Ազատյան — ՀԿԴ/0431/07/24

Հ (ԺԵ

ՀՎ Ն ՇԿԴ/0431/07/24

1 ՊԱՆ յ)

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Հայաստանի Հանրապետության

հակակոռուպցիոն դատարան,

նախագահող դատավոր Վ.Ստեփանյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարան,

նախագահող դատավոր Ա.Մարտիրոսյան

2025 թվականի դեկտեմբերի 24-ին քաղաք Երնանում

ՀԸ Վճռաբեկ դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի կոռուպցիոն

հանցագործությունների քննության դատական կազմը (այսուհետ նան՝ Վճռաբեկ դատարան),

նախագահությամբ՝ Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

Ա.ԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆԻ

Ս.ՉԻՉՈՅԱՆԻ

Դ.ՎԵՔԻԼՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Արամ Ռաֆիկի Ազատյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարանի (այսուհետ նան՝

2

Վերաքննիչ դատարան 2024 թվականի սեպտեմբերի 23ի որոշման դեմ ԱԱզատյանի պաշտպան Ա.Պիվազյանի հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը,

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

Լ 2024 թվականի հուլիսի 2ին ՀՀ քննչական կոմիտեի պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների ն հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության երկրորդ վարչության հատկապես կարնոր գործերով քննիչ ՝Ն.Բադալյանը թիվ 58233823 քրեական վարույթի շրջանակներում ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարան (այսուհետ նան՝ Առաջին ատյանի դատարան) է ներկայացրել Արամ Ռաֆիկի Ազատյանի աշխատասենյակում խուզարկությոն կատարելու թույլտվության մասին միջնորդություն:

2 Առաջին ատյանի դատարանի` 2024 թվականի հուլիսի 2ի որոշմամբ նախաքննության մարմնի վերոնշյալ միջնորդությունը բավարարվել է:

Յ. Առաջին ատյանի դատարանի վերը նշված որոշման դեմ Ա.Ազատյանի պաշտպան Ա.Պիվազյանի կողմից ներկայացվել է հատուկ վերանայման բողոք, որը Վերաքննիչ դատարանի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 23-ի որոշմամբ թողնվել է առանց քննության:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ Ա.Ազատյանի պաշտպան ԱՊիվազյանը բերել է հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 12ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ, ն սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

Ճատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, փաստարկները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստարկներով.

5. Բողոքաբերը գտել է, որ վիճարկվող դատական ակտն օրինական, հիմնավոր ն պատճառաբանված չէ, այն չի բխում դատական վարույթի նյութերից, դրանով

3

Վերաքննիչ, դատարանը թուլ է տվել դատական սխալ, որի արդյունքում ԱԱզատյանն անհիմն կերպով զրկվել է իր շահեր դատական կարգով պաշտպանելու ն իր վերաբերյալ կայացված դատական ակտը վերադաս դատարան վիճարկելու իրավունքից:

Միննույն ժամանակ, ըստ բողոքաբերի՝ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի միատեսակ կիրառության համար:

5.. Ի հիմնավորումն վերոնշյալի՝ բողոքաբերը փաստարկել է, որ թիվ 58233823 քրեական վարույթով մեղադրյալ Ա.Ազատյանի պաշտպան ներգրավվելուց հետո դիմել է վարույթն իրականացնող մարմնին ն վերջինիս` 2024 թվականի օգոստոսի 5- ի որոշման հիման վրա իրեն տրամադրել են տվյալ քրեական վարույթով Ա.Ազատյանին վերաբերելի թվով երեք խուզարկությունների թույլտվության մասին ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարանի որոշումներ, համապատասխան

խուզարկություններն իրականացնելու վերաբերյալ արճանագրություններն ու կրիչները, որոնք փոստի միջոցով ստացել է 2024 թվականի սեպտեմբերի 3-ին: Նշված երեք դատական ակտերի դեմ 2024 թվականի սեպտեմբերի 10-ին ներկայացրել է հատուկ վերանայման բողոքներ, ն նույն քրեական վարույթով խուզարկություն կատարելու թույլտվության վերաբերյալ մյուս երկու դատական ակտերի դեմ իր կողմից ներկայացված նույնանման հատուկ վերանայման բողոքները, ի տարբերություն սույն դատական վարույթով դրսնորված մոտեցման, ՃՇՇ վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարանի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 23-ի որոշումներով ընդունվել են վարույթ:

5.2. Բողոքաբերի պնդմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանի այն ենթադրությունը, որ նախաքննության մարմինը խուզարկության իրականացման սկզբից պետք է խուզարկվող օբյեկտի օրինական տիրապետողին կամ նրա ներկայացուցչին տրամադրեր ստորադաս դատարանի որոշումը, ուստի այն տրամադրել է, իրականությանը չի համապատասխանում, քանի որ հատուկ վերանայման բողոքին կից ներկայացրած փաստաթղթերից երնում է, որ տվյալ դատական ակտն ստացվել

4

է 2024 թվականի սեպտեմբերի 3-ին, իսկ հատուկ վերանայման բողոքը ներկայացվել՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 10-ին:

5.3. Բողոքաբերը նան նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանում իր կողմից վարույթի նյութերին ծանոթանալու վերաբերյալ հատուկ վերանայման բողոքում նշվածի կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանը կատարել է անհասկանալի դատողություն, քանի որ դրանով ինքը վերադաս դատարանին պարզապես տեղեկացրել է, որ բողոք ներկայացնելու օրը ծանոթացել է նախաքննության մարմնի կողմից միջնորդությանը կից ներկայացված նյութերին:

6. Վերոգրյալի հիման վրա բողոքաբերը խնդրել է Վերաքննիչ դատարանի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 23-ի որոշումն ամբողջությամբ բեկանել ն կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ:

Ճատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական

նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

72. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի հուլիսի 2ի որոշմամբ նախաքննության մարմնի միջնորդությունը բավարարվել է ն թույլատրվել է 2024 թվականի հուլիսի 3-ից մինչն 2024 թվականի հուլիսի 15-ը ներառյալ ընկած ժամանակահատվածում մեկ անգամ խուզարկություն կատարել Ա.Ազատյանի՝ """""" քաղաքի «ոո» փողոցի """"" շենքի """ հարկի՝ Հո» որու թոթու «ոռթա ընդունարանի ձախ կողմում տեղակայված աշխատասենյակում:

8. Նախորդ կետում նշված դատական ակտը 2024 թվականի հուլիսի 2-ից մինչն 2024 թվականի սեպտեմբերի 3-ն ընկած ժամանակահատվածում Ա.Ազատյանին կամ վերջինիս ներկայացուցչին հանձնված լինելու հանգամանքը հավաստող որնէ ապացույց դատական վարույթի նյութերում առկա չէ:

9. Առաջին ատյանի դատարանի վերը նշված որոշման դեմ մեղադրյալ ԱԱզատյանի պաշտպան ԱՊիվազյանի հատուկ վերանայման բողոքը 2024 թվականի սեպտեմբերի 10-ին հանձնվել է փոստին::

ւՏե՛ս դատական վարույթի նյութեր, հատոր 1, թերթեր 107-112։

7 Տե՛ս դատական վարույթի նյութեր:

3 Տե՛ս դատական վարույթի նյութեր, հատոր 2, թերթ 26:

5

Ընդ որում, բողոքաբերը փաստարկել է, որ բողոքարկվող դատական ակտը ստացել է 2024 թվականի սեպտեմբերի 3-ին այդ հանգամանքը հավաստող փոստային ծրարի պատճեն կցելով հատուկ վերանայման բողոքին":

10. Վերաքննիչ դատարանը, առանց քննության թողնելով ԱՆԱզատյանի պաշտպան ԱտՊիվազյանի հատուկ վերանայման բողոքը, իր՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 23ի որոշումը` պատճառաբանել է հետնյալ կերպ. «(...) Ուսումնասիրելով թիվ ՀԿԴ/043107/24 վարույթը, ներկայացված բողոքը ն կից փաարաթղթերը, Վերաքննիչ դատարանը փատրում է, որ մեղադրյալ Արամ Ազատյանի պաշտպան Արթուր Պիվազյանի կողմից ներկայացված բողոքը ժամկեվանց է:

Մասնավորապես` ներկայացված բողոքի ն նյութերի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարանի «Ապացուցողական գործողություն (բնակարանի իխասզարկությու կատարեու 6վերարերյալ միջնորդությունը քննության առնելու մասին» թիվ ՀԿԴ/0431/07/24 դատական ակտր կայացվել է 2024 թվականի հուլիսի 2-ին:

Ստորադաս դատարանի դատական ակտի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարանը վարույթն իրականացնող մարմնին թույլատրել է Արամ Ռաֆիկի Ազատյանի՝ """""" քաղաքի """""" փողոցի """"" շենքի ո հարկի՝ Հ»""»» ու թրթուր»: դրդոլնարանի ձախ կողմում տեղակայված աշխատասենյակում, մեկ անգամ խուզարկություն կատարել 2024 թվականի հուլիսի ից մինչն 2024 թվականի հուլիսի 15-ր ներաոյալ ընկած ժամանակահավտվածում, ինչից ողջամվտրեն ենթադրվում է, որ հիշյալ խուզարկությունը կարող էր կատարվել առավելապես մինչն 2024 թվականի հուլիսի 15-ը ներառյալ:

Սույն համատեքարում Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ ՀՀ քրեական դավավարության օրենսգրքի 234-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «(:.) 3. Խուզարկություն կատարելուց առաջ քննիչը պարտավոր է խուզարկության

Տե՛ս դատական վարույթի նյութեր, հատոր 2, թերթ 24:

6

օբյեկտի օրինական տփիրապեվտղին կամ նրա ներկայացուցչին արորագրությամը հանձնել որոշման պատճենը: (...)»:

Ասվածից ողջամտորեն բխում է, որ առնվազն 2024 թվականի հուլիսի 3-ից մինչն 2024 թվականի հուլիսի 15-ը ներաոյալ ընկած ժամանակահապտվածում մեկ անգամ խուզարկություն կատարելիս քննիչը ողջամվտրեն խուզարկվող օբյեկտի (առյն դեպքում` աշխատասենյակի) օրինական տիրապետողին (սույն դեպքում` Արամ Ռաֆիկի Ազատյանին) կամ երա ներկայացուցչին արորագրությամը հանձնել է խուզարկության թույլտվության մասին որոշման պատճենը (քանի որ դա օրենքի իմպերատիվ պահանջն է), ինչից ողջամտորեն պարզ է դառնում, որր առնվազն 2024 թվականի հուլիսի 5-ին Արամ Ռաֆիկի Ազատյանը կամ վերջինի ներկայացուցիչն իր տրամադրության տակ ունեցել է վիճարկվող դատական ակտր:

(-.)

Ստացվում է, որ օրենսդրի փրամարանությամի պաշտպանության կողմին որոշումը հասանելի դառնալու պահը դիտարկվում է նան դատական ակտր մեղադրյալին կամ այդ պահին վերջինի շահերը ներկայացնող պաշտպանին հասանելի դառնալու պահից: Իսկ ինչ վերաբերում է այն հանգամանքին, որ պաշտպանը ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարանին 2024 թվականի սեպտեմբերի 6-ին ն սեպտեմբերի Գին դիմում է ներկայացրել` թիվ ՀԿԴ/0431/07/24 վարույթի նյութերին ծանոթանալու մասին ն օգվվել այդ իրավունքից 2024 թվականի սեպտեմբերի 10-ին, ապա Վերաքննիչ դավնարանն ընդգծում է, որ եթե առաջնորդվենք այն կանխավարկածով, որ դատական ակտի բողոքարկման ժամկետի հոսքը պետք է սկսվի հարուցված միջնորդությանը ն դրա կից փասրաթղթերին պաշտպանի ծանոթանալու պահից, ապա իրավակիրառ պրակտիկայում կատեղծվի մի իրավիճակ, երբ որպես պաշտայանության կողմի ներկայացուցիչ` պաշվայանն, անկախ մեղադրյալի կողմից դատական ակտերն արանալու հանգամանքի, քրեական վարույթի ցանկացած փուլում ներգրավվելուց հետո, կարող է իր գնահավմամի ողջաւմիտ ցանկացած ժամանակամիջոցում ծանոթանալ ակնկալվող վարույթի նյութերին ն իրավունք արանալ բողոքարկել վարույթում առկա ցանկացած վաղեմության վարութային ակտ, միայն այն պատճառարբանությամը, որ դրա

7

վերաբերելի փաարաթղթերն իրեն հասանելի են դարձել այդ պահից, ինչը հակասում է քրեադատավարեւկան զենքերի հավասարության ն մրցակցության սկզբունքի էությանը:

Այսինքն, պետք է փաստել, որ Վերաքննիչ դատարանում թիվ ՀԿԴ/0431/07/24 վարույթով հատուկ վերանայման բողոքը արացվել է վիճարկվող դատական ակփր ստանալուց հետո մով երկու ամիս անց:

Ողջ վերոգրյալի համատեքարում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ 2024 թվականի հուլիսի, 2ի «Ապացուցողական գործողություն (բնակարանի խուզարկություն) կատարելու վերաբերյալ միջնորդությունը քննության առնելու մասին» թիվ ՀԿԴ/0431/07/24 որոշման դեմ մեղադրյալ Արամ Ազատյանի պաշտպան Արթուր Պիվազյանի հատուկ վերանայման բողոքը ժամկետանց է ն այն ենթակա չէ քննության (...)»":

Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ն եզրահանգումը.

1. Սույն վարույթով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. հիմնավո՞ր է արդյոք Ա.Ազատյանի պաշտպան Ա.Պիվազյանի հատուկ վերանայման բողոքը ժամկետանց լինելու հիմքով առանց քննության թողնելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի հետնությունը:

12. ՀՀ Սահմանադրության 6Լրդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝

«Յուրաքանչյուր ոք ունի իր իրավունքների ն ազատությունների արդյունավետ դատական պաշտպանության իրավունք»:

ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝

«Յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ ն անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի, հրապարակային ն ողջամիտ ժեւմկետում քննության իրավունք»:

«Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհետ նան՝ Կոնվենցիա) 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն՝

5 Տե՛ս դատական վարույթի նյութեր, հատոր 2, թերթեր 27-31:

8

«Յուրաքանչյուր ոք, երը որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարվտաւկանություննեը կամ երան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի աոնչությաւմը, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիր ժամկետում արդարացի ն հրապարակային դատաքննության իրավունք: (...)»:

ՀԸ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝

«Վարույթին ներգրավված անձանց կողմից փատրաթղթերի արացմաւն ժամկետը հասվավվվում է վարույթի նյութերին կցված պատշաճ փաարաթղթով»:

ՀԸ քրեական դատավարության օրենսգրքի 390-րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն՝

«Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման րողոքը բերվում է համապատասխան դատական ակտն արանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում»:

Նույն օրենսգրքի 391-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետի համաձայն՝

«Հատուկ վերանայման բողոքը թողնվում Լ առանց քննության, եթե՝ (...) բողոքը ժամկետանց է, իսկ հարուցված լինելու դեպքում մերժվել է բողոքարկման րաց թողնված ժամկետը վերականգնելու միջնորդությունը»:

3. Արդար դատաքննության իրավունքի բաղկացուցի մասը կազմող՝ դատարանի մատչելիության իրավունքի վերաբերյալ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն արտահայտել է հետնյալ իրավական դիրքորոշումները.

- դատարանի մատչելիության իրավունքը բացարձակ չէ, ն պետությունները կարող են այն իրացնելու հնարավորություն, պայմանավորել որոշակի պահանջներով ն չափանիշներով",

- պետությունը դատարան դիմելու իրավունքից օգտվելու համար կարող է սահմանել որոշակի պայմաններ, պարզապես պետության կողմից կիրառված

6 Տե՛ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ 1սօ740 ». ու) գործով 2003 թվականի հոկտեմբերի 17ի վճիռը, գանգատ թիվ 32190/96, 85-րդ կետ, Տոօ5262յմ . Քօլոոմ գործով 2007 թվականի հուլիսի 9-ի վճիռը, գանգատ թիվ 59519/00, 124-րդ կետ, Տմռոծ» ս. Թաողո գործով 2012 թվականի հունվարի 17-ի վճիռը, գանգատ թիվ 36760/06, 230-րդ կետ։

9

սահմանափակումները չպետք է այն կերպ կամ այն աստիճանի սահմանափակեն անձի՝ դատարանի մատչելիության իրավունքը, որ վնաս հասցվի այդ իրավունքի բուն էությանը՛,

- դատարանի մատչելիության իրավունքի սահմանափակումը Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետին չի համապատասխանի, եթե այն իրավաչափ նպատակ չի հետապնդում, ն եթե կիրառված միջոցների ն հետապնդվող նպատակի միջն չկա համաչափության ողջամիտ հարաբերակցություն:,

- ներպետական դատական ատյանները դատավարական կանոնները

կիրառելիս պետք է ձեռնպահ մնան դրանց չափազանցված ձնականացումից, որն իր ազդեցությունը կունենա դատավարության արդարացիության վրա: Դատարանի մատչելիության իրավունքը խախտվում է, երբ սահմանված կարգավորումները դադարում են ծառայել իրավական որոշակիության ն արդարադատության պատշաճ կազմակերպման նպատակներին ն վերածվում են իրավասու դատարանի կողմից գործն ըստ էության քննության առնելու խոչընդոտի":

3.. Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն ընդգծել է նան, որ արդյունավետ դատական պաշտպանության իրավունքը ենթադրում է, որ դատավարության կողմերը պետք է կարողանան օգտվել իրենց բողոքարկման իրավունքից այն պահից, երբ արդյունավետորեն ծանոթացել են դատական որոշումների հետ, որոնք որոշակի բեռ են դնում նրանց վրա կամ կարող են խախտել իրենց օրինական իրավունքները կամ շահերը":

13.2. ՀԸ Մահմանադրական դատարանը, վերահաստատելով դատարանի մատչելիության իրավունքի վերաբերյալ նախկինում արտահայտած իրավական

7 Տես նույն տեղում:

ծ Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ 10ռոլաօս1 ս. 1՛ոտոճ գործով 1999 թվականի դեկտեմբերի 14-ի վճիռը, գանգատ թիվ 34791/97, 36-րդ կետ, 715ժմօու ւ. Թօուռուն գործով 2007 թվականի հուլիսի 26-ի վճիռը, գանգատ թիվ 29294/02, 50-րդ կետ:

5 Տե՛ս Մարդուիրավունքների եվրոպական դատարանի՝ 7Մ016հն ». ՛առօօգործով 2007 թվականի հուլիսի 26-ի վճիռը, գանգատ թիվ 35787/03, 29-րդ կետ:

6 Տե՛ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ 1/5(61/10ս ճում 011675 Ս. (076666 գործով 2006 թվականի հուլիսի 27-ի վճիռը, գանգատ թիվ 36998/02, 24-րդ կետ:

ո Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ 1Ո՛ռջու ԽՏօօնոօ ճոճ Օ1ետոչ ս. Տքաո գործով 2000 թվականի հունվարի 25-ի վճիռը, գանգատներ թիվ 38366/97, 38688/97, 40777/98, 40843/98, 41015/98, 41400/98, 41446/98, 41484/98, 41487/98 ն 41509/98, կետ 37:

10

դիրքորոշումները, 2018 թվականի հունիսի 19-ի թիվ ՍԴՈՎՉԶԸ որոշմամբ արձանագրել է հետնյալը.

- դատավարական որնէ առանձնահատկություն կամ ընթացակարգ չի կարող խոչընդոտել կամ կանխել դատարան դիմելու իրավունքի արդյունավետ իրացման հնարավորությունը, իմաստազրկել ՀՇ Մահմանադրությամբ երաշխավորված դատական պաշտպանության իրավունքը կամ դրա իրացման արգելք հանդիսանալ,

- ընթացակարգային որնէ առանձնահատկություն չի կարող մեկնաբանվել որպես ՀՀ Սահմանադրությամբ երաշխավորված` դատարանի մատչելիության իրավունքի սահմանափակման հիմնավորում,

-` դատարանի (արդարադատության) մատչելիություն, կարող է ունենալ որոշակի սահմանափակումներ, որոնք չպետք է խաթարեն այդ իրավունքի բուն էությունը,

- դատարան դիմելիս անձը չպետք է ծանրաբեռնվի ավելորդ ձնական պահանջներով,

- իրավական որոշակիության ապահովման պահանջից ելնելով` դատարանի մատչելիության իրավունքի իրացման համար անհրաժեշտ որոշակի իմպերատիվ նախապայմանի առկայությունն Օինքնին չի կարող դիտվել լթֆորպես ՀՀ Սահմանադրությանը հակասող: Այլ հարց է, որ նման նախապայմանը պետք է լինի իրագործելի, ողջամիտ ն իր ծանրությամբ չհանգեցնի իրավունքի էության խախտման:

13.3. Արդար դատաքննության իրավունքի համատեքստում կարնորելով անձի՝ դատարանի մատչելիության իրավունքի բացառիկ նշանակություն Օ։-անձի իրավունքների պաշտպանության իրավական համակարգում՝ Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավուն, է ձնավորել այն մասին, որ վերաքննիչ բողոքարկմանը ներկայացվող ձնական բնույթի չափանիշների ն պահանջների չպահպանումը չպետք է այնպես մեկնաբանվի, որ անձի՝ դատարանի մատչելիության իրավունքը ենթարկվի անհամաչափ սահմանափակման՝ հանգեցնելով այդ

ռՏէ՛ս ՀՀ Սահմանադրական դատարանի՝ 2018 թվականի հունիսի 19-ի թիվ ՍԴՈ-1420 որոշումը, 4.-ին կետ:

ող

իրավունքի բուն էության խաթարմանը: Այլ կերպ՝ բողոքն առանց քննության թողնելու մասին որոշումը պետք է հիմնված լինի վերաքննիչ բողոքարկմանը ներկայացվող ձնական բնույթի չափանիշներ ն պահանջների պահպանված չլինելու մասին փաստերի բովանդակային գնահատման վրատ: Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ անձի՝ դատարանի մատչելիության իրավունքի անհարկի սահմանափակումները բացառելու նպատակով, ներկայացված բողոքը ժամկետանց լինելու հիմքով առանց քննության թողնելու մասին դատարանների եզրահանգումները պետք է կառուցվն հստակ ն որոշակի փաստական հանգամանքներից բխող հետնությունների վրա՝ ապահովելու համար բողոքարկման իրավունքի սահմանափակման ն հետապնդվող նպատակի միջն համարժեք հարաբերակցությունը»:: Անձին պետք է ընձեռվի իր իրավունքներին ն ազատություններին առնչվող դատական ակտը վիճարկելու հստակ ն իրական հնարավորություն, ինչն իր հերթին, ի թիվս այլոց, ենթադրում է, որ տվյալ դատական ակտը պետք է անձին հասանելի լինի կամ անձը պետք է հաստատապես տեղյակ լինի դրա առկայության մասին»: Այլ կերպ՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ դատարանի մատչելիության իրավունքը պետք է լինի իրական ն ոչ թե պատրանքային, ինչը ենթադրում է, որ անձն իր իրավունքների ու ազատությունների խախտման յուրաքանչուր ..դեպքում՝ ողջամիտ սահմանափակումների պայմաններում, պետք է դատարան դիմելու, իր խախտված իրավունքները ն ազատությունները վերականգնելու իրական հնարավորություն ունենա: Դատական պաշտպանության իրավունքի իրացման հնարավոր սահմանափակումները չպետք է ձնական բնույթ կրեն, որպեսզի շահագրգիռ անձը հավասար պայմաններում, արդարության բոլոր պահանջներ պահպանմամբ, անկախ ն անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր գործի հրապարակային քննության

5 Տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Նաիրա Գրիգորյանի գործով 2022 թվականի ապրիլի 22-ի թիվ Մ-6168/21 որոշումը, կետ 16:

Կ Տե՛ս ոստետ ոսռոմտ, Վճռաբեկ դատարանի՝ Վարրգեզ Գասպարիի զործով 2017 թվականի ապրիլի 12-ի թիվ ԵԱՔԴ/0067/11/16 որոշման 15-րդ կետը, Անդրանիկ Խաչատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2019 թվականի փետրվարի 7-ի թիվ ՇԴ2/0049/01/17 որոշումը:

5 Տե՛ս, ոսճետ ոստոմ տ, Վճռաբեկ դատարանի՝ Ռաֆայել Խաչատրյանի գործով 2020 թվականի մայիսի 26-ի որոշումը:

12

իրավունքի իրացման հնարավորություն ունենա: Հակառակ դեպքում կխախտվեն անձի՝ դատարանի մատչելիության ն արդար դատաքննության իրավունքները":

14. Սույն վարույթի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ.

- Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի հուլիսի 2ի որոշմամբ թույլատրվել է 2024 թվականի հուլիսի 3-ից մինչն 2024 թվականի հուլիսի 15-ն ընկած ժամանակահատվածում մեկ անգամ խուզարկություն կատարել Ա.Ազատյանի՝ Բ» քաղաքի «ոո» փողոցի """"" շենքի """ հարկի՝ Հո» որու Բոթո «ոռթա ընդունարանի ձախ կողմում տեղակայված աշխատասենյակում",

- Առաջին ատյանի դատարանի վերը նշված որոշման դեմ մեղադրյալ Ա.Ազատյանի պաշտպան Ա.Պիվազյանը 2024 թվականի սեպտեմբերի 10-ին փոստին հանձնելու միջոցով Վերաքննիչ դատարան է ներկայացրել հատուկ վերանայման բողոք՝ կից ներկայացնելով նան բողոքարկվող դատական ակտը 2024 թվականի սեպտեմբերի 3ին ստանալու հանգամանքը հավաստող փոստային ծրարի պատճենձ,

- Վերաքննիչ դատարանը պաշտպան ԱՊիվազյանի հատուկ վերանայման բողոքը թողել է առանց քննության` գտնելով, որ հատուկ վերանայման բողոք ներկայացնելու ժամկետը պահպանված չէ: (Մասնավորապես, Վերաքննիչ դատարանը, փաստելով, որ Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող որոշմամբ թույլատրված ապացուցողական գործողությունը կարող էր կատարվել առավելապես մինչե 2024 թվականի հուլիսի 15ր ներառյալ, ն հիմնվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի այն դրույթի վրա, որ խուզարկություն կատարելուց առաջ քննիչը պարտավոր է խուզարկության օբյեկտի օրինական տիրապետողին կամ նրա ներկայացուցչին ստորագրությամբ հանձնել որոշման պատճենը, հանգել է այն հետնության, որ նախաքննության մարմինը խուզարկությունը կատարելիս Ա.Ազատյանն կամ նրա ներկայացուցչին ստորագրությամբ հանձնել է

5 Տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Արթուր Այվազյանի գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ՇԴ2/0007/15/12 րոշումը, 16-րդ կետր, Լնոն Հարությունյանի գործով 2016 թվականի հունիսի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0337/06/15 որոշումը, 13-րդ կետը:

"Տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը:

Թ Տե՛ս սույն որոշման 9-րդ կետը:

13

խուզարկություն կատարելու թույլտվության մասին բողոքարկվող որոշման պատճենը, ուստի առնվազն 2024 թվականի հուլիսի 15ին ԱԱզատյանը կամ վերջինիս ներկայացուցիչն իրենց տրամադրության տակ ունեցել են այդ դատական ակտը:

Միննույն ժամանակ, Վերաքննիչ, դատարանը նշել է, որ պաշտպան Ա.Պիվազյանի կողմից ստորադաս դատարանում վարույթի նյութերին ծանոթանալու պահը որպես բողոքարկման ժամկետի մեկնարկ համարելն իրավաչափ չէ, քանի որ հակառակ մոտեցումը հակասում է քրեադատավարական զենքերի հավասարության ն մրցակցության սկզբունքի էությանը:

Արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը գտել է, որ հատուկ վերանայման բողոքը ժամկետանց լինելու հիմքով ենթակա չէ քննության»:

Ֆ. Նախորդ կետում վկայակոչված փաստական հանգամանքները

գնահատելով սույն որոշման 12133-րդ կետերում մեջբերված նորմերի ն արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վերաքննիչ դատարանը, առանց քննության թողնելով մեղադրյալ Ա.Ազատյանի պաշտպան Ա.Պիվազյանի կողմից բերված հատուկ վերանայման բողոքը, անհամաչափորեն սահմանափակել է մեղադրյալի դատական պաշտպանության ն դատարանի մատչելիության իրավունքը:

Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ Վերաքննիչ

դատարանն իր դատողությունների հիմքում որպես ելակետ ընդունել է քրեադատավարական օրենսդրության կարգավորումն առ այն, որ խուզարկություն կատարելուց առաջ քննիչը պարտավոր է խուզարկության օբյեկտի օրինական տիրապետողին կամ նրա ներկայացուցչին ստորագրությամբ հանձնել որոշման պատճենը, ն դրանով, ըստ էության, պայմանավորել է Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի հուլիսի 2-ի որոշումն Ա.Ազատյանի կամ վերջինիս ներկայացուցչի կողմից 2024 թվականի հուլիսի 3-ից մինչն 2024 թվականի հուլիսի 15-ը ներառյալ ընկած ժամանակահատվածում ստացված լինելու մասին իր հետնությունը: Մինչդեռ

5 Տե՛ս սույն որոշման 10-րդ կետը:

14

Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ դատարանի հետնությունները պետք է հիմնված լինեն ոջ միայն առկա օրենսդրական կարգավորումների, այլ նան վարույթի նյութերի ամբողջական գնահատման վրա: Այնինչ սույն վարույթով ստորադաս դատարանը, հիմք ընդունելով միայն քրեադատավարական նորմով սահմանված կարգավորումը, առանց դրա պահանջը փաստացի կատարված լինելու հանգամանքը հաստատող փաստական տվյալների առկայությունը գնահատելու, հետնության է հանգել ժամկետանց լինելու հիմքով պաշտպանի հատուկ վերանայման բողոքն առանց քննության թողնելու մասին:

16. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն վարույթի նյութերում բացակայում է Ա.Ազատյանի կամ վերջինիս ներկայացուցչի կողմից Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը 2024 թվականի հուլիսի 3-ից մինչն 2024 թվականի հուլիսի 15-ը ներառյալ ժամանակահատվածում ստացված լինելու փաստը հավաստող ապացույց, մինչդեռ պաշտպանի կողմից հատուկ վերանայման բողոքին կից ներկայացված փոստային ծրարի պատճենի համաձայն՝ Առաջին ատյանի դատարանի որոշման օրինակը ՀՀ քննչական կոմիտեից պաշտպանը ստացել է 2024 թվականի սեպտեմբերի 3-ին, հատուկ վերանայման բողոք ներկայացրել` 2024 թվականի սեպտեմբերի 10-ին»: Այլ կերպ՝ բողոքաբերի կողմից պահպանվել է վերաքննիչ դատարան հատուկ վերանայման բողոք ներկայացնելու` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված տասնօրյա ժամկետը:

Հետնաբար Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Վերաքննիչ դատարանը, եզրակացնելով, որ նախաքննության մարմինը 2024 թվականի հուլիսի 3-ից մինչն 2024 թվականի հուլիսի 15-ը ներառյալ խուզարկություն կատարելիս խուզարկվող օբյեկտի օրինական տիրապետողին՝ մասնավորապես Ա.Ազատյանին, կամ վերջինիս ներկայացուցչին ստորագրությամբ հանձնել է Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի պատճենը, հանգել է իր տրամադրության տակ եղած վարույթի նյութերից չբխող հետնության ն, պատշաճ կերպով գնահատման չենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը պաշտպան Ա.Պիվազյանին հասու դառնալու

» Տե՛ս սույն որոշման 9-րդ կետը:

15

կապակցությամբ ներկայացված տեղեկատվություն ու համապատասխան փաստաթուղթը, անհամաչափորեն սահմանափակել է Ա.Ազատյանի՝ դատական պաշտպանության ն դատարանի մատչելիության իրավունքը:

Ինչ վերաբերում է Առաջին ատյանի դատարանում վարույթի նյութերին պաշտպանի կողմից ծանոթանալու պահը որպես բողոքարկման ժամկետի հաշվարկման սկիզբ դիտարկելու անիրավաչափության վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի դատողությանը, ապա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում այն առարկայազուրկ է, քանի որ պաշտպան Ա.Պիվազյանն իր կողմից հատուկ վերանայման բողոք ներկայացնելու ժամկետը բաց թողնված չլինելու հանգամանքը պայմանավորել է Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը 2024 թվականի սեպտեմբերի 3-ին ստանալու փաստով՝ հատուկ վերանայման բողոքին կից ներկայացնելով համապատասխան գրավոր ապացույց:

Ուստի Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Ա.Ազատյանի պաշտպան Ա.Պիվազյանի հատուկ վերանայման բողոքը ժամկետանց լինելու հիմքով առանց քննության թողնելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի հետնությունը հիմնավոր չէ:

17. Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն վարույթով Վերաքննիչ դատարանը, մեղադրյալ ԱՆԱզատյան՝ պաշտպան ԱՊիվազյանի հատուկ վերանայման բողոքն առանց քննության թողնելով, թույլ է տվել դատական սխալ` քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, ինչը հանգեցրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 23-րդ հոդվածով ամրագրված՝ դատական պաշտպանության ապահովման սկզբունքի խախտման, ն նույն օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի համաձայն` հիմք է ստորադաս դատարանի դատական ակտը բեկանելու ն վարույթը նուն դատարան՝ նոր քննության փոխանցելու համար»՝ սույն որոշմամբ արձանագրված իրավական դիրքորոշումների հաշվառմամբ համապատասխան որոշում կայացնելու նպատակով:

2. Տե՛ս, ոամուտ ուռում, Վճռաբեկ դատարանի՝ Հրայր Հովսեւիյանի գործով 2020 թվականի մայիսի 25ի թիվ ԵԴ/0426/1/18 ն Ավաթ Ամինիի զործով 2023 թվականի հուսվարի 25-ի թիվ ԵԴ/0752/06/22 որոշումները:

16

Ելնելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163րդ ն 17-րդ հոդվածներով, Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 3Լրդ, 33-րդ, 34-րդ, 264- րդ, 281-րդ, 362-րդ, 363-րդ, 400-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

1 Արամ Ռաֆիկի Ազատյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարանի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 23-ի որոշումը բեկանել ն վարույթը փոխանցել նույն դատարան՝ նոր քննության:

2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը:

՞Նախագահող՝ Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ

Դատավորներ՝ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

ԱԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆ

Ս.ԶԻՉՈՅԱՆ

Դ.ՎԵՔԻԼՅԱՆ