Իոաննիսյան — ԵԴ/21668/02/20

Ա`

մեր եի: ի

ՀԶՈ

Գ ԽԻՏՁ 24 թ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՀՀ վերաքննիչ քաղաքացիական Քաղաքացիական գործ թիվ ԵԴ/21668/02/20 դատարանի որոշում 2024թ.

Քաղաքացիական գործ թիվ ԵԴ/21668/02/20

Նախագահող դատավոր` Ս. (Թորոսյան

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Հայաստանի Հանրապետության վճռաբեկ դատարանի քաղաքացիական

պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան) հետնյալ կազմով

նախագահող Գ. ՀԱԿՈԲՅԱՆ

զեկուցող Է. ՍԵԴՐԱԿՅԱՆ

Ա. ԱԹԱԲԵԿՅԱՆ

Ն. ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ

Ս. ՄԵՂՐՅԱՆ

Ա. ՄԿՐՏՉՅԱՆ

2024 թվականի հունիսի 10-ին

գրավոր ընթացակարգով քննելով Գնորգ Պետրոսյանի վճռաբեկ բողոքը ՀՀ վերաքննիչ քաղաքացիական դատարանի 0710.2022 թվականի որոշման դեմ ըստ Դանիել Իոաննիսյանի հայցի ընդդեմ Գնորգ Պետրոսյանի ն երրորդ անձ «ՇԱՐԿ» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության (այսուհետ Ընկերություն՝ պատվին ու արժանապատվության, պատճառված վնասը հատուցելու ն ներողություն խնդրելուն պարտավորեցնելու պահանջների մասին,

ՊԱՐԶԵՑ

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը

Դիմելով դատարան՝ Դանիել Իոաննիսյանը պահանջել է Գնորգ Պետրոսյանից բռնագանձել 1.000.000 ՀՀ դրամ՝ որպես իր պատվին ն արժանապատվությանը վիրավորանք հասցնելու համար դրամական փոխհատուցում, ինչպես նան Գնորգ Պետրոսյանին պարտավորեցնել Ընկերությանը պատկանող «5-րդ ալիք» հեռուստաընկերության «Հարցազրուց» հաղորդման միջոցով հրապարակայնորեն ներողություն խնդրել իրենից՝ Ընկերությանը պատկանող 5-րդ ալիք հեռուստաընկերության Մոո.ՍՕԱԼԱԵ6.ՁոՂ կայքի էջում մեկ ամիս տնողությամբ, բոլորի համար հասանելի կարգավիճակով (ռեժիմով՝ քսեհօ), հարապարակելով իրենից ներողություն խնդրելու վերաբերյալ տեսանյութ՝ հրապարակելով հետնյալ հայտարարությունը. «ՀՀ ազգային ժողովի ԲՀԿ խմբակցության պատգամավոր Գնորգ Պետրոսյանս ներողություն եմ խնդրում Դանիել Իոաննիսյանից՝ նրան հասցեագրված վիրավորանքի համար:

2

Ես՝ ՀՀ ազգային ժողովի ԲՀԿ խմբակցության պատգամավոր Գնորգ Պետրոսյանս, 24.06.2020թ.-ին 5-րդ ալիք հեռուստաընկերության «Հարցազրույց» հաղորդման ժամանակ տվածս հարցազրույցի 15-րդ րոպե 35 վայրկյանից սկսած վիրավորական բնույթի արտահայտություն ն խոսքեր եմ օգտագործել՝ ուղղված Դանիել Իոաննիսյանի հասցեին, որով վիրավորել եմ նրա պատիվն ու արժանապատվությունը: Ուստի սույնով հրապարակային կարգով ներողություն եմ խնդրում Դանիել Իոաննիսյանից»:

Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի (այսուհետ՝ Դատարան) 20.05.2022 թվականի վճռով հայցը բավարարվել է մասնակիորեն՝ վճռվել է «1.1 պարտավորեցնել է Գնորգ Վոլոդյայի Պետրոսյանին «ՇԱՐԿ» ՍՊ Ընկերությանը պատկանող «5-րդ ալիք» հեռուստաընկերության «Հարցազրույց» հաղորդման միջոցով հրապարակայնորեն ներողություն խնդրել հայցվոր Դանիել Արայի Իոաննիսյանից՝ «ՇԱՐԿ» ՍՊ Ընկերությանը պատկանող 5-րդ ալիք հեռուստաընկերության տորո.ՍօԱՀԵ6.Յո կայքի էջում՝ մեկ ամիս տնողությամբ, բոլորի համար հասանելի կարգավիճակով (ռեժիմով՝ քսեԵօ)՝ հրապարակելով հայցվորից ներողություն խնդրելու վերաբերյալ տեսանյութ՝ հրապարակելով հետնյալ հայտարարությունը. Ներողություն խնդրելու մասին հայտարարության տեքստ՝ «ՀՀ ազգային ժողովի ԲՀԿ խմբակցության պատգամավոր Գնորգ Պետրոսյանս ներողություն եմ խնդրում Դանիել Իոաննիսյանից՝ նրան հասցեագրված վիրավորանքի համար.

«Ես` ՀՀ ազգային ժողովի ԲՀԿ խմբակցության պատգամավոր Գնորգ Պետրոսյանս, 24.06.2020թ.-ին 5-րդ ալիք հեռուստաընկերության «Հարցազրույց» հաղորդման ժամանակ տվածս հարցազրույցի 15-րդ րոպե 35 վայրկյանից սկսած վիրավորական բնույթի արտահայտություն ն խոսքեր եմ օգտագործել՝ ուղղված Դանիել Իոաննիսյանի հասցեին, որով վիրավորել եմ նրա պատիվն ու արժանապատվությունը:։ Ուստի սույնով հրապարակային կարգով ներողություն եմ խնդրում Դանիել Իոաննիսյանից»:

12 Գնորգ Վոլոդյայի Պետրոսյանից հօգուտ Դանիել Արայի Իոաննիսյանի բռնագանձել 300.000 ՀՀ դրամ՝ որպես վիրավորանքի միջոցով պատճառված ոչ նյութական վնասի հատուցում:

13 Գնորգ Վոլոդյայի Պետրոսյանից հօգուտ Դանիել Արայի Իոաննիսյանի՝ որպես վիրավորանքի միջոցով պատճառված ոչ նյութական վնասի հատուցում՝ 700.000 ՀՀ դրամ բռնագանձելու մասով պահանջը մերժել»:

ՀՀ վերաքննիչ քաղաքացիական դատարանի (այսուհետ՝ Վերաքննիչ դատարան) 07102022 թվականի որոշմամբ Գնորգ Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքը մերժվել է, ն Դատարանի 20.05.2022 թվականի վճիռը թողնվել է անփոփոխ:

Սույն գործով վճռաբեկ բողոք է ներկայացրել Գնորգ Պետրոսյանը:

Վճռաբեկ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել:

2. Վճռաբեկ բողոքի հիմքը, հիմնավորումները ն պահանջը

Սույն վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

Վերաքենիչ դատարանը խախտել է ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 1087.1-րդ հոդվածը, ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 6-9-րդ, 66-րդ, 297-րդ, 302-րդ, 379-րդ ն 38-րդ հոդվածները:

Բողոք բերած անձը նշված հիմքի առկայությունը պատճառաբանել է հետնյալ հիմնավորումներով.

Վերաքննիչ դատարանն անտեսել|լրլէ, որ իրենից որպես պատվին ն արժանապատվությանը պատճառված վնասի հատուցման հետնանքով 1.000.000 ՀՀ դրամ բռնագանձելու պահանջն անհիմն է, քանի որ հայցվորի պատիվն ու արժանապատվությունը վճռաբեկ բողոքում նշված պատճառաբանությունների հիմքով չի արատավորվել ն դրա

Յ

արդյունքում վնաս չի պատճառվել, հետնաբար չի կարող գումարային փոխհատուցման խնդիր առաջանալ:

Վերաքննիչ դատարանի որոշումն անօրինական է, քանի որ հաշվի չի առնվել Դատարանի կողմից վճռաբեկ բողոքում նշված նյութական ն դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներով վճիռ կայացված լինելու փաստը:

Վերաքննիչ դատարանը հաշվի չի առել, որ Դատարանը խախտել է գործը պարզեցված վարույթի կարգով քննելու արգելքը սահմանող նորմերը, քանի որ սույն գործն ընդհանրապես չէր կարող քննվել պարզեցված վարույթի կարգով, առավել նս, երբ ներկայացված է փոխհատուցման նյութական պահանջ ն դա այն պատճառով, որ նման գործերն ունեն բարդ փաստակազմ ու ապացուցման մի շարք բարդություններ (առանձնահատկություններ):

Վերաքննիչ դատարանն անտեսել է նան, որ Դատարանի վճռի պատճառաբանական մասում չեն շարադրվել լԴատարանի կողմից պարզված գործի հանգամանքները, ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են Դատարանի հետնությունները, մինչդեռ հայցը բավարարվել է մասնակիորեն: Եթե հայցը բավարարվում է մասնակիորեն, ապա դրանից տրամաբանորեն բխում է, որ Դատարանն ամբողջությամբ չի ընդունել Դանիել Իոաննիսյանի փաստարկները, այլ դրանք ընդունել է միայն մասամբ, իսկ նման պայմաններում Դատարանն արդեն պարտավոր է իր դատական ակտում բացահայտել, թե Դանիել Իոաննիսյանի որ փաստարկներն է ընդունել ն որոնք ոչ, ուստի նման պայմաններում Դանիել Իոաննիսյանի փաստարկները մեխանիկորեն չեն կարող դառնալ Դատարանի պատճառաբանություն:

Վերաքննիչ դատարանը հանգել է այն սխալ եզրահանգմանը, որ եթե ինքը հայցի դեմ չի առարկել, պատասխան չի ներկայացրել, նիստերին էլ չի ներկայացել, ապա Դատարանն իրավունք ուներ գործը քննելու պարզեցված վարույթի կարգով: Այս հետնությունն անհիմն է ն չի բխում ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի ու պարզեցված վարույթը կարգավորող մյուս նորմերի պահանջներից:

Վերաքննիչ դատարանը հաշվի չի առել նան, որ Դատարանը պետք է պարզեր վիրավորանք հասցրած անձի գույքային դրությունը, իսկ դա պարզելու համար անհրաժեշտ էր իրենից պահանջել գույքային դրության վերաբերյալ համապատասխան ապացույցներ: Սույն պարագայում, եթե Դատարանը որոշել է բացի ներողության ձնը սահմանելուց կիրառել նան նյութական փոխհատուցում, ապա նրա համար պետք է ակնհայտ լիներ, որ փոխհատուցման չափ սահմանելիս պետք է հիմնվի որոշակի ապացույցների վրա, իսկ եթե նյութական իրավունքի նորմի պահանջի համաձայն` առկա էր ապացույցներ պահանջելու անհրաժեշտութուն, ՁԺապա ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենգրքի 297-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 1-ին կետին համապատասխան՝ այդ հիմքով նս գործը չէր կարող քննվել պարզեցված վարութի կարգով: Վերաքննիչ դատարանն օրենքի սխալ մեկնաբանությամբ գտել է, որ ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 294-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 1-ին կետի «ապացույցներ պահանջել» արտահայտության տակ պետք է հասկանալ միայն ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 64-րդ հոդվածով սահմանված՝ կողմի միջնորդությամբ այլ անձի մոտ գտնվող ապացույցներ պահանջելու դեպքերը:

Վերաքննի: դատարանն անտեսել է նան, որ Դատարանի վճիռը չի

համապատասխանում ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 192-րդ, 193-րդ ն 302-րդ հոդվածների պահանջներին, ինչպես նան իրավական որոշակիության վերաբերյալ Եվրոպական դատարանի ու ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումներին ն Վերաքննիչ դատարանը վերաքննիչ բողոքի այդ հիմքին ու

4

հիմնավորմանը չի անդրադարձել խախտելով ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 379-րդ հոդվածը:

Վերոգրյալի հիման վրա բողոք բերած անձը պահանջել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի 07.10.2022 թվականի որոշումը ն գործն ուղարկել նոր քննության:

3. Վճռաբեկ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեն հետնյալ փաստերը՝

7 Դանիել Իոաննիսյանը հայց է ներկայացրել Դատարան ընդդեմ Գնորգ Պետրոսյանի ն երրորդ անձ Ընկերության 1.000.000 ՀՀ դրամ՝ որպես վիրավորանքի համար փոխհատուցում վճարել ու լրատվության միջոցով հրապարակայնորեն ներողություն խնդրել պարտավորեցնելու պահանջների մասին (հատոր 1-ին, գ.թ. 5-16).

2) Դատարանի 16.10.2020 թվականի որոշմամբ հայցադիմումն ընդունվել է վարույթ (հատոր 2-րդ, գթ. 7).

3) Գնորգ Պետրոսյանը գործի քննության ընթացքում Դատարանում հայցադիմումի պատասխան, դիրքորոշում կամ առարկություն չի ներկայացրել, ինչպես նան չի մասնակցել դատական նիստերին.

4) 24012022 թվականին Դատարանը, պատճառաբանելով նան, որ «մինչն ապացուցման պարտականությունը բաշխելու մասին որոշում կայացնելը գործին մասնակցող որնէ անձ հայցի դեմ չի առարկել կամ հակընդդեմ հայց չի ներկայացրել», առանձին ակտի ձնով որոշում է կայացրել գործը պարզեցված վարույթի կարգով քննելու մասին՝ դրա մեջ նան նշելով եզրափակիչ դատական ակտի հրապարակման օրը (հատոր 2-րդ, գ.թ. 91, 92).

5) Դատարանի 31.01.2022 թվականի թիվ Ե-21290 գրության համաձայն՝ գործին մասնակցող անձինք տեղեկացվել են, որ սույն գործով վճիռը հրապարակվելու է 26.04.2022 թվականին, միաժամանակ պարզաբանվել է վերը նշված որոշումն ստանալուց հետո կատարման ենթակա գործողությունների, դրանց կատարման ժամկետների ն չկատարելու հետնանքների մասին: Գնորգ Պետրոսյանը, 10.02.2022 թվականին ստանալով նշված գրությունը, ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 299-րդ հոդվածում նշված գործողություններից որնէ մեկը չի կատարել (հատոր 2-րդ, գ.թ. 101, 104):

4. Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ն եզրահանգումը

Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը պայմանավորված է եղել ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի

394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով նախատեսված հիմքի առկայությամբ՝ նույն հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի իմաստով, այն է՝ մարդու իրավունքների ն ազատությունների հիմնարար խախտման առերնույթ առկայությամբ, որը հերքվում է ստորն ներկայացված պատճառաբանություններով:

Սույե վճռաբեկ բողոքի քննության շրջանակներում Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում անդրադառնալ գործը պարզեցված վարույթի կարգով քննելու թույլափրելիության առանձեահատկություններին:

Սահմանադրության 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ոք ունի իր իրավունքների ն ազատությունների արդյունավետ դատական պաշտպանության իրավունք:

Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ ն անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի, հրապարակային Ա ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք:

5

«Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհետ` Կոնվենցիա) 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները (..), ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ն անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի Ա հրապարակային դատաքննության իրավունք:

ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի համաձայն՝ դատարանները պարզեցված վարույթն իրականացնում են նույն օրենսգրքով նախատեսված գործի քննության ընդհանուր կանոնների համաձայն այն հատուկ կանոնների պահպանմամբ, որոնք սահմանված են նույն գլխի դրույթներով:

Մինչե 07012023 թվականը գործած լխմբագրութամբ ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` առաջին ատյանի դատարանը կարող է պարզեցված վարույթի կարգով քննել նան այլ գործեր, եթե՝

3 առկա է գործին մասնակցող բոլոր անձանց միջն կնքված՝ գործը պարզեցված վարույթի կարգով քննելու վերաբերյալ գրավոր համաձայնություն, ն հայցադիմումի պատասխան ներկայացնելու համար սահմանված ժամկետում գործին մասնակցող որնէ անձ չի առարկել գործը պարզեցված վարույթի կարգով քննելու դեմ.

2) մինչն գործով ապացուցման պարտականությունը բաշխելու մասին դատարանի որոշում կայացնելը գործին մասնակցող որնէ անձ չի առարկել հայցի դեմ կամ չի ներկայացվել հակընդդեմ հայց.

Յ հայցի առարկայի փոփոխության արդյունքում հայցապահանջը չի գերազանցում նվազագույն աշխատավարձի երկուհազարապատիկը:

Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ գործը չի կարող քննվել պարզեցված վարույթի կարգով, եթե՝

1) առկա է գործին մասնակցող անձանց, վկաներին, փորձագետին կամ մասնագետին հարցաքննելու, փորձաքննություն նշանակելու, ապացույց պահանջելու, ապացույցը գտնվելու վայրում հետազոտելու կամ դատական հանձնարարություններ տալու անհրաժեշտություն.

2) դատարանը վարույթ է ընդունել հակընդդեմ հայց կամ վեճի առարկայի նկատմամբ ինքնուրույն պահանջներ ներկայացնող երրորդ անձի հայց.

3) դատարանը պարզեցված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելուց հետո թույլատրել է հայցի առարկայի կամ հիմքի փոփոխությունը.

4) առկա է ոչ պատշաճ պատասխանողին փոխարինելու կամ գործի քննությանն այլ անձանց ներգրավելու անհրաժեշտություն.

5) ներկայացվել է խմբային հայց.

6) անհրաժեշտ է պարզել գործին մասնակցող անձի կողմից չվկայակոչված, սակայն գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող փաստ:

Մինչե 07012023 թվականը գործած լխմբագրությամբ ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 298-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ առաջին ատյանի դատարանը գործը պարզեցված վարույթի կարգով քննելու հարցը լուծում է հայցադիմումը վարույթ ընդունելու որոշմամբ, իսկ նույն օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված դեպքերում պարզեցված վարույթ կիրառում է մինչե նախնական դատական նիստի ավարտն առանձին ակտի ձնով կայացված որոշմամբ:

ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 298-րդ հոդվածի հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պարզեցված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ դատարանի որոշման մեջ նշվում է եզրափակիչ դատական ակտի հրապարակման օրը:

6

Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ պարզեցված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ դատարանի որոշման հետ մեկտեղ գործին մասնակցող անձին ուղարկվում է գրավոր պարզաբանում դատարանի որոշումը ստանալուց հետո կատարման ենթակա գործողությունների, դրանց կատարման ժամկետների ն չկատարելու հետնանքների մասին:

ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 299-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ գործին մասնակցող անձանց միջնորդությունները, ինչպես նան նրանց պահանջների ն. առարկությունների հիմքում ընկած փաստերը հիմնավորող ապացույցները կարող են ներկայացվել պարզեցված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ դատարանի որոշումն ստանալու օրվանից ոչ ուշ, քան մեկամսյա ժամկետում:

Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն պարզեցված վարույթի շրջանակներում հակընդդեմ հայց կարող է ներկայացվել պարզեցված վարույթ կիրառելու մասին դատարանի որոշումն ստանալու օրվանից երկշաբաթյա ժամկետում:

ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 302-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` պարզեցված վարույթի կարգով գործի քննության արդյունքում կայացվող վճռի պատճառաբանական մասը պարունակում է նշում հայցվորի փաստարկները դատարանի պատճառաբանություն համարելու վերաբերյալ, ինչպես նան գործին մասնակցող անձանց միջն դատական ծախսերի բաշխման վերաբերյալ դատարանի պատճառաբանությունը:

Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պարզեցված վարույթի կարգով գործի քննության արդյունքում կայացվող վճռի պատճառաբանական մասը պարունակում է դատարանի կողմից պարզված գործի հանգամանքները, ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետնությունները, այս կամ այն ապացույցները մերժելու փաստարկները, հղում այն օրենքներին ն այլ իրավական ակտերին, որոնցով դատարանը ղեկավարվել է վճիռ կայացնելիս, ինչպես նան գործին մասնակցող անձանց միջն դատական ծախսերի բաշխման վերաբերյալ դատարանի պատճառաբանությունը, եթե՝

1) գործի քննության ընթացքում հայցի դեմ ներկայացվել է առարկություն.

2) հայցը բավարարվել է մասնակի.

3) հայցը մերժվել է:

Վերը նշված իրավանորմերի վերլուծության արդյունքում Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ օրենսդիրը նախատեսել է, որ պարզեցված վարույթի կարգով կարող են քննվել ոչ միայն ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 1-ին մասում նշված պահանջների վերաբերյալ գործերը, այլ նան այն գործերը, որոնցով պատասխանողի կողմից սահմանված ժամկետում չի ներկայացվել ինչպես հայցի դեմ առարկություն, այնպես էլ՝ հակընդդեմ հայց: Նշված կանոնից բացառություն են կազմում այն գործերը, որոնց քննությունը պարզեցված վարույթի կարգով արգելված է ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 4-րդ մասով:

Ընդ որում, վերը նշված կարգավորումը՝ կապված պատասխանողի կողմից սահմանված ժամկետում հայցի դեմ առարկություն ն հակընդդեմ հայց չներկայացվելու հիմքով պարզեցված վարույթ կիրառելու հետ, նպատակ է հետապնդում ապահովելու գործին մասնակցող անձանց կողմից գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող փաստական Ա ապացուցողական նյութի ներկայացումը լրիվ ծավալով ու այնպիսի ժամկետներում, որոնք դատարանին թույլ կտան սեղմ ժամկետում կայացնել եզրափակիչ դատական ակտ: Սահմանված դատավարական սանկցիան, իր հերթին, էապես նպաստում է կողմերի դատավարական կարգապահության աստիճանի բարձրացմանը ն նվազագույնի է հասցնում կողմերի՝ գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող փաստեր վկայակոչելու ու դրանք հաստատող ապացույցներ ներկայացնելու իրավունքների չարաշահման հնարավորությունը: Բացի այդ, սահմանված ժամկետում ներկայացված փաստական ն ապացուցողական նյութի վերլուծությունը դատարանին հնարավորություն է տալիս լրացված դատավարական նյութի

7

հիման վրա նս մեկ անգամ ստուգելու պարզեցված վարույթի կարգով տվյալ գործը քննելու թույլատրելիությունը:

Օրենսդիրը, տեղայնացնելով միջազգային իրավակիրառ պրակտիկայում մշակված վերոնշյալ սկզբունքները, ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքով սահմանված որոշակի պայմանների առկայության, ինչպես նան նույն օրենսգրքով սահմանված՝ գործը պարզեցված վարույթի կարգով քննելու համար արգելք հանդիսացող հանգամանքների բացակայության դեպքում սահմանել է, որ դատարաններն իրավասու են հայցադիմումը վարույթ ընդունելու որոշմամբ միաժամանակ գործով կիրառել պարզեցված վարույթի ընթացակարգը նուն որոշմամբ նշանակելով եզրափակիչ դատական ակտի հրապարակման օրը ն գրավոր պարզաբանելով գործին մասնակցող անձանց՝ որոշումն ստանալուց հետո կատարման ենթակա գործողություններ, դրանց կատարման ժամկետների ու չկատարելու հետնանքների մասին: Միաժամանակ օրենսդիրը, հաշվի առնելով պարզեցված վարույթի իրականացման առանձնահատկությունները, սահմանել է նման ընթացակարգով քննվող գործերով գործին մասնակցող անձանց կողմից միջնորդությունների, ինչպես նան նրանց պահանջների ն առարկությունների հիմքում ընկած փաստերը հիմնավորող ապացույցների ներկայացման հատուկ ժամկետ` պարզեցված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ դատարանի որոշումն ստանալու օրվանից ոչ ուշ, քան մեկամսյա ժամկետում:

Օրենսդիրը, նկատի ունենալով պարզեցված վարույթի կարգով գործերի քննության ինստիտուտի առանձնահատկությունները, հաշվի առնելով պարզեցված վարույթի մասին կանոնների կիրառման փորձը, վերը նշված հիմքով պարզեցված վարույթ կիրառելու դեպքում սահմանել է պարզեցված վարույթի կարգով կայացվող վճռի պատճառաբանվածությանը ներկայացվող խիստ նվազեցված պահանջներ, ինչը կոչված է ապահովելու գործով պարզեցված վարութի կիրառմամբ հետապնդվող մի շարք նպատակների, այդ թվում՝ արդարադատության մատչելիության ն արդյունավետության աստիճանը բարձրացնելու, դատական սպաշտպանության ծախսատարությունն ու ժամանակատարությունը նվազեցնելու ն առաջին ատյանի դատարանների ծանրաբեռնվածությունը թեթնացնելու հարցի լուծումը` միաժամանակ երաշխավորելով կողմերի դատավարական իրավունքների իրացման համար պատշաճ պայմանների ստեղծումը:

Նման կարգավորմամբ, ըստ էության, վերը նշված հիմքով պարզեցված վարույթի կարգով քննվող գործերով կայացվող վճիռների նկատմամբ սահմանվել|Ս է պատճառաբանվածության «նվազագույն» չափանիշ, որի դեպքում այլնս պարտադիր չէ պահպանել ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 192-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 1-6-րդ կետերով վճռի պատճառաբանական մասին առաջադրվող պահանջները: Այս դեպքում դատարանի վրա ընդամենը դրված է պարտականություն` հայցն ամբողջությամբ բավարարելիս վճռի նկարագրական մասը շարադրելուց հետո դրա պատճառաբանական մասում նշել հայցվորի փաստարկները դատարանի պատճառաբանություն համարելու, ինչպես նան գործին մասնակցող անձանց միջն դատական ծախսերը բաշխելու վերաբերյալ:

Վերոնշյալ ընդհանուր կանոնից բացառություն են կազմում այն դեպքերը, երբ՝

1) գործի քննության ընթացքում հայցի դեմ ներկայացվել է առարկություն.

2) հայցը բավարարվել է մասնակի.

3) հայցը մերժվել է:

Միաժամանակ սույն վճռաբեկ բողոքի քննութան շրջանակներում Վճռաբեկ դատարանը, վերահաստատելով նախկինում արտահայտած իրավական դիրքորոշումները, հարկ է համարում գործին մասնակցող անձանց հավասարության ն մրցակցության սկզբունքների համատեքստում անդրադառնալ իրեեց դատավարական իրավունքներից

8

օգտվելու ու դատավարական պարպտականությունները կատարելու բարեխղճության պայմանին:

ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 11-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` քաղաքացիական գործերով դատավարությունն իրականացվում է օրենքի ն դատարանի առջն գործին մասնակցող բոլոր անձանց հավասարության սկզբունքի հիման վրա:

Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ դատարանն ապահովում է, որ գործի քննության ընթացքում գործին մասնակցող անձինք ունենան յուրաքանչյուր հարցի վերաբերյալ իրենց դիրքորոշումը ներկայացնելու հավասար հնարավորություն, բացառությամբ նույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերի:

Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ դատական ակտի հիմքում կարող են դրվել միայն այնպիսի ապացույցներ, որոնց կապակցությամբ գործին մասնակցող բոլոր անձանց համար ապահովվել է դիրքորոշում հայտնելու հավասար հնարավորություն, բացառությամբ նույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերի:

ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` քաղաքացիական դատավարությունն իրականացվում է գործին մասնակցող անձանց մրցակցության հիման վրա, բացառությամբ նույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերի:

ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 14-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավարության մասնակիցները պետք է իրենց դատավարական իրավունքներից օգտվեն Ա իրենց դատավարական պարտականությունները կատարեն բարեխղճորեն:

Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (այսուհետ՝ Եվրոպական դատարան) կողմից «արդարացի լսումներ» հասկացության մեկնաբանությունների արդյունքում ձնավորվել է նախադեպային դիրքորոշում այն մասին, որ լսումների արդարացիության տարրերից են 6դատավարության կողմերի հավասարություը ն մրցակցային դատավարությունը, որոնք սերտորեն կապված են միմյանց հետ, ու միայն դատարանի առջե հավասարության սկզբունքի իրացման պայմաններում է հնարավոր ապահովել մրցակցության սկզբունքի լիարժեք իրացումը: Եվրոպական դատարանը, Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի պահանջը համարելով դատավարության մրցակցության ն հավասարության սկզբունքներ, իր վճիռներում հետնողականորեն բացահայտել է այդ սկզբունքների բովանդակությունը, որի համաձայն՝ «կողմերի հավասարությունը» նշանակում է, որ դատավարության յուրաքանչյուր կողմին պետք է ընձեռվի պատշաճ հնարավորություն ներկայացնելու իր գործը, ներառյալ` ապացույցներն այնպիսի պայմաններում, որոնք նրա համար մյուս կողմի համեմատությամբ չեն ստեղծի անբարենպաստ վիճակ (տե՛ս Դոմբո Բեհիրն ընդդեմ Նիդեռլանդների գործով Եվրոպական դատարանի 17.10.1993 թվականի վճիռը, կետ 30-35, Անկերլե ըեդդեմ Շվեյցարիայի գործով Եվրոպական դատարանի 23.10.1996 թվականի վճիռը, կետ 38):

Եվրոպական դատարանն արտահայտել է նան այն դիրքորոշումը, որ Պայմանավորվող պետությունները ոչ միայն պետք է ամրագրեն քաղաքացիական իրավունքների դատական պաշտպանության իրավունքը, այլն կոնկրետ գործով պետք է ապահովեն անձի կողմից այդ իրավունքի իրականացման իրական հնարավորությունը (ե՛ս Կոլոցցան ըեդդեմ Իտալիայի գործով Եվրոպական դատարանի 12.02.1985 թվականի վճիռը, կետ 28): Մրցակցային դատավարության իրավունքը պետք է դրսնորվի բավարար պայմաններում. քննության կողմը պետք է հնարավորություն ունենա ծանոթանալու դատարան ներկայացված ապացույցին, ինչպես նան հնարավորություն ունենա ներկայացնելու դրա թույլատրելիության ն վերաբերելիության վերաբերյալ մեկնաբանություններ պատշաճ ձնով ու պատշաճ

9

ժամանակահատվածում (տես Խոմտձ-ն ընդդեմ Չեխիայի Հանրապետության գործով Եվրոպական դատարանի 03.06.2000 թվականի վճիռը, կետ 42, |ոողօսելթջ Շոօսքօ ԷՕՏՏ6Ւ-ն ընդդեմ Ֆրանսիայի գործով Եվրոպական դատարանի 2103.2002 թվականի վճիռը, կետ 26)'՝ անհրաժեշտության դեպքում ստանալով լրացուցիչ ժամանակ (տե՛ս 1/օուն ընդդեմ Ֆրանսիայի գործով Եվրոպական դատարանի 24.07.2003 թվականի վճիռը, կետ 39):

ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նախկինում կայացրած որոշմամբ արձանագրել է, որ քաղաքացիական դատավարությունը կողմերի իրավահավասարության հիման վրա իրականացնելու սկզբունքի էությունը կայանում է նրանում, որ դատավարության բոլոր փուլերում կողմերն օժտված են իրենց իրավունքների ն օրինական շահերի պաշտպանության միջոցներ օգտագործելու հավասար հնարավորություններով (տե՛ս Լիլիթ Գնորքովան ընդդեմ Սվետլանա Միքայելյանի թիվ ԵԷԴ/1750/02/11 քաղաքացիական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 05.04.2013 թվականի որոշումը):

Մեկ այլ որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ դատավարությունում կողմերի իրավահավասարության սկզբունքը, որը հանդիսանում է արդար դատաքենության հիմնական տարրերից մեկը, պահանջում է, որպեսզի յուրաքանչյուր կողմին տրամադրվի ողջամիտ հնարավորություն` արտահայտելու իր դիրքորոշումը տվյալ գործի վերաբերյալ, այդ թվում՝ ներկայացնելու ապացույցներ այնպես, որ կողմերից որնէ մեկը մյուսի նկատմամբ առավելություն չունենա (տես Ալբերտ Հակոբյանն ընդդեմ «Դավիթ Երթուղային Տաքսի» փակ բաժնետիրական ընկերությունը ն «Դավիթ Երթուղային Տաքսի» փակ բաժնետիրական ընկերությունն ընդդեմ Ալբերտ Հակոբյանի թիվ 3-346 (ՏԴ) քաղաքացիական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 18.05.2007 թվականի որոշումը):

Վերահաստատելով իրավահավասարության ն մրցակցության սկզբունքների մասին նախկինում արտահայտած իր իրավական դիրքորոշումը՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը հավելել է, որ քաղաքացիական դատավարությունում կողմերի իրավահավասարության սկզբունքը ենթադրում է, որ կողմերն ունեն հավասար հնարավորություններ դատարան դիմելիս ն խախտված իրավունքների պաշտպանության մեթոդներն ու միջոցներ ընտրելիս: Այսինքն՝ քաղաքացիական դատավարության ընթացակարգում կողմերը միմյանց նկատմամբ որնէ առավելություն չունեն: Միաժամանակ իրավահավասարության սկզբունքն օրենսդրորեն ամրագրելը դեռնս չի կարող բավարար լինել, եթե գործնականում դատարանի կողմից համապատասխան միջոցներ չեն ձեռնարկվում այդ սկզբունքի իրականացումն ապահովելու նպատակով: Ուստի դատարանն արդարադատություն իրականացնելիս որնէ կողմի առավելություն տալու իրավասությամբ օժտված չէ ն պետք է բացառի կողմնակալությունը կամ իրեն կողմնակալության մեջ կասկածելու հնարավորությունը (տես «Արմլեվլ» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունն ընդդեմ Գնորգ Պողոսյանի թիվ ԵԴ/2430/02/18 քաղաքացիական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 10.12.2021 թվականի որոշումը):

Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործին մասնակցող անձանց՝ հավասար պայմաններում իրենց գործը ներկայացնելու իրավունքը դիտարկելով որպես հավասարութան ն մրցակցության սկզբունքների բաղադրատարր՝ օրենսդիրը միաժամանակ վերջիններիս վրա դրել է իրենց դատավարական իրավունքներից բարեխղճորեն օգտվելու ու դատավարական պարտականությունները բարեխղճորեն կատարելու պարտականություն, որը ենթադրում է ոչ միայն սեփական դատավարական վարքագծի հանդեպ շրջահայաց ն հետնողական ներքին վերաբերմունք, այլ նան դրա տեսանելի արտաքին դրսնորում՝ դատավարական գործողություններն օրենքով կամ դատարանի սահմանած ժամկետներում պարտաճանաչ կատարելու, գործի քննության բնականոն ընթացքն ապահովելուն ու ողջամիտ ժամկետում ավարտելուն աջակցելու, ինչպես նան դատավարությունն անհիմն ձգձգելուց խուսափելու միջոցով: Վերոշարադրյալից

10

հետնում է, որ դատարանի կողմից դատավարական իրավունքի իրականացման իրական հնարավորությունն ապահովված լինելու պայմաններում գործին մասնակցող անձի կողմից իրեն վերապահված իրավունքներից չօգտվելու կամ անբարեխղճորեն օգտվելու բացասական հետնանքը պետք է կրի այդ անձը՝ բացառությամբ այն դեպքերի, երբ ապացուցում է իրենից անկախ պատճառներով դրանից օգտվելու անհնարինությունը: Ընդ որում, բարեխղճության պայմանի կարնորությունը քաղաքացիական դատավարությունում ընդգծվում է նան դատավարության մյուս կողմի իրավունքների տեսանկյունից, քանի որ ողջամիտ ժամկետում դատական ապաշտպանության, արդար դատաքննութան ն դատարանի մատձճելիության իրավունքները հավասարապես երաշխավորված են նան նրա համար:

ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նախկինում կայացրած որոշմամբ արձանագրել է, որ դատաքննության մասնակիցներից յուրաքանչյուրն ինքը պետք է շահագրգռված լինի իր իրավունքների պաշտպանությամբ ն ողջամիտ ժամկետում գործի քննությունն ավարտվելու հարցում ու չպետք է կատարի այնպիսի գործողություններ, որոնք կխոչընդոտեն գործի քննության բնականոն ընթացքը ն կձգձգեն դատավարությունը: Հակառակ պարագայում կստացվի, որ կողմերից մեկը, ունենալով անսահմանափակ իրավունքներ, պաշտպանության գործող կառուցակարգը կօգտագործի ի վնաս մյուս կողմի խախտելով վերջինիս իրավունքներն ու օրինական շահերը, ինչը կհակասի արդարադատության բուն էությանը ն դատավարության նպատակին, քանի որ դատավարությունը կոչված է վերականգնելու ու պաշտպանելու մարդու իրավունքները ն օրինական շահերը (տես Սյունիքի մարզի Ագարակի քաղաքապետարանն ըեդդեմ Ստյոպա Հովհաննիսյանի թիվ ՍԴԶ/0196/02/13 քաղաքացիական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 30.04.2015 թվականի որոշումը):

Տվյալ դեպքում անձի արդար դատաքննութան ն դատական պաշտպանության իրավունքների լիարժեք իրացման համատեքստում արժնորելով լսված լինելու ու գործում առկա բոլոր փաստաթղթերի առնչությամբ դիրքորոշում հայտնելու հնարավորությունն ապահովելու հավասարութան ն մրցակցության սկզբունքների ,պահանջների պահպանմամբ գործը քննելու կարնորությունը, միաժամանակ հիմք ընդունելով սույն գործի փաստերը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով Գնորգ Պետրոսյանը զրկված չլինելով օգտվել օրենսդրությամբ սահմանված իր իրավունքների իրացման հնարավորությունից, Դատարանում գործի քննության ժամանակ իր դատավարական իրավունքներից բարեխղճորեն չի օգտվել, որը ենթադրում է ոչ միայն սեփական դատավարական վարքագծի հանդեպ շրջահայաց ն հետնողական ներքին վերաբերմունք, այլ նան դրա տեսանելի արտաքին դրսնորում՝ դատավարական գործողություններն օրենքով կամ դատարանի սահմանած ժամկետներում պարտաճանաչ կատարելու, գործի քննության բնականոն ընթացքն ապահովելուն ու ողջամիտ ժամկետում ավարտելուն աջակցելու, ինչպես նան դատավարությունն անհիմն ձգձգելուց խուսափելու միջոցով:

Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշման կիրառումը սույն գործի փաստերի նկատմամբ

Սուն գործի փաստերի համաձայն՝ Դանիել Իոաննիսյանը հայց է ներկայացրել Դատարան ընդդեմ Գնորգ Պետրոսյանի ն երրորդ անձ Ընկերության՝ 1.000.000 ՀՀ դրամ՝ որպես վիրավորանքի համար փոխհատուցում վճարել ու լրատվության միջոցով հրապարակայնորեն ներողություն խնդրել պարտավորեցնելու պահանջների մասին:

Դատարանի 16.10.2020 թվականի որոշմամբ հայցադիմումն ընդունվել է վարույթ:

Գնորգ Պետրոսյանը գործի քննության ընթացքում Դատարանում հայցադիմումի պատասխան, դիրքորոշում կամ առարկություն չի ներկայացրել, ինչպես նան չի մասնակցել դատական նիստերին:

11

24.01.2022 թվականին Դատարանը, պատճառաբանելով նան, որ «մինչե, ապացուցման պարտականությունը բաշխելու մասին որոշում կայացնելը գործին մասնակցող որնէ անձ հայցի դեմ չի առարկել կամ հակընդդեմ հայց չի ներկայացրել», առանձին ակտի ձնով որոշում է կայացրել գործը պարզեցված վարույթի կարգով քննելու մասին՝ դրա մեջ նան նշելով եզրափակիչ դատական ակտի հրապարակման օրը:

Դատարանի 31.01.2022 թվականի թիվ Ե-21290 գրության համաձայն՝ գործին մասնակցող անձինք տեղեկացվել են, որ սույն գործով վճիռը հրապարակվելու է 26.04.2022 թվականին, միաժամանակ պարզաբանվել է վերը նշված որոշումն ստանալուց հետո կատարման ենթակա գործողությունների, դրանց կատարման ժամկետների ն չկատարելու հետնանքների մասին: Գնորգ Պետրոսյանը, 10.02.2022 թվականին ստանալով նշված գրությունը, ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 299-րդ հոդվածում նշված գործողություններից որնէ մեկը չի կատարել:

Դատարանը, արձանագրելով, որ «գործը քննելով պարզեցված վարույթի կարգով հիմք բեդունելով եշված իրավակարգավորումը ն հայցվորի փաստարկները" ներկայացված ապացույցների հիմքով, համարում է հաստատված ն այն համարում է դատարանի պատճառաբանություն», գտել է, որ «հայցը՝ Դանիել Արայի Իոաննիսյանի ընդդեմ Գնորգ Վոլոդյայի Պետրոսյանի, երրորդ անեձ' «ՇԱՐԿ» ՍՊ ըեկերություն՝ ներողություն խնդրելուն պարտավորեցնելու պահանջի մասին հիմեավոր է ն ենթակա բավարարման»:

Դատարանը նշել է նան, որ «անդրադառնալով պատասխանատվության միջոցի ըետրության հարցին՝ այն է' «Պատասխանող Գնորգ Վոլոդյայի Պետրոսյանից հօգուր Հայցվոր Դանիել Արայի Իոանեիսյանի բռնագանձել 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամ' որպես Հայցվորի պատվին ն արժանապատվությանը վիրավորանք հասցնելու համար դրամական փոխհատուցում» ն անդրադառեալով պատասխանապտվության միջոցի' վիրավորանքի ն փոխհատուցման չափը սահմանելու հարցին, ն միաժամանակ հիմք ընդունելով Սահմանադրական դատարանի ն Վճռաբե 309դատարանի իրավական մեկեաբանությունները, գտնում է, որ վիրավորանքի կամ զրպարտության համար անձի համբավին ու արժանապատվությանը պատճառված վնասը սահմանվող փոխհատուցումը չպետք է դիտել որպես տույժի կամ տուգանքի ձնով սահմանվող պատիժ, ընդհակառակը' փոխհատուցման չափը սահմանելիս պետք է հաշվի առնել վիրավորանքի եղանակը ն տարածման շրջանակը, ինչպես նան վիրավորողի գույքային դրությունը, ընդ որում, գույքային դրությունը հաշվի առնելու պահանջը, մասնավորապես, ենթադրում է. հաշվի առնել րլ թպատասխանողի եկամուտեերի չափը, թուլ չտալ պատասխանողի համար անհամաչափ ծանր նյութական բեռ, որը բացասական վճռորոշ ֆինանսական ազդեցություն կունենա վերջինիս գործունեության համար, այդ նպատակով է, որ օրենսդրի կողմից ոչ թե փոխհատուցման որնէ որոշակի չափ է սահմանվել, այլ նախատեսվել է միեչն որոշակի մեծություն, որպեսզի գործի հանգամանքներից ելեելով դատարանը կոնկրետացնի փոխհատուցում կիրառելու ենթակա չափը, հատկանշական է, որ փոխհատուցման չափը որոշում է դատարանը' ելնելով կոնկրետ գործի առանձնահատկություններից, այդ թվում' վիրավորանքի եղանակից ն տարածման շրջանակից, ինչպես նան վիրավորողի գույքային դրությունից, փոխհատուցման, ինչպես ն' գույքային վեասի հատուցման հարցը դատարանը քննում է բացառապես այն անձի պահանջով, ում պատիվը, արժանապատվությունը կամ գործարար համբավն արատավորվել է, փոխհատուցման չափը որոշելիս դատարանը հաշվի չի առեում վիրավորանքի հետնանքով անձին պատճառված գույքային վնասը: Նկատի ունենալով վերոնշյալը ն կրկին կարնորելով վիրավորանքի համար սահմանված վեասի փոխհատուցման նշանակությունը որպես պատասխանատվության միջոց' Դատարանը գփնում է, որ վիրավորանքի փոխհատուցման չափը պետք է լինի ողջամտորեն համաչափ' անձի պատվին, արժանապատվությանը հասցված վեասի համեմատ, ն կոնկրեւր

12

վիրավորողի գույքային դրությունից ելնելով դատական կարգով եյութական փոխհատուցման չափի սահմանման դեպքում պետք է հաշվի առեվի այն հանգամանքը, որ իր մեծությամբ այն չհանգեցնի մեղավոր անձի սնանկության կամ էականորեն չխաթարի երա բնականոն գործունեությունը, ըեդ որում, դրամական փոխհատուցման չափ սահմանելիս նախ ն առաջ պետք է հաշվի առնել, թե ինչ միջոցով կամ եղանակով Է կատարվել վիրավորանքը ն ապա վերջիններիս Կփարածման շրջանակը Գեահատման առարկա պետք է դառեա օգտագործված միջոցի կամ եղանակի' տեղեկատվության արագ ն համընդհանուր տարածման հարցը: Ամփոփելով եշվաձ ն Դատարանը հաշվի առնելով մի կողմից վիրավորանքի եղանակը, տարածման շրջանակը, մյուս կողմից հաշվի առնելով, որ սույն գործում առկա չէ որնէ ապացույց վիրավորողի գույքային դրության վերաբերյալ, ավելին, Դատարաեը հարկ է համարում արձանագրել նան, որ նյութական փոխահատուցման չափը չվիճարկելը դեռնս բավարար չէ այն առավելագույն չափով սահմանելու մասին հայցը բավարարելու համար, քանի որ նյութական փոխհատուցումը վիրավորանքի պարագայում չի կարող հետապեդել անձի հարստացման նպատակ, այլ այն ուղղված է խախտված իրավունքների վերականգմանը, հատուցման ենթակա փոխհատուցման գումարի չափը պետք է ողջամիտ հավասարակշռության մեջ գտեվի միաժամանակ կիրառման ենթակա պատասխանատվության այլ միջոցի ն հայցվորի խախտված իրավունքների ու դրա հետնանքների հետ, ինչպես նան հաշվի առնելով ՀՀ սահմանադրական դատարանի դիրքորոշումը, որ արատավորող արտահայտությունների (գործողությունեերի) արդյունքում պատճառված վնասի դիմաց որպես առաջնահերթություն անհրաժեշտր է կիրառել ոչ նյութական փոխհատուցման ձները ն նյութական փոխհատուցումը պետք է նշանակվի միայն այն դեպքերում, երբ ոչ նյութական հատուցումը բավարար չէ պատճառված վնասը փոխհատուցելու համար, որպիսի պայմաններում Դատարանը հանգում է այն եզրակացության, որ Պատասխանողի դեմ ներկայացված փոխհատուցման պահանջը հիմեավորված է մասնակի ն ենթակա է բավարարման մասնակի, այն է' պատասխանող' Գնորգ Վոլոդյայի Պետրոսյանից հօգուտ հայցվոր՝ Դանիել Արայի Իոանեիսյանի պետք է բռեագանձել վիրավորանքի համար' որպես նյութական փոխհատուցում" 300.000 ՀՀ դրամ" ելեելով արդարացի ն ողջամիտ հավասարակշռման սկզբունքից, իսկ մեացած մասը' ենթակա է մերժման վերը եշված պատճառաբանությունների հիմքով»:

Վերաքննիչ դատարանը, պատճառաբանելով, որ «Դատարանն իրավամբ գործը քննել է պարզեցված վարույթի կարգով, քանի որ պատասխանողը առաջին ատյանի Դատարանում գործի քննության ընթացքում հայցադիմումի վերաբերյալ դիրքորոշում ն (կամ) առարկություններ չի ներկայացրել, որպիսի պայմաններում Դատարանը, հայցը մասնակիորեն բավարարման ենթակա գնահատելու պայմաններում, իրավասու էր հայցի բավարարված մասով լրացուցիչ չպատճառաբանել դատական ակտը' դրանում նշելով միայե, որ հայցվորի փաստարկները հ