Պետրոսյան — ԵԴ/0205/01/20

Հախ «2» ԵԴ/0205/01/20

Ո 255 ե. Ց.

ՆԹ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Ս.Համբարձումյան

դատավորներ՝ Ա.Բեկթաշյան

Տ.Սահակյան

10 հունվարի 2025 թվական ք.Երնան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

ԱՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով ամբաստանյալ Հայկ Արթուրի Պետրոսյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2022 թվականի հունիսի 9-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Աֆանդյանի վճռաբեկ բողոքը,

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

1 2020 թվականի փետրվարի 26-ին ՀՀ ոստիկանության Երնան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում հարուցվել է թիվ 13190220 քրեական գործը՝

2

2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝ նան ՀՀ քրեական օրենսգիրք) 235րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով:

Նախաքննության մարմնի՝ 2020 թվականի մարտի 6-ի որոշմամբ Հայկ Արթուրի Պետրոսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, ն նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով:

Նախաքննության մարմնի՝ նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ Հ.Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել լ 9չհեռանալու մասին ստորագրությունը:

2020 թվականի մարտի 11Լին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան (այսուհետ՝ նան Առաջին ատյանի դատարան):

2. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2022 թվականի հունվարի 26-ի դատավճռով ճանաչվել ու հռչակվել է Հ.Պետրոսյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235րդ հոդվածի 4րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում՝ արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով: Հ.Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված՝ չհեռանալու մասին ստորագրությունը, վերացվել է:

Յ. Դատախազի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նան Վերաքննիչ դատարան) 2022 թվականի հունիսի 9-ին որոշում է կայացրել բողոքը մերժելու, Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2022 թվականի հունվարի 26-ի դատավճիոն անփոփոխ թողնելու մասին:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Աֆանդյանը բերել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 24-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ, ն 2024 թվականի հուլիսի 24-ի որոշմամբ սահմանվել է վճռաբեկ բողոքի քննության գրավոր ընթացակարգ:

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

' Շամաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի անցումային դրույթները կարգավորող՝ 483-րդ հոդվածի 8-րդ մասի՝ սույն բողոքը քննվում է մինչն 2022 թվականի հուլիսի 1-ը գործող կարգով:

Յ

5. Բողոքի հեղինակի պնդմամբ` Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ` քրեադատավարական օրենքի խախտում, որը խաթարել է արդարադատության բուն էությունը:

5.1. Այսպես, բողոքաբերը փաստարկել է, որ Հ-Պետրոսյանը մեղադրվում է ոչ թե ապօրինի կերպով կոփազենք կրելու, այլ «Զենքի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի «գ» կետով նախատեսված՝ հարվածող-փշրող, սառը զենք հանդիսացող, ինքնաշեն եղանակով պատրաստված՝ կռփազենքի նմանողությամբ մոխրագույն մետաղյա առարկա ապօրինի կերպով կրելու համար, իսկ այդ առարկայի՝ սառը զենքի ենթատեսակ հանդիսանալու հանգամանքը հաստատված է փորձագետի եզրակացությամբ, որը որպես ապացույց օգտագործելու թույլատրելիության վերաբերալ ստորադաս դատարանների եզրահանգում` հիմնավոր չէ: Վերոշարադրյալ փաստարկը բողոքաբերը հիմնավորել է նրանով, որ փորձագետը համապատասխան եզրակացությունը կազմելիս որպես աղբյուր օգտագործել է ոչ միայն Ռուսաստանի Դաշնության ստանդարտը, այլն «Զենքի մասին» ՀՀ օրենքն ու վերաբերելի գրականություն: -Բողոքաբերը փաստել է, որ հիշյալ օրենքով հստակեցված են սառը զենքի բնութագրիչ հատկությունները, որոնց հաշվառմամբ ն հատուկ գիտական մեթոդիկայի կիրառմամբ` փորձագետն իրականացրել է փորձաքննություն՝ եզրահանգելով, որ անձնական խուզարկությամբ Հ.Պետրոսյանից վերցված առարկան հարվածող-փշրող սառը զենք է:

Նշվածը բողոքաբերը փոխկապակցել է փորձագետի ցուցմունքի հետ, ըստ որի՝ առանց Ռուսաստանի Դաշնության ստանդարտի նս հնարավոր է առաջադրվող հարցի պարզաբանումը, քանզի ներկայացված առարկայի՝ սառը զենք լինելու հանգամանքի պարզման համար բավարար են օգտագործված գիտական տվյալներն ու վերը նշված օրենքը: Այս ենթատեքստում բողոքի հեղինակը նշել է, որ անձնական խուզարկությամբ Հ.Պետրոսյանից վերցված առարկայի՝ կռփազենք լինելու փաստը հաստատող ստանդարտի բացակայություն, Օ։Օմեղսագրված արարքում նրա մեղավորության հարցում չի կարող առաջացնել որնէ իրավական հետնանք:

6. Վերոգրյալի հիման վրա, բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2022 թվականի հունիսի 9-ի որոշումը, ամբաստանյալ Հ.Պետրոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, ն նրա

4

նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել՝ քրեական

պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

7. Շ.Պետրոսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մեղադրվում է այն արարքի համար, որ նա. «/..) 2020 թվականի փետրվարի 19ին՝ Երնան քաղաքի «Օղակաձն» զբոսայգու 6-րդ հավվածի՝ «Գրիգոր Լուսավորիչ» եկեղեցու մով, արատի հետնի ձախ գրպանում ապօրինի կերպով կրել է հարվածող-փշրող սառը զենք հանդիսացող` ինքնաշեն եղանակով՝ կոփազենքի նմանողությամբ պատրասվտված մոխրագույն մետաղյա առարկա, որը նրա մող հայտնաբերվել է նույն օրր ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում կատարված անձնական խուզարկության ժամանակ»:

8. Թիվ 39320 փորձագիտական եզրակացության համաձայն՝ «(.) Ելնելով հետազոտվող առարկայի ընդհանուր փեսքից, չափային ն կառուցվածքային առանձնահամվկություններից, նան տեղեկավու գրականության վվյալների հետ համեմատությունից, կարելի է գալ եզրակացություն այն մասին, որ ներկայացվածը պատրաստված է ինքնաշեն հեղանակով կուփազենքերի (կատրետների) նմանողությամբ Կկռփազենքի ապահովվածության նե անվտանգության աստիճանները արուգելու նպատակով համապատասխան թիրախի վրա

կատարվեցին փորձարարական հարվածներ (5-20), որի արդյունքում պարզվեց, որ կոփազենքի կառուցվածքային հատկանիշներն ապահովում են նրա, հաստտրաւտուն կերպով ձեռքում պահելը, տարբեր ուժգնությամբ նե ուղղությամբ հարվածներ հասցնելու անվտանգությունը, ուարի այն պիտանի է առանց ձեռքր վնասելու նշանակետ խոցելու համար ն հանդիսանում է հարվածող-փշրող սառը զենք, որի շրջանառությունը համաձայն ՀՀՇ «Զենքի մասին օրենքի» 6-րդ հոդվածի՝ ՀՀ տմաւրածքում արգելված էշ»:

2 Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, թերթեր 43-47:

3 Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, թերթ 11:

5

Փորձագիտական եզրակացությունում որպես օգտագործված

տեղեկատվության աղբյուրներ նշվել են. «1 «Ճ0100Ի06 օք)3/Ըա6» 00 օճալյծմ ք6օ0նովածն 41713 :.ոռատտճ, ԽԼ9.110քոււմօ66, 10.4. Սոա60.14036, 31006664 19942.

2 «Զենքի մասին» ՀՀ օրենք,

51061 551215-98 «Օքյշյճած 50100106 ուծք. աԼ Ա 0ոքօ06/161ԱԶ»»":

81 Փորձագետ Վ.Ռոստոմյանի ցուցմունքի համաձայն՝ հետազոտության ընթացքում օգտագործվել ն կիրառվել են գիտական տվյալներ ու որոշակի մեթոդիկա, մասնավորապես, գրականությամբ նշված է, որ կռփազենքը սառը զենք է, դրան բնութագրական է «հարվածող-փշրող» հատկություն, բացի այդ, ներկայացված են նան կռփազենքի արտաքին հատկանիշները: Վերոգրյալից բացի, հատուկ գիտական մեթոդիկայի կիրառմամբ՝ ներկայացված առարկայով կատարվել են փորձարարական հարվածներ::

9. Մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված փորձագիտական

եզրակացությունն Օ: Առաջին ատյանի դատարանը ճանաչել է անթույլատրելի ապացույց` հետնյալ պատճառաբանությամբ. «(..) (Սիանդարպտը, որի հիման վրա կատարվել է փորձաքննությունը ն որոշվել է համապատասխան առարկայի սառր զենք լինելը, հասանելի եղանակով պաշտոնական որեէ աղրյույում հրապարակված չե այդ արանդարտր կարելի է գտնել միայն համացանցային տիրույթում առկա կայքէջերում, այն դեպքում, երը (Առաջին ատյանի դատարանի համար պարզ չէ, թե այդ կայքերը պաշտոնական են, թն ոչ, որպիսի պայմաններում չի երաշխավորվում: դրանց համապատասխաւնությունը բնօրինաւկին ն առաջացնում է ողջամիտ կասկած դրանցով սահմանված՝ կոփազենքի բնութագրիչ հատկանիշների

արժանահավատության վերաբերյալ:

Ընդ որում, հարկ է նան ընդգծել, որ այդ կանոններն ի սկզրանն կազմված են ռուսերենով, իսկ դրանց հայերեն թարգմանված օրինակը հասանելի չէ որնէ աղբյուրում: Ավելին` ԳՕՍՏ Ռ 51215-98 «Սառր զենք. Տերմիններ ն սահմանումներ» Ռուսաստանի Դաշնության արանդարտրը ՀՀ պաշտոնական տեղեկագրերում: հրապարակված:չէ, հերնաբար՝ չի գործում, որպիսի պայմաններում դրա հիման վրա կատարված դատավարական գործողության արժանահավատությունը ողջամտորեն ' Տե՛ս նույն տեղում:

5 Տե՛ս քրեական զործ, հատոր 2-րդ, թերթեր 132-145:

6

կասկածի տակ է հայտնվում օրինականության սկզբունքի հնարավոր պահպանված չլինելու տեսանկյունից:

Այլ կերպ ասած՝ ԳՕՍՏ Ռ 51215-98 «Սառը զենք. Տերմիններ ն սահմանումներ» Ռուսաստանի Դաշնության, ստանդարտը չի բավարարում «հասանելիության» ն «լանխապտեսելիության» չափանիշներին, հետնաբար չի կարող համարվել «օրենք», քանի որ չի համապատասխանում իրավական որոշակիության (1655 )Կճլոճեռ) ակզբունքին: Նման պայմաններում հիշյալ ստանդարտը հնարավոր չէ կիրառել Հայկ Պետրոսյանի կողմից հայտնաբերված առարկայի` կոփազենք հանդիսանալու հանգամանքը որոշելիս: Այլ կերպ՝ այդ արանդարվում սահմանված բնութագրիչ հատկանիշները, ինչպես նան առարկան կոփազենք ճանաչելու վերաբերյալ նկարագրված մեթոդիկան չեն կարող համարվել իրավական հիմք` Հայկ Պետրոսյանի անձնական խուզարկությաւմի հայտնաբերված առարկան կոփազեննք ճանաչելու համար:

Բացի այդ, (.) «Զենքի մասին» ՀՀ օրենքի ուսումնասիրությունը վկայում է, որ օրենադիրը, սահմանելով քաղաքացիական ն ծառայողական զենքի շրջանառության վրա տարածվող սահմանափակումներ, նախատեսել է համապատասխան չափանիշներ, որոնք հարակորեն սահմանում են բնութագրիչ հատկանիշներ կամ թվարկում են ուղղորդող հանգամանքներ, որոնց առկայության ապարզումը նախապայման է այս կամ այն առարկան շրջանառությունն արգելված զենքի տեսաւկների ցանկում: ներառելու համար: (-) (Որոշակի առարկաների դեպքում դրանց շրջանառության արգելքի մասին տեղեկություններ ստանալու համար պերք է ուասմնասիրել իրավասու այլ մարմինների կողմից սահմանված չափանիշները, ստանդարտները ն այլն:

Մինչդեռ, ի տարբերություն դանակների, էլեկտրահարող սարքերի ն կայծային պարպիչների, գազային զենքի, հրազենի, ինչպես նան օրենքում թվարկված զենքի այլ տեսակների համար չափանիշներ նախատեսված լինելուն, հայտնաբերված առարկայի՝ կոփազենք հանդիսանալու հանգամանքը պարզելու համար օրենսդիրը չի սահմանել բնութագրիչ հատկանիշներ, ինչպես նան հղում չի տվել այնպիսի ակտերի կամ արանդարտների, որոնցում կարող են պարունակվել ուղղորդող տվյալներ կամ բնութագրումներ, որոնք պետք է հաշվի առնվեն համապավտաւսխուն

7

առարկան կոփազենք համարելու հարցը քննարկելիս (փորձաքննություն իրականացնելիս):

Այսպիսով` (Առաջին ատյանի դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ Հայկ Պետրոսյանի արարքում բացակայում է հանցակազմի, քանի որ ՀՀ ներպետական իրավական համակարգում բացակայում են հաստատված այն ստանդարտները, որոնց հիման վրա հնարավոր է հատրատված համարել հայտնաբերված առարկայի` կոփազենք լինելու փաստը: Հակառակ մոտեցումի խիատ կասկածղլի է ն նման հետնություն, հիմնված կլինի ըացառապես ենթադրության վրա»»:

10. Վերաքննիչ դատարանը, անփոփոխ թողնելով վիճարկվող դատական ակտը, արձանագրել է. «(..) Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավորված կերպով եկել է այն եզրահանգման, որ Հայկ Պետրոսյանի արարքում բացակայում է հանցակազմի, քանի որ ՀՀ ներպետական իրավական համակարգում բացակայում, են հատրատված այն ատանդարտները, որոնց հիման վրա հնարավոր է հաստատված համարել հայտնաբերված առարկայի` կոփազենք լինելու փաարը: Հակառակ մոտեցումի խիստ կասկածելի է ն նման հետնությունը հիմնված կլինի բացառապես ենթադրության վրա»:

Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ն եզրահանգումը.

11. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. հիմնավոր է արդյո՛ք Հ.Պետրոսյանին ներկայացված մեղադրանքի հիմքում դրված փորձագետի թիվ 39320 եզրակացությունն անթույլատրելի ապացույց ճանաչելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետնությունը:

12. 1998 թվականի հուլիսի Լին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի (այսուհետ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրք) 243-րդ հոդվածի համաձայն «Փորձաքննություն, կատարվում է հետաքննաթյան մարմնի աշխատակցի, քննիչի, դատախազի որոշման հիման վրա, երբ քրեական գործով նշանակություն ունեցող հանգամանքները պարզելու համար անհրաժեշտ են գիտության, փեխնիկայի, արվնատի կամ արհենավպփխ, այդ թվում համապատասխան 6 Տե՛ս քրեական զործ, հատոր 2-րդ, թերթեր 132-145:

7 Տե՛ս քրեական զործ, հատոր 3-րդ, թերթեր 35-51:

8

հետազովությունների մեթոդիկայի, բնագավառներում հավուկ գիտելիքներ: Հետաքննության մարմնի աշխատակցի, քննիչի, դատախազի, մասնագետների, ընթերակաների հավսկ գիտելիքների առկայություն չի ազատում

համապատասխան դեպքերում փորձաքննություն նշանակելու

անհրաժեշտությունից»:

Նույն օրենսգրքի 250-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Փորձագեւրի եզրակացության մեջ պետք է նշված լինի երը, որտեղ, ում կողմից (անուն, ազգանուն, հայրանուն, կրթությունը, մասնագիտությունը, մասնագիտական աշխատանքային ստաժը, գիտական աարիճանը ն կոչումը, զրաղեցրած պաշտոնը) ն ինչի հիման վրա, է կատարվել փորձաքննությունը, ովքեր են մասնակցել, քրեական գործի որ նյութերն է փորձագետն օզփագործել, ինչպիսի իրեղեն ապացույցներ, նմուշներ ն այլ օբյեկվեեր են հնրազովմվել, ինչպիսի հետազուրություններ են կավարվել, ինչպիսի մեթոդներ են կիրառվել, առաջադրված հարցերի հիմնավորված պատասխաւնները, գործի համար նշանակություն ունեցող այն հանգամանքները, որոնք պարզվել են փորձագետի նախաձեռնությաւմը»:

121. Տվյալ քրեադատավարական նորմի ճձնակերպումից հետնում է, որ փորձաքննությունը սերտորեն կապված է ապացուցման գործընթացի, այն է՝ վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելու հետ, որն իրականացվում է հատուկ գիտելիքների կիրառմամբ՝ փորձագիտական եզրակացություն տալու միջոցով, ն որը որոշակի պահանջների բավարարման դեպքում ճանաչվում է որպես թույլատրելի ապացույց ն դրվում դատավարական ակտի հիմքում:

Փորձաքննության արդյունք հանդիսացող փորձագիտական եզրակացությունը՝ որպես ապացույցի ինքնուրույն տեսակ, գնահատում է վարույթն իրականացնող մարմինը՝ առաջնորդվելով ապացույցների գնահատման ընդհանուր կանոններով ն հաշվի առնելով ապացույցի այս տեսակի առանձնահատկությունները: Վճռաբեկ դատարանը, ապացույցի այս տեսակի գնահատման կապակցությամբ արձանագրել է, որ փորձագետի եզրակացությունն ապացույցների տեսակներից մեկն է, ու որպես

9

այդպիսին չունի նախապես հաստատված ապացույցի ուժ, իսկ դրա գնահատման նկատմամբ կիրառելի են ապացույցների գնահատման ընդհանուր կանոնները::

Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (այսուհետ՝ նան Եվրոպական դատարան) նախադեպային իրավունքը նս ճանաչում է գիտականորեն հիմնավորված փորձագիտական եզրակացություննրը որպես ապացույց օգտագործելու հնարավորությունը, ինչը դիտարկվում է արդար դատաքննության իրավունքի սահմաններում::

3. Վերոշարադրյալից բխում է, որ ինչպես ցանկացած ապացույց, այնպես էլ փորձագետի եզրակացություն, ենթակա է գնահատման թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից` հաշվի առնելով ապացույցի այս տեսակի առանձնահատկությունները:

13.1. Ապացույցի վերոնշյալ հատկանիշների առնչությամբ Վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագյանի ն Վահան Սահակյանի գործով իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձնական կողմին: Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների

պահպանվածությունը ն ենթադրում է.

- աղբյուրի օրինականություն՝ ապացույցի պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մաս),

- ձեռքբերման միջոցների օրինականություն՝ պետք Լ պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքրելմաւնն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները,

- դատավարական ձնակերպում՝ ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սաւհմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձնակերպման,

- լիազորված սուրյեկվ` այն պետք է արացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժվված սուբյեկտի կողմից:

ծ Տե՛ս, ուսն ոամճոճ Տ Վճռաբեկ դատարանի՝ Արայիկ Խաչատրյանի գործով 2015 թվականի մարտի 27-ի թիվ ԿԴ1/0006/01/14 որոշման 16-րդ կետը:

9 Տե՛ս, Աւթ- նո, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` 8ծուտժ: ». 4սչնղո գործով 1985 թվականի մայիսի Շ-ի վճիռը, գանգատ թիվ 8658/79 ն. 8ոռոզտե էօ ս. 4աչնքո գործով 1991 թվականի օգոստոսի 28-ի վճիռը, գանգատներ թիվ 11170/84, 12876/87 ն 13468/87:

10

Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հարակ սահմանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով»:

13.2. Վերոշարադրյալ դիրքորոշման հաշվառմամբ՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ փորձագետի եզրակացության թույլատրելիությունը գնահատելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել փորձաքննություն նշանակելու ն կատարելու դատավարական կարգը պահպանված լինելը, փորձագետի եզրակացությունը կազմելու ճշտությունը ն դրա մեջ օրենքով նախատեսված բոլոր ռեկվիզիտների առկայությունը, հետազոտության ներկայացված օբյեկտների ձեռքբերման ն պահպանման դատավարական կարգը պահպանված լինելը:

14. Անդրադառնալով սույն գործի փաստական հանգամանքներին՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ.

- անձնական խուզարկությամբ Հ.Պետրոսյանից վերցված առարկայի` սառը զենք լինելու հանգամանքը պարզելու համար նշանակվել է դատատեխնիկական փորձաքննություն",

- պարզելու համար, թե արդյոք անձնական խուզարկությամբ Հ.Պետրոսյանից վերցված առարկան հանդիսանում է սառը զենք՝ այդ թվում դրա տեսակը, փորձագետը ներկայացված առարկայի արտաքին հատկանիշները համադրել է տեղեկատու գրականության տվյալների հետ ն հատուկ գիտական մեթոդիկայի կիրառմամբ կատարել է փորձարարական հարվածներ: Արդյունքում փորձագետն արձանագրել է, որ կատարված փորձարարական հարվածների արդյունքում պարզվել է, որ կռփազենքի կառուցվածքային հատկանիշներն ապահովում են նրա հաստատուն կերպով ձեռքում պահելը, տարբեր ուժգնությամբ ն ուղղությամբ հարվածներ հասցնելու անվտանգությունը, ուստի այն պիտանի է առանց ձեռքը վնասելու նշանակետ խոցելու համար ն հանդիսանում է հարվածող-փշրող սառը զենք, որի շրջանառությունը, համաձայն «Զենքի մասին» ՀՀ օրենքի 6-րդ հոդվածի, ՀՀ տարածքում արգելված է: Փորձագիտական եզրակացությամբ մատնանշված աղբյուրները, որոնք օգտագործվել են հետազոտությունը կատարելիս, ներառում են օ Տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Արարատ Ավագյանի ն Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 3Լի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 31.1-րդ կետը:

ո Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, թերթ 9:

1

«Զենքի մասին» ՀՀ օրենքը, Ռուսաստանի Դաշնության ստանդարտն ու տեղեկատու գրականություն»,

- Շ'Պետրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել հարվածող-փշրող, սառը զենք հանդիսացող, ինքնաշեն եղանակով` կռփազենքի նմանողությամբ պատրաստված, մոխրագույն մետաղյա առարկա ապօրինի կերպով կրելու համար,

-որպես Հ.Պետրոսյանին ներկայացված մեղադրանքի հիմքում դրված՝ թիվ 393-20 փորձագիտական եզրակացությունն անթույլատրելի ապացույց ճանաչելու հիմնավորում՝ Առաջին ատյանի դատարանը նշել է, որ փորձագետի օգտագործած՝ Ռուսաստանի Դաշնության ստանդարտը չի կարող համարվել «օրենք», քանի որ այն չի համապատասխանում իրավական որոշակիության սկզբունքին, հետնաբար չի կարող կիրառվել| լթանձնական խուզարկությամբ Հ.Պետրոսյանից վերցված առարկայի` սառը զենք լինելու հանգամանքը պարզելու համար: Դատարանի պնդմամբ` ինչ վերաբերում է «Զենքի մասին» ՀՀ օրենքին, ապա դրանով ներկայացված չեն այն բնութագրիչ հատկանիշներ, ն այն ակտերը կամ ստանդարտները, որոնք պետք է հաշվի առնվեն համապատասխան առարկան կռփազենք համարելու հարցը քննարկելիս: Արդյունքում, Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ ներպետական իրավական համակարգում բացակայում են հաստատված այն ստանդարտները, որոնց հիման վրա հնարավոր է ապացուցված համարել անձնական խուզարկությամբ Հ.Պետրոսյանից վերցված առարկայի՝ կռփազենք լինելու փաստը",

- Վերաքննիչ դատարանը, մերժելով դատախազի վերաքննիչ բողոքը, ըստ էության համաձայնել է Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանություններին»:

5. Սոյն որոշման 12132րդ կետերում արտահայտված իրավական

դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով փորձագետի եզրակացության՝ անթույլատրելի ապացույց ճանաչելու եզրահանգման հիմքում դրված ստորադաս դատարանների փաստարկին առ այն, թե ներպետական իրավական համակարգում ռ Տե՛ս սույն որոշման 8-րդ ն 8.1-րդ կետերը:

5 Տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը:

Կ Տե՛ս սույն որոշման 9-րդ կետը:

5 Տե՛ս սույն որոշման 10-րդ կետը:

12

բացակայում են այն ստանդարտները, որոնցով պետք է գնահատել անձնական խուզարկությամբ Հ.Պետրոսյանից վերցված առարկայի կռփազենք լինելու հանգամանքը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պատշաճ իրավական գնահատական չի ստացել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4- րդ մասով նախատեսված հանցակազմը: Մասնավորապես՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասը, ի թիվս այլնի, պատասխանատվություն է նախատեսում ապօրինի կերպով սառը զենք կրելու համար, ինչից հետնում է, որ քրեաիրավական որակման տեսանկյունից որոշիչ է առարկայի՝ սառը զենք լինելու հանգամանքը, բայց ոչ երբեք դրա տեսակը: Ուստի, Վճռաբեկ դատարանը հիմնավոր է համարում բողոքաբերի այն դատողությունը, որ ամբաստանյալ Հ.Պետրոսյանի արարքում հանցակազմի առկայությունը դատարանի կողմից պետք է քննարկման առարկա դարձվի ու գնահատվի ոչ թե ապօրինի կերպով «կոփազենք» կրելու, այլ ապօրինի կերպով սառը զենք հանդիսացող, կռփազենքի նմանությամբ մետաղական առարկա կրելու շրջանակներում: Հետնաբար, ընդունելի չէ ստորադաս դատարանների այն մոտեցումը, ըստ որի՝ անձնական խուզարկությամբ Շ.Պետրոսյանից վերցված առարկան՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության առարկա հանդիսանալու հանգամանքի պարզումը կապված է կռփազենքի բնութագրիչ հատկանիշները սահմանող որոշակի ստանդարտի կամ օրենքի առկայության հետ:

19.1. Միննույն ժամանակ, Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ վերոնշյալ նորմը բլանկետային է, ուստի այն պետք է դիտարկել «Զենքի մասին» ՀՀ օրենքի՝ սառը զենքի հասկացությունը բացահայտող դրույթների հետ համակցության մեջ:

Այսպես, Հ.Պետրոսյանին վերագրվող արարքի կատարման պահին գործող «Զենքի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի «գ» կետով սառը զենքը բնութագրվում է որպես «/Մ)արդու մկանային ուժի օգնությամի, օրյեկտի հետ անմիջական շփման ժամանակ այն խոցելու համար նախաւտեսված զենք»: Ընդ որում, կենդանի կամ այլ նշանակետ խոցելու՝ սառը զենքի հատկանիշը պահպանվել է նան 2022 թվականի հոկտեմբերի 5-ին ընդունված ն 2023 թվականի հունիսի 1-ին ուժի մեջ մտած «Զենքի շրջանառության կարգավորման» մասին ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի Լին մասի 6-րդ կետում, որն այն բնորոշում է որպես կտրող, ծակող, ջարդող սարք, որը նախատեսված է մարդու մկանային ուժի օգնությամբ անմիջական շփման դեպքում

Թ

կենդանի կամ այլ նշանակետ խոցելու ն վնասազերծելու համար: Վերոշարադրյալից հետնում է, որ սառը զենքի բնութագրիչ հատկանիշները հստակ օրենսդրական կարգավորում ունեն: Այլ հարց է, որ այդ բնութագրիչ հատկանիշների առկայությունը պարզելու համար անհրաժեշտ են համապատասխան ոլորտի հատուկ գիտելիքներ:

15.2. Սույն գործի փաստական հանգամանքներից բխում է, որ կոնկրետ դեպքում նշանակված դատատեխնիական փորձաքննության ընթացքում՝ պարզելու համար անձնական խուզարկությամբ Հ.Պետրոսյանից վերցված առարկայի` սառը զենք լինելու հանգամանքը, ինչպես նան դրա տեսակը, փորձագետը ներկայացված առարկայի արտաքին հատկանիշները համադրել է տեղեկատու գրականության տվյալների հետ ն հատուկ գիտական մեթոդի կիրառմամբ կատարել է փորձարարական հարվածներ, որի արդյունքում եզրահանգել է, որ այն պիտանի է առանց ձեռքը վնասելու նշանակետ խոցելու համար ն հանդիսանում է հարվածող- փշրող սառը զենք: Այսինքն` ներկայացված առարկայի՝ սառը զենք լինելու հանգամանքը որոշելու համար փորձագետն օգտվել է գիտական աղբյուրներից ու կիրառել է համապատասխան բնագավառի հատուկ մեթոդիկա:

193. Վերոգրյալի հետ մեկտեղ, իրավաչափ համարելով ստորադաս դատարանների եզրահանգումն՝ Ձ:առ այն, որ փորձաքննության կատարման ընթացքում օգտագործված Ռուսաստանի Դաշնության ստանդարտը չի կարող համարվել «օրենք», քանի որ այն չի համապատասխանում իրավական որոշակիության (125 յազմոռն) սկզբունքին», Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում ընդգծել, որ հիշյալ ստանդարտը սույն գործով կիրառվել է ոչ թե որպես հանցակազմը սահմանող օրենսդրական ակտ, այ փորձագետի կողմից օգտագործվել է որպես տեղեկատու գրականություն, -հետնապես նշված ստանդարտի օգտագործումը չի ենթադրում փորձաքննության կատարման կարգի այնպիսի էական խախտում, որը կբացառեր փորձագետի եզրակացությունը որպես թույլատրելի ապացույց օգտագործելու հնարավորությունը:

16. Նման պայմաններում Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Շ.Պետրոսյանին ներկայացված մեղադրանքի հիմքում դրված փորձագետի թիվ 393- 6 Տես, ոամոնչ ոաոմ Վճռաբեկ դատարանի` Հասմիկ Գրիգորյանի ն Էդուարդ Սարիբեկյանի զործով 2018 թվականի մարտի 20-ի թիվ ԵՇԴ/0131/01/15 որոշումը:

14

20 եզրակացությունն անթույլատրելի ապացույց ճանաչելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետնությունը հիմնավոր չէ:

17. Վերոգրյալի հիման վրա, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ստորադաս դատարանները, թիվ 393-20 փորձագիտական եզրակացությունն անթույլատրելի ապացույց ճանաչելիս, թույլ են տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105- րդ, 127-րդ հոդվածների խախտումներ, որոնք իրենց բնույթով էական են, քանի որ ազդել են գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ինչը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի համաձայն, հիմք է Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը ն այն անփոփոխ թողնելու մասին Վերաքննիչ դատարանի որոշումը բեկանելու համար:

Հետնաբար, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ վճռաբեկ բողոքը պետք է բավարարել մասնակիորեն՝ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2022 թվականի հունվարի 26-ի դատավճիռը ն այն անփոփոխ թողնելու մասին Վերաքննիչ դատարանի՝ 2022 թվականի հունիսի 9-ի որոշումը պետք է բեկանել ն գործն ուղարկել Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան՝ նոր քննության:

Նոր քննության ընթացքում Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը պետք է սույն գործում առկա ապացույցների, այդ թվում` թիվ 393-20 փորձագիտական եզրակացության, համակցությամբ որոշի ներկայացված մեղադրանքում Հ.Պետրոսյանի մեղավորության կամ անմեղության հարցը՝ հանգելով համապատասխան հետնության:

Ելնելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163րդ ու 17-րդ հոդվածներով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 39-րդ, 43-րդ, 3611րդ, 415.1-րդ, 418.1-րդ, 419-րդ, 422-423-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

Վճռաբեկ բողոքը բավարարել մասնակիորեն: Ամբաստանյալ Հայկ Արթուրի Պետրոսյանի վերաբերյա Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2022 թվականի հունվարի 26-ի դատավճիռը ն այն անփոփոխ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2022 թվականի

5

հունիսի 9-ի որոշումը բեկանել ու գործն ուղարկել Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան՝ նոր քննության:

Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից, վերջնական է ն ենթակա չէ բողոքարկման:

Նախագահող՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

Դատավորներ՝ Ա.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ