Կիրակոսյան — ԱՐԱԴ/0041/01/21

«եա 22ր ԱՐԱԴ/0041/01/21

ՀՑոՅոլ Ն 7՛

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Արագածոտնի մարզի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության դատարան,

նախագահող դատավոր Է.Կարապետյան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյան

դատավորներ՝ Մ.Արղամանյան

Ա.Վարդանյան

9 օգոստոսի 2023 թվական ք.Երնան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

ԱՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով ամբաստանյալ Նաիրի Գագիկի Կիրակոսյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2022 թվականի հուլիսի 28-ի որոշման դեմ պաշտպան Ժ.Շամբարձումյանի վճռաբեկ բողոքը,

2

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

1. 2021 թվականի մարտի 7-ին ՀՀ ոստիկանության Արագածոտնի մարզային վարչության Աշտարակի բաժնում՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝ ՀՀ քրեական օրենսգիրք) 315-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 29154321 քրեական գործը:

2021 թվականի ապրիլի 13-ին Նաիրի Գագիկի Կիրակոսյանի նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել՝ չհեռանալու մասին ստորագրությունը, ն նույն օրը նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3152-րդ հոդվածով:

2021 թվականի ապրիլի 27-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Արագածոտնի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան (այսուհետ՝ նան Առաջին ատյանի դատարան):

2. Առաջին ատյանի դատարանը 2022 թվականի հունվարի 21-ի դատավճռով Ն.Կիրակոսյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3152-րդ հոդվածով ն նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակել տուգանք՝ 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով՝ զրկելով պետական ն տեղական ինքնակառավարման մարմիններում պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով: Ն.Կիրակոսյանի նկատմամբ ընտրված ստորագրություն չհեռանալու մասին խափանման միջոցը թողնվել է անփոփոխ՝ մինչն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:

3. Պաշտպան Ժ.Շամբարձումյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նան Վերաքննիչ դատարան) 2022 թվականի հուլիսի 28-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքը մերժել է՝ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2022 թվականի հունվարի 21-ի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ:

4. Վերաքննի Օ։»դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ պաշտպան

Ժ.Շամբարձումյանը 2023 թվականի հոկտեմբերի 24-ին ներկայացրել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի` 2023 թվականի հունվարի 20-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ ն սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

Յ

Վճոաբեկ բոդոքի հիմքերը, փաստարկները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստարկներով.

5. Բողոքի հեղինակի պնդմամբ՝ Վերաքննի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, որն ազդել է վարույթի ելքի վրա:

Բողոքաբերի համոզմամբ՝ ստորադաս դատարանները, պատշաճ գնահատման չենթարկելով գործի փաստական տվյալների ամբողջությունը, ամբաստանյալ Ն.Կիրակոսյանին մեղսագրված արարքում մեղավոր ճանաչելու հարցում հանգել են սխալ եզրահանգման:

Ի հիմնավորումն վերոնշյալի՝ բողոք բերած անճը գտել է, որ գործի փաստական տվյալներից հետնում է, որ ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում գործում առկա ապացույցների հավաքման, ստուգման ն գնահատման արդյունքում, դրանց՝ գործի փաստական հանգամանքների հետ համադրմամբ, պետք էր արձանագրել, որ Ն.Կիրակոսյանին վերագրվող արարքում բացակայել է հանցակազմի սուբյեկտը:

Մասնավորապես, բողոքի հեղինակը նշել է, որ ստորադաս դատարանները քննարկման առարկա չեն դարձրել ՀՇ հողային օրենսգրքի 5-րդ, 11-րդ, 55-րդ ն 56-րդ հոդվածներով, ինչպես նան ՀՀ Կառավարության 2005 թվականի մայիսի 25-ի թիվ 993-Ն որոշմամբ սահմանված պահանջները, ինչպես նան քրեական գործի շրջանակներում չի հիմնավորվել ն չի պարզաբանվել, թե արդյոք Ն.Կիրակոսյանի մեղադրանքի հիմքում դրված՝ ինքնակամ շինությունը գլխավոր հատակագծի ն կադաստրային ծածկագրի համաձայն գտնվել է Արագածոտնի մարզի Ուջան համայնքի վարչական տարածքում, թե՝ ոչ:

Բողոքաբերը փաստարկել է նան, որ Ն.Կիրակոսյանին մեղսագրվող արարքը տեղի է ունեցել ն ավարտվել է 2020 թվականի սեպտեմբերի 2-ին, այսինքն այն ժամանակ, երբ Ն.Կիրակոսյանը ստացել է ՀՀ քաղաքաշինության, տեխնիկական ն հրդեհային անվտանգութան տեսչական մարմն Օ։`ղեկավարի տեղակալ ԱՇահբազյանի՝ 2020 թվականի օգոստոսի 26-ի թիվ ՔՏՄ/15.8/10458-20 գրությունն այն մասին, որ կատարվում են ինքնակամ շինարարական աշխատանքներ, ն ըստ

4

վարույթն իրականացնող մարմնի` օրենքով սահմանված կարգով չի կասեցրել աշխատանքներն ու ապահովել դրանց հետնանքների վերացումը, ինչից էլ հետնում է, որ Ն.Կիրակոսյանին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետը լրացել է 2022 թվականի սեպտեմբերի 2-ին:

6. Վերոգրյալի հիման վրա, բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2022 թվականի հուլիսի 28-ի որոշումը ն այն փոփոխել՝ կայացնելով գործն ըստ էության լուծող նոր դատական ակտ՝ ճանաչելով ն հռչակելով Ն.Կիրակոսյանի անմեղությունը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 315-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքում կամ այն բեկանել ն բեկանված մասով վարույթը փոխանցել ստորադաս դատարան՝ նոր քննության` սահմանելով նոր քննության ծավալը, կամ Ն.Կիրակոսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել՝ վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

7. Նաիրի Կիրակոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 315-րդ հոդվածով մեղադրանք է առաջադրվել այն արարքի համար, որ «ռա, 2016 թվականի հոկտեմբերի 23ից հանդիսանալով Արագածոտնի մարզի Ուջան համայնքի ղեկավար ն «Տեղական ինքնակառավարման մասին» ՀՀ օրենքի 42-րդ հոդվածի 8- րդ կետի համաձայն ունենալով ինքնակամ. շինարարությունը կանխարգելելու ն կասեցնելու ինչպես նան օրենքով սահմանված կարգով դրա հերնանքների վերացումն ապահովելու սեփական լիազորությու, ինքնակամ կառույց իրականացրած Մեսրոպ Սոսի Շահինյանի նկատմամբ դիտավորությամբ չի կիրառել վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենադրությամբ նախատեսված վարչական պատասխանապվության միջոցներ:

Այսպես,

Արագածոտնի մարզի Ուջան համայնքի բնակիչ Մեսրոպ Սոսի Շահինյանը նույն համայնքի՝ ճանապարհային շահագործման ներքո գտնվող, Երնան-Գյումիի ավտոճանապարհի ձախակողմյան հատվածում փելակայված հողատարածքում: 2020 թվականի օգոնտոս-հոկվեմիբեր ամիսների ընթացքում, նշված հողատարածքի

5

վրա, առանց համապատասխան փաստաւթղթերի ն թույլտվության, չպահպանելով ՀՀ կառավարության 19.03.2015թ. թիվ 596-Ն որոշման պահանջները` ՀՀ-ում կառուցապատման նպատակով թույլվվությունների ն այլ փաստաթղթերի ընթացակարգը, ինքնակամ կառուցել է զյուլմթերքի պահեարավորման ն վաճառքի համար նախատեսված շինություն, իսկ համայնքի ղեկավար՝ Նաիրի Կիրակոսյանը, հաստատապես վփեղյակ լինելով նշված շինությունն առանց համապատասխան թույլտվության ինքնակամ կառուցած լինելու հանգամանքի մասին, դիտավորությամը չկատարելով «Տեղական ինքնակառավարման մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված համայնքի ղեկավարի իր լիազորությունները, ինչպես նան վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենադրության պահանջները օրենքով սահմանված ժամկետներում վարչական պատեւսխանատվության միջոց չի կիրառել»):

8. Համաձայն քրեական գործում առկա՝ 2020 թվականի սեպտեմբերի 9-ի «Զգուշացում» վերտառությամբ փաստաթղթի»շ ն թիվ 84 որոշման: Ն.Կիրակոսյանը Մեսրոպ Շահինյանին զգուշացրել է դադարեցնել ինքնակամ շինարարական աշխատանքները՝ մինչն օրենքով սահմանված կարգով ձեռք կբերվեն շինարարության թույլտվության փաստաթղթեր":

81 ՀՇ քաղաքաշինության, տեխնիկական ն հրդեհային անվտանգության տեսչական մարմնի ղեկավարի տեղակալ Ա.Շահբազյանի՝ ՀՀ Արագածոտնի մարզի Ուջան համայնքի ղեկավար՝ Ն.Կիրակոսյանին ուղղված 2020 թվականի սեպտեմբերի 23ի գրությամբ հիշեցվլ է համապատասխան ինքնակամ շինարարական աշխատանքների կատարման մասին, առաջարկվել|Սյ կասեցնել վերոհիշյալ հասցեներում իրականացվող ինքնակամ շինարարություն, ն ապահովել դրա հետնանքների վերացումը, ինչպես նան հայտնվել է այն մասին, որ սեղմ ժամկետում իրավաչափ ն օրենքով սահմանված համապատասխան միջոցներ չձեռնարկելու ւ Տե՛ս քրեական գործ, հատոր Լին, թերթեր 75-76:

2 Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, թերթ 34:

3Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, թերթ 44:

4Տե'՛ս քրեական զործ, հատոր 1-ին, թերթեր 75.76:

6

դեպքում տեսչական մարմնի կողմից՝ վերապահված լիազորության սահմաններում, հաղորդում կներկայացվի իրավասու մարմիններին»:

9. Առաջին ատյանի դատարանն իր դատական ակտը պատճառաբանել է հետնյալ կերպ. «(.) ՀՀ կառավարության 19.03.2015թ. թիվ 596-Ն որոշմամբ սահմանվել են կառուցապատման նպատակով թույլփվություննեի ն այ փաարաթղթերի տրամադրման կարգը:

Դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցներով ն փաստական տվյալներով Դատարանը հաստատված է համարում հետնյալը.

2018թ. ՀՀ Արագածոտնի մարզի Ուջան համայնքի վարչական տարածքում, Ուջան համայնքի բնակիչ Մեսրոպ Սոսի Շահինյանը ձեոք է բերել հողամաս՝ խնձորի այգի ն այդ հողամասին կից կառուցել է ինքնակամ շինություն:

ՀՀ քաղաքաշինության, փեխնիկական ն հրդեհային անվտանգության տեսչական մարմնի ղեկավարի տեղակալ Ա.Շահբազյանի գրությամի` Ուջան համայնքի ղեկավար Ն.Կիրակոսյանին առաջարկվել է կասեցնել Երնան-Գյումրի մայրուղու ձախ հատվածում «Կարոտ» հացատնից 100մ դեպի Աշտարակ իրականացվող ինքնակամ. շինարարությունը ն ապահովել դրա հերնանքների վերացումը:

ՀՀ քաղաքաշինության, փեխնիկական ն հրդեհային անվտանգության տեսչական մարմնի ղեկավարի տեղակալ Ա.Շահրբազյանը համապավտաւսխոաւն գրություններով Ուջան համայնքի ղեկավար Ն.Կիրակոսյանին երկրորդ ն երրորդ անգամ առաջարկել է կասեցնել Արագածոտնի մարզի Ուջան համայնքում՝ Երնան- Գյումիխ մայրուղու ձախ հատվածում «Կարով» հացատնից 100մ դեպի Աշտարակ, կատարվող ինքնակամ շինարակական աշխատանքները ն ապահովել դրանց հետնանքների վերացումը ն պարզաբանել, որ սեղմ ժամկետում իրավաչափ ն օրենքով սահմանված համապատասխան միջոցներ չձեռնարկվելու դեպքում տեսչական մարմնի կողմից հաղորդում կներկայացվի իրավասու մարմիններին՝ համաձայն ՀՇ վարչապետի 730-1Լ որոշման` տեսչական մարմնին վերապահված լիազորության սահմաններում:

5 Տե՛ս քրեական գործ հատոր 1, թերթ 3:

7

Առաջարկվել է նան ձեռնարկված միջոցառումների մասին տեղյակ պահել ՀՀ քաղաքաշինության, փեխնիկական ն հրդեհային անվտանգության փաեսչական մարմնին:

Հիմք րնդունելով ՀՀ քաղաքաշինության, տեխնիկական ն հրդեհային անվտանգության տեսչական մարմնի 0209.2020թ.թիվ «ԲՏՄ/15.8/10742-20 գրությունը` համայնքի ղեկավարի կողմից 09.09.2020թ. կայացվել է որոշում, որով Մեսրոպ Շահինյանը զգուշացվել Լէ՝ դադարեցնել ինքնակամ շինարարական աշխափանքները՝ մինչն օրենքով սահմանված կարգով ձեռք կբերվեն շինարարության թույլտվության փատրաթղթեր:

Բացի այդ, քրեական գործի նախաքննության ընթացքում ՀՀ Արագածոտնի մարզի Ուջան համայնքի ղեկավար Ն.Կիրակոսյանը 23.03.2021թ. թիվ 253 գրությաւմը վարույթն իրականացնող մարմնին հայտնել է, որ Մեսրոպ Շահինյանի կողմից ինքնակամ կառուցված շինության վերաբերյալ համայնքապետարանը 09.09.2020 թվականին զգուշացրել է, որ դադարեցնի ինքնակամ շինարարական աշխատանքները` մինչն օրենքով սահմանված կարգով շինարարության թույլտվության փաարաթղթերի ձեռք բերումը:

Հայտնվել է նան, ոյչ նշված հողամասը գտնվում է Ուջանի վարչական տարածքում, հանդիսանում է համայնքային սեփականություն ն գտնվում է ճանապարհային շահագործման ներքո: Նշված հողամասը կադաարրային ծածկագիր ն սեփականության իրավունքի վկայական չունի: Զգուշացումից հետո 09.03.2021թ. դիմել է համայնքի ղեկավարին, որպեսզի նշված հողամասը օտարվի իրեն, սակայն համայնքապետարաւեր մերժել է, քաւնի որ նշված հողամասը գտնվում է ՀՀ «Հողային օրենսգրքի» 60-րդ հողվածի սահմանափալկումների ցանկում ն նրան ճարտարապեվաւհափակագծային առաջադրանք ն շինթույլտվություն չի փրվել:

Դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Նաիրի Կիրակոսյունը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ ծանոթ է կառավարության որոշումներին ն «Տեղական ինքնակառավարման մասին» ՀՀ օրենքին, սակայն մինչ լիազորությունների դադարեցումը որնէ միջոց չի ձեռնարկել ՀՀ Արագածոտնի մարզի Ուջան համայնքի բնակիչ Մեսրոպ Շահինյանի կողմից կառուցված ինքնակամ շինությունը քանդելու վերաբերյալ, գտել է, որ այն չպերք է քանդվի, քանի որ «ինքն այդ մարդը չէ»:

8

Արցախյան պատերազմի ժամանակ մասնաւկցել է Շուշիի ազատագրմեւեր ն 44-օրյա պատերազմում ն Շուշիի հանձնումից հետո իր համար ամեն ինչ միննույն է եղել:

Քրեական գործի նախաքննության րնթացքում, որպես մեղադրյալ

հարցաքնեվելիս Նաիրի Կիրակոսյանն րնդունել է, որ իր կողմից համապատասխան միջոցներ չեն ձեռնարկվել ապօրինի շինությունը ապամոնվաւժելու ն հետնանքները վերացնելու ուղղությամբ, ինչպես նան իր կողմից չեն իրականացվել վարչական պատասխանատվությաւն ենթարկելու միջոցներ:

Վկաներ Մ.Շահինյանը ն Կ.Հարոյանն իրենց ցուցմունքներով պնդել են, որ համայնքի ղեկավար Նաիրի Կիրակոսյանը մի քանի անգամ՝ բանավոր ն գրավոր կերպով նախազգուշացրել է ինքնակամ շինարարություն, դադարեցնելու վերաբերյալ, սակայն Մ.Շահինյանի կողմից շինարարությունը չի դադարեցվել:

(-.) Դատարանը (...) ապացուցված է համարում այն, որ Արագածովնի մարզի Ուջան համայնքի բնակիչ Մեսրոպ Սոսի Շահինյանը նույն համայնքի՝ ճանապարհային շահագործման ներքո գտնվող, Երեան-Գյումրի ավտոճաւնապարհի ձախակողմյան հատվածում տեղակայված հողատարածքում 2020 թվականի օգոնվոս-հոկտեմբեր ամիսների ընթացքում, նշված հողատարածքի վրա, առանց համապատասխան փաստաթղթերի ն թույլվվության ինքնակամ կառուցել է շինություն, իսկ համայնքի ղեկավար՝ Նաիրի Կիրակոսյանը, հատրատապես տեղյակ լինելով նշված շինությունն առանց համապավտասխաւն թույլվվությաւն ինքնակամ կառուցած լինելու հանգամանքի մասին, դիտավորությամի չկատարելով «Տեղական ինքնակառավարման մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված համայնքի ղեկավարի իր լիազորությունները, ինչպես նան վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսդրության պահանջները օրենքով սահմանված ժամկետներում վարչական պարասխանատվության միջոց չի կիրառել:

Անդրադառնալով ամրբաարանյալ Ն. Կիրակոսյանի դատաքննության ընթացքում վված ցուցմունքին այն մասին, որ Մեսրոպ Սոսի Շահինյանի կողմից կառուցված շինությունը չի պատկանում Ուջան համայնքին, նշված վնարածքը քարտեզագրում չի անցել, սեփականության իրավունքի վկայական չի տրվել, գտնվում է Գյումրի-Երնան մայրուղուց 100 մետր հեռավորության վրա ն պատկանում: է տրանսպորտի նախարարությանը, ապա Դատաւրանն արձանագրում է, որ նշված

9

հանգամանքը հերքվել է հենց ամիաստանյալ Ն.Կիրակոսյանի` քրեական գործի նախաքննության ընթացքում վարույթն իրականացնող մարմնին հասցեագրված գրությունով, որով հայտնել է, որ նշված հողամասը գտնվում է Ուջան համայնքի վարչական տարածքում, հանդիսանում է համայնքային սեփականություն ն գտնվում: է ճանապարհային շահագործման ներքո: Ինչ վերաբերվում է ամբաստանյալի այն պատճառարանությանը, որ նշված տարածքին սեփականության իրավունքի վկայական չի տրվել, ապա Դատարանն արձանագրում է, որ համայնքի վարչական տարածքը ն հատկացվող հողերի քանակը որոշվում է, ոչ թե առանձին տրվող սեփականության իրավունքի վկայականով, այլ համապատասխան իրավական ակտերով:

Այսինքն, Դատարանը գտնում է, որ նախաքննական մարմնի կողմից ամբաստանյալ Նաիրի Գագիկի Կիրակոսյանին մեղսագրվող արարքը որակված է ճիշմտ»":

10. Վերաքննիչ դատարանն իր դատական ակտում արձանագրել է հետնյալը. «(..) Ի պատասխան Վերաքննիչ դատարանի հարցերին, ամիաարանյալը նշեց, որ շինությունն «ընդհանուր առմամբ» գտնվում է համայնքի սահմաններում, սակայն տրանսպորտային նախարարության փիրապետության ներքո: Նշեց, որ թե բանավոր, թե գրավոր զգուշացրել է, որպեսզի դադարեցնեն: Ամբաարանյալը հայտարարեց, որ «թող տրանսպորտի նախարարությունը գնար քանդեր, իմ թոռներն էլ են էնտեղ ապրում, ես քանդող չեմ, չեմ կարող գնալ քանդել մարդկանց շինարարությունը»: Ամբաատաւնյսվը հատարատեց, որ ի պատասխան քննիչի հարցմանը ուղարկված գրությունը արորագրվել է իր կողմից, սակայն այն կազմվել է համայնքապետարանի աշխատակազմի կողմից, որոնց թվում առկա է նան չափագրող:

(..)

Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ափյանի դատարանը Լրիվ, բազմակողմանի ն օբյեկտիվ արուգման է ենթարկել դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահաւտել վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց 6 Տե՛ս քրեական գործ, հատոր Լին, թերթեր 199-216:

10

համակցությամը՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ինչի արդյունքում իրավաչափ եզրահանգում է կատարել առ այն, որ ամիաարանյալ Նաիփրի Գագիկի Կիրակոսյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի (ընդունված՝ 2003 թվաւկանի ապրիլի 16-ին) 515 հողվածով նախատեսված արարքը: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Նաիրի Գագիկի Կիրակոսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի (ընդունված` 2003 թվականի ապրիլի 16-ին) 5157 հոդվածով նախատեսված հանցանք կատարելու հանգամանքն Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել մեղադրական դավավճոի հիմքում դրված` քրեական գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամի, ն Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրական դատավճոի հիմքում դրված ապացույցների համակցությունը հասվատում է ամբաարաւնյալ Նաիրի Գագիկի Կիրակոսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի (ընդունված` 2003 թվականի ապրիլի 18-ին) 35157 հոդվածով նախատեսված հանցանքը կատարելու փաւսվլը:

Անդրադառնալով Վերաքննիչ բողոքի փաստրարկներին առ այն, որ խնդրո առարկա հողատարածքի՝ Ուջան համայնքի վարչական տարածքում գտնվելու հանգամանքը քրեական գործով չի հատրատվե, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ վարույթն իրականացնող մարմինը փվյալ հանգամանքը հաստատելու համար հարցում է կափարել անմիջականորեն իրավասու մարմեին՝ Ուջան համայնքի ղեկավարին: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ինչպես իրավացիորեն փաստել է Առաջին ատյանի դատարանը, նշված հանգամանքը հաստատվել է անմիջականորեն ամիաստանյալի կողմից՝ ի պատասխան քննիչի հարցմանը տրված գրությամբ: Հատկանշական է, որ ամբատրանյալի կողմից դատական նիարի ընթացքում արված հայտարարության համաձայն, իր կողմից ստորագրված նշված գրության նախագծի կազմումն իրականացրել է համայնքապետարանի աշխատակազմի համապատասխան արուգողական

գործողությունների արդյունքում հատրատված փվյալների հիման վրա (.): Վերաքննիչ դափարանը գտնում է, որ նշված գրությամբ հայտնված վվյալների իսկությունը կասկածի տակ դնելու որեէ իրավական կամ փաստական հիմք առկա չէ, իսկ իրավասու մարմնի կողմից համապաւտասխան գրությաւն արացումից հետո

1

Ուջան համայնքի քարտեզի հայտնաբերումն ու ուսումնասիրությունը րար էության կհանդիսանար ինքնանպաւտեակ:

(:.) Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ անհիմն են բողոքաբերի փաստարկներն այն մասին, որ ամրաարանյալին մեղսագրվող ենթադրյալ արարքն անհրաժեշտ է դիտարկել որպես նվազ կարնորության պատճառով հասարակական վտանգավորություն չներկայացնող: Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ամբատրանյալ Նաիրի Գագիկի Կիրակոսյանը մեղսագրվող արարքը կատարել է ուղղակի դիտավորությամի (ամբաստանյալի դավաքննական ցուցմունքի համաձայն՝ վերջինս գտել է, որ ինքնակամ շինությունը չպետք է քանդվի, քանի որ «ինքն այղ մարդր չէ») ն նշված արարքի կատարման արդյունքում առանց համապատասխան թույլվվության կառուցվող ինքնակամ շինության կառուցումը չի կասեցվել, ինչն էական վնաս է հասցրել համայնքային շահերին, ուստի վերջինիս արարքը չի կարող գնահատվել որպես նվազ կարնորություն ունեցող»:

Վճոաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

1. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի անցումային դրույթները կարգավորող 483-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն՝ «Միեչն սույն օրենսգիրքն ուժի մեջ մփնպը կայացված դատական ակտերով վերաքննիչ ն վճռաբեկ բողոքները բերվում ն քննվում են մինչն 2022 թվականի հուլիսի Էր գործող կարգով»:

Վերոգրյալից հետնում է, որ 2022 թվականի հուլիսի Լից հետո կայացված դատական ակտերի դեմ վճռաբեկ բողոքները բերվում ն քննվում են 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված կարգով: Հետնաբար, սույն բողոքի քննությունն Օ-իրականացնելիս, որպես Վճռաբեկ դատարանում բողոքի քննության ընթացակարգային կառուցակարգ հիմք է ընդունվում 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող կարգը: Միննույն ժամանակ, Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Ն.Կիրակոսյանի վերաբերյալ քրեական գործը քննության է առել, իսկ Վերաքննիչ դատարանն Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի իրավաչափությունը գնահատել է 1998 թվականի հուլիսի 1-ին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության 7 Տե՛ս քրեական զործ, հատոր 2-րդ, թերթեր 84-109։

12

օրենսգրքի իրավակարգավորումների շրջանակներում, ուստի ստորադաս դատարանների հետնությունների իրավաչափության գնահատման համար Վճռաբեկ դատարանը հիմք է ընդունում 1998 թվականի հուլիսի Լին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավակարգավորումները:

12. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված առաջին իրավական հարցը հետնյալն է. հիմնավորվա՛ծ են արդյոք ամբաստանյալ Ն.Կիրակոսյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 315-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի առկայության վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետնությունները:

Թ. Բողոքի հիմքերի ն հիմնավորումնեի սահմաններում ստուգման ենթարկելով քրեական գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ն քրեական օրենքի կիրառման հիմնավորվածությունը, գործը քննելիս ն լուծելիս քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանումը, ինչպես նան ուսումնասիրության ն գնահատման ենթարկելով քրեական գործում առկա նյութերը, Վճռաբեկ դատարանը հանգում է հետնության, որ ստորադաս դատարանները ՀՀ քրեական օրենսգրքի 315--րդ հոդվածով նախատեսված արարքում ամբաստանյալ Ն.Կիրակոսյանի մեղավորության վերաբերյալ հանգել են ճիշտ հետնության:

Մասնավորապես, ամբաստանյալ Ն.Կիրակոսյանի մեղավորությունը հաստատվել է, իսկ պաշտպանի փաստարկն այն մասին, որ մեղադրանքի հիմքում դրված՝ ինքնակամ շինության՝ Ուջան համայնքից դուրս գտնվելու պայմաններում Ն.Կիրակոսյանն իրեն մեղսագրված արարքի սուբյեկտ հանդիսանալ չէր կարող, հերքվել է ստորադաս դատարանների դատական ակտերում թվարկված՝ վերաբերելի ն արժանահավատ ապացույցների բավարար ամբողջությամբ, այդ թվում` ամբաստանյալ ՝Ն.Կիրակոսյանի կողմից նախաքննության մարմնին հասցեագրված՝ 2021 թվականի մարտի 23-ի թիվ 253 գրությամբ, համաձայն որի՝ հողամասը, որի վրա ինքնակամ կառուցվել է շինությունը, գտնվում է Ուջան համայնքի վարչական տարածքում, հանդիսանում է համայնքային սեփականություն ն գտնվում է ճանապարհային շահագործման ներքո":

Ց Տե՛ս քրեական զործ, հատոր 1-ին, թերթ 60:

Թ

Ավելին. Վերաքննի, Օ։-դատարանում բողոքի քննության ընթացքում, ամբաստանյալ ՝Ն.Կիրակոսյանն ընդգծել է, որ նախաքննության մարմնին հասցեագրված վերոհիշյալ գրությունը ստորագրվել է իր կողմից, այն կազմել է համայնքապետարանի աշխատակազմը, որի թվում եղել է նան չափագրող, ինչի կապակցությամբ էլ Վերաքննիչ դատարանը հիմնավորված կերպով գտել է, որ նշված գրությամբ հայտնված տվյալների իսկությունը կասկածի տակ դնելու որնէ իրավական կամ փաստական հիմք առկա չէ":

14. Վերոգրյալից ելնելով` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 315-րդ հոդվածով նախատեսված արարքը կատարելու մեջ ամբաստանյալ Ն.Կիրակոսյանի մեղավորության վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետնությունները հիմնավորված են:

5. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջե բարձրացված երկրորդ իրավական հարցը հետնյալն է. արդյո՞ք ամբաստանյալ Ն.Կիրակոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 315-րդ հոդվածով քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով:

2021 թվականի հունիսի 30-ին ընդունված ն 2022 թվականի հուլիսի 1-ին ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Լ. Քրեական հերապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապեդումը ենթակա է դադարեցման, եթն՝

(-:)

12) անձը Հայատրանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր կամ հատուկ մասի դրույթների ուժով ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից. (...)»:

Նույն օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի համաձայն՝ «մ. Քրեական վարույթը ենթակա է կարճման, եթե:

(-:)

3) մեղադրյալի նկատմամի դադարեցվել է քրեական հետապնդումը, ն սպառվել են վարույթը շարունակելու բոլոր հնարավորությունները. (...)»:

5 Տե՛ս սույն որոշման 10-րդ կետը:

14

2005 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիվավորությամըբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու փարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազիկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նան անզգուշությամի կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք փարի ժամկետով ազատազրկումը (.-.)»:

Նույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն" «1. Անձն ազատվում է քրեական պատասխանաւտվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարելուօրվանից անցել են հերնյալ ժամկարները.

1) երկու տարի՝ ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ավարփված համարելու օրվանից. (...)

2. Վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից մինչն դավաւվճոխ օրինակաւն ուժի մեջ մտնելու պահը (..)»:

2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 315-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Պաշտոնատար անձանց կողմից, որոնց վրա իրավական ակտերով դրված է պետական կամ համայնքային սեփականություն հանդիսացող հողամասերի ինքնակամ զավթումը, շենքերի ն շինությունների ինքնակամ կառուցումը կասեցնելու պարտականությունը, հողամասերի ինքնակամ զավթումը, շենքերի ն շինությունների ինքնակամ կառուցումը կասեցնելու միջոցներ դիտավորությամը չձեռնարկելը, ինչպես նան հողամասերը ինքնակամ զավթեւծ, ինքնակամ կառույց իրականացնող կամ իրականացրած անձանց նկատմամբ վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենադրությամի նախատեսված վարչական պատասխանատվության միջոցները դիտավորությամբ չկիրառելը՝

- պատժվում է վմսգանքով նվազագույն աշխափավարձի հազարապատիկի չափով, ն որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ .Անձի վիճակը վատթարացնող օրենքին հետադարձ ուժ չտալու օրենսդրական պահանջի համաձայն՝ ամբաստանյալ Ն.Կիրակոսյանի նկատմամբ կիրառելի է հանցավոր արարքը կատարելու պահին գործող՝ 2003 թվականի ապրիլի 18ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված՝ վաղեմության ժամկետն անցնելու հետնանքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու իրավական կարգավորումը:

5

զբաղվելու իրավունքից զրկելով, առավելագույնը երեք տարի ժամկետով կամ ազատազիկմամի մեկից երկու տարի ժամկեփտվ ն որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով, առավելագույնը երեք փարի ժամկեվտվ»:

16. Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետնում է, որ օրենսդիրը վաղեմության ժամկետն անցնելը դիտում է որպես քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք՝ սահմանելով, որ քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները:

17. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 315-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքը կատարվել է 2020 թվականի օգոստոս-հոկտեմբեր ամիսներին: Վերոնշյալ արարքը կատարելու մեջ Ն.Կիրակոսյանի մեղավորություն հաստատող մեղադրական դատավճիռը կայացվել է 2022 թվականի հունվարի 21-ին, որը բողոքարկվել է Վերաքննիչ դատարան, իսկ Վերաքննիչ դատարանը բողոքի քննության արդյունքում որոշում է կայացրել 2022 թվականի հուլիսի 28-ին»: Նշված որոշման դեմ Ն.Կիրակոսյանի պաշտպանի կողմից վճռաբեկ բողոք է բերվել 2023 թվականի հոկտեմբերի 24-ին::

18. Սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված փաստական տվյալների վերլուծությունից ակնհայտ է, որ Ն.Կիրակոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3152-րդ հոդվածով մեղսագրված արարքի՝ որպես միջին ծանրության հանցանքի համարնույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի Լին մասի 2-րդ կետով նախատեսված քրեական պատասխանատվության ենթարկելու երկամյա ժամկետը լրանալու օրվա դրությամբ, վերջինիս նկատմամբ կայացված մեղադրական դատավճիոն օրինական ուժի մեջ մտած չի եղել, ուստի նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 315-րդ հոդվածով քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցնել ն քրեական վարույթը կարճել՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու պատճառաբանությամբ:

ս Տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը:

ռ Տե՛ս սույն որոշման 2-րդ ն 3-րդ կետերը:

Ց Տե՛ս սույն որոշման 4-րդ կետը:

16

19. Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ գտնում է, որ Ն.Կիրակոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված չհեռանալու մասին ստորագրությունը պետք է վերացնել:

20. Ելնելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163րդ ն 17-րդ հոդվածներով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ, 13-րդ, 3-րդ, 34-րդ, 264-րդ, 281-րդ, 36Լրդ, 363-րդ ն 385-387-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

1 Վճռաբեկ բողոքը բավարարել մասնակիորեն: Ամբաստանյալ Նաիրի Գագիկի Կիրակոսյանի վերաբերյալ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3152--րդ հոդվածով Արագածոտնի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2022 թվականի հունվարի 21-ի դատավճիռը ն այն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2022 թվականի հուլիսի 28-ի որոշումը՝ բեկանել:

2. Նաիրի Գագիկի Կիրակոսյանի նկատմամբ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 315-րդ հոդվածով քրեական հետապնդումը դադարեցնել ու քրեական վարույթը կարճել՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով:

3. Նաիրի Գագիկի Կիրակոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված չհեռանալու մասին ստորագրությունը՝ վերացնել:

4. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը:

՞Նախագահող՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

Դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ