ՍՈՒՐԵՆ ԹՈՐՈՍՅԱՆԻ ԱՆՀԱՏԱԿԱՆ ԴԻՄՈՒՄԻ ԸՆԴՈՒՆԵԼԻՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՍԱՀՄԱՆԱԴՐԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ԴԱՏԱԿԱՆ ԿԱԶՄԻ ՈՐՈՇՈՒՄ

ԱՆՀԱՏԱԿԱՆ ԴԻՄՈՒՄԻ ԸՆԴՈՒՆԵԼԻՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ

Քաղ. Երևան 28 փետրվարի 2020 թ.

Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական դատարանի

դատական կազմը`

Նախագահությամբ Ա. Գյուլումյանի

Անդամակցությամբ Ա. Խաչատրյանի

Հ. Նազարյանի

Քննության առնելով Սուրեն Թորոսյանի անհատական դիմումի

ընդունելիության հարցը,

ՊԱՐԶԵՑ.

1. Սուրեն Թորոսյանը դիմել է Սահմանադրական դատարան (դիմումը Սահմանադրական դատարան է մուտքագրվել 2020 թվականի փետրվարի 18-ին) խնդրելով. «Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին» ՀՀ օրենքի 13-րդ հոդվածի 1-ին մասը ճանաչել ՀՀ Սահմանադրության 28-րդ և 29-րդ հոդվածներին հակասող և անվավեր, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 8-րդ գլուխը օպերատիվ-հետախուզական գործունեություն իրականացնող մարմինների աշխատակիցների և այդ մարմինների հետ համագործակցող անձանց կողմից կատարած հանրորեն վտանգավոր արարքների հանցավորությունը բացառող հանգամանքի նախատեսված չլինելու մասով ճանաչել ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ, 72-րդ և 75-րդ հոդվածներին հակասող և անվավեր»:

2. Դիմողը գտնում է, որ «Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին» օրենքի վիճարկվող դրույթը, հանցագործության կատարման համար քրեական պատասխանատվությունից ազատվելու երաշխիք նախատեսելով միայն օպերատիվ-հետախուզական գործունեություն իրականացնող մարմինների հետ համագործակցող անձանց համար և ոչ այդ մարմինների աշխատակիցների համար, վերջինների նկատմամբ խտրական վերաբերմունքի դրսևորում է և խախտում է օրենքի առջև ընդհանուր հավասարության սահմանադրական իրավունք-սկզբունքը: Դիմողի համոզմամբ օրենքի առջև բոլորի հավասարության սահմանադրական պահանջը ենթադրում է օրենքի կիրառման արդյունքում բոլորի համար իրավական նույնակարգ հետևանքների առաջացում և ձևականորեն հավասար սուբյեկտների նկատմամբ օրենքի միատեսակ կիրառում: Ըստ դիմողի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 8-րդ գլուխը սահմանում է հանցավորությունը բացառող հանգամանքների, իսկ 11-րդ գլուխը նախատեսում է քրեական պատասխանատվությունից ազատելու դեպքերի սպառիչ ցանկը, որոնցից ոչ մեկում առկա չէ որևէ դեպք կամ հանգամանք, որը կարտացոլեր վիճարկվող օրենքի 13-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված երաշխիքը, ինչն անհրաժեշտ է դիտարկել որպես Սահմանադրությանը հակասող քրեական օրենքի բաց: Մասնավորապես, դիմողը նշում է, որ օպերատիվ-հետախուզական գործունեությունը կարգավորող օրենքը պարունակում է քրեաիրավական հարաբերություններ կարգավորող իրավադրույթ, որը, սակայն, իր ընդունման պահից առ այսօր չի ընդգրկվել ՀՀ քրեական օրենսգրքում, ինչը պարտադիր է նկատի ունենալով քրեաիրավական և սահմանադրական օրինականության սկզբունքը: Դիմողի կարծիքով օպերատիվ-հետախուզական գործունեություն իրականացնող մարմինների աշխատակիցներն իրենց ծառայողական պարտականությունները կատարելիս ողջամտորեն կարող են հայտնվել այնպիսի իրավիճակում, որի պայմաններում հանրորեն վտանգավոր որոշակի արարքների կատարումը վերջիններիս կողմից անխուսափելի է: Ըստ դիմողի օրենսդիրն ընտրել է օպերատիվ-հետախուզական գործունեություն իրականացնող մարմինների աշխատակիցների և այդ մարմինների հետ համագործակցող անձանց համար քրեական պատասխանատվությունից ազատող իրավադրույթ սահմանելու ճանապարհը, սակայն դրա հստակ իրավական մեխանիզմը չի նախատեսել: Դիմողը գտնում է, որ օպերատիվ-հետախուզական գործունեությամբ զբաղվող անձի համար քրեական պատասխանատվությունից ազատվելու և իր կարգավիճակում գործելու ընթացքում համապատասխան նորմատիվային պատվիրանների ամբողջական բացակայությունը հաստատում է օրենսդրական բացի առկայությունը, որը սակայն իրավակիրառ պրակտիկայում հաղթահարման ենթակա չէ: Ըստ դիմողի վիճարկվող օրենքի 13-րդ հոդվածով երաշխավորվող և նկարագրված արարքում հանցավորությունը բացառող հանգամանքի ամրագրված չլինելը ՀՀ քրեական օրենսգրքում հանդիսանում է իրավակարգավորման թերություն, այլ ոչ օրենսդրի կամք:

3. Ելնելով դիմումի և կից ներկայացված դատական ակտերի ուսումնասիրությունից, Սահմանադրական դատարանի դատական կազմը գտնում է, որ սույն անհատական դիմումով գործի քննությունը ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ. Սահմանադրության 169-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետի և «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքի 69-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն Սահմանադրական դատարան կարող է դիմել (անհատական դիմում ներկայացնել) յուրաքանչյուր ոք (ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձ) կոնկրետ գործով, երբ առկա է դատարանի վերջնական ակտը, սպառվել են դատական պաշտպանության բոլոր միջոցները և վիճարկում է այդ ակտով իր նկատմամբ կիրառված նորմատիվ իրավական ակտի դրույթի սահմանադրականությունը, ինչը հանգեցրել է Սահմանադրության 2-րդ գլխում ամրագրված իր հիմնական իրավունքների և ազատությունների խախտման հաշվի առնելով նաև համապատասխան դրույթին իրավակիրառ պրակտիկայում տրված մեկնաբանությունը: «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքի 69-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն անհատական դիմումներով գործի քննությունը մերժվում է նաև այն դեպքերում, երբ դիմողը չի սպառել դատական պաշտպանության բոլոր միջոցները: Սահմանադրական դատարանի դատական կազմն արձանագրում է, որ դիմողը համարում է, որ իր նկատմամբ անհրաժեշտ էր կիրառել «Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին» օրենքի վիճարկվող դրույթը, մինչդեռ նման հարց նրա կողմից չի բարձրացվել ո´չ ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում, ո´չ էլ վերաքննիչ քրեական դատարանում և, հետևաբար, չի սպառել դատական պաշտպանության բոլոր միջոցները: Դիմումին կից ներկայացված դատական ակտերից հետևում է, որ դիմողն ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի և քրեական վերաքննիչ դատարանում ոչ թե բարձրացրել է օպերատիվ-հետախուզական գործունեություն իրականացնելու հիմքով իր քրեական հետապնդման ենթակա չլինելու հարցը, այլ հերքել է իրեն մեղսագրվող արարքի կատարման փաստը: Օրենսդրական բացի առումով վիճարկելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 8-րդ գլխի սահմանադրականությունը դիմողը փաստացի կատարել է վերացական սահմանադրական վերահսկողությանը բնորոշ հարցադրումներ չհանդիսանալով վերացական սահմանադրական վերահսկողության սուբյեկտ: «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքի 29-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի համաձայն Սահմանադրական դատարանի կողմից անհատական դիմումի հիման վրա գործի քննությունը մերժելու հիմք է, եթե դիմողն իրավասու չէ տվյալ հարցով դիմելու Սահմանադրական դատարան: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքի 29-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով և 69-րդ հոդվածի 5-րդ մասով Սահմանադրական դատարանի դատական կազմը

ՈՐՈՇԵՑ.

Սուրեն Թորոսյանի անհատական դիմումով գործի քննությունը մերժել:

Նախագահող

Անդամներ

28 փետրվարի 2020 թվականի

ՍԴԴԿՈ-12