Բաղդագյուլյան — ՍԴ/0060/01/19

2Յ8 յ Էշ. 5 ՍԴ/0060/01/19

77 Հոծովն ԵՅԱ2

ԶԸ

ՎԱՍՆ ՀԴ)

ւ ՄՈՏ` 27 ՀՅ

| Աթ ն

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում

նախագահող դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյան

դատավորներ՝ Ս.Մարաբյան

Մ.Հարությունյան

29 սեպտեմբերի 2023 թվական ք.Երնան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Ալեքսանդր Հովհաննեսի Բաղդազյուլյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2021 թվականի նոյեմբերի 2-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Գ.Բաղդասարյանի վճռաբեկ բողոքը,

2

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

1. 208 թվականի դեկտեմբերի 2Լին ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայության քննչական դեպարտամենտում 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝ ՀՀ քրեական օրենսգիրք) 267.1-րդ հոդվածի 1-ին մասի ն 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1ին կետի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 58229018 քրեական գործը:

Նախաքննության մարմնի՝ 2018 թվականի դեկտեմբերի 22ի որոշմամբ Ալեքսանդր Հովհաննեսի Բաղդագյուլյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ն նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 267.1րդ հոդվածի 4-րդ մասի Լին կետով ն 266-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով:

2. Նույն գործով որպես մեղադրյալ են ներգրավվել նան Արթուր Գուրգենի Հարությունյանը ն Արթուր Սարգսի Սայունցը:

3. Նախաքննության մարմնի՝ 2019 թվականի ապրիլի 9-ի որոշմամբ Ալեքսանդր Բաղդագյուլյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է ն նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 267.1րդ հոդվածի 4-րդ մասի 1-ին կետով ն 38-34-268-րդ հոդվածի 3-րդ մասով:

4. 209 թվականի ապրիլի 26ին քրեական գործը մեղադրական

եզրակացությամբ ուղարկվել է Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան:

5. Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի (այսուհետ` նան Առաջին ատյանի դատարան) 2021 թվականի փետրվարի 1ի դատավճռով Ալեքսանդր Բաղդագյուլյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 267.1-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 1-ին կետով ն 38-34-268-րդ հոդվածի 3-րդ մասով: Նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 267.1-րդ հոդվածի 4-րդ մասի Լին կետով պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 8 (ութ) տարի ժամկետով, գույքի՝ մաքսանենգության առարկայի՝ 19758 գրամ «ափիոն» տեսակի թմրամիջոցի բռնագրավմամբ, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-34-268-րդ հոդվածի 3-րդ մասով՝ ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ

Յ

հոդվածի կանոնների համաձայն` հանցանքների համակցությամբ, նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 267.1րդ հոդվածի 4րդ մասի 1-ին կետով նշանակված 8 (ութ: տարի ժամկետով ազատազրկմանը գումարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-34-268 հոդվածի 3-րդ մասով նշանակված՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով ազատազրկում պատժից 1 (մեկ) տարին ն վերջնական պատիժ է սահմանվել ազատազրկում՝ 9 (ինը) տարի ժամկետով, գույքի՝ մաքսանենգության առարկայի՝ 197.58 գրամ «Ափիոն» տեսակի թմրամիջոցի բռնագրավմամբ: Ալեքսանդր Բաղդագյուլյանի նկատմամբ կիրառված կալանավորում խափանման միջոցը թողնվել է անփոփոխ՝ մինչե, դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:

5.Լ Նույն դատավճռով դատապարտվել է նան Արթուր Հարությունյանը, իսկ Արթուր Մայունցի մասով գործի վարույթը կարճվել է, ն քրեական հետապնդումը դադարեցվել՝ վերջինիս մահվան կապակցությամբ:

6. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2021 թվականի փետրվարի Լի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ ԱԲաղդագյուլյանի պաշտպան Մ.Բադալյանի վերաքննիչ բողոքը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ` նան Վերաքննիչ դատարան|՝ 2021 թվականի նոյեմբերի 2ի որոշմամբ բավարարվել է. Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիոր բեկանվել է, ն գործն ուղարկվել նույն դատարան՝ այլ կազմով նոր քննության: Ամբաստանյալ ԱԲաղդագյուլյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ:

7. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Գ.Բաղդասարյանը բերել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2022 թվականի մարտի 31-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ: Վճռաբեկ դատարանը 2023 թվականի հուլիսի 26-ի որոշմամբ սահմանել է վճռաբեկ բողոքի քննության գրավոր ընթացակարգ:

' Շամաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի անցումային դրույթները կարգավորող 48-րդ հոդվածի 8-րդ մասի, սույն բողոքը քննվում է մինչն 2022 թվականի հուլիսի 1ը գործող

4

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

8. Բողոքաբերը գտել է, որ Վերաքննիչ դատարանի որոշումն օրինական ն հիմնավոր չէ, ստորադաս դատարանի կողմից թույլ է տրվել դատական սխալ, որը խաթարել է արդարադատության բուն էությունը:

Բողոքի հեղինակը, վերլուծելով գործի հանգամանքները, փաստարկել է, որ Վերաքննիչ դատարանը, անտեսելով գործը ողջամիտ ժամկետում քննելու վերաբերյալ օրենսդրական կարգավորումներն ու Լիլիթ Վարդանյանի ն Զարինե Այվազյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումները, անհիմն կերպով բեկանել է Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, ինչը հանգեցրել է ՀԸ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացման:

8.1. Բողոքի հեղինակը գտել է, որ անհիմն է Վերաքննիչ դատարանի դիրքորոշումն առ այն, որ Առաջին ատյանի դատարանը սահմանափակել է ամբաստանյալի ն պաշտպանի իրավունքները: Ըստ բողոքաբերի գործի փաստական հանգամանքների ուսումնասիրությոնից ակնհայտ է, որ ամբաստանյալ Ա.Բաղդագյոլյան ն նրա պաշտպան Մ.ԲԲադալյանը

դատաքննությունը ձգձգելու համար կանխամտածված խոչընդոտներ են ստեղծել: Այդ պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանն իրավացիորեն արձանագրել է, որ ամբաստանյալը չարաշահում է իր իրավունքները ն փաստել քննությունը ձգձգելու պաշտպանության կողմի նպատակը, դատաքննությունը համարել է ավարտված ն շարունակել է վարույթի բնականոն ընթացքը՝ գործի քննության ողջամիտ ժամկետի խախտումը բացառելու նպատակով:

8.2. Բողոքաբերը նշել է, որ թեն ամբաստանյալը 2021 թվականի փետրվարի Լին կայացած դատական նիստում պնդել է, որ ունի առողջական խնդիրներ ն ի վիճակի չէ ցուցմունք տալու, այնուամենայնիվ նա որնէ կերպ չի վիճարկել դատական նիստից առաջ բժշկական հետազոտում անցած լինելու հանգամանքը, ինչը Վերաքննիչ դատարանի կողմից անհիմն կերպով կասկածի տակ է դրվել:

5

9. Վերոգրյալի հիման վրա, բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2021 թվականի նոյեմբերի 2-ի որոշումը ն օրինական ուժ տալ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2021 թվականի փետրվարի 1-ի դատավճռին:

Վճոաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

10. Ալեքսանդրը Բաղդագյուլյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «եա կատարել է առանձնապես խոշոր չափերով թմրամիջոցի մաքսանենգություն, ինչպես նան օժանդակել է նշված թմրամիջոցը առանց իրացնելու նպատակի ձեռքբերման փորձին:

Այսպես՝

Արթուն Սայունցը առանց իրացնելու նպատակի Իրանի Իսպամական Հանրապետությունից առանձնապես խոշոր չափերով «ափիոն» տեսակի թմրամիջոց ապօրինի ձեռք բերելուն օժանդակելու ն թմրամիջոցն իր կազմակերպմամբ մաքսանենգությամբ ՀՀ տեղափոխելու շուրջ 2018 թվականի դեկտեմբերի 18-ից 19ր ընկած ժամանակահավզվածում համաձայնության է եկել Ալեքսանդր Բաղդագյուլյանի հետ: Այնուհերն Արթուր Սայունցը թմրամիջոց ձեռք բերելու շուրջ պայմանավորվածություն է ձեռք բերել իրանական --98-905-549-13-23 հեռախոսահաւմարն օգտագործող, ինքնությունը չպարզված ոմնկ «Ալիի» հետ, համաձայնեցրել ձեռք բերվելիք թմրամիջոցի տեսակը, քանակը ն գինը, որից հետո՝ 2018 թվականի դեկտեմբերի 20-ին, Ալեքսանդր Բաղդացյուլյանին հայտնել է այդ մասին, հլահանգել նրան «Մեղրի» սահմանային անցակետով անցնել ԻԻՀ, հանդիպել վերոհիշյալ «Ալիին», նրանից ձեռք րերել թմրամիջոցը: Միաժամանակ Արթուն Սայունցը Ալեքսանդր Բաղդագյուլյանին է փոխանցել թմրամիջոցի ձեռքբերման համար անհրաժեշտ գումարի՝ 100.000 ՀՀ դրամ, ն հրահանգել թմրամիջոցի թաքցնել կոշիկների մեջ մաքսային հսկողության ժամանակ չրացահայտվելու համար:

Բացի այդ, նկատի ունենալով, որ Ալեքսանդր Բաղդագզյուլյանը վատառողջ է, երան Սյունիքի մարզի Գորիս քաղաքից «Մեղրի» սահմանային անցակետ հասցնելու ն հեր վերադարձնելու համար Արթուր Սայունցը պայմանավորվել է նան

6

Արթուր Հարությունյանի հետ, ում նույնպես հայտնել է Ալեքսանդր Բաղդագյուլյանի միջոցով ԻԻՀ-Իից առանց իրացնելու նպատակի թմրամիջոց ձեռք բերելու մտադրության մասին ն արացել այդ հարցում իրեն օժանդակելու Արթուր Հարությունյանի համաձայնությունը:

2018 թվականի դեկտեմբերի 20ին Արթուր Սայունցի ցուցումով Արթուր Հարությունյանը Ալեքսանդի Բաղդագյուլյանի կողմից շահագործվող ՎԱԶ 210 մակնիշի 35 52 549 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով վերջինին տեղափոխել է ՀՀ պերական սահմանի «Մեղրի» անցակեվ,, որտեղից Ալեքսանդր Բաղդագյուլյանը հետիոտն անցել է ԻԻՀ Արթուր Սայունցի ասած «Ալիի» հետ հանդիպելու համար, սակայն հանդիպումը չի հաջողվել: Տեղեկանալով այդ մասին՝ Արթուր Սայունցը պայմանավորվածություն է ձեռք բերել իրանական -:-98-914-757-7Լ 61 հեռախոսահամարն օգտագործող, ԻԻՀ Ալամդար քաղաքում գտնվող ինքնությունը չպարզված ոմն «Ալիի» հետ ն կարճ տնքավային հաղորդագրությամբ երա տվյալները փոխանցել է Ալեքսանդր Բաղդագյուլյանին ու հրահանգել է նրան գնալ Ալամդար, ներկայանալ Սնակի անունից ն ձեռք բերել թմրամիջոցը: Նույն օրի` 2018 թվականի դեկտեմբերի 20-ին, Ալեքսանդր Բաղդագյուլյանը գնացել է Ալամդար, Արթուր Սայունցի ուղարկած վվյալներով կապ հասվաւպտել ինքնությունը չպարզված անձի հեվ., 100.000 ՀՀ դրամով Արթույ Սայունցի համար ձեռք է բերել առանձնապես խոշոր չափերով` 197,58 գրամ «ափիոն» տեսակի թմիամիջոց՝ երկու փաթեթով: Այնունետն նշված թմիամիջոցով փաթեթներն իր հետ փեղամոախկ Լէ հայ-իրանական պետական սահման նեն Արթուր Սայունցի կազմակերպմամբ մաքսանենգությամի՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելով, կոշիկների մեջ պահելով, թմրամիջոցն ապօրինի տելավփտխել է Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային ն ՀՀ ապնտփական սահմանով: Այնուռհերն Ալեքսանդր Բաղդագյուլյանը հանդիպել է «Մեղրի» անցակետի մոտ իրեն սպասող Արթուր Հարությունյանին, ավտոմնքենայում վեղավորել թմրամիջոցով փաթեթները, որից հետո միասին ուղնորվել են Գորիս՝ թմիամիջոցը Արթուր Սայունցին փոխանցելու համար: Սյունիքի մարզի Քաջարան քաղաք չհասած Ալեքսանդր Բաղդագյուլյաւնը ն Արթուն Հարությունյանը բոնվել նեն բերման նեն ենթարկվլ ՀՀ ԱԱԾ աշխատակիցների կողմից, ինչի արդյունքում Արթույ: Սայունցն իր կամքից անկախ

7

հանգամանքներով ավարտին չի հասցրել առանց իրացնելու նպատակի առանձնապես խոշոր չափերով նշված թմիամիջոցը ձեռք բերելը»:

1. Առաջին ատյանի դատարանի դատական նիստի արձանագրության

ուսումնասիրությամբ պարզ է դառնում հետնյալը.

- Առաջին ատյան ։6դատարանը 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ին

դատաքննության փուլը հայտարարել է ավարտված ն անցում է կատարել դատական վիճաբանությունների փուլին: Պաշտպան Մ.Բադալյանը միջնորդել է պաշտպանական ճառին նախապատրաստվելու համար ժամանակ տրամադրել, ինչն Առաջին ատյանի դատարանի կողմից բավարարվել է՝:

- 2020 թվականի դեկտեմբերի 3-ին նշանակված դատական նիստը հետաձգվել է՝ պաշտպանների բացակայության պատճառով":

- 2020 թվականի դեկտեմբերի 18-ին նշանակված դատական նիստը պաշտպան Մ.Բադալյանի միջնորդության հիման վրա հետաձգվել է՝ նկատի ունենալով վերջինիս վատառողջ լինելը":

- 2021 թվականի հունվարի 14-ի դատական նիստի ժամանակ պաշտպան Մ.Բադալյանը միջնորդել է վերսկսել դատաքննությունը՝ նշելով, որ ամբաստանյալ Ա.Բաղդագյուլյանը ցուցմունք տալու ցանկություն ունի Դատաքննությունը վերսկսվել է, սակայն ամբաստանյալը հայտնել է, որ պատրաստ չէ ցուցմունք տալու, պետք է խորհրդակցի պաշտպանի հետ, ինչին ի պատասխան, դատարանն առաջարկել է ամբաստանյալին ժամանակ տրամադրել` պաշտպանի հետ խորհրդակցելու համար, որին 6պաշտպան Մ.Բադալյանը առարկել է, հայտարարելով, որ մեկ օրում չի կարող, ծավալուն գործ է, ամբողջ քրեական գործը պետք է վերցնի ն հանդիպի պաշտպանյալին: Ա.Բաղդագյուլլյյանը ն նրա պաշտպանը միջնորդել են հետաձգել դատական նիստը: Հիշյալ միջնորդությունը Առաջին ատյանի դատարանի կողմից բավարարվել է":

- 2021 թվականի փետրվարի Լի դատական նիստի ժամանակ ամբաստանյալ Ա.Բաղդագյուլյանը նշել է, որ ջերմում է, ունի բարձր զարկերակային ճնշում, ի 7 Տե'ս նյութեր, հատոր 2, թերթ 252-254:

3Տե՛ս նյութեր, հատոր 7, թերթ 69:

Տես նյութեր, հատոր 7, թերթ 18, 69:

5 Տե՛ս նյութեր, հատոր 7, թերթ 34-35, 36:

6 Տես նյութեր, հատոր 7, թերթ 51, 69:

8

վիճակի չէ ցուցմունք տալ, ն խնդրել է հետաձգել դատական նիստը: Նախագահող դատավորը հայտարարել է, որ քրեակատարողական հիմնարկից, ինչպես նան դատարանում ամբաստանյալի առողջական վիճակը հետազոտած բժշկից ճշտել է, որ ամբաստանյալը չի ջերմել, վատառողջ չէ ն ի վիճակի է ցուցմունք տալու: Ամբաստանյալը, չվիճարկելով մինչն դատական նիստը բժշկական հետազոտում անցած լինելու հանգամանքը, այնուամենայնիվ պնդել է, որ ի վիճակի չէ ցուցմունք տալու: Նախագահող դատավորն արձանագրել է, որ ամբաստանյալը չարաշահում է իր իրավունքներն ու մերժել է դատական քննությունը հետաձգելու մասին պաշտպանի միջնորդությունը: Այնուհետն դատարանը դատաքննությունը համարել է ավարտված՝ անցնելով դատական վիճաբանությունների փուլին: Ի պատասխան պաշտպան Մ.Բադալյանի այն հայտարարությանը, որ պատրաստ չէ

պաշտպանական ճառին նե դատարանը սահմանափակել է իր պաշտպանյալի իրավունքները, նախագահող դատավորն արձանագրել է, որ դեռնս 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ին, դատաքննությունն ավարտվելուց հետո, պաշտպան Մ.Բադալյանի միջնորդութամբ ժամանակ է տրամադրվել ճառին պատրաստվելու համար, դրանից հետո չորս դատական նիստ է նշանակվել ն պաշտպան Մ.Բադալյանը շուրջ երեք ամիս ժամանակ է ունեցել ճառին պատրաստվելու համար: Նախագահող դատավորը նշել է, որ պաշտպան Մ.Բադալյանը նս թույլ է տալիս իր իրավունքների չարաշահում: Այնուհետ. ամբաստանյալ Ա.Բաղդագյուլյյանն է հայտնել, որ պատրաստ չէ պաշտպանական ճառին: Նախագահող դատավորն արձանագրել է, որ ամբաստանյալը ն պաշտպանը հրաժարվել են օգտվել ճառի իրավունքից: Ամբաստանյալ Ա.Բաղդագյուլյանը վերջին խոսք նս չի ասել, նշելով, որ կօգտվեր այդ իրավունքից, եթե իրեն տրվեր ցուցմունք տալու հնարավորություն: Դրանից հետո դատարանը գործի քննություն, համարել է ավարտված ն հեռացել է խորհրդակցական սենյակ՝ դատական ակտ կայացնելու՛:

1.1. Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով արձանագրվել է. «(..) Վերլուծելով ու գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները ն գործի նյութերն իրենց համակցությամբ, դրաւնց գնահատման վերաբերելիության, 7 Տե՛ս նյութեր, հատոր 7, թերթ 67, 69։

9

թույլատրելիության, գործի լուծման համար րավարարության տեսանկյունից, ինչպես նան դրանց բազմակողմանի, լրիվ ն օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամի, դատարանը հասրապտված է համարում, որ

- Ալեքսանդրը Հովհաննեսի Բաղդագյովյանը կատարել է հանցավոր արարքներ, որոնք նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 267.1 հոդվածի 4-րդ մասի Լին կետով ու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 36-34268 հոդվածի 3-րդ մասով ն որակվում են որպես Եվրասիական փնտեսաւլկաւն միության մաքսային սաւհմանով ն Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանով առանձնապես խոշոր չափերով թմրամիջոցի մաքսանենգություն ու առանց իրացնելու նպատակի առանձնապես խոշոր չափերով թմրամիջոց ձեռք բերելու փորձի օժանդակում: (-.)»8:

12. Վերաքննիչ դատարանի որոշման համաձայն՝ «(...) Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից անհիմն կերպով սահմանափակվել է ամբաստանյալ Ալեքսանդրը Հովհաննեսի Բաղդագյուլյանի ցուցմունք տալու իրավունքը, ինչր հանդիսանում է վերջինիս արդար դատաքննության իրավունքի րաղկացուցիչ մաս: Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը կասկածյալին, մեղադրյալին կամ ամբաստանյալին պարտավոր է ընձեռնել հնարավորություն՝ օրենքով չարգելված բոլոր միջոցնկտվ իրականացնել իր պաշտպանության իրավունքը: Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ Առաջին ատյանի դատարաւնի կողմից դատական նիատի ընթաքում արձանագրված վվյալներն առ այն, որ ՔԿՀ-ից, ինչպես նան բժշկից արացված տվյալների համաձայն ամբաստանյալի մոտ առկա չեն առողջական խնդիրներ, հիմնավորված չեն ն հաստատված չեն որեէ փաարական տվյալով:

Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ոչ դատական նիարի

արձանագրությունից, ոչ կայացված դավտաւկան ակտից րար էության հնարավոր չէ պարզել դատական նիստի ընթացքում ամբաստանյալին րժշկական

հետազոտության ենթարկելու հանգամանքը: Առաջին ատյանի դատարանը բավարարվել է բանավոր արձանագրությամբ առ այն, որ ՔԿՀ-ից ճշտել է այն ծ Տե՛ս նյութեր, հատոր 7, թերթեր 70-94:

10

մասին, որ ամրաարանյալն առողջական խնդիրներ չի ունեցել, ինչպես նան բժիշկը հայտնել է ամրաարանյալի մոտ առողջական խնդիրների բացակայության մասին (դատական նիարի արձանագրությամը չի բացահայվում, թե ինչ պայմաններում է Առաջին ատյանի դատարանը րժշկից նման տեղեկատվություն ատացել ն ինչ փաստական հիմք է առկա առողջական խնդիրների բացակայության վերաբերյալ եզրահանգման համար): Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամը, Առաջին ատյանի դատարաւնի բանավոր պարզաբանումը վվյալ պարագայում չէր կարող համարվել բավարար փաստարկ՝ դավփական քննության ամենախոցելի սուրթյեկտի՝ ամբաստանյալի ցուցմունք տալու իրավունքի սահմանավաւկման համար:

(-) Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի

դատարանի կողմից առյն գործով թույլ է տրվել քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտում, որն իր բնույթով էական է, հանգեցրել է օրինականության ու մրցակցային դատավարության սկզբունքների խախտման ն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հողվածի պահանջներին

չհամապատասխանող դատական ակտ կայացնելու, ինչը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի համաձայն հիմք է հանդիսանում բողոքարկված դատական ակվր բեկանելու համար:

Ընդ որում, Վերաքննիչ դատարանը նան արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի թույ տված դատական սխալը հանգեցրել է նրան, որ ներկայացված վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դրանք վերացնելու ու գործն րար էության լուծող նոր դատական ակտ կայացնելու հնարավորությունն րար էության բացակայում է: (...)»5:

Վճոաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ն եզրահանգումը.

1. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի աոջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. հիմնավոր է արդյոք Վերաքննիչ դատարանի դիրքորոշումն այն մասին, որ Առաջին ատյանի դատարանը սահմանափակել է ամբաստանյալ Ալեքսանդր Բաղդագյուլյանի ն նրա պաշտպանի իրավունքները:

5 Տես նյութեր, հատոր 8, թերթեր 132-156:

1

14 ՇԸ Սահմանադրության 6Լրդ հոդվածի Լին մասի համաճայն՝

«Յուրաքանչյուր ոք ունի իր իրավունքների ն ազատությունների արդյունավետ դատաեւկան պաշվալանության իրավունք»:

ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ ն անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի, հրապարակային ն ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք»:

141 ՀՇ Մահմանադրական դատարանը ողջամիտ ժամկետում գործի

քննության իրավունքի կապակցությամբ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «ողջամիտ ժամկետ» եզրույթը չի բացառում տարբեր գործոններով պայմանավորված՝ գործի դատական քննության ընթացքը դանդաղեցնող օբյեկտիվ հանգամանքների հնարավոր առկայությոն,Ց ն դրանով ապայմանավորված՝ նախնական դատական նիստերի, գործի քննություն, վերսկսելու, գործի քննություն, հետաձգելու, գործի քննությունը կասեցնելու ինստիտուտների անհրաժեշտությունը: Դա միաժամանակ ենթադրում է դատարանի կողմից գործի քննությունն անհարկի, կամակայականորեն ձգձգելը բացառելու պատվիրան":

142. Վենետիկի հանձնաժողովն անդրադառնալով ողջամիտ ժամկետում գործի քննության իրավունքին՝ նշել է, որ դատական վարույթի տնողությունը, անշուշտ, ազդում է այդ վարույթի կողմերից առնվազն մեկի շահերի վրա. իրավամբ, Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի ողջամիտ ժամկետի պահանջի գերազանցումը կարող է հանգեցնել Եվրոպական կոնվենցիայի այլ կարնոր դրույթների (ընթացակարգային) խախտումների":

14.3. Եվրոպայի խորհրդի Նախարարների կոմիտեն իր հերթին նշել է, որ արդարադատութան իրականացման չափազանց երկար ձգձգումները

ներկայացնում են լուրջ վտանգ, մասնավորապես՝ իրավունքի գերակայության ապահովման տեսանկյունից:

օ Տես ՀՀ Սահմանադրական դատարանի՝ 2013 թվականի փետրվարի 5-ի թիվ ՍԴՈ-1074 որոշման «Տե բոա Շօոոււտօո Իօւ Թծուօւոծչ ՛Ւհւօսջի Լ" (ՄՇուշօ Շօտոււտյծո), Էօքօւէ օո էհօ 68ԹՇԱՆՇՈՓ6ՏՏ օէ ոճեօոո ոտուօմ165 18 Էօտքծճէ 01 62.665586 16ոքէհ օք քոօօօօգլոջտ, Տեսձյ ոօ. 316/ 2004, 3 Ճքւմ 2007, ՇՔԼ- ճը 0006) 036:64, կետ 19:

օռ Տե'ս Ըօսում օ1 Բսոօքօ, Շօողոուէէ66 օք /լուտէօոտ, 1ոէօւնոռ Թօջօխնօո Թ65ԾՒ (97) 336, 11 յսէ 1997:

12

15. «Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհետ՝ նան Եվրոպական կոնվենցիա) 6-րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականություները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի (..) ողջամիտ ժամկետում (...) դատաքննության իրավունք»:

15.1. Մեկնաբանելով անձի՝ ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունքը՝ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն արտահայտել է հետնյալ իրավական դիրքորոշումները.

- դատարանն իրազեկ է այն դժվարություններին, որոնք ձգճգում են գործերի քննությունն ազգային դատարանների կողմից ն որոնք պայմանավորված են բազմապիսի հանգամանքներով: Այնուամենայնիվ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1Լին մասը պահանջում է, որ գործերը քննության առնվեն ողջամիտ ժամկետում. Եվրոպական կոնվենցիան ընդգծում է առանց այնպիսի ձգձգումների արդարադատություն իրականացնելու կարնորությունը,, որոնք կարող են վարկաբեկել դրա արդյունավետությունն ու ճշմարտացիությունը:,

- պետությունները պարտավոր են ստեղծել այնպիսի իրավական համակարգ, որ դատարանները համապատասխանեն Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի պահանջներին, ներառյալ ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունքը",

- քրեական գործերով Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի Լին կետի նպատակն է ապահովել, որ անձինք մեղադրված չլինեն չափազանց երկար, ն որոշվի մեղադրանքի հիմնավորվածությունըՑ,

- քրեական գործերում այն ժամկետը, որի նկատմամբ կիրառելի է Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածը, ընդգրկում է նշված վարույթն ամբողջությամբ՝ ներառյալ բողոքարկման վարույթը",

Ց Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ 1. մ. Խռոշշ գործով 1989 թվականի հոկտեմբերի 24-ի վճիռը, գանգատ թիվ 10073/82, կետ 58:

ճ Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` 22ուուծունոռ ռոմ ՏԱնւ ւ. Տալշօոռոմ զործով 1983 թվականի հուլիսի 13-ի վճիռը, գանգատ թիվ 8737/79, կետ 29:

5Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ 77շուհօր/ . Օօոոռո) գործով 1968 թվականի հունիսի 27-ի վճիռը, գանգատ թիվ 2122/64, կետ 18, Խամ ,. 7ադօ, գործով 2009 թվականի դեկտեմբերի 3-ի վճիռը, գանգատ թիվ 8917/05, կետ 68:

Թ

- վարույթի տնողության ողջամտությունը որոշվոմ է գործի այն հանգամանքների լույսի ներքո, որոնք պահանջում են ընդհանուր գնահատում",

- որոշելիս, թե արդյո՞ք քրեական վարույթի տնողությունը ողջամիտ է եղել, թե ոչ, պետք է հաշվի առնվեն այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են գործի բարդությունը, դիմումատուի վարքագիծը, իրավասու մարմինների վարքագիծը, դիմումատուի համար ողջամիտ ժամկետի չպահպանման հետնանքներըտ: Չնայած նրան, որ գործը կարող է որոշակի բարդության լինել, չեն կարող չպարզաբանված անգործութան երկար ժամանակահատվածները համարվել «ողջամիտ»: Դիմումատուի վարքագիծն օբյեկտիվ փաստ է համարվում, որը չի կարող վերագրվել Պատասխանող պետությանը, ն որը պետք է հաշվի առնել՝ որոշելիս, թե արդյոք վարույթի տնողությունը, գերազանցում է ողջամիտ ժամկետը, թե ոչ (օրինակ՝ Խամ չ. Շշոռճոջ գործով դիմումատուներն ավելի ու ավելի էին դիմում այնպիսի գործողությունների, որոնք հավանաբար կճգձգեին վարույթը, ինչպիսին է դատավորներին կանոնավոր բացարկ հայտնելը. այս գործողությունների որոշ մասը կարող էր նույնիսկ ենթադրել| լ թկանխամտածված կերպով խոչընդոտների ստեղծում)»":

16. «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական օրենքի 8րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատարանների գործունեությունը պետք է կազմեւկերպվի այնպես, որ ապահովվի յուրաքանչյուրի իրավունքների ն ազատությունների արդյունավեր դատական պաշտպանությունը՝ օրենքի հիման վրա արեղծված անկախ ն անաչառ դատարանի 5 Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ 1օուջ ջ. Օշոռճռ) գործով 1978 թվականի հունիսի 28-ի վճիռը, գանգատ թիվ 6232/73, կետ 98, 7՛. ջ. 7իօ Սուճմ Խնւջգօու գործով 1999 թվականի դեկտեմբերի 16-ի վճիռը, գանգատ թիվ 24888/94, կետ 109:

Մ Տե'ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ 86400671 ւ. 86աատ գործով 1992 թվականի հոկտեմբերի 12-ի վճիռր, գանգատ թիվ 12919/87, կետ 36:

5 Տես Մարդու իրավունքների եվրռպական դատարանի` 1օուք ս. Օշուճո) գործով 1978 թվականի հունիսի 28-ի վճիռը, գանգատ թիվ 6232/73, կետ 99, Ճ/6աուօ15167 Ն. ՂստեՂճ 1968 թվականի հունիսի 27-ի վճիռը, գանգատ թիվ 1936/63, կետ 21, 177016ոմ67 7. Ք՛ճոճ |ՇՇ) գործով 2000 թվականի հունիսի 27-ի վճիռը, գանգատ թիվ 30979/96, կետ 43, Ք606756ո ճում ԹԱՊԱՏՏՈԿՒՎ Ս. օռուռո: գործով 2004 թվականի դեկտեմբերի 17-ի վճիռը, գանգատ թիվ 49017/99, կետ 45, Պջտռունյոո ս /Մուճուռ գործով 2018 թվականի ապրիլի 5-ի վճիռը, գանգատ թիվ 21791/12, կետ 31:

5 Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ 4416Առ ճոմ 065 Ն. 1ոլչ գործով 1991 թվականի փետրվարի 19-ի վճիոր, գանգատներ թիվ 13978/88 14236/88 14237/88, կետ 17:

2. Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Խ6մ6 ». Օշոոճու» գործով 1982 թվականի հուլիսի 15-ի վճիռը, գանգատ թիվ 8130/78, կետ 82:

14

կողմից գործի արդարացի, հրապարակային ն ողջամիտ: ժամկետում քննության միջոցով»:

Նույն օրենքի 9-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Վ. Գործի քննությունը ն լուծումը պետք է իրականացվեն ողջամիտ ժամկետում:

2. Դատարանում գործի քննության վփնողության ողջամտությունը որոշելիս հաշվի են առնվում`

1) գործի հանգամանքներ, ներաոյա՝ իրավական ն փատպրական

բարդությունը, վարույթի մասնակիցների վարքագիծը ն վարույթի մասնակցի համար գործի տնական քննության հետնանքները,

2) հնարավոր սեղմ ժամկետում գործի քննությունն ու լուծումն իրականացնելու նպատակով դատարանի կատարած գործողություներ ն դրանց

արդյունավետությունը,

3) գործի քննության ընդհանուր փնողությունը,

4) Բարձրագույն դավփական խորհրդի սահմանած` գործի քննության միջին ուղենիշային տնողությունը: (...)»:

1998 թվականի հուլիսի Լին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի (այսուհետ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրք) 17-րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք ունի (...) դավփւարանի կողմից իր գործի (:-.) ողջամիտ ժաւմկետում քննության իրավունք»:

ՀԸ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Նախագահողը նախապատրաստում ն ղեկավարում է դատարանի եիատրը, միջոցներ է ձեռնարկում ապահովելու քրեական գործի արդարացի քննություն, ե պահպանելու այն օրենսգրքի այլ պահանջներ, ինչպես նան դատարանի նիարին ներկա գտնվող անձանց պավփտշաճ վարքագիծը»:

17. Սույն որոշման 1416-րդ կետերում վկայակոչված իրավադրույթների ն մեջբերված իրավական դիրքորոշումների հաշվառմամբ Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատում է իր դիրքորոշումն այն մասին, որ ողջամիտ ժամկետում

5

դատաքննության սկզբունքը մարդու հիմնարար իրավունքներից էչ: Այն անձի արդար դատաքննության իրավունքի առանցքային բաղադրիչներից է ն միտված է հնարավորինս սեղմ ժամկետում գործի քննությունն Ձապահովելուն ու անձի իրավունքների, շահերի առնչութամբ իրավական վեճը հանգուցալուծելուն ն վերջնական դատական ակտ կայացնելուն: Ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունքի երաշխավորումն ապահովում է նան սոցիալական արդարության վերականգնումը, նպաստում հանցագործությունների կանխմանը ն խափանմանը, հանցավոր ոտնձգություններին արդյունավետորեն հակազդելու պետության կարողությունների նկատմամբ հասարակության վստահության ամրապնդմանը: Հետնաբար, սախնական քննություն ն դատական քննություն իրականացնող իրավասու մարմինները պետք է անհրաժեշտ ջանասիրություն դրսնորեն՝ ողջամիտ ժամկետում անձ` դատաքննության իրավունքի իրացումն ապահովելու ուղղությամբ:

18. Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ վարույթի տնողության

ողջամտությունը որոշելիս յուրաքանչյուր գործի փաստական հանգամանքների վերլուծությամբ հաշվի են առնվում հետնյալ չափանիշները.

- գործի բարդությունը,

- շահագրգիռ անձի վարքագիծը,

- շահագրգիռ անձի համար գործի տնական քննության հետնանքները,

- գործը հնարավորինս սեղմ ժամկետում քննության առնելու նպատակով իրավասու մարմինների կողմից ձեռնարկած միջոցառումները ն դրանց արդյունավետությունը,

- գործի քննության ընդհանուր տնողությունը»:

19. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ նշված չափանիշներից՝ շահագրգիռ անձի (մեղադրյալի, պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, տուժողի, 7 Տես Վճռաբեկ դատարանի՝ Արմեն Դալլաքյանի գործով 2010 թվականի դեկտեմբերի 23-ի թիվ ԼԴ/0082/13/09 որոշման 18-րդ կետը, Արմեն Սիմոնյանի գործով 2010 թվականի դեկտեմբերի 23-ի թիվ ԳԴ0012/13/09 որոշման 17-րդ կետը:

7 Տես Վճռաբեկ դատարանի՝ Լիլիթ Վարդանյանի ն Զարինե Այվազյանի գործով 2019 թվականի սեպտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0016/01/14 որոշման 19-րդ կետը:

5 Առավել մանրամասն տես Վճռաբեկ դատարանի՝ Լիլիթ Վարդանյանի ն Զարինե Այվազյանի գործով 2019 թվականի սեպտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0016/01/14 որոշման 20-րդ կետը:

16

տուժողի իրավահաջորդի, նրա ներկայացուցչի) վարքագիծը որոշ դեպքերում կարող է էական ազդեցություն ունենալ գործի քննության ողջամիտ ժամկետի պահպանման հարցում, ուստի ենթակա է առանձին գնահատման: Ըստ այդմ, անհրաժեշտ է գնահատման ենթարկել, թե դատավարության տնողությունը ձգձգող պատճառներն ընդհանուր առմամբ արդյո՛ք ճնավորվել են դատավարության մասնակցի դրսնորած վարքագծի արդյունքում: Այսպես, հարկ է պարզել, թե արդյո՛ք դատական նիստերը հետաձգվել են պատշաճ ծանուցված լինելու պայմաններում նշված դատավարության մասնակիցների դատական նիստերին պարբերաբար չներկայանալու պատճառներով, արդյո՞ք դրանք եղել են հարգելի, թե անհարգելի, արդյոք նշված 6դատավարութան մասնակիցներն իրենց դատավարական իրավունքներից օգտվլ նե իրեց դատավարական

պարտականությունները կատարել են բարեխղճորեն, թե իրենց վարքագծով կանխամտածված խոչընդոտներ են ստեղծել, որոնք հավանաբար կձգձգեին գործի վարույթը: Վերջինի առումով առանցքային նշանակություն ունի այն հանգամանքը, թե արդյո՞ք անձը չարաշահել է իր դատավարական իրավունքները («ճետ օ/ ոջու»: Որպես օրինակ կարող են լինել այն դեպքերը, երբ անձի վարքագիծը հանգեցնում է դատական նիստերի պարբերաբար հետաձգման (այդ նպատակով անձը ներկայացնում է միջնորդություն դատական նիստը հետաձգելու ն գործի նյութերին ծանոթանալու վերաբերյալ, ընդ որում՝ որոշ դեպքերում՝ ամբողջությամբ գործի նյութերին նախաքննության ավարտին ծանոթացած լինելու պայմաններում, ներկայացնում է բացարկի ն ինքնաբացարկի միջնորդություններ, հանդես գալիս հայտարարություններով, փոխում կամ հրաժարվում պաշտպանից, խախտում դատական նիստի կարգը, անհարգալից վերաբերմունք դրսնորում դատարանի նկատմամբ): Միաժամանակ, Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ իրավական պաշտպանության միջոցներից բարեխղճորեն, իր նպատակային նշանակությանը համապատասխան օգտվելը չի կարող գնահատվել|Ս որպես շահագրգիռ սուբյեկտների կողմից գործի քննությունը դանդաղեցնող վարքագծի դրսնորում։

2: Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` Քն ս. Օշոռռոջ գործով 1982 թվականի հուլիսի 15-ի վճիռը, գանգատ թիվ 8130/78, կետ 82:

17

20. Վճռաբեկ դատարանը նան ընդգծում է, որ ողջամիտ ժամկետների պահպանման տեսանկյունից հատուկ ջանասիրության պետք է արժանան այն գործերը, որոնք հնարավորինս սեղմ ժամկետում քննության չառնելու դեպքում էապես վնաս կհասցվի արդարադատության շահերին, մարդու հիմնարար իրավունքների ն ազատությունների պաշտպանությանը: Այդ առումով կարող են ուշադրության արժանանալ, մասնավորապես, դատական կազմի փոփոխության կամ այլ հիմքով դատական քննությունը վերսկսված գործերը:

2. Վճռաբեկ դատարանը նան կարնորում է դատարանի կողմից գործի քննության արագությունն ապահովելու համատեքստում գործով նշանակված դատական նիստերի հաճախականության, ինչպես նան գործի քննության անհարկի ձգձգումները նվազագույնի հասցնելուն ուղղված միջոցառումների արդյունավետության գնահատումը (ինչպես օրինակ՝ ապացույցների հետազոտման արդյունավետ կարգի սահմանումը, ապացույցնեի հետազոտման համար անհրաժեշտ պայմանների ապահովումը, գործի պատշաճ քննության համար անհրաժեշտ փաստական տվյալների ժամանակին ստացումը): Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի ուժով դատական նիստը նախագահողը պետք է ձեռնարկի ողջամտորեն անհրաժեշտ միջոցառումներ գործի քննությունը հնարավորինս սեղմ ժամկետում ավարտելու համար:

22. Ամփոփելով վերոգրյալը, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ողջամիտ ժամկետում գործի քննության իրավունքն ամրագրող դրույթները ն դրա գնահատման վերաբերյալ մշակված չափանիշները նպատակ ունեն շահագրգիռ անձին պաշտպանելու երկարատն անորոշ իրավական վիճակից ն ապահովելու արդարադատության իրականացումն առանց ճգճզումների՝ երաշխավորելով գործի քննության արդյունավետությունն ու վստահելիությունը՝ ինչպես դատավարության մասնակիցների, այնպես էլ հասարակության համար:

23. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ՝

- Առաջին ատյան ։6դատարանը 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ին

դատաքննության փուլը հայտարարել է ավարտված ն անցում է կատարել դատական վիճաբանությունների փուլին: Պաշտպան Մ.Բադալյանը միջնորդել է

18

պաշտպանական ճառին նախապատրաստվելու համար ժամանակ տրամադրել, ինչն Առաջին ատյանի դատարանի կողմից բավարարվել է:

- 2020 թվականի դեկտեմբերի 3-ին նշանակված դատական նիստը հետաձգվել է պաշտպանների բացակայության պատճառով:

- 2020 թվականի դեկտեմբերի 18ին նշանակված դատական նիստը

հետաձգվել է պաշտպան Մ.Բադալյանի միջնորդության հիման վրա` վերջինիս վատառողջ լինելու պատճառով:

- 2021 թվականի հունվարի 14-ի դատական նիստի ժամանակ պաշտպան Մ.Բադալյանը միջնորդել է վերսկսել դատաքննությունը՝ նշելով, որ ամբաստանյալ Ա.Բաղդագյուլյանը ցուցմունք տալու ցանկություն ունի Դատաքննությունը վերսկսվել է, սակայն ամբաստանյալը հայտնել է, որ պատրաստ չէ ցուցմունք տալ, պետք է խորհրդակցի պաշտպանի հետ, ինչին ի պատասխան, դատարանն առաջարկել է ժամանակ տրամադրել` պաշտպանի հետ խորհրդակցելու համար, որին պաշտպան Մ.Բադալյանն առարկել է ն հայտարարել, որ մեկ օրը բավարար չէ, գործը ծավալուն է, քրեական գործն ամբողջությամբ պետք է վերցնի ն հանդիպի իր պաշտպանյալին: Ա.Բաղդագյուլյյանը ն նրա պաշտպանը միջնորդել են հետաձգել դատական նիստը: Հիշյալ միջնորդությունը Առաջին ատյանի դատարանի կողմից բավարարվել է:

- 2021 թվականի փետրվարի Լի դատական նիստի ժամանակ ամբաստանյալ Ա.Բաղդագյուլյանը նշել է, որ ջերմում է, ունի բարձր զարկերակային ճնշում, ի վիճակի չէ ցուցմունք տալ, ն խնդրել է հետաձգել դատական նիստը: Նախագահող դատավորը հայտարարել է, որ քրեակատարողական հիմնարկից, ինչպես նան դատարանում ամբաստանյալի առողջական վիճակը հետազոտած բժշկից ճշտել է, որ ամբաստանյալը չի ջերմել, վատառողջ չէ ն ի վիճակի է ցուցմունք տալու: Ամբաստանյալ Ա.Բաղդագյուլյանը, չվիճարկելով մինչն դատական նիստը բժշկական հետազոտում անցած լինելու հանգամանքը, այնուամենայնիվ պնդել է, որ ի վիճակի չէ ցուցմունք տալ: Դատարանն արձանագրել է, որ ամբաստանյալը չարաշահում է իր իրավունքներն ու մերժել է դատական քննությունը հետաձգելու վերաբերյալ պաշտպանության կողմի միջնորդությունը: Այնուհետն դատարանը դատաքննությունը համարել է ավարտված՝ անցնելով դատական

19

վիճաբանությունների փուլին: Դատական վիճաբանությունների փուլում պաշտպան Մ.Բադալյանը ն ամբաստանյալ Ա.Բաղդագյուլյանը նշել են, որ պատրաստ չեն պաշտպանական ճառին, ամբաստանյալ Ա.Բաղդագյուլյանը հրաժարվել է նան վերջին խոսքից: Նախագահող դատավորը դա գնահատել է որպես իրավունքի չարաշահում, հիմք ընդունելով այն հանգամանքը, որ դեռնս 2020 թվականի նոյեմբերի 9ին դատաքննությունն Օ:ավարտվելուց հետո, նշանակված չորս դատական նիստերը հետաձգվել են ն պաշտպան Մ.Բադալյանը շուրջ երեք ամիս ժամանակ է ունեցել ճառին պատրաստվելու համար: Նախագահող դատավորը, արձանագրելով, որ ամբաստանյալը ն պաշտպանը հրաժարվել են օգտվել իրենց իրավունքից, գործի քննություն համարե է ավարտված ն հեռացել է խորհրդակցական սենյակ՝ դատական ակտ կայացնելու»:

- Վերաքննիչ դատարանն իր որոշման մեջ արձանագրել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից անհիմն կերպով սահմանափակվել է ամբաստանյալ Ա.Բաղդագյուլյանի՝ ցուցմունք տալու իրավունքը, ինչը հանդիսանում է վերջինի արդար դատաքննության իրավունքի բաղկացուցիչ մաս: Վերաքննիչ դատարանը նշել է, որ քրեական վարույթն իրականացնող մարմինն ամբաստանյալին պարտավոր է ընձեռել հնարավորություն՝ օրենքով չարգելված բոլոր միջոցներով իրականացնելու իր պաշտպանության իրավունքը: Վերաքննիչ դատարանը նշել է նան, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից դատական նիստի ընթացքում արձանագրված տվյալներն առ այն, որ քրեակատարողական հիմնարկից, ինչպես նան բժշկից ստացված տվյալների համաձայն՝ ամբաստանյալի մոտ առկա չեն առողջական խնդիրներ, հիմնավորված չեն ն հաստատված չեն որնէ փաստական տվյալով: Արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ է տրվել քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որը հանգեցրել է օրինականության ու մրցակցային դատավարության սկզբունքների խախտման»:

24. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 1422րդ կետերում վկայակոչված իրավադրույթների ն » Տե՛ս սույն որոշման 1-րդ կետը:

» Տե'ս սույն որոշման 12-րդ կետը:

20

արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռր բեկանելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի հետնությունները հիմնավոր չեն:

241 Վճռաբեկ դատարանը հիմնավոր է համարում բողոքաբերի այն փաստարկը, որ ամբաստանյալ Ա.Բաղդագյուլյանը ն պաշտպան Մ.Բադալյանն իրենց վարքագծով կանխամտածված խոչընդոտներ են ստեղծել դատական քննությունը ձգձգելու նպատակով: Մասնավորապես, նշվածի մասին են վկայում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից դատական վիճաբանությունների փուլում պաշտպանի միջնորդությամբ պաշտպանական ճառին նախապատրաստվելու համար ժամանակ տրամադրելուց հետո նշանակված դատական նիստին պաշտպանի չներկայանալու, շուրջ մեկ ամիս անց նշանակված նիստին ամբաստանյալ Ա.Բաղդագյուլանի կողմից ցուցմուն, տալու ցանկությամբ պայմանավորված դատաքննությունը վերսկսելու միջնորդություն ներկայացնելու հանգամանքները: Ավելին, Օ նշված միջնորդությունը բավարարելւց ն դատաքննությունը վերսկսելուց հետո Ա.Բաղդագյուլյանը հրաժարվել է ցուցմունք տալուց պատճառ