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ ապացույց է այն փաստական տվյալը, որի հետազոտման ն գնահատման հիման վրա դատարանը պարզում է գործին մասնակցող անձանց պահանջների ն առարկությունների հիմքում դրված, ինչպես նան գործի կամ հարցի լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ փաստերի առկայությունը կամ բացակայությունը:

ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 1ին մասի համաձայն` փաստերը, որոնք, օրենքի կամ նորմատիվ իրավական ակտերի համաձայն, պետք է հաստատվեն միայն որոշակի ապացույցներով, չեն կարող հաստատվել այլ ապացույցներով:

13

ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 1ին մասի համաձայն՝ դատարանը, գնահատելով գործում եղած բոլոր ապացույցները, որոշում է փաստի հաստատված լինելու հարցը՝ ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ ն օբյեկտիվ հետազոտման վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:

Անդրադառնալով այն հարցին, թե արդյոք իրավաչափ են եղել պատասխանողի՝ Ընկերությանը պատկանող ԹՔՒ3-Շ-160 Կ0043085 տիպաչափի գազահաշվիչի սարքի վերահաշվարկին ուղղված գործողությունները, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ «Ստանդարտացման ն չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲԸ-ի փորձագետ Ո. Ոսկանյանի կողմից տրված «Գազահաշվիչի փորձագիտական հետազոտությունների արդյունքների վերաբերյալ» 08.09.2020 թվականի թիվ 547962 եզրակացության համաձայն՝ փորձագիտական հետազոտության է ենթարկվել ՔՔԵԼՅ Շ160 տիպի հԽ0043085 գազահաշվիչը ն հայտնաբերվել է առնտրային հաշվառքի սարքի խախտում, պատճառը՝ արտաքին միջամտություն: Մուտքային վերահսկման ժամանակ արտաքին զննմամբ հայտնաբերել են թերություններ՝ կտրված ն ամրացված է համրման սարքը ձգող «Արմավիրի Գազմաշ» ՍՊԸ-ի կապարանակնիքի ճոպանը: Այսինքն՝ Չափագիտական մարմնի վերոհիշյալ եզրակացությամբ հաստատվել է առնտրային հաշվառքի սարքի խախտման փաստը, որպիսի հանգամանքը ՀՀ հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի կողմից 08.07.2005 թվականի թիվ 95-Ն որոշմամբ հաստատված «Բնական գազի մատակարարման ն օգտագործման» կանոնների համաձայն, բաժանորդի ծախսած գազի քանակի ն արժեքի վերահաշվարկի միակ հիմքն է:

Նման պայմաններում Վճռաբեկ դատարանն անհիմն է համարում Վերաքննիչ դատարանի հետնությունն այն մասին, որ «(...)կապարակեիքի ճոպանի վեասվածքը արտաքին զննությամբ տեսանելի թերություն է ն եթե սարքը փոխարինելիս արձանագրվել է արտաքին թերությունների բացակայություն, ապա հիմեավոր է բողոք բերած անձի փաստարկն այն մասին, որ առկա է ողջամիտ կասկած առ այե, որ նշված թերություններն ու անսարքություններն առաջ են եկել սարքը լաբորատոր փորձաքենության ուղարկելուց հետո»:

Վճռաբեկ դատարանը իրավաչափ է համարում վերոգրյալի առնչությամբ Դատարանի հետնությունն այն մասին, որ «(...)եզրակացությունում եշվել է, որ արտաքին զենմամբ սարքի թերություններ չեն հայտեաբերվել: Սակայն այդ եշման առկայությունը չի կարող բացառել խախտման փաստը, այլապես արտաքին զենմամբ ԳՄՕԿ կանոններով նախատեսված խախտումների համար փորձաքննություն չէր պահանջվի, եթե հնարավոր լիներ առանց դրա նշանակման պարզելու խախտումների առկայությունը»:

Ինչ վերաբերում է այն հարցին, թե արդյոք իրավաչափ է եղել գազի քանակի վերահաշվարկը Կանոնների 4.13 կետով կատարելը, ապա Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ, ՉՁափագիտական մարմնի եզրակացության համաձայն, կտրված ն ամրացված է եղել համրման սարքը ձգող «Արմավիրի Գազմաշ» ՍՊԸ-ի կապարանակնիքի ճոպանը, ինչից հետնում է, որ եզրակացությամբ հայտնաբերվել է առնտրային հաշվառքի սարքի կնիքի վնասվածք, որի պայմաններում գազի քանակի վերահաշվարկը ենթակա է կատարման բացառապես Կանոնների 4.13 կետով:

Անդրադառնալով Կանոնների 4.13 կետով սահմանված վերջին պայմանին, որի համաձայն՝ անհրաժեշտ է, որ առնտրային հաշվառքի սարքի խախտումը մատակարարի

14

գնահատմամբ՝ հաշվի առնելով Չափագիտական մարմնի փորձագիտական եզրակացությունը, հանգեցրած լինի բաժանորդի ծախսած բնական գազի քանակի սխալ հաշվառման, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ այս մասով իրավաչափ են Դատարանի հետնություններն առ այն, որ «(.) «մատակարարի գնահատմամբ" հաշվի առնելով Չափագիտական մարմեի փորձագիտական եզրակացությունը, այն հանգեցրել է բաժանորդի ծախսած բնական գազի քանակի սխալ հաշվառման» եզրույթից հետնում է, որ կախված եզրակացությամբ ա