ՀԿԴ/0277/11/23

«Ան ՐԿ ' ՀԿԴ/0277/1/23

// 1 ԱԻ

ԵԱ 27

ՀՀՀ Ս Ն-ՀԸՆՀ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Հայաստանի Հանրապետության

հակակոռուպցիոն դատարան,

Նախագահող դատավոր՝ Ս.Խաչատրյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարան,

Նախագահող դատավոր՝ Ա.Հովհաննիսյան

2025 թվականի օգոստոսի 15-ին քաղաք Երնանում

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի կոռուպցիոն

հանցագործությունների քննության դատական կազմը (այսուհետ նան` Վճռաբեկ դատարան),

նախագահությամբ՝ Դ.ՎԵՔԻԼՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ա.ԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆԻ

Ս.ՉԻՉՈՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով ՀՀ վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարանի (այսուհետ նան՝ Վերաքննիչ դատարան) 2023 թվականի նոյեմբերի 13-ի որոշման դեմ Խանը առ ւ

վերանայման բողոքը,

2

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

Լ Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի` 2023 թվականի սեպտեմբերի 29ի որոշմամբ Հաճատոննոուզ Աաաաաաաաաաաաաաա ւ "րկայացված բողոքի կապակցությամբ

վարույթի հարուցումը մերժվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 301-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով սահմանված պահանջը պահպանված չլինելու հիմքով:

ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարանի (այսուհետ նան` Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2023 թվականի հոկտեմբերի 12ի զրրրրրրրրաաաաը

աաա ց "երկայացված բողոքի հիման վրա մինչդատական ակտի

վիճարկման վարույթի հարուցումը մերժվել է:

շարա 1. ոնայմանբողոքի

քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանի 2023 թվականի նոյեմբերի 8-ի որոշմամբ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը թողնվել է անփոփոխ:

3. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման աը

նտւարացեել բերել է հատուկ վերանայման բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2023 թվականի դեկտեմբերի 12-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ, ն սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

Ճատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը. հիմնավորումները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

4. Բողոքաբերը գտել է, որ Վերաքննիչ դատարանի՝ 2023 թվականի նոյեմբերի 8-ի որոշմամբ թույլ է տրվել դատական սխալ ն միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի միատեսակ կիրառության համար:

Բողոքաբերը, փաստարկել է, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից չեն պահպանվել «Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների

3

պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի ն քրեադատավարական նորմերի պահանջները:

4.1 Բողոք բերած անձը Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացրել է հետնյալ իրավական հարցը. արդյո՞ք արդար դատաքննության սկզբունքի խախտում չէ թեկուզն սխալ դատարանին բողոք հասցեագրելու դեպքում բողոքաբերին հնարավորություն չտալը պատշաճ ժամկետներում ուղղում կատարել ն բողոքը համապատասխան դատարան հասցեագրել:

Բողոքաբերը նշել է, նան որ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքով կարգավորված չէ դատական երաշխիքների վարույթի հակակոռուպցիոն դատարանին ընդդատյա լինելու հարցը:

Բողոքաբերը փաստել է, որ ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարանի ստեղծումից հետո բոլոր տեսակի գործերը, որոնք գտնվում էիս Առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանների վարույթում ուղարկվել են ըստ ընդդատության՝ ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարան ն գտել է, որ այս պարագայում նս կարելի էր գործն ուղարկել ըստ ընդդատության ն ոչ թե մերժել վարույթի հարուցումը: Ինչպես նան գտել է, որ բողոքում նշված պատճառաբանությունները հաշվի առնելով ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարանը պետք է բաց թողնված ժամկետը հարգելի համարեր ն միջնորդությունը բավարարեր, ինչը չի արվել:

5. Վերոշարադրյալի հիման վրա բողոքաբերը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2023 թվականի նոյեմբերի 13-ի որոշումը ն կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ:

Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

6. Առաջին ատյանի դատարանի 2023 թվականի հոկտեմբերի 12-ի որոշման համաձայն՝ «(...) Սույն բողոքի ն դրան կից ներկայացված նյութերի ուսումնասիրության արդյունքում Դատարանն արձանագրում է, որ բողոքը ներկայացվել Է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 300-30Լ-րդ հոդվածներով սահմանված պահանջների խախորմամբ:

4

Ապես. Վարույթի հանրային մասնակցի` արարը

Արոն աաա արիան ավա աոա ւար րուն:

րաաաաաաաաաաաա այան ակրը կայացվել է 2023

թվականի օգոատոսի 24-ին:

Վերը նշված մինչդատական ամտի դեմ աաա,

աաա ո արախազին բողոքը ներկայացվել է 2023

թվականի սեպտեմբերի 7-ին:

Իրավասու դատախազի` Խար

Աաաա անման արան աաա ուան ......».

բողոքը մերժելու մասին որոշումը կայացվել է 2023 թվականի սեպտեմբերի 7-ին:

Վերը նշված որոշում արան ...... 2: ււր

սեպտեմբերի 12ին։ Բողոքարեր արարը

ատար ւ ացված «2025 թվականի օգոարոսի Թին ատ

Աաոմոան աա կողմից ներկայացված հանցագործության մասին հաղորդման հիման վրա քրեական վարույթ չնախաձեռնելու մասին վարույթային ակտի ն դրա

բողոքարկման արդյունքում դատախազի կողմից 2023 թվականի սեպտամբերի 7-ին կայացված որոշման դեմ» բողոքը ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարան է ներկայացվել 2023 թվականի հոկտեմբերի 10-ին:

Այլ իռաքով, Դատարանն արձանագրում է, որ բողոքաբեր մորը

ներկայացուցիչ արար յ շոլլ՝ իրավասու

դավակխազի կողմից բողոքի մերժման որոշումը արանալուց հետո մինչդատական ակտը դատարան բողոքարկելու տասնհինգօրյա ժամկեւպոը:

Անդրադառնալով բաց թողնված ժամկերը հարգելի համարեկու ն

վերականգնելու վերաբերյալ բողոքարեր մարը

ատա... Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ

բողոքաբերի ներկայացուցիչը 2023 թվականի սեպտեմբերի 12-ից ակսած ձեոք է բերել իրական հնարավորություն իրացնելու վարույթի հանրային -մասնակցի՝ մինչդատական ակտը դատարան բողոքարկելու իր իրավունքը, ինչը, սակայն, չի արել ն չի ներկայացրել պատշաճ բողոքարկումը անհնար լինելու վերաբերյալ որնէ պատճառաբանություն:

5

Ինչ վերաբերում է վերը նշված բողոքը սխալմամի Երնան քաղաքի առաջին

ատյանի ընդհանուր խրավասության քրեական դատարան ներկայացնելու բողոքաբերի ներկայացուցչի պնդումներին, այդ կապակցությամբ հարկ է արձանագրել, որ դրանք չեն կարող համարվել մինչդատական ակտր դատարան բողոքարկելուբաց թողնված ժամկետը հարգելի համարելու հիմք, քանզի բողոքաբերի ներկայացուցիչը, օգտվելով իի դատավարական իրավունքները սեփական հայնցողությամի րեօրինելու իրավունքից, պատշաճ կարգով չի բողոքարկել վիճարկվող որոշումները, հետնաբար պարտավոր է կրել նան դրա բացասական հետնանքները:

Նշվածի համատեքարում տեղին է նան մկայակոչել Եվրոպական դատարանի այն իրավական դիրքորոշումը, բատ որի՝ դատաքննության իրավունքը, որի մասնավոր փարր Լ հանդիսանում: մատչելիության իրավունքը, չի հանդիսանում բացարձակ իրավունք ն կարող է ենթարկվել որոշակի սահմանափակումների, հատկապես, բողոքի ընդունելիության պայմանների առնչությամբ, քանի որ այն իր էությամբ պահանջում է պերության կողմից կարգավորում, որը կարող է փուխվովել՝ կախված ժամանակից ն տեղից, ինչպե հասարակության, այնպես էլ կոնկրեւր անձանց պահանջմունքներին ն միջոցներին համապատասխան:

Վերոգրյալի հաշվառմամբ Դատարանը գտնում է, որ բողոքի հիման վրա

մինչդատական ակտի վիճարկման վարույթի հարուցումը ենթակա է մերժման (...)»::

7 Վերաքննիչ դատարանի՝ 2023 թվականի նոյեմբերի 13-ի որոշման համաձայն՝

«(-) Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ինչպես հետնում է

աստառը: արյանի դարարան ներկայացված: վերոնշյալ

միջնորդության բովանդակության .ուսումնասիրությունից, ներկայացուցիչը, հիմնվելով համապատասխան նորմերի վրա, իր միջնորդությունը պատճառաբանել է նրանով, որ բողոքն խակզբանե Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քինական դավարանին հասցեագրելիս ինքր գործել է օրենքի շրջանակներում, իսկ հափուկ վերանայման բողոքում, ի թիվս այլնի, նշել է, որ եթե

ւՏե՛ս նյութեր, հատոր 1-ին, թերթեր 43-48:

6

դատարանները որոշել են ղեկավարվել ոչ թե օրենքով, այլ ԲԴԽ որոշմամի, ապա պերք է գոնն բաց թողնված ժամկետը հարգելի համարվեր:

Բողոքարերի այդ փաստարկումների կապակցությամի Վերաքննիչ

դատարանը հարկ Լ համարում նշել, որ Բարձրագույն դատական խորհուրդը, ղեկավարվելով, ի թիվս այլնի, «ՀՀ դատական օրենսգիիք» սահմանադրական օրենքի 40-րդ հոդվածի Լին մասով, դեռես 05.012023թ. թիվ ԲԴԽ-2Ն-1Վ որոշմամի փոփոխություններ ն լրացումներ է կատարել 2021 թվականի մարտի 25-ի թիվ ԲԴԽ-16- Ե-6 ոլտշման մեջ, որի հավելված Էի 2-րդ կետում սահմանվել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի հավելված Խ Լով նախատեսված հակակոռուպցիոն դատարանին ընդդատյա կոռուպցիոն հանցանքների վերաբերյալ մինչդատական վարույթի դատական երաշխիքների վարույթները ն բողոքները բաշխվում են հակակոռուպցիոն դատարանի կոռուպցիոն հանցագործությունների քենության գործերով մասնագիտացման դատավորների միջն: Սիննույն ժամանակ, հարկ է փաստել, որ Հակակոռուպցիոն դատարանի դատաւկան տարածքը Հայաատանի

Հանրապետության ողջ վարածքն է, ն վերջինի դեպքում գործում են ոչ թե տարածքային, այլ առարկայական ընդդատության կանոնները, իսկ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 26-րդ հոդվածի 6-րդ մասով սահմանվել է տարածքային ընդդատության կանոն: Այլ կերոլ` նշյալ նորմի վերաբերելի չէ Հակակոռուպցիոն դատարանին:

Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դաւրարանը գտնում է, որ ներկայացուցիչ, ՀՇ փատրաբանների պալատի փաստաբան արար... տւ,

ատյանի դափարան ներկայացված բողոքարկման րաց թողնված ժամկարը հարգելի համարելու վերաբերյալ միջնորդության հիմքում ընկած հիմնավորումները չեն կարող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի Լին մասի 29-րդ կետի իմատրով դիտարկվել որպես հարգելի պատճառ:

Ինչ վերաբերում է Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր

հրավատսթյան քրեական դատարանի համապատասխան որոշմանը վերաբերող՝ բողոքաբերի այն դիտարկմանը, որ այս պարագայում նս կարելի էր գործն ուղարկել րար ընդդատության ն ոչ թե վարույթ հարուցելը մերժվեր, ապա Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ իր սփուզման առարկայի շրջանակներից դուրս է գտնվում

7

մատնանշված այդ որոշման հրավաչափության գնահավումը: Միննույն ժամանակ, հարկ է նկատել, որ ՀՀ քրեական դատավարության. օրենսգրքի 302-րդ հողվածի 2-րդ մասը սահմանում է, որ վարույթի հարուցումը հիմնավորված մերժվում է, եթե պահպանված չէ այն օրենսգրքի 299-30Լրդ հոդվածներով սահմանված որեէ պահանջ, իսկ նույն օրենսգրքի 30Լրդ հոդվածի Լին մասի Լին կերը նախատեսում է, որ մինչդատական ակի վերաբերյալ բողոքը պելք է պարունակի իրավասու դատարանի անվանումը:

Այսպիսով, հաշվի առնելով վերոգրյալը Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ առկա չեն հիմքեր չհամաձայնելու՝ բռղոքարկման ժամկետը տվյալ դեպքում պահպանված չլինելու հիմքով վարույթի հարուցումը մերժելու մասին Հակակոռուպցիոն դատարանի հետնությանը:

Վերոգրյալի պայմաններում Վերաքննիչ դատարանն առարկայազուրկ է համարում ներկայացուցիչ աաաաոկրււոն կողմից՝ հատուկ վերանայման բողոքում բարձրացված մյուս փաստարկներին անդրադառնալը:

54 Ամփոմաելով վերոշարադրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Հակակոռուպցիոն դատարանը համապատասխան հարցը լուծելիս թույլ չի փվել վարույթի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, հետնաբար ներկայացուցիչ մանն ն 22.1 րանայման բողոքը պեւրք է մերժեր իսկ Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող որոշումը` թողնել անփոփոխ` հիմք ընդունելով սոյն որոշմավի շարադրված հիմնավորումները: (-»5

Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ն եզրահանգումը.

8. Սույն վարույթով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. իրավաչափ են արդյոք Առաջին ատյանի դատարանի՝ ղարա րւ Բ"

հիմքով մերժելու վերաբերյալ որոշում, անփոփոխ թողնելու մասին Վերաքննիչ դատարանի հետնությունները:

2 Տե'ս նյութեր, հատոր 2-րդ, թերթեր 50-56:

8

9. ՀՀ Սահմանադրության 6-րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն՝

«Յուրաքանչյուր ոք ունի իր իրավունքների ն ազատությունների արդյունավետ դատական պաշտպանության իրավունք»:

ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ ն անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի, հրապարակային ն ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք»:

«Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհետ՝ նան Կոնվենցիա) 6-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է. «Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ: նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա արեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի ն

հրապարակային դատաքննության իրավունքլ...)»:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 171-րդ հոդվածի համաձայն՝

«1 Սույն օրենսգրքով սահմանված ժամկետները հաշվվում են ժամերով, օրերով, ամիսներով ն տարիներով:

2. Ժամկետները հաշվելիս նկատի չի առնվում այն ժամր կամ օիր, որից սկսվում է ժամկեւրների ընթացքը:

3. Ժամկեւրն օրերով հաշվելիս ժամկետի ընթացքն սկսվում է առաջին օրվա, գիշերվա զիո ժամից ն վերջանում վերջին օրվա գիշերվա ժամը 24.00-ին: Ժամկեվոն ամիսներով կամ տարիներով հաշվելիս ժամկարը վերջանում է վերջին ամսվա համապապտասիւան օրր, իսկ եթե տվյալ ամիսը չունի համապատասխան ամսաթիվ, ապա ժամկետն ավարտվում է այդ ամսվա վերջին օրը: Եթն ժամկետը լրանալու օրը ոչ աշխապաւնքային է, ապա ժամկերի վերջին օրի Է համարվում դրան հաջորդող առաջին աշխատանքային օրը։ սակայն այս կանոնը չի կիրառվում անձի ազատության սահմանափակման հետ կապված ժամկետները հաշվելիս (.»:

Նույն օրենսգրքի 172-րդ հոդվածի համաձայն` «(.) 3. Հարգելի պատճառով բաց թողնված ժամկետը վերականգնվում է վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամի՝ շահագրգիռ անձի միջնորդությամբ: Ժամկետը վերականգեվում է միայն

9

միջնորդողի համար, եթն վարույթն հրականացնող մարմնի որոշմամբ այլ բան նախատեսված չէ: (..»:

Նույն օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի 59-րդ կետի համաձայն` «(.) հարգելի պատճան՝ հիվանդություն, մերձավոր ազգականի մահ կամ անձի կամքից անկախ այլ հատուկ ն օբյեկտիվ հանգամանք. (..)»:

Նույն օրենսգրքի 299-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Դատական բողոքարկման ենթակա են հետնյալ մինչդատական ակտերը.

(.)

2) ենթադրյալ հանցագործության մասին հաղորդումն արձանագրելուց կամ քրեական վարույթ նախաձեռնելուց հրաժարվելը. . (ի:

Նույն օրենսգրքի 300-րդ հոդվածի 3-ին մասի համաձայն՝ «(..) Սույն օրենսգրքի 299-րդ հոդվածով նախավնեսված մինչդատական ակտերը դատարան կարող են բողոքարկվել տասնհինգօրյա ժամկետում. Ը.)

Նույն օրենսգրքի 356-րդ հոդվածի 4-րդ ն 5-րդ մասերի համաձայն՝ «(.) 1. Դատական վերանայման բողոք բերելու սույն օրենսգրքով սահմանված ժամկետը բաց թողնելու դեպքում բողոք ներկայացնող անձն իրավունք ունի բողոքին կցելու բաց թողնված ժամկետը վերականգնելու մասին միջնորդություն:

5 Բաց թողնված ժամկերը վերականգնվում է, եթե միջնորդության մեջ ներկայացված պափտճառներով պատշաճ բողոքարկումը գործնականում անհնար էր-(.-)»: |

10. Արդար դատաքննության իրավունքի բաղկացուցիչ մասը . կազմող դատարանի մատչելիության իրավունքի վերաբերյալ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն (այսուհետ՝ նան Եվրոպական դատարան) արտահայտել է հետնյալ իրավական դիրքորոշումները.

- պետությունը դատարան դիմելու իրավունքից օգտվելու համար կարող է սահմանել որոշակի պայմաններ, պարզապես պետության կողմից կիրառված սահմանափակումները չպետք է այն կերպ կամ այն աստիճանի սահմանափակեն

10

անձի՝ դատարանի մատչելիության իրավունքը, որ վնաս հասցվի այդ իրավունքի բուն էությանը»,

- դատարանի մատչելիության իրավունքի սահմանափակումը Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասին չի համապատասխանի, եթե այն իրավաչափ նպատակ չի հետապնդում, ն եթե կիրառված միջոցների ն հետապնդվող նպատակի միջն չկա համաչափության ողջամիտ հարաբերակցություն:,

-` ներպետական դատական ատյանները դատավարական կանոնները

կիրառելիս պետք է ձեռնպահ մնան դրանց չափազանցված ձնականացումից, որն իր ազդեցությունը կունենա դատավարության արդարացիությ ան վրա»,

- դատարանի մատչելիության իրավունքը խախտվում է, երբ սահմանված կարգավորումները դադարում են ծառայել իրավական որոշակիության ն արդարադատության պատշաճ կազմակերպման նպատակներին ն վերածվում են իրավասու դատարանի կողմից գործն ըստ էության քննության առնելու խոչընդոտի:

1. Արդար դատաքննության իրավունքի համատեքստում կարնորելով անձի՝ դատարանի մատչելիության իրավունքի բացառիկ նշանակությունն անձի իրավունքների պաշտպանության իրավական համակարգում՝ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշումներ է ձնավորել այն մասին, որ դատավարական կանոնների, այդ թվում՝ բողոքարկման ժամկետների հաշվարկի վերաբերյալ նորմերի մեկնաբանությունը չպետք է հանգեցնի ձնական մռտեցման՝ անհամաչափորեն սահմանափակելով անձի դատական պաշտպանության ն դատարանի մատչելիության իրավունքը: Անձին պետք է ընձեռվի իր իրավունքներին ն ազատություններին առնչվող դատական ակտը վիճարկելու հստակ ն իրական

5 Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ 1աօոմց ջ. տոլ, գործով 2003 թվականի հոկտեմբերի 17-ի վճիոը, գանգատ թիվ 32190/96, 85-րդ կետ, ,Տէո/0526շ)ի 7. Քօլոոձ գործով 2007 թվականի հուլիսի 9-ի վճիռը, գանգատ թիվ 59519/00, 124-րդ կետ, 51ճոծն 7. Ցաողճ գործով 2012 թվականի հունվարի 17-ի վճիռը, գանգատ թիվ 36760/06, 230-րդ կետ:

4 Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` Ժմճ/նօսԼ . 17ճոօշ գործով 1999 թվականի դեկտեմբերի 14-ի վճիռը, գանգատ թիվ 34791 97, 36-րդ կետ, ԷՈյ50մծոո ս. Ճ0ուճուն, գործով 2007 թվականի հուլիսի 26-ի վճիռը, գանգատ թիվ 29294/02, 50-րդ կետ:

5 Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` )/216ի ,. Քռոօշ գործով 2007 թվականի հուլիսի 26-ի վճիռը, գանգատ թիվ 35787/03, 29-րդ կետ:

6 Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ 8/514Մա0ս ճո 0էիծո5- 7. ՕՒ6666 գործով 2006 թվականի հուլիսի 27-ի վճիռը, գանգատ թիվ 36998/02, 24-րդ կետ:

11

հնարավորություն, ինչն իր հերթին, ի թիվս այլոց, ենթադրում է, որ տվյալ դատական ակտը պետք է անձին հասանելի լինի կամ անձը պետք է հաստատապես տեղյակ լինի դրա առկայության մասին՛:

111:Դատական պաշտպանության ն դատարանի մատչելիության իրավունքի համատեքստում անդրադառնալով դատական վերանայման բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետի վերականգնման խնդրին՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ տարբերակված է ժամկետը վերականգնելու երկու իրավական ընթացակարգեր: Առաջինը ենթադրում է բողոքարկման ժամկետի բաց թողումն իրավունքի ուժով (62: յա») հարգելի համարելու հնարավորությունը, երբ վարույթն իրականացնող մարմնի գործողության կամ անգործության արդյունքում անձն օբյեկտիվորեն հնարավորություն չի ունեցել պատշաճ բողոքարկելու դատական ակտը":

Երկրորդ ընթացակարգը ենթադրում է բաց թողնված ժամկետի

վերականգնումը վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ` շահագրգիռ անձի միջնորդությամբ, երբ պատշաճ բողոքարկումը գործնականում անհնար էր իրավական պաշտպանություն հայցողի կամքից անկախ այլ հատուկ ն օբյեկտիվ հանգամանքով: ՝Նշված դեպքում բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը վերականգնելու միջնորդությունը պետք է ունենա որոշակի փաստական հիմք ն կոնկրետ դրսնորում՝ հնարավորություն տալով վարույթն իրականացնող մարմնին ողջամտության սահմաններում գնահատելու բողոքարկման ժամկետը բաց թողնելու պատճառի ն դատական ակտի վիճարկման հնարավորության

հարաբերակցությունը, այսինքն` արդյո՛ք առկա է բողոքն օրենքով սահմանված ժամկետում չներկայացնելու հարգելի պատճառ, թե ոչ:

12. Սույն վարույթի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ՝

- 2023 թվականի օգոստոսի 18-ին անը ցագործության մասին

հաղորդում է ներկայացրել աաա

7 Տեն, ուահռնչ ոաումտ, Վճոաբեկ դատարանի` Ռաֆայել Խաչատրյանի գործով 2020 թվականի մայիսի 26-ի որոշումը:

" Տես Վճռաբեկ դատարանի` Սնակ Սարգսյանի գործով 2018 թվականի ապրիլի 18-ի թիվ ԿԴ/0089/12/17 որոշումը, կետ 14:

9 Տե՛ս, ումճէտ ուամճոճ 5, Վճռաբեկ դատարանի՝ Վերգինե Բեգանյանի գործով 2018 թվականի մարտի 20-ի թիվ ԱՐԴՍ0017/11/16 որոշումը, կետ 15:

12

նն. Ձ։ Ձ

արադարաըննրանաաակաաաւանա ն աաաթ ի: կՅՅ38....

ն 2023 թվականի օգոստոսի 24-ին կայացվել է քրեական վարույթ չՀնախաձեռնելու մասին որոշում":

անկե Օ4Ջ»` 5...

ղրա, 2222 մեմերի ոի

ախն ....-...ատաաար

պարտական ամանաակաաաաանոանաունմում ...

թվականի օգոստոսի 24-ի որոշման դեմ Աարիա անու կողմից ներկայացված բողոքը":

ղրա 22 նների ի

որոշումը Արազ ստացել է 2023 թվականի սեպտեմբերի 12-ին» ն 2023 թվականի սեպտեմբերի 26-ին» վերոնշյալ որոշման ղեմ. րատ

ղրրրրաթթթաթաաա ր ոնասցել Երնան քաղաքի

առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան:

- Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի` 2023 թվականի սեպտեմբերի 29-ի որոշմամբ Աաաա)

ղրրրրրաթթթաաաա ան: բորջի կապակցությամբ

վարույթի հարուցումը մերժվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 301-րդ հոդվածի 1Լին մասի Լին կետով սահմանված պահանջը պահպանված չլինելու հիմքով":

- Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2023 թվականի սեպտեմբերի 29-ի որոշումը Խար

Ամարյան կողմից ստացվել է 2023 թվականի հոկտեմբերի 9-ին» ն նույն օրը օՏե՛ս նյութեր, հատոր 1-ին, թերթեր 16-20:

ւՏե նյութեր, հատոր 1-ին, թերթեր 22-28:

ռ Տես նյութեր, հատոր 1-ին, թերթեր 29-30։

Ց Տե՛ս նյութեր, հատոր 1-ին, թերթ 35:

«Տե՛ս նյութեր, հատոր 1-ին, թերթեր 35-39:

5 Տե՛ս նյութեր, հատոր 1-ին, թերթ 31:

13

վերջինս բողոքը հասցեագրել է Առաջին ատյանի դատարան՝ կցելով բողոքարկման բաց թողնված ժամկետը վերականգնելու ն հարգելի համարելու միջնորդություն»:

- Առաջին ատյանի դատարանի 2023 թվականի հոկտեմբերի 12-ի որոշմամբ ղրրրրրաաաաաաաթթառռաաա ո ն բողոքի

հիման վրա մինչդատական ակտի վիճարկման վարույթի հարուցումը մերժվել է ներկայացուցիչ աաա: 9 իրսվասո դատախազի կողմից բողոքի

մերժման որոշումը ստանալուց հետո մինչդատական ակտը դատարան բողոքարկելու տասնհինգօրյա ժամկետը չպահպանելու հիմքով":

արրրաաթաաաաաթթառառառա ո ոշ"

բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը 2023 թվականի նոյեմբերի 13-ի որոշմամբ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը թողնվել է անփոփոխ":

13. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները զնահատելով սույն որոշման 9-11-րդ կետերում վկայակոչված իրավադրույթների ն արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վերաքննիչ դատարանը անփոփոխ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը հանգել է սխալ եզրահանգման՝ միաժամանակ զրկելով կորան իր իրավունքների ն ազատությունների ենթադրյալ խախտումները վիճարկելու իրական հնարավորությունից, ինչի արդյունքում չի ապահովվել անձի իրավունքների սահմանափակման ն հետապնդվող նպատակի միջն արդարացի

հավասարակշռոությունը:

Այսպես.

Վարույթի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ Նանա կ տարապայման ւնմիրւն':

արարատ 22: մաոմեի 7ի որոշումը

աստ ււո Է 2025 թվականի սեպտեմբերի 12-ին։ 2023 թվականի

սեպտեմբերի 26-ին վերոնշյալ որոշման դեմ ԼՅ ՈՏԱՑ ՅԱ

ասա տ» է ոկայացվել Երնան քաղաքի առաջին ատյանի

6 Տե՛ս նյութեր, հատոր 1-ին, թերթեր 32-34:

Մ Տե՛ս նյութեր, հատոր 1-ին, թերթեր 43-48:

2 Տե՛ս նյութեր, հատոր 2-րդ, թերթեր 50-56:

14

ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան: Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2023 թվականի սեպտեմբերի 29-ի՝ բողոքի հիման վրա վարույթի հարուցումը մերժելու մասին որոշումը Հաազանոու: արարո այոաաունը ստացել է 2023 թվականի հոկտեմբերի 9-ին ն նույն օրը բողոք է ներկայացրել Առաջին ատյանի դատարան՝ կցելով բողոքարկման բաց թողնված ժամկետը վերականգնելու ն հարգելի համարելու միջնորդություն:

Վերոգրյալից ակնհայտ է դառնում, որ լղար նաաոոն ն Անմնծ ւն

արդաագաաաւաաաաաաականաաաաւն աանանամամո։

թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշումը պատշաճ դատարան բողոքարկվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 300-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված 15-օրյա ժամկետի խախտմամբ:

Միննույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ուշադրություն հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ բողոքաբերը վիճարկվող մինչդատական ակտը, այն ստանալուց հետո՝ օրենքով սահմանված ժամկետում, բողոքարկել է Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան: Նշված հանգամանքն ունի առանցքային նշանակություն սույն վարույթի շրջանակներում անձի կողմից բաց թողնված բողոքարկման ժամկետը հարգելի ճանաչելու հարցը լուծելիս, այնքանով, որքանով բողոքաբերը փաստացի իրականացրել է ակտիվ գործողություններ, որոնցով բացահայտել է իր կամահայտնությունը՝ վիճարկվող մինչդատական ակտը բողոքարկելու կապակցությամբ: Սույն դեպքում բողոքաբերը օրենքով սահմանված ժամկետում ներկայացրել է բողոք, սակայն ոչ պատշաճ դատարան: Բողոքը սխալմամբ Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան ուղարկելու վերաբերյալ տեղեկացվելուց անմիջապես հետո` նույն օրը, բողոքաբերը բողոքը ներկայացրել է ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարան, միաժամանակ միջնորդելով բաց թողնված ժամկետը համարել հարգելի, որի պայմաններում բավարար հիմքեր չկան փաստելու, որ պաշտպանը, տվյալ դեպքում, անբարեխղճորեն է գործել ն ըստ այղմ նրա բողոքարկման իրավունքը ենթակա է սահմանափակման:

Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քննարկվող իրավիճակում Առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան ներկայացված բողոքը փաստացի

15

հանդիսացել է այն հարգելի պատճառը, որի պայմաններում անձը բաց է թողել Առաջին ատյանի դատարան բողոք ներկայացնելու սահմանված ժամկետը: Այլ կերպ՝ մինչն Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի` 2023 թվականի սեպտեմբերի 29-ի որոշման կայացումը՝ բողոքաբերը ողջամտորեն չի նախատեսել մինչդատական ակտը ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարան ներկայացնելու անհրաժեշտությունը:

Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ բողոքաբերի կողմից վիճարկվող ակտի բողոքարկման փաստի անտեսումը կհանգեցնի անձի արդար դատաքննության ն դատական բողոքարկման իրավունքների անհարկի սահմանափակման, քանզի սույն պարագայում բողոքաբերի դատական պաշտպանության իրավունքի անխափան իրացումը գերակա է մինչդատական ակտի վիճարկման վարույթի հարուցումը՝ օրենքով սահմանված ժամկետի բացթողնման հիմքով մերժելու օրենսդրական պահանջից:

14. Վերոգրյալի հաշվառմամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրելով, որ յուրաքանչյուր դեպքում դատարանի մատչելիության իրավունքը պետք է լինի իրական ն ոչ պատրանքային, ինչը ենթադրում է, որ անձն իր իրավունքների ու ազատությունների խախտման յուրաքանչյուր դեպքում՝ ողջամիտ

սահմանափակումների պայմաններում, պետք է դատարան դիմելու, իր խախտված իրավունքները ն ազատությունները վերականգնելու իրական հնարավորություն ունենա, ն միաժամանակ առաջնորդվելով բողոքաբերի կողմից պատշաճ վարքագիծ

դրսնորելու հանգամանքով, գտնում է, որ բողոքաբերի՝ դատական պաշտպանության արդյունավետ միջոցների ն դատարանի մատչելիության սահմանադրական իրավունքի ապահովման հրամայականով պայմանավորված՝ Վերաքննիչ դատարանի հետնությունները՝ Առաջին ատյանի դատարանի՝ ազար նկի: արատաւոր մներ հիմքով վարույթի

հարուցումը մերժելու վերաբերյալ որոշումն անփոփոխ թողնելու մասին, իրավաչափ համարվել չեն կարող:

15. Այսպիսով, ընդհանրացնելով վերոգրյալը, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ արդար դատաքննության իրավունքի մասնավոր տարրը համարվող դատարանի մատչելիության իրավունքի ապահովման տեսանկյունից, սույն վարույթի

16

փաստական հանգամանքների պայմաններում, Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը աաա...

լինելու հիմքով վարույթի հարուցումը մերժելու մասին չի կարող իրավաչափ համարվել, ուստի Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տրպիոյքո: րարրարախախախխ»ռխ,աա րո ոճեր. մասին Վերաքննիչ

դատարանի որոշումը նս հիմնավոր չէ:

16. Ամփոփելով` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն վարույթով ստորադաս դատարանները թույլ են տվել դատական սխալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 172-րդ հոդվածի պահանջի խախտում, որն իր բնույթով էական է, քանի որ հանգեցրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 23-րդ հոդվածով նախատեսված դատական պաշտպանության ապահովման սկզբունքի խախտման, ինչն ազդել է վարույթի ելքի վրա ն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի համաձայն` հիմք է ստորադաս դատարանների դատական ակտերը բեկանելու ն վարույթն Առաջին ատյանի դատարան՝ նոր քննության փոխանցելու համարտ: Նոր քննության ընթացքում, Առաջին ատյանի դատարանը պետք է մինչդատական ակտի վիճարկման վարույթի հարուցման հարցը քննարկի՝ գործող իրավակարգավորումների համատեքստում:

17. Ելնելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Հայաստանի Շանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163-րդ, 17-րդ հոդվածներով ն Շայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 33-րդ, 34-րդ, 264-րդ, 281-րդ, 352-րդ, 359-րդ, 361363-րդ ն 400-րդ հոդվածներով` Վճռաբեկ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

Լ ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարանի՝ 2023 թվականի հոկտեմբերի 12-ի որոշումը ն այն անփոփոխ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարանի՝ 5 Տե՛ս, Վճռաբեկ դատարանի՝ Հրայր Հովսեփյանի գործով 2020 թվականի մայիսի 25-ի թիվ ԵԴ/0426/11/8. ն Ավաթ Ամինի գործով 2023 թվականի հունվարի 25-ի թիվ ԵԴ/0752/06/22 որոշումները:

17

2023 թվականի նոյեմբերի 1-ի որոշումը բեկանել ն վարույթը փոխանցել ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարան՝ նոր քննության:

2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը:

՞Նախագահող՝ Դ.ՎԵՔԻԼՅԱՆ

Դատավորներ՝ Ա.ԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆ

Ս.ՉԻՋՈՅԱՆ