Մելքոնյան — ԿԴ/0086/01/23

բ ԳԵՅ 82 ` ԿԴ/0086/01/23

(Էշ ՀԵՏՆ ԱՊ ֆ

//ջ | Գեն '

Մ-ն

`ՀՑՉԱՅՆՆ ՀԵ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Ա.Հարությունյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարան

նախագահող դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյան

դատավորներ՝ Մ.Շարությունյան

Մ.Արղամանյան

26 մայիսի 2026 թվական ք.Երնան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ

Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

ԱՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի ապրիլի 15-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Արմեն Նշանի Մելքոնյանի պաշտպան Ա.Հովհաննիսյանի վճռաբեկ բողոքը,

2

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

1. 2023 թվականի փետրվարի 21Լին, ՀՀ քննչական կոմիտեի հատկապես կարնոր գործերի քննության գլխավոր վարչության մարդկանց թրաֆիքինգի, անչափահասների սեռական անձեռնմխելիության դեմ ուղղված ն թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հանցագործությունների քննության վարչությունում, նախաձեռնվել է թիվ 69104323 քրեական վարույթը՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ` նան ՀՀ նախկին քրեական օրենսգիրք) 273-րդ հոդվածի 1-ին մասով:

2023 թվականի մարտի 30-ին Արմեն Նշանի Մելքոնյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝ նան ՀՀ գործող քրեական օրենսգիրք) 404-րդ հոդվածի 1-ին մասով ն հաջորդ օրը նրան մեղադրանք է ներկայացվել:

2023 թվականի մարտի 31-ին Արմեն Նշանի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը:

2023 թվականի ապրիլի 13-ին քրեական վարույթը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան (այսուհետ՝ նան Առաջին ատյանի դատարան):

2. Առաջին ատյանի դատարանը՝ արագացված վարույթի կիրառմամբ, 2023 թվականի նոյեմբերի 14ի դատավճռով մեղադրյալ Արմեն Նշանի Մելքոնյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 404-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքում ն նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակել ազատազրկում՝ 6 (վեց) ամիս ժամկետով: Պատիժը կրելու սկիզբը հաշվվել է Ա.Մելքոնյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից: Ա.Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված՝ բացակայելու արգելքը, թողնվել է անփոփոխ՝ մինչն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Վճռվել է նան իրեղեն ապացույց ճանաչված ն քրեական վարույթին կցված՝ ԱՆՄելքոնյանի բնակութան վայրի խուզարկությամբ հայտնաբերված ու առգրավված թվով 11 հատ տետրահիդրոկանաբինոլ

3

պարունակող «Կանեփ» (Շգոոճելտ խմբի բույս) տեսակի բույսերը ոչնչացնել, իսկ վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:

3. Պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նան Վերաքննիչ դատարան) 2024 թվականի ապրիլի 15-ի որոշմամբ բողոքը մերժել է՝ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2023 թվականի նոյեմբերի 14-ի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ մեղադրյալ Ա. Մելքոնյանի պաշտպան Ա. Հովհաննիսյանը 2024 թվականի հուլիսի 8-ին ներկայացրել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ, ն սահմանվել է վճռաբեկ բողոքի քննության գրավոր ընթացակարգ:

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվոմ է հետնյալ հիմքերի սահմաններում՝

ներքոշարադրյալ հիմնավորումներով.

5. Բողոքաբերի պնդմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանի կողմից առերնույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, նյութական ն դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա, մասնավորապես՝ խախտվել են ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 55-րդ ն 84-րդ հոդվածների պահանջները:

5.. Բողոքաբերը նշել է, որ առկա են Ա.Մելքոնյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձնով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ն սահմանված կարգով փորձաշրջան նշանակելու հիմքեր, որոնք անմիջապես բխում են ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի պահանջներից:

Բողոքի հեղինակը գտել է, որ մեղադրյալ Ա.Մելքոնյանը նախաքննության ն դատաքննության ողջ ընթացքում դրսնորել է դրական վարքագիծ. չի խուսափել, չի թաքնվել քննությունից, չի ստեղծել խոչընդոտներ քննության համար, տվել է ցուցմունքներ, ընդունե է իրեն առաջադրված մեղադրանքը, մասնակցել է Արցախյան ազատագրական պայքարին, այնուհետն նան 2016 ն 2020 թվականների պատերազմներին, ունի 5 երեխա, որոնցից մեկն անչափահաս է, բնակության վայրում բնութագրվել է դրական: Ըստ բողոքաբերի՝ Ա.ՆՄելքոնյանին կարելի է

4

հնարավորություն տալ ուղղվելու՝ թողնելով նրան ազատության մեջ՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով:

6. Վերոգրյալի հիման վրա, բողոքաբերը խնդրել է բեկանել ն փոփոխել ստորադաս դատարանների դատական ակտերը, Ա.Մելքոնյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել, իսկ բողոքը մերժելու դեպքում, վաղեմության ժամկետը լրանալու հիմքով մեղադրյալ Ա.Մելքոնյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել ն գործով վարույթը կարճել:

Վճոաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

7. Արմեն Մելքոնյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 404-րդ հոդվածի Լին մասով ն նրան մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ. «(.) /Նյա խախտելով «Թմրամիջոցների ն հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի պահանջները ն ՀՀ կառավարությաւն 2010 թվականի մարտի 16-ի «Թմրամիջոցների ն հոգեմեպ (հոգեներգործուն) նյութերի ն դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, 2021 թվաւկանի ընթացքում, Կոտայքի մարզի Չարենցավան համայնքի Արզական բնակավայրի Երնանի փողոց 13-րդ հասցեում գտնվող իր փան հողամասում ցանել ն անձնական օգտաւգործմեուն համար աճեցրել է ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի Խ 70՛Ն որոշման 2րդ հավելվածի ցանկի 5րդ կերով սահմանված

շիջանառությունն արգելված, փետրահիդրոկանարբինոլ թմրալկալոխդ պարունակող, խոշոր չափերով թվով 14 հատ կանեփ տեսակի բույսեր (Շճոոճել խմիի բույս): Ապա, 2022 թվականի մայիսի 23-ին, հնարավոր եղանակային տեղումներից պաշտպաւնելու ն բույսերի աճն ապահովելու նպատակով, դրանք ծածկել է ապակու կտորներով ն այդպես թողել մինչն հաջորդ օրը` 2022 թվականի մայիսի 24-ը: երը Ա.Մելքոնյանի մաւնը ու հարակից տարածքներում իրականացված խուզարկությաւմը նշված թվով 14 հատ կանեփ տեսակի բույսերը հայտնաբերվել ու աոգրավվկլ են (...)»':

ւ Տե'ս վարույթի նյութեր, հատոր 1, թերթեր 112-113:

5

8. Առաջին ատյանի դատարանը 2023 թվականի նոյեմբերի 14-ի դատավճռով արձանագրել է հետնյալը.«/...) Առաջադրված մեղադրանքի հեր մեղադրյալ Արմեն Նշանի Մելքոնյանի համաձայն լինելու ն արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված են Արմեն Նշանի Մելքոնյանին վերագրվող արարքի փատրական հանգամանքները, վերջինս կատարել է իրեն մելաագրված հանցանքը, այն ճիշտ է որակված ն համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 404րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված հանցագործության հապտկաւնիշներին, ինչպես նան ապացուցված է մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կավարելու մեջ:

Հաստատված համարելով մեղադրյալ Արմեն Նշանի Մելքոնյանի

մեղավորություսւ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 404րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալը ենթակա է քրեական պատասխանամտվությաւն ն պավժի (...):

Անդրադառնալով մեղադրյալ Արմեն Նշանի Մելքոնյանի նկատմամը նշանակվող պավժի չափի հարցին, հաշվի առնելով մեղադրյալի անձր բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը ն ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արմեն Նշանի Մելքոնյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 404-րդ հոդվածի Լ ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման համար ենթակա է պատժի՝ ազատազրկման ձեով 6 /վեց/ աւմիս ժամկետով (...):

Վերոգրյալի համատեքավզում, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արմեն Նշանի Մելքոնյանը պետք է կրի իր նկատմամը նշանակված 6 /վեց/ ամիս ժամկետով ազատազրկման ձնով պատիժ (..)»7:

9. Վերաքննիչ դատարանը 2024 թվականի ապրիլի 15-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ՝ «(...) Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով թույլ չի տրվել դատական սխալ, այդ թվում նան՝ նյութաիրավական կամ քրնադափավարական օրենքի այնպիսի խախտում, որը կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա, ն գործով կայացրել է րար էության ճիշվ լուծող դատական ակվ, որը բխում է ինչպես Մարդու չ Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 3, թերթեր 4-16:

6

իրավունքների եվրոպական դատարանի, այնպես էլ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձնավորած նախադեպային իրավունքից (...)»::

Վճոաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

10. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. արդյո՞ք Ա.Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 404-րդ հոդվածի 1ին մասով քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով:

պ. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12րդ հոդվածի համաձայն՝ «Լ Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապեղումը ենթակա է դադարեցման, եթե

(.-.1) Ձ) անձր Հայաարաւնի Հանրապետության քրեակաւն օրենսգրքի ընդհանուր կամ հատուկ մասի դրույթների ուժով ենթակա է ազատման քրեական պատասխանամվությունից (...)»:

ՀԸ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի համաճայն՝ «1. Քրեական վարույթը ենթակա է կարճման, եթե...)

3)կայացվել է անձի նկատմամբ քրեական հեզմապնդում չհարուցելու կամ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշում, ն սպառվել են վարույթը շարունակկու բոլոր հնարավորությունները (...)»:

ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիփավորությամը կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժաւմկետով ազատազրկումի, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազրկման հետ կապ չունեցող պավիժ, ինչպես նան անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար աույն օրենսգրքով նախատեսված առսւվելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազավազրիկումը»:

5Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 4, թերթեր 51-62:

7

ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 75րդ հոդվածի համաձայն` «մ. Անձն ազապտվում է քրեական պատաւսխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել են հետեյալ ժամկետները.

(-)

ր նու տարի՝ ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից.

(...):

2. Վաղեմության ժաւմկետր հաշվարկվում է հանցանքն ավարտված հսաւմարելու օրվանից մինչն դավաւվճոխ օրինակա ուժի մեջ մտնելու պահր (...)»:

ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 273-րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն՝ «1. Շրջանառությունն արգելված՝ թմիամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիար ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսեր ցանելը կամ աճեցնելը խոշոր չափերով՝

պապժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի

երեքհարյուրապատիկից հինգհարյուրապավտիկի չափով, կամ: կալանքով` մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամը՝ առավելագույնը երկու վարի ժամկետով»:

ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 404-րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն՝ «Լ Շրջանառությունն արգելված թմրամիջոց, հոզեմեվ: (հոգեներգործուն), խիար ներգործող կամ թունավոր նյութ պարունակող բույս ցանելը կամ աճեցնելը խոշոր չափերով՝

պատժվում է վասգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չավտվ, կամ հանրային աշխատանքներով` ութսունից հարյուր հիսուն ժամ վնողությամի, կամ ազատության սահմանափակմամը` առավելագույնը երկու տարի ժամկեվով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամիԻ առավելագույնը երկու ամիս ժամկարով, կամ ազատազրկմամը՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:»

111 Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետնում է, որ օրենսդիրը վաղեմության ժամկետն անցնելը դիտում է որպես քրեական գործի վարույթը ն քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք՝ սահմանելով, որ քրեական գործ չի կարող հարուցվել նե քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ

8

հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները:

12. Սույն վարույթի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ Ա.Մելքոնյանին վերագրվող՝ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 404-րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված արարքն ավարտվել է 2022 թվականի մայիսի 24-ին, վերոնշյալ արարքը կատարելու մեջ Ա.Մելքոնյանի մեղավորությունը հաստատող մեղադրական դատավճիռը կայացվել է 2023 թվականի նոյեմբերի 14-ին, որը բողոքարկվել է Վերաքննիչ դատարան, իսկ Վերաքննիչ դատարանը բողոքի քննության արդյունքում որոշում է կայացրել 2024 թվականի ապրիլի 15-ին: Նշված որոշման դեմ Ա.Մելքոնյանի պաշտպանի կողմից 2024 թվականի հուլիսի 8-ին բերված վճռաբեկ բողոքը Վճռաբեկ դատարանի կողմից վարույթ է ընդունվել 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին:

13. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 11111-րդ կետերում վկայակոչված իրավանորմերի ն արտահայտված դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Ա.Մելքոնյան քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետների հաշվարկի առումով կիրառելի են վերջինիս կողմից արարքի կատարման պահին գործող ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի կարգավորումները. այսինքն Ա.Մելքոնյանին քրեական ապատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետը 2 տարի է, որը հաշվարկվում է հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից՝ մինչն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահը:

Ա.Մելքոնյանին ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 404-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական պատասխանատվության ենթարկելու երկամյա ժամկետը լրացել է 2024 թվականի մայիսի 24-ին, իսկ այդ օրվա դրությամբ, նրա նկատմամբ կայացված մեղադրական դատավճիոն օրինական ուժի մեջ մտած չի եղել, ուստի պետք է Ա.Մելքոնյանի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2023 թվականի նոյեմբերի 14-ի դատավճիռը ն այն անփոփոխ թողնելու մասին Վերաքննիչ դատարանի՝ 2024 թվականի ապիլի 15-ի որոշումը բեկանել՝ Ա.Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 404-րդ հոդվածի 1Լին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնել ն

9

քրեական վարույթը կարճել՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով:

Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ նման պայմաններում բողոքաբերի՝ սույն որոշման 75.1 կետում վկայակոչված փաստարկին անդրադառնալն առարկայազուրկ է:

Միաժամանակ, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Ա.Մելքոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, պետք է վերացնել:

Իրեղեն ապացույց ճանաչված ն քրեական վարույթին կցված՝ թվով 14 հատ տետրահիդրոկանաբինոլ պարունակող «Կանեփ» (Շձոոճելտ խմբի բույս) տեսակի բույսերը ոչնչացնել:

Ելնելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163րդ ն 17րդ հոդվածներով, Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ, 13-րդ, 31-րդ, 33-րդ, 34-րդ, 264-րդ, 281-րդ, 352-րդ, 359-րդ, 361363-րդ, 381383-րդ, 386-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

1. Արմեն Նշանի Մելքոնյանի վերաբերյալ Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2023 թվականի նոյեմբերի 14-ի դատավճիոը ն այն անփոփոխ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի ապրիլի 5-ի որոշումը բեկանել:

2. Արմեն Նշանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 404-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնել ն քրեական վարույթը կարճել՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով:

3. Արմեն Նշանի Մելքոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, վերացնել:

10

4. Իրեղեն ապացույց ճանաչված ն քրեական վարույթին կցված՝ թվով 14 հատ

տետրահիդրոկանաբինոլ պարունակող «Կանեփ» (Շձոոճելտ խմբի բույս) տեսակի

բույսերը ոչնչացնել:

Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը:

՞Նախագահող՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

Դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

ԱԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ