Վարդիկյան — ԵԴ/1386/06/22

Բ ք Էր

/7 7 ՀԱԱՀԵւ : Ն

(ՀԲ, է ԵԴ/1386/06/22

Աճ թ: Ա - ՀՆ )

ւ ՍՈՑԷ: ՇՏ:

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Երնան քաղաքի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Տ.Մուրադյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Լ.Աբգարյան

11 հունիսի 2025 թվական ք.Երնան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան) նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով մեղադրյալ Հարություն Զաքարի Վարդիկյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2023 թվականի փետրվարի 13-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Պողոսյանի հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը,

2

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

1 ՀՀ քննչական կոմիտեի Երնան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն ն Նորք Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնում, 2022 թվականի նոյեմբերի 15-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 13741022 քրեական վարույթը:

2022 թվականի նոյեմբերի 16-ի որոշմամբ Հարություն Զաքարի Վարդիկյանը ձերբակալվել է՝ հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով:

2022 թվականի նոյեմբերի 17-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով, նախաձեռնվել է թիվ 13744022 քրեական վարույթը ն միացվել թիվ 13741022 քրեական վարույթին:

2022 թվականի նոյեմբերի 17ին Հարություն Վարդիկյանի նկատմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:

2. Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի (այսուհետ՝ նան Առաջին ատյանի դատարան|՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 18-ի որոշմամբ ՀՇ.Վարդիկյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին նախաքննության մարմնի միջնորդությունը մերժվել է:

3. ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նան՝ Վերաքննիչ դատարան) 2023 թվականի փետրվարի 13ի որոշմամբ դատախազի բողոքը մերժել է՝ Առաջին ատյանի դատարանի վերոգրյալ որոշումը թողնելով անփոփոխ:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Պողոսյանը հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոք է բերել, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2023 թվականի ապրիլի 4-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ ն սահմանվել է վճռաբեկ բողոքի քննության գրավոր ընթացակարգ:

Յ

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

5. Բողոքի հեղինակը, ներկայացված հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքում մեջբերելով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի ն Վճռաբեկ դատարանի՝ հիմնավոր կասկածին վերաբերող դիրքորոշումներ, նշել րլթ9է, որ ստորադաս դատարանները սխալ են մեկնաբանել խափանման միջոցի կիրառման իրավաչափության պայմանների վերաբերալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված իրավակարգավորումները, ինչի արդյունքում թույլ են տվել դատական սխալ: Մասնավորապես, բողոքաբերը նշել է, որ Հ'«Լարդիկյանին մեղսագրվող հանցագործությանը վերջինիս առնչությունն ակնհայտորեն բխում է ԱԲազոյանի ցուցմունքից, որով նա նշել է, որ իր մոտ հայտնաբերված թմրամիջոցը ձեռք է բերել Հ.Վարդիկյանից: Ավելին, նշված ցուցմունքը Ա.Բազոյանը պնդել է նան Հ.Վարդիկյանի հետ առերես հարցաքննության ընթացքում: Միննույն ժամանակ, Հ.Վարդիկյանն իր ցուցմունքով չի հերքել թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությանն իր առնչությունը:

Ստորադաս դատարանները կալանքի իրավաչափության վարույթի

շրջանակներում վերլուծել են վարույթի ընթացքում ձեռք բերված ապացույցները, որի արդյունքում գնահատե են Հ.Վարդիկյաանին ներկայացված մեղադրանքի հիմնավորվածությունը, մինչդեռ հիմնավոր կասկածի առկայությունը գնահատելիս, անձին կալանավորելու միջնորդությամբ ներկայացված փաստերի ու տեղեկությունների հաշվառմամբ, անհրաժեշտ է հաստատել միայն կասկածվող անձի օբյեկտիվ կապը ենթադրյալ հանցագործության հետ:

Վերոգրյալի հիման վրա, բողոքաբերը գտել է, որ Հ«Վարդիկյանին մեղսագրված հանցագործութան կատարման մեջ հիմնավոր կերպով կասկածելու վերաբերյալ փաստական տվյալների անբավարարության մասին ստորադաս դատարանների հետնությունն իրավաչափ չէ:

6. Վերոգրյալի հիման վրա, բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել ստորադաս դատարանների դատական ակտերը ն կայացնելով դրանց փոխարինող դատական ակտ` բավարարել Հարություն Վարդիկյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես

4

խափանման միջոց կիրառելու մասին վարույթն իրականացնող մարմնի միջնորդությունը:

Վճոաբեկ բողոքի պատասխանը.

7. «Շարությոն Վարդիկյանի պաշտպան ՋԶ.Սակովան վճռաբեկ բողոքի պատասխանում նշել է, որ ստորադաս դատարաններն իրավաչափորեն արձանագրել են, որ մեղսագրվող արարքին Հ.Վարդիկյանի առնչության վերաբերյալ հիմնավոր կասկածը բացակայում է, քանի որ ԱԲազոյանի ցուցմունքից բացի որնէ այլ փաստական տվյալ այդ կապակցությամբ չի ներկայացվել: Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանի որոշումը կայացնելուց հետո մինչն դրա բողոքարկումը անցել է շուրջ 2 ամիս, որի ընթացքում հիմնավոր կասկածը հաստատող որնէ նոր փաստական տվյալ ձեռք չի բերվել:

8. Վերոգրյալի հիման վրա, պաշտպան Զ.Սակովան խնդրել է ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Պողոսյանի կողմից ներկայացված վճռաբեկ բողոքը մերժել:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

9. Հարություն Վարդիկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում` այն արարքի համար, որ «(..) (Ն/ա խախտելով «Թմրամիջոցների ն հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 1րդ հոդվածի 2րդ կերի պահանջը, այն Ի չունենալով ըժշկական նպատակներով կամ գ րժմնկի նշանակմամի թմրամիջոցների ն հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու, այսինքն` թմրամիջոց պատրասվելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, փոխադրելու կամ առաքելու թույլվվություն, քննությամբ չպարզված ժամանակահապտվածում ն հանգամանքներում իրացման նպատակով ձեռք է բերել չպարզված քանակության «Մեթամֆերամին» տեսակի թմրամիջոց ն պահել իր մոտ: Այնուռհետն իր հանցավոր մտադրությունն իրագործելու նպատակով՝ այն վաճառելու մրադրությամբ պայմանավորվածություն է ձեռք բերել Արսեն Բազոյանի հետ ն համաձայն ձեռք բերված պայմանավորվածությաւն 2022թ. նոյեմբերի 14-ին՝ ժամի 15:00-ի սահմաններում, Երնան քաղաքի Սուրբ Գրիգոր

5

Լուսավորիչ եկեղեցու հարնանությամբ հանդիպելով Արսեն Դուրիկի Բազոյանին, վերջինցս ստանացել Լ 23.000 ՀՀ դրամ, որի դիմաց էլ վաճառել է խոշոր չափերի՝ 0.35 գրամ հատարատուն քաշով «Մեթամֆետամին» վփեսակի թմրամիջոց, որն էլ հայտնաբերվել է 2022թ. նոյնմբերի 15-ին ոարիկանության Կենտրոնական բաժնում Արսեն Բազոյանի անձնական խուզարկությամի (...)»/:

10. Արսեն Բազոյանի՝ ձերբակալվածի կարգավիճակում տված ցուցմունքի համաձայն՝ իր անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված զանգվածը հանդիսանում է «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց, որն առավել հայտնի է «Կրիստալ» անվանումով, որը 2022 թվականի նոյեմբերի 14-ին՝ ժամը 15.00-ի սահմաններում, Երնան քաղաքի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցու հարնանությամբ գտնվող տարածքում 23.000 ՀՀ դրամի դիմաց ձեռք է բերել իր ծանոթ Շարութիցշ:

10. ` Նշված տեղեկությունները Արսեն Բազոյանը պնդել է Հարություն Վարդիկյանի հետ 2022 թվականի նոյեմբերի 16-ին կատարված առերես հարցաքննության ընացքում::

1. Փորձագետի թիվ 1616 Ք-22 եզրակացության համաձայն՝ փորձաքննությանը ներկայացված ընդհանուր՝ 0,5 գրամ քաշով սպիտակ բյուրեղային զանգվածը հանդիսանում է «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց":

12. Առաջին ատյանի դատարանի որոշման համաճայն՝ «(..) /Հարություն Վարդիկյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 2րդ մասի 3րդ կեմտվ` ապյն ոյտշմամի վկայակոչված` քննիչի միջնորդության մեջ նկարագրված արարքի համար:

Որպես հիշյալ արարքը Հարություն Վարդիկյանի կողմից կատարված լինելու հիմնավոր կասկածը հիմնավորող նյութեր՝ վայսայթն իրականացնող մարմինը վկայակոչել է՝ 1) Արսեն Դուրիկի Բազոյանի որպես ձերբակալված հարցաքննության արձանագրությունը, 2 6դատաքիմիական փորձաքննության թիվ 1616 ։Ք-22 եզրակացությունը, 3) Հարություն Զաքարի Վարդիկյանի որպես ձերբակալված հարցաքննության արձանագրությունը, 4) Հրաչյա Հակորի Հակոբյանի որպես ձերբակալված հարցաքննության արձանագրությունը, 5) ձերբակալվածներ Հարություն

ւՏես նյութեր, հատոր 1, թերթեր 30-31:

ՀՏե՛ս նյութեր, հատոր 1, թերթեր 48-50:

5Տե՛ս նյութեր, հատոր 1, թերթեր 17-19:

«Տե՛ս նյութեր, հատոր 1, թերթեր 53-56:

6

Զաքարի Վարդիկյանի ե Արսեն Դուրիկի Բազոյանի առերես հարցաքննության արձանագրությունը:

Վերոհիշյալ նյութեի ` ուսումնասիրութան ` արդյունքում Դատարանն արձանագրում է, որ բացի Արսեն Բազոյանի վված ցուցմունքից, որնէ այլ փաստական տվյալներ առկա չեն, ոյոնք ուղղակիորեն կմատնանշեն Հարություն ,Զաքարի Վարդիկյանի առնչությունն իրեն վերագրվող ենթադրյալ հանցագործությաւնը:

Հատկանշական է, ոլ, համաձայն միջնորդությանը կից ներկայացված նյութերի՝ Երեան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանում քննվող թիվ ԵԴ/0210/01/22 գործով Արսեն Դուրիկի Բազոյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «ւա խախտելով «Թմրամիջոցների ն հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 3-րդ հողվածը, 1. րդ հոդվածի 2-րդ ն 5 րդ կերերը ն ՀՀ կառավարություն ' 2018 թվականի մարտի 18ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, իրացման նպատաւկով քննությամը դեռես չպարզված ժամանակահապտվեածում ն հանգամանքներում, անհայտ անձից ապօրինի կերպով ձեռք է բերել «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի խմբաքանակ, ապա 2021 թվականի նոյեմբերի Լին՝ ժամի 15:00-ի սահմաններում, նախապես պայմեաւնավորվածության համաձայն Երնան քաղաքի էրեբունի փողոցի վրա տեղակայված «Սմարթ» զբոսայգում հանդիպել է Հարություն Զաքարի Վարդիկյանին ն 10.000 ՀՀ դրամ գումարի դիմաց իրացրել զգալի չափերի' 007 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց, որր հայտնաբերվել է 2021 թվականի նոյեմբերի 6-ին ՀՀ ոարիկանության էրերունու բաժնում կատարված Հարություն Վարդիկյանի անձնական խուզարկությամբ»:

Նման պայմաններում, Դատարանը գտնում է, որ «լասկածը» դեռես չի կարող համարվել ողջամիտ, այն պերք է հիմնված լինի օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված որոշակի փաստական տվյալների վրա, որոնք կվկայեն կատարված արարքին Հարություն Վարդիկյանի առնչությունը, այդպիսք սակայն ներկայումս առկա չեն:

Այսպիսով, նախաքննության մարմնի կողմից Դատարան ներկայացված նյութերով չի հատրապտվում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 2րդ մասի 3րդ կետով նախատեսված հանցավոր արարքին Հարություն Վարդիկյանի առնչվելու հիմնավոր կասկածը: Այսինքն՝ տվյալ դեպքում կասկածն «արժանահավավփ ն բարեխիղճ» չէ, հիմնված չէ օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված անհրաժեշտ ն բավարար

7

փաստական վվյալների վրա: Իսկ երբ բացակայում է հիմնավոր կասկածը, անձի ազատության իրավունքը սահմանավփակելն ինքնին ապօրինի է (...)»:

13. Վերաքննիչ դատարանի որոշման համաձայն` «/...) (Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ավյանի դատարանը, պատշաճ վերլուծության ենթարկելով հիմնավոր կասկաւծի վերաբերյալ իրավանորմերը ն Վճռարեկ դատարանի դիրքորոշումները ե դրա համատնեքարում վարույթն իրականացնող մարմնի միջնորդությանի կից ներկայացված նյութերը` իրավացիորեն արձանագրել 1, որ «կասկածը» դեռես չի կարող համարվել ողջամիտ, այն պետք է հիմնված լինի օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված որոշակի փաստական տվյալների վրա, որոնք կվկայեն կատարված արարքին Հարություն Վարդիկյանի առնչությունը, այդպիսիք սակայն ներկայումս առկա չեն:

Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարաւնի վերոգրյալ հիմնավոր հետնություններին հակադրվելիս Բողոքարերն րատ էությաւն բավարարվել է մեղադրյալ Ա.Բազոյանի կողմից ցուցմունքով ն առերես հարցաքննությամի հայտնած տվյալների վկայակոչմամբ, մինչդեռ Վերաքննիչ դատարանը, շեշտելով, որ նախաքննության փուլում պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմնավորող փաարերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դավապարտումը հիմնավորելու համար, կասկածը հիմնավորելու հաւմար բավարար է հանցագործության հեվ. կասկածվող անձի օրյեկտիվ կապը հատրատող որոշակի տեղեկությունների ու փաստերի առկայությունը, փաստում է, որ հատկապես Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանում քնենվող` Հ.Վարդիկյանի ն Ա.Բազոյանի մասնակցությամիԻ մեկ այ Ր քրեական գործի առկայության, ն Հ.Վարդիկյանին մեղսագրված արարքի հիմնավոր կասկածի առկայության համար հիմք հանդիսացող այլ փատրական փվյալների բացակայության պայմաններում: Բողոքաբերի նշած փաստարկները բավարար չեն արձանագրելու, որ այդպիսիք վյալ դեպքում առկա են ն բավարար են փասրելու, որ Հ.Վարդիկյանն առնչություն ունի իրեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղսագրված արարքին:

Այսինքն` ներկայացված նյութերում բացի Ա.Բազոյանի ցուցմունքներով հայտնած փեղեկություններից առկա չէ որնէ այլ փասրական տվյա, որը թոյլ կտար

5 Տե՛ս նյութեր, հատոր 1, թերթեր 81-89:

8

հաստատված համարել Հ.Վարդիկյանին մեղսագրված արարքին վերջինիս առնչությունը հիմնավորող` «ոյտշակի փաստական տվյալների» բավարարության շեմի, որպիսի հետնությունը բխում է նան ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումներից: Այլ կերպ` թեն ԱԲազոյանի ցուցմունքներով հայտնած տեղեկությունները բովանդակում են մեղադրյալ Հ.Վարդիկյանին մեղսագրված արարքին վերջինիս առնչության վերաբերյալ որոշակի տվյալներ, սակայն դրանք ողջամվտրեն հիմնավորված չեն, չեն հաղթահարում կասկածի արժանահավատության ու բարեխղճության շեմը:

Հեփնաբար բողոքարերի պնդումները՝ հիմնավոր կասկածը հաստատված համարելու վերաբերյալ գործով ձեռք բերված բավարար փաստական տվյալների առկայության մասին, հիմնավոր չեն:

Այսպիսով` Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ բողոքաբերի վկայակոչած հանգամանքներն ինչպես ինքնին, այնպես էլ գործի նյութերից բխող այլ հանգամանքների հետ համակցության մեջ, չեն բովանդակում հիմնավոր կասկածի համար բավարար նվազագույն շեմին համապատասխան փաստական տվյալներ, որոնք հնարավորություն կտան գալ եզրահանգման, որ տվյալ դեպքում Հ.Վարդիկյանը ենթադրարար իրացման նպատակով ձեռք է բերել «Մեթամֆետրամին» փեսակի թմրամիջոց, պահել իր մու, ն խոշոր չափերով վաճառել Արսեն Բազոյանին:

Վերաքննիչ դատարանն արձանագիում է նան, որ թիվ ԵԴ/566/06/22 դատական գործի նյութերում առկա փասվաւկան տվյալների համակցությունը ոչ միայն բավարար չէ հաղթահարելու մեղադրյալ Հ.Վարդիկյանի կողմից իրեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 596-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղսագրված հանցանքը կապտաւրելու հիմնավոր կասկածի ապացուցողական չափանիշի շեմի, այլն չի պարունակում նույնիսկ այնպիսի տեղեկություններ, որոնք թույլ կրան ողջամիտ ն հիմնավոր ենթադրություն կատարել վերոնշյալ դեպքի առնչությամբ մեղադրյալի արարքին փրված իրավական որակման համեմատությամբ իրենց բնույթով առավել| լթ9նվազ ժանրության ենթադրյալ հանցագործությաւն կատարմուն մասին:

Ամփոփելով: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Հ.Վարդիկյանի՝ իրեն մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության կատարման մեջ հիմնավոր կերպով կասկածվելու մասին նյութերի անբավարարության մասին Առաջին ատյանի

9

դատարանի հետնություններն ամբողջովին բխում են ներկայացված նյութերի համակցության պատշաճ ն համալիր վերլուծությունից, հիմնավորված են ն չեն հակասում Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներին (...)»":

1. Երնան քաղաքի Կենտրոն ն Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ռ.Արսենյանի՝ 2023 թվականի մայիսի 10-ի որոշմամբ, Հ.Վարդիկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդումը դադարեցվել է՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի Լին մասի Լին կետի հիմքով: Նան որոշվել է վերջինիս նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի հիմքով՛:

Վճոաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

15. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. հիմնավո՞ր են արդյոք ստորադաս դատարանների հետնություններն այն մասին, որ ներկայացված նյութերը բավարար չեն Հ.Վարդիկյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3րդ կետով նախատեսված հանցագործություն, կատարելու հիմնավոր կասկածի առկայությունը հաստատելու համար:

16. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք ունն անձնական ազավաւթյան իրավունք: Ու ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետեյալ դեպքերում ն օրենքով սահմանված կարգով

(.-.)

4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երը առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հերո անձի փախուստը կանխելու նպատակով (..)»:

6 Տե՛ս նյութեր, հատոր 2, թերթեր 32-36:

7 Տե՛ս նյութեր, հատոր 2, թերթեր 109-120։

10

ՃՇՇ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն՝ «Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը»:

17. Վերահաստատելով ն զարգացնելով կալանավորման պայմաններից «հիմնավոր կասկածի» գնահատման սահմանների վերաբերյալ Վահրամ Գնորգյաւնիծ, Հարություն Խաչատրյանի: գործերով արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանն Իդգար Եղիազարյաւնի գործով ընդգծել է, որ իրավասու մարմինը պետք է ներկայացնի փաստեր կամ տեղեկություններ, որոնք կհամոզեն դատարանին, որ անձ, հիմնավոր կերպով է կասկածվում (մեղադրվում) ենթադրյալ հանցագործության կատարման մեջ: Այսինքն` քրեական հետապնդման մարմինները պետք է ներկայացնեն կասկածը հիմնավորող որոշակի փաստական հանգամանքներ, իսկ դրա վերաբերյալ դատարանի հետնությունները պետք է լինեն պատճառաբանված ն, միննույն ժամանակ, չպետք է պարունակեն իրավական գնահատականներ անձի մեղավորության կամ անմեղության հարցի առնչությամբ»:

Վճոաբեկ դատարանը, ի թիվս այլնի, ընդգծել է հետնյալ հանգամանքները՝

- հիմնավոր կասկածը չի պահանջում կատարված արարքի մեջ մեղադրյալի մեղավորությունն ապացուցող՝ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցման չափանիշին համապատասխան բավարար փաստերի առկայություն, այնուամենայնիվ, «կասկածը» պետք է լինի ողջամիտ, այն պետք է հիմնված լինի օրենքով սահմանված կարգով ձեռքբերված որոշակի փաստական տվյալների վրա (որոնք կվկայեն կատարված արարքին անձի առնչությունը ն դեպքի, իրադարձության համընկնումն այն հանցանքին, որի առերնույթ կատարման մեջ անձը կասկածվում (մեղադրվում) է), իսկ դրա առկայության կամ բացակայության վերաբերյալ դատարանի հետնությունները պետք է լինեն հիմնավորված ն պատճառաբանված,

- մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողություն իրականացնելիս, մասնավորապես` կալանավորման վերաբերյալ միջնորդությունը " Տես Վճռաբեկ դատարանի` Վահրամ Գնորգյանի գործով 2011 թվականի փետրվարի 24ի թիվ ԵԿԴ/0678/06/10 որոշումը, կետեր 20-23:

" Տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Հարություն Խաչատրյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ՏԴՉ/0009/06/11 որոշումը, կետեր 13 ն 15:

« Տես Վճռաբեկ դատարանի՝ Էյգար Եղիազարյանի գործով 2017 թվականի հունիսի 22ի թիվ ԵԱՆԴ/0017/06/16 որոշումը, կետ 14։

1

քննելիս դատարանն իրավասու չէ քննարկման առարկա դարձնելու այնպիսի հարցեր, որոնք դուրս են այդ պահին իր առջն դրված խնդիրների շրջանակից", ուստին հիմնավոր կասկածի առկայությունը ստուգելիս դատարանն իրավասու չէ կանխորոշելու մեղքի հարցը, իրավական գնահատական տալու անձի մեղավորությանը կամ անմեղությանը,։ անմիջականորեն Օ`փաստելու անձ` արարքում հանցակազմի առկայությունը կամ բացակայությունը: Միննույն ժամանակ, դատարանը, վերոգրյալ հարցերի շուրջ իրավական գնահատականներ չտալով, իրավասու է որոշում կայացնել կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ ժամկետը երկարացնելու կամ վերահաստատելու վերաբերյալ քրեական հետապնդման մարմնի ներկայացրած միջնորդությունը մերժելու մասին՝ այն դեպքում, երբ հավաստում է քրեական գործով վարույթը բացառող հանգամանքի առերնույթթ առկայություն ն դրա հնարավոր կիրառելիությունը: Ընդ որում, քրեական գործով վարույթը բացառող այդ հանգամանքի առերնույթ առկայության մասին վկայություն, պետք է լինի ոչ թե ներկայացված նյութերի, այդ թվում՝ ապացույցների՝ գործն ըստ էության քննելու ն լուծելու ժամանակ պահանջվող աստիճանի չափ բազմակողմանի ն խորը վերլուծության արդյունք, այլ այդպիսի վկայությունն պետք է հիմնված լինի ներկայացված նյութերից բխող համեմատաբար ակնհայտ փաստերի վրա (օրինակ՝ արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է անձը, դրա կատարման պահին հանցագործություն չի համարվելշ, կամ որպես մեղադրյալ է ներգրավվել քրեական պատասխանատվության ենթարկվելու տարիքի չհասած անձը, կամ անցել են վաղեմության ժամկետները, ընդունվել է համաներման ակտ ն այլն):

18. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ.

- Հարություն Վարդիկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում` այն բանի համար, որ նա, խախտելով «(Թմրամիջոցների ն հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 1-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում ն ն Տե՛ս, ումմուճ ոանոմ, Վճռաբեկ դատարանի՝ Ներսես Միսակյանի գործով 2009 թվականի ապրիլի 10-ի թիվ ԱՐԴ/0003/11/08 որոշումը:

շ Այդ առումով մանրամասն տես, օրինակ, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Խաչատրյանը ն այլք ընդդեմ Հայաստանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 27-ի վճիոը, գանգատ թիվ աէ Տես Վճռաբեկ դատարանի՝ Էյգար Եղիազարյանի գործով վերը նշված որոշումը, կետ 15:

12

հանգամանքներում, իրացման նպատակով ձեռք է բերել չպարզված քանակության «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց ն 2022 թվականի նոյեմբերի 14-ին՝ ժամը 15:00ի սահմաններում, Երնան քաղաքի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցու հարնանությամբ հանդիպելով Արսեն Դուրիկի Բազոյանին, վերջինիս 23.000 ՀՀ դրամով վաճառել է խոշոր չափերի՝ 0.35 գրամ հաստատուն քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց, որն էլ հայտնաբերվել է 2022 թվականի նոյեմբերի 15-ին՝ ոստիկանութան Կենտրոնական բաժնում Արսեն Բազոյանն անձնական խուզարկությամբ",

- Արսեն Բազոյանը որպես ձերբակալված տված ցուցմունքով հայտնել է, որ իր անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվածը «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց է, որը 2022 թվականի նոյեմբերի 14-ին, 23.000 ՀՀ դրամի դիմաց, ձեռք է բերել իր ծանոթ Շարութից",

- Արսեն Բազոյանը Հարություն Վարդիկյանի հետ կատարված առերես հարցաքննության ընթացքում պնդել է իր կողմից հայտնած տվյալները",

- Փորձագետի թիվ 1616 Ք-22 եզրակացության համաձայն` փորձաքննությանը ներկայացված թվով 4 նրբաթիթեղի փաթեթներում առկա զանգվածը հանդիսանում է «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց»,

-` Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ բացի Արսեն Բազոյանի տված ցուցմունքից, որնէ այլ փաստական տվյալներ առկա չեն, որոնք ուղղակիորեն կմատնանշեն Հարություն Զաքարի Վարդիկյանի առնչությունն իրեն վերագրվող ենթադրյալ հանցագործությանը, հետնաբար տվյա դեպքում կասկածն արժանահավատ ն բարեխիղճ չէ, հիմնված չէ օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված անհրաժեշտ ն բավարար փաստական տվյալների վրաճ,

- Վերաքննիչ դատարանը, անփոփոխ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը, իր հերթին փաստել է որ Հ.Վարդիկյանի՝ իրեն մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության կատարման մեջ հիմնավոր կերպով կասկածվելու վերաբերյալ նյութերի անբավարարության մասին Առաջին ատյանի դատարանի

Կ Տե՛ս սույն որոշման 9-րդ կետը:

5 Տե'ս սույն որոշման 10-րդ կետը:

6 Տե՛ս սույն որոշման 10.1-րդ կետը:

Մ Տե՛ս սույն որոշման 11-րդ կետը:

Թ Տե՛ս սույն որոշման 12-րդ կետը:

Թ

հետնություններն ամբողջովին բխում են ներկայացված նյութերի համակցության պատշաճ ն համալիր վերլուծությունից, հիմնավորված են ն չեն հակասում Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներին»:

19. Նախորդ կետում վկայակոչված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 16-17րդ կետերում մեջբերված իրավադրույթների ն իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ինչպես Առաջին ատյանի դատարանը՝ Հ.Վարդիկյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու վերաբերյալ վարույթն իրականացնող մարմնի միջնորդությունը քննության առնելիս, այնպես էլ Վերաքննիչ դատարանը՝ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը ստուգելիս, պատշաճ իրավական գնահատման չեն ենթարկել|Սյ լ թԿվարույթն իրականացնող մարմնի միջնորդությամբ ներկայացված փաստական տվյալները:

20. Վճռաբեկ դատարանի գնահատմամբ, քննիչի կողմից միջնորդությանը կից ներկայացված ն գործում առկա՝ Ա.Բազոյանի որպես ձերբակալված տված ցուցմունքը, որով վերջինս՝ որպես իր անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված թմրամիջոցը իրացնողի, ուղղակիորեն մատնանշել է Հ.Վարդիկյանին, ԱԲազոյանի ն Հ.Վարդիկյանի առերես հարցաքննության արձանագրությունը, ինչպես նան փորձագետի թիվ 1616 Ք-22 եզրակացությունը, համակցության մեջ դատավարության տվյալ փուլում ողջամտորեն բավարար էին գալու այն եզրահանգման, որ մեղադրյալ Հարություն Վարդիկյանը առնչություն ունի իրեն մեղսագրվող արարքին:

Նման պայմաններում, ստորադաս դատարանների դատողությունները հակասում են սույն որոշման 14-15-րդ կետերում մեջբերված՝ ենթադրյալ հանցանքի կատարման հիմնավոր կասկածի գնահատման չափանիշին՝ դուրս գտնվելով այդ չափանիշի հաղթահարման ողջամիտ հնարավորության ընդհանուր տրամաբանությունից:

Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ նախաքննության մարմնի միջնորդությանը կից ներկայացված տվյալների համակցություն, ողջամտորեն բավարար է գալու այն եզրահանգման, որ մեղադրյալ Հ.Վարդիկյանն առնչություն ունի իրեն մեղսագրվող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքի կատարմանը:

5 Տե՛ս սույն որոշման 13-րդ կետը:

14

2. Վերոգրյալի հաշվառմամբ, Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ ստորադաս դատարանների հետնություններն այն մասին, որ ներկայացված նյութերը բավարար չեն Հ.Վարդիկյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործություն կատարելու հիմնավոր կասկածի առկայությունը հաստատելու համար, հիմնավոր չեն:

Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ անձին մեղսագրված արարքի իրավական գնահատականի հետագա փոփոխությունը, անգամ վերջինիս նկատմամբ քրեական հետապնդման դադարեցումը՝ իրեն մեղսագրված արարքը կատարած չլինելու հիմքով, կամ արդարացման դատավճռի կայացումը, ինքնին հիմք չեն փաստելու, որ անձին մեղսագրված արարքը կատարելու հիմնավոր կասկածն ի սկզբանե անհիմն է եղել:

22. Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ սույն վարույթով Առաջին ատյանի դատարանը՝ դատական ակտ կայացնելիս, իսկ Վերաքննիչ դատարանը՝ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումն անփոփոխ թողնելով, թույլ են տվել դատական սխալ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ հոդվածով սահմանված սկզբունքի խախտում, ինչը նույն օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի համաձայն, հիմք է ստորադաս դատարանների դատական ակտերը բեկանելու համար: Սակայն հաշվի առնելով, որ սույն գործով Հ.Վարդիկյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվել է՛՛, բողոքարկված դատական ակտը չի կարող բեկանվել, քանի որ եղել է ժամանակավոր ն սույն որոշումը կայացնելու պահին կորցրել է իր իրավական նշանակությունը: Հետնաբար, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ստորադաս դատարանի դատական ակտը պետք է թողնել անփոփոխ՝ հիմք ընդունելով սույն որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները:

Ելնելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163րդ ն 17րդ հոդվածներով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 34-րդ, 264-րդ, 28-րդ 361-րդ, 363րդ ն 400-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը

25 Տե՛ս սույն որոշման 14-րդ կետը:

5

ՈՐՈՇԵՑ

Մեղադրյալ Հարություն Զաքարի Վարդիկյանի վերաբերյալ Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 18-ի որոշումը ն այն անփոփոխ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2023 թվականի փետրվարի 13-ի որոշումը թողնել անփոփոխ՝ հիմք ընդունելով Վճռաբեկ

դատարանի որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները:

Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը:

՞Նախագահող՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

Դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ