Համբարձումյան — ԵԴ/0058/01/20

21 ԵԴ/0058/01/20

(Ախ

ՆԱՅՔ

ետք. )

ՀԱՑ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Երնան քաղաքի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Մ.Մարտիրոսյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Մ.Մելքոնյան

դատավորներ՝ Լ.Հովհաննիսյան

Ս.Համբարձումյան

2 փետրվարի 2026 թվական ք.Երնան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ

Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

ԱՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Արսեն Դավթի Համբարձումյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի հուլիսի 30-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Լ.Գրիգորյանի վճռաբեկ բողոքը,

2

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

1. 2020 թվականի փետրվարի 5-ին Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանում ստացվել է թիվ "5" քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Արսեն Դավթի Համբարձումյանի՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգիրք) 179-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 34-184-րդ հոդվածի 2-րդ մասի Լին ն 2-րդ կետերով:

Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2021 թվականի սեպտեմբերի 10-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Արսեն Համբարձումյանի նկատմամբ հայտարարվլ է հետախուզում քննությունից թաքնվելու պատճառաբանությամբ, իսկ 2022 թվականի մարտի 17-ի որոշմամբ քրեական գործի վարույթը կասեցվել է:

12. Երեան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նան Առաջին ատյանի դատարան) 2023 թվականի հունիսի 30-ին որոշում է կայացրել քրեական գործի կասեցված վարույթը վերսկսելու ն հեռակա վարույթ իրականացնելու մասին:

2. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2023 թվականի դեկտեմբերի 20-ի դատավճռով Արսեն Դավթի Համբարձումյանը մեղավոր է ճանաչվել 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝ նան ՀՀ քրեական օրենսգիրք) 256-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով ն 44-259-րդ հոդվածի 2-րդ մասի Լին կետով (արարքի կատարման պահին գործող ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 178-րդ հոդվածի Լին մասով ն 34-184-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով):

Նույն դատավճռով Ա.Համբարձումյանը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 1Լին մասով ն 255րդ հոդվածի 1Լին մասով ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից` վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու պատճառաբանությամբ, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-259-րդ հոդվածի 2-րդ մասի Լին կետով վերջինիս նկատմամբ արարքի կատարման պահին գործող ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 34-184-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի սանկցիայով պատիժ

3

է նշանակվել ազատազրկում 1 (մեկ) թ 5տարի 6 (վեց ամիս ժամկետով: «Էրեբունի-Երնանի հիմնադրման 2800-ամակ ն Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ օրենքի (այսուհետ՝ նան Շամաներման մասին օրենք) 2րդ հոդվածի Լին մասի Լին կետի կիրառմամբ՝ մեղադրյալ Ա.Համբարձումյանն ազատվել է նշանակված պատժից:

Յ. Դատախազի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նան Վերաքննիչ դատարան)` 2024 թվականի հուլիսի 30-ի որոշմամբ բողոքը մերժել է՝ անփոփոխ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2023 թվականի դեկտեմբերի 20-ի դատավճիռը:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Լ.Գրիգորյանը ներկայացրել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2025 թվականի մայիսի 23-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ, ն սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, փաստարկները ն պահանջը.

Վճոաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստարկներով.

5. Բողոքի հեղինակը փաստարկել է, որ ստորադաս դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի էական խախտում, որն ազդել է վարույթի ելքի վրա, մասնավորապես չեն պահպանվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ ն 91-րդ հոդվածների պահանջները, ինչպես նան սխալ են մեկնաբանվել Համաներման մասին օրենքի 2-րդ հոդվածի 10-րդ մասի 3-րդ կետի դրույթները:

Ի հիմնավորումն վերոնշյալի՝ բողոք բերած անձը փաստել է, որ ստորադաս դատարաններն անտեսել են այն հանգամանքը, որ սույն գործով մեղադրյալ Ա.Համբարձումյանը 2018 թվականի հունվարի 9-ից գտնվել է հետախուզման մեջ ն մինչն 2019 թվականի փետրվարի 1-ը ներառյալ կամովին չի ներկայացել քրեական հետապնդման մարմին, այլ 2019 թվականի հունվարի 9-ին ոստիկանության ծառայողների կողմից բերման է ենթարկվել, ինչը Համաներման մասին օրենքի 2-րդ հոդվածի 10-րդ մասի 3-րդ կետի համաձայն` վերջինիս նկատմամբ համաներման կիրառումը բացառող հանգամանք է:

4

5.1. Բողոքաբերը անդրադառնալով ստորադաս դատարանների այն

դատողությանը, որ բավարար տեղեկություններ չեն ներկայացվել առ այն, որ 2019 թվականի փետրվարի Լի դրությամբ Ա.Համբարձումյանը գտնվել է հետախուզման մեջ, ընդգծել է, որ կոնկրետ դեպքում էականը ոչ թե վերջինիս՝ 2019 թվականի փետրվարի Լի դրությամբ հետախուզման մեջ գտնվելու կամ չգտնվելու հանգամանքն է, այլ այն, որ նա մինչն Համաներման մասին օրենքի ուժի մեջ մտնելը գտնվել է հետախուզման մեջ ն մինչն 2019 թվականի փետրվարի 1-ը ներառյալ կամովին չի ներկայացել քրեական հետապնդման մարմին:

6. Շիմք ընդունելով վերոշարադրյալը՝ բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2024 թվականի հուլիսի 30-ի որոշումը՝ կայացնելով դրան փոխարինող դատական ակտ:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

7. Նախաքննության մարմնի՝ 2018 թվականի հունվարի 9-ի որոշմամբ, թիվ ՅՅ» քրեական գործով Արսեն Համբարձումյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում:

8. Անձին բերման ենթարկելու մասին 2019 թվականի հունվարի 9-ի արձանագրության համաձայն՝ Արսեն Համբարձումյանը, 2019 թվականի հունվարի 9-ին, ՀՀ ոստիկանության անձնագրային ն վիզաների վարչությունից բերման է ենթարկվել ՀՀ ոստիկանության Երնան քաղաքի վարչության Մաշտոցի բաժին»:

9. Առաջին ատյանի դատարանը, Ա.Համբարձումյանին մեղավոր ճանաչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 255-րդ հոդվածի Լին մասով ն 44-259-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով (արարքի կատարման պահին գործող ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 178-րդ հոդվածի Լին մասով ն 34184րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով) հաստատված է համարել հետնյալ փաստերը. «(..) Առսեն Դավթի Համբարձումյանը 2017թ. հունիսի 10-ին, Երնան քաղաքի "որ " հասցնում գործող «""""" «Ե «ԿԻ «թ: ՍՊ ընկերության հեր խ դեմա ընկերության տնօրեն ՎԳ-ի, կնքել է ւՏե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 1-ին, թերթ 96:

7 Տե'ս վարույթի նյութեր, հատոր 2-րդ, թերթ 245:

5

տրանսպորտային միջոցի վարձակալության պայմանագիր, համաձայն որի՝ 15.000 (տասնհինգ հազար) ՀՀ դրամ օրավարձով մինչն 2017թ. հունիսի 20ր նրա տիրապետմանն է հանձնվել «"" "Յ». մակնիշի, ՞" "" "` հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան: ԱՀամբարձումյանը նշված ավտոմեքենան պայմանագրով նախավզեսված ժամկետի ավարտին չի ներկայացրել ընկերություն ն յուրացնելով իր վարահությանը հանձնված, այդ ավտոմեքենայի վրա աոկա, զգալի չափերի` 25.000 (քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամ արժողության մարտկոցը, 30.000 (երեսուն հազար) ՀՀ դրամ արժողության հետնի թափալրգելը ն ավտոմեքենայի վիա տեղադրված 70.000 (յոթանասուն հազար) ՀՀ դրամ արժողության «Ջի Փի Էս» սարքըի` այն կայանել է Հ" «ոու շրջանում գտնվող """"ո ոսկու բազմամետաւղային հանքավայրի շրջակայքում գործող հաւցատան տարածքում, որն էլ այդ վիճակում 2017թ. դեկտեմբերի 27-ին հայտնաբերվել Լէ ՎԳ-ի կողմից:

Բացի այդղ՝ Արսեն Համբարձումյանը խարնությամբ ն վարահությունը չարաշահելու եղանակով զգալի չափերով ուրիշի գույքի հափշվակություն կատարելու միասնական դիտավորությամբ, հանցավոր 6ճՃճանապարհով ֆինանսական միջոցներ ձեռք բերելու շահադիտական նպատակով, նախքան հափշտակության առարկան իր փիրապետման տակ անցնելը նպավաւկ ունենալով ապօրինի փիրանալու ն չվերադարձնելու այն՝ օգտվել է իր ն ԱՀ-ի միջն առկա փոխադարձ մտերիմ հարարերություններից ն չարաշահելով վերջինիս վափահությունը՝ ներգործել նրա գիտակցության ու կամքի վրա, ինչը դրսնորվել է ԱՀ-ի հետ համատեղ ըրիզնես սկսելու կեղծ առաջարկություն ն խոտրում տալով Դրանից հետո իր հանցավոր մտադրությունն ։իրականացնելու ն Ա.Հ.-ին մոլորության մեջ գցելու նպատակով դիտավորյալ

խելաթյուրելով իրական, ճշմարիտ փաստերը՝ 2017 թվականի դեկտեմբեր ամսվա ընթացքում Արսեն Համբարձումյան, պահանջլ Լ ԱՀ-ից, որպեսզի վերջինս իր անվամի «ԲԻ» 88 «թո. «» Ուվկ կ «Իր»: Փբ

ընկերություններում ձնակերպի վարկեր: Ի ակզրբաննե համատեղ բիզնես սկսելու նպատակի իսպառ բացակայության պայմաններում, նույն ժամանակահավվածում՝ 2017 թվականի դեկտեմբեր ամսվա ընթացքում, մեղադրյալ Արսեն Համբարձումյանը մտւժղ ԱՀնից քարացել է ձնեակերպված վարկերի արդյունքում

6

փրամադրված բանկային քարվերն ու դրանց ծածկագրերը, որոնցից կանխիկացում կատարելու եղանակով հափշտակել է ԱՀ-ին պատկանող զգալի

չափերի` ընդհանուր 446.860 (չորս հարյուր քառատոնվեց հազար ութ հարյուր վաթսուն) ՀՀ դրամ գումարը:

Բացի այղ՝ Ա.Համբարձումյանը, րսփ իր ընկալման զրկված լինելով վարորդական իրավունքից, 2016թ. հունվարի 1-ին, Ա.Խ-ին

պատկանող ե «"" Հ» ԱՓԲ ընկերությունում ապահովագրված «""" ՅՅ» մակնիշի, "" "" հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով,

Երեան-Երասխ ավտոճանապարհին գտնվղ «""» .. գազալցակայանի

հարնանությամբ ավտովթարի ենթարկվելու մասին տեղեկացրել է իր ծանոթ Հ.Հ.-ին, ով ժամանել է պատահարի վայր: Արսեն

Համբարձումյանը լինելով ճանապարհատրանսպորտային պատահարի մեղավոր կողմ ն գիվաւկցելով վարորդական իրավունքից զրկված լինելու պարագայում որպես վարորդ ներկայանալու դեպքում ապահովագրական ընկերությաւն կողմից վտւժող կողմին պատճառված գույքային վնասի հատուցումն իրականացնելուց հեվտ, հետադարձ պահանջի իրավունքով փոխհատուցվող գումարն իրենից պահանջելու հանգամանքը` ՀՀ րո» ԱՓԲ ընկերությանը խոշոր չափերի վնաս

պատճառելու վերաբերյալ նախնական համաձայնություն է ձեռք բերել մեկ այլ անձի հետ, ով, ժամանելով պատահարի վայր՝ ՃՈ ծառայության ն ապահովագրական ընկերության աշխատակիցներին խարնեության եղանակով ներկայացել է որպես ՀՀ: "Թ", մակնիշի, "" "" "` հաշվառման համարանիշի ավտոմնքենայի վարորդ ն ճանապարհատրանսպորտային պատահարի մեղավոր կողմ ու տվել համապատասխան բացատրություն:

Հ Ց ԱՓԲ ընկերություն պատահարից վատմմած վարորդին

կատարել է փոխհատուցում 646.000 (վեց հարյուր քառասունվեց հազար) ՀՀ դրամի չափով, որից հեվտ պարզվել է ճանապարհատրանսպորտային պավաւհարի ժամանակ Արսեն Համբարձումյանի` վարորդական իրավունքից զրկված չլինելու հանգամանքը» 5:

3Տես վարույթի նյութեր , հատոր 6-րդ, թերթեր 119-120:

7

10. Առաջին ատյանին դատարանը, անդրադառնալով մեղադրյալ

Ա.Համբարձումյանի նկատմամբ Համաներման մասին օրենքը կիրառելու հարցին, փաստել է, որ. «/...) Դատարանին բավարար տեղեկություններ չեն ներկայացվել այն մասին, որ 2019թ. փետրվարի Լի դրությամբ Արսեն Համբարձումյանը գտնվել է հետախուզման մեջ:

Վերոգրյալից ելնկով նե հաշվի առնելով որ մեղադրյալ Արսեն

Համբարձումյանն իրեն մեղսագրված արարքները կատարել է մինչն 2018թ. հոկտեմբերի 2Լր, իսկ 2019թ. փետրվարի Լի դրությամբ հերախուզման մեջ չի գտնվել` Դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ 1 (մեկ) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկում նշանակվելու դեպքում նա ենթակա է ազատման պատժից՝ Համաներման մասին վերոհիշյալ օրենքի կիրաոմամի (...)»':

1. Վերաքննիչ դատարանն իր որոշմամբ արձանագրել է հետնյալը. «(..) Վերաքննիչ, դատարանը փաստում է, որ «Էրեբունի-Երնանի հիմնադրման 2800-ամյակի ն Հայաարանի առաջին հանրապետության անկախության հոչակման 100-ամյակի կապակցությամի քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ օրենքի Լին հոդվածը սահմանում է, ոլ. սույն օրենքը կարգավորում է մինչն 2018 թվականի հոկտեմբերի 2Լր ներաոյալ հանցագործություն կատարելու մեջ կասկածվող, մեղադրվող կամ հանցագործություն կատարած անձանց նկատմամբ համաներում հայտարարելու հեվն կապված հարաբերությունները, բացի այդ, նույն օրենքի Լին հոդվածի Լին կետը սահմանում է, որ համաներում: հայտարարելով պավժից պետք է ազավալ՝ առավելագույնը չորս տարի ժամկետով ազատությունից զրկելու հետ կապված պավժի դատապարտված անձանց: Սույն գործով ԱՀամբարձումյանը մեղադրվւմ է ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ա8.04.2003 թվական 184րդ հոդված 2րդ մաստվ նախատեսված

հանցագործության մեջ, որի համար որպես պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 1(մեկ) փարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով: Համաներման օրենքի 2-րդ հոդվածի 10-րդ մասում շարադրված են այն դեպքերը, որոնց առկայության պայմաններում: օրենադիրը բացառել է համաներմուն կիրառումը: Մասնավորապես, համաներման օրենքի 2-րդ հոդվածի 10-րդ մասի 3-րդ կետով օրենսդիրը բացառել է համաներման Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 6-րդ, թերթեր 125-126:

8

կիրառումը ն որպես համաներմաւն կիրաոման սաւհմանափակման նախապայման է նշել մինչն այն օրենքն ուժի մեջ մտնելը հետախուզման մեջ գտնվելը, բացառությամբ այն անձանց, ովքեր 2019 թվականի փետրվարի Լր ներառյալ կամովին կներկայանան քրեական հետապնդման մարմիններ: Մինչդեռ գործի նյութերում, ինչպես իրավացիորեն նշել է Առաջին ատյանի դատարանը, բավարար տեղեկություններ չեն ներկայացվել այն մասին, որ 0102.2019 թվականի դրությաւմը Արսեն Համբարձումյանը զտնվել է հետախուզման մեջ: Հեփտնարար համաներման կիրառման նշված սահմանափաւկումը Ա.Համբարձումյանի նկատմամի կիրառելի չէ, քանի որ գործի նյութերից պարզվում է, որ Ա.Շամբարձումյաւնը 01.02.2019 թվականի դրությամբ չի գտնվել հորախուզման մեջ:

Ամիուխկով վերոշարադրյալը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում |, որ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի ն հիմնավորումների սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի բողոքարկված դատական ակտր բեկանելու ն վերաքննիչ բողոքը բավարարելու իրավաչափ հիմքեր չկան, Առաջին ատյանի դատարանը, ամբաստանյալի նկատմաւմը Համաներման օրենքը կիրառելով թույլ չի փվել զործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, այսինքն՝ բացակայում են վիճարկվող դավաւկան ակտր բեկանելու հիմքերը (...)»':

Վճոաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

12. Մույն գործով Վճռաբեկ դատարանի աոջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. հիմնավորվա՛ծ են արդյոք մեղադրյալ Ա.Համբարձումյանի նկատմամբ Համաներման մասին օրենքի կիրառման արգելքի բացակայության

վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետնությունները:

13. ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Հանցանք կատարած անձն օրենսդիր մարմնի կողմից ընդունվող համաներմեւն ակտով կարող է ազատվել քրնական պավասխանապվությունից, իսկ դավաւպարտյալը կարող է լրիվ կամ մասնակիորեն ազատվել ինչպես հիմնական, այնպես էլ լրացուցիչ պատժից, կամ պատժի չկրած մասր կարող է փոխարինվել ավելի մեղմ պապժեաւպտեսակով, կում կարող է վերացվել դատվածությունը»:

5 Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 7-րդ, թերթեր 85:86:

9

ՃՇՇ քրեական օրենսգրքի 91-րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն` «Ենթադրյալ հանցանք կատարած անձր համաներման մասին օրենքով կարող է ազատվել քրեական պավասխանավվությունից, իսկ դատապարտյալը կարող է լրիվ կամ մասնակիորեն ազատվել ինչպես հիմնական, այնպես էլ լրացուցիչ պատժից, կամ պատժի չկրած մասը կարող է փոխարինվել ավելի մեղմ պատժով, կամ կարող է վերացվել դավվածությունը»:

3... ՃՀամաներման ինստիտուտի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն

իրավական դիրքորոշում է ձնավորել այն մասին, որ համաներումն իրենից ներկայացնում է ինքնուրույն գործող իրավական ինստիտուտ, որի կիրառելիության հիմքում դրված են մի կողմից` ՀՀ քրեական ն քրեական դատավարության օրենսգրքերի համապատասխան հոդվածները, իսկ մյուս կողմից՝ օրենսդիր իշխանության բարձրագույն մարմնի կողմից ընդունվող մարդասիրական բնույթ ունեցող պետաիրավական նորմատիվ ակտը, որով հանցանք կատարած անձինք կարող են ազատվել քրեական պատասխանատվությունից ն պատժից, կամ կարող է մեղմացվել պատիժը, կամ վերացվել դատվածությունը: Համաներման ակտի կիրառումը հնարավոր է դատավարության ցանկացած փուլում: Ընդ որում, համաներման կիրառման սահմանափակումները նախատեսվում են համաներման ակով նե պետ. է պահպանվեն անվերապահորեն: (Մասնավորապես,

անվերապահորեն պետք է պահպանվեն համաներման ակտում նախատեսված այն կանոնները, որոնք սահմանում են անձանց շրջանակը, որոնց նկատմամբ համաներումը կիրառելի չէ, ինչպես նան սահմանում են, թե հանցանք կատարած անձինք ինչ չափով պետք է օգտվեն համաներումից՝ պետք է ազատվեն քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից, կամ կարող է մեղմացվել պատիժը, կամ վերացվել դատվածությունը: Այդ կանոններից շեղումները, այդ թվում՝ նախատեսված համաներման չկիրառումը կամ նախատեսվածից դուրս համաներման կիրառումը կարող են հանգեցնել օրինականութան սկզբունք խախտման ն

կամայականության":

6 Տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Վարուժան Ավետիսյանի գործով 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի թիվ ՍԴ3/0013/01/11, Գարիկ Ղազարյանի գործով 2012 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՏԴ/0088/01/11, Լնոն Խոարիկյանի ն Արտյոմ Ալեքսանյանի գործով 2015 թվականի հունիսի 5-ի թիվ ԵԿԴ/0046/01/14, Արիգ Տիգրանյանի գործով 2019 թվականի նոյեմբերի 7-ի թիվ ԵԴ/0501/01/18, Գրիշա. Նավասարդյանի զործով 2021 թվականի մայիսի 14-ի թիվ ՏԴ/0024/01/18 որոշումները:

10

14. Համաներման մասին օրենքի 1-ին հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «4. Սույն օրենք, կարգավորում է 208 թվականի հոկտեմբերի 2-ր ներառյալ հանցագործություն կատարեու մեջ կասկածվող, մեղադրվող կամ

հանցագործություն կավնարած անձանց նկատմամի համաներում հայտարարելու հետ կապված հարաբերությունները»:

Նույն օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի Լին կետի համաձայն` «Համաներում հայտարարխելով` պատժից ազատել՝ առավելագույնը չորս տարի ժամկետով ազատությունից զրկելու հեր կապված պավժի դատապարտված անձանց (..)»:

Նույն օրենքի 2-րդ հոդվածի 10-րդ մասի 3-րդ կետի համաձայն՝ «Համաներումի չկիրառել (բացառությամի սույն հոդվածի 9րդ ն Արդ մասերով նախատեսված դեպքերի) մինչն այն օրենքն ուժի մեջ մտնելը հետախուզման մեջ գտնվող անձանց նկատմամիը, բացառությամբ այն անձանց, որոնք 2019 թվականի փետրվարի Լր ներառյալ կամովին կներկայանան քրեական հետապնդման մարմիններ, իսկ եթե գործը դամաւրաւնի վարույթում է՝ դափարան (...)»:

14.1. Համաներման ինստիտուտի վերաբերյալ նախկինում արտահայտված իրավական դիրքորոշումների հաշվառմամբ, վերլուծելով Համաներման մասին օրենքի վերը վկայակոչված (կարգավորումները, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ համաներման կիրառելիության համար օրենսդիրը նախ ն առաջ սահմաել է համաներում հայտարարելով պատժց նե քրեական

պատասխանատվությունից ազատելու հիմքերը, պայմանները ն ըստ այդ պայմանների՝ համաներումից օգտվելու սահմանները: Միաժամանակ, Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ վերոգրյալից բացի, օրենսդիրը սահմանել է նան համաներման կիրառելիության որոշակի սահմանափակումներ, որոնք նախատեսված են Համաներման մասին օրենքի 2-րդ հոդվածի 10-րդ մասով, ինքնավար են ն պետք է պահպանվեն անվերապահորեն: Մասնավորապես՝ Համաներման մասին օրենքի 2-րդ հոդվածի 10-րդ մասի 3-րդ կետը սահմանում է, որ համաներումը կիրառելի չէ այն անձանց նկատմամբ, որոնք մինչն տվյալ օրենքն ուժի մեջ մտնելը, այն է՝ մինչն 2018 թվականի նոյեմբերի 6-ը, գտնվել են հետախուզման մեջ: Դրա հետ մեկտեղ վերոնշյալ սահմանափակումն ունի նան բացառություն, որը վերաբերում է այն անձանց, որոնք 2019 թվականի փետրվարի 1-ը ներառյալ կամովին ներկայացել են քրեական հետապնդման մարմիններ, իսկ եթե գործը դատարանի

1

վարույթում է՝ դատարան: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ նշված բացառության նպատակն է շահագրգռել մինչն 20188 թվականի հոկտեմբերի 2-ը ներառյալ ենթադրյալ հանցագործություն կատարած ն հետախուզման մեջ գտնվող անձանց կամովին ներկայանալ համապատասխան վարույթն իրականացնող մարմին ն ազատվել քրեական պատասխանատվությունից ու պատժից:

Փաստորեն, Համաներման մասին օրենքի 2-րդ հոդվածի 10-րդ մասի 3-րդ կետի վերլուծությունից բխում է, որ մինչն Համաներման մասին օրենքն ուժի մեջ մտնելը, այն է՝ մինչն 2018 թվականի նոյեմբերի 6-ը, հետախուզման մեջ գտնվող անձի նկատմամբ համաներում չկիրառելու օրենսդրական սահմանափակումը վերանում է բոլոր այն դեպքերում, երբ անձը մինչն 2019 թվականի փետրվարի 1-ը ներառյալ ն կամովին ներկայանում է քրեական հետապնդման մարմիններ կամ դատարան: Այլ խոսքով՝ հետախուզման մեջ գտնվող անձի նկատմամբ համաներման կիրառման հնարավորությունն առաջանում է այն ժամանակ, երբ վերջինս սահմանված ժամկետի շրջանակում ն կամովին ներկայանում է վարույթն իրականացնող համապատասխան մարմին: Հետնաբար, անձի նկատմամբ Համաներման մասին օրենքի 2-րդ հոդվածի 10-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված սահմանափակման բացակայության մասին հետնության հանգելիս, վարույթն իրականացնող մարմինը պետք է պարզի ոչ թե 2019 թվականի փետրվարի Լի դրությամբ անձի հետախուզման մեջ գտնվելու կամ չգտնվելու հանգամանքը, այլ այն, թե արդյո՛ք վերջինս սահմանված ժամկետի պահպանմամբ ն կամովին է ներկայացել վարույթն իրականացնող համապատասխան մարմին, թե ոչ:

14.2. Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Համաներման մասին օրենքի 2-րդ հոդվածի 10-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված կարգավորման մեջ տեղ գտած քննարկվող բացառությունը կիրառելի է միայն այն անձանց նկատմամբ, որոնք միաժամանակ բավարարում են հետնյալ պայմաններին՝ մինչն Համաներման մասին օրենքն ուժի մեջ մտնելը, այն է՝ մինչն 2018 թվականի նոյեմբերի 6-ը, գտնվել են հետախուզման մեջ, 2019 թվականի փետրվարի 1-ը ներառյալ ներկայացել են քրեական հետապնդման մարմիններ կամ դատարան ն այդ մարմիններ են ներկայացել կամովին:

15. Սույն վարույթի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ.

12

- 2018 թվականի հունվարի 9-ին Ա.Համբարձումյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում՛,

- 2019 թվականի հունվարի 9-ին Ա.Համբարձումյանը բերման է ենթարկվել ՀՀ ոստիկանության Երնան քաղաքի վարչության Մաշտոցի բաժին",

- Առաջին ատյանի դատարանը, անդրադառնալով Ա.Համբարձումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-259-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության համար 1 (մեկ) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկման ձնով նշանակված պատիժը կրելու հարցին, արձանագրել է, որ Առաջին ատյանի դատարանին բավարար տեղեկություններ չեն ներկայացվել այն մասին, որ 2019 թվականի փետրվարի 1-ի դրությամբ Ա.Շամբարձումյանը գտնվել է հետախուզման մեջ, ն գտել է, որ վերջինս Համաներման մասին օրենքի կիրառմամբ ենթակա է պատժից ազատման",

- Վերաքննիչ դատարանը, անփոփոխ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի դեկտեմբերի 20-ի դատավճիռը, իր հերթին փաստել է, որ Համաներման մասին օրենքի 2-րդ հոդվածի 10-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված սահմանափակումն Ա.Համբարձումյանի նկատմամբ կիրառելի չէ, քանի որ վարույթի նյութերից պարզվում է, որ վերջինս 2019 թվականի փետրվարի 1-ի դրությամբ հետախուզման մեջ չի գտնվել":

16. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 13-14.2-րդ կետերում մեջբերված իրավանորմերի ն արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Համաներման մասին օրենքի 2-րդ հոդվածի 10-րդ մասի 3րդ կետով նախատեսված սահմանափակումն Ա.Համբարձումյանի նկատմամբ կիրառելի զինելու ն վերջինիս Համաներման մասին օրենքի հիման վրա պատժից ազատելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետնությունները հիմնավոր չեն: Այսպես՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ Ա.Համբարձումյանը 2018 թվականի հունվարի 9-ից գտնվել է հետախուզման մեջ ն մինչն 2019 թվականի փետրվարի 7 Տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը:

Ց Տե'ս սույն որոշման 8-րդ կետը:

5 Տե՛ս սույն որոշման 10-րդ կետը:

. Տե՛ս սույն որոշման 11-րդ կետը:

3

Լը ներառյալ կամովին չի ներկայացել քրեական հետապնդման մարմիններ, այլ իրավապահ մարմինների կողմից 2019 թվականի հունվարի 9-ին բերման է ենթարկվել: Այլ կերպ՝ Ա.Համբարձումյանը մինչն Համաներման մասին օրենքն ուժի մեջ մտնելը, այն է՝ մինչն 2018 թվականի նոյեմբերի 6-ը, գտնվել է հետախուզման մեջ ն մինչն 2019 թվականի փետրվարի 1-ը ներառյալ կամովին չի ներկայացել քրեական հետապնդման մարմիններ, ինչը բացառում է վերջինիս նկատմամբ Համաներման մասին օրենքի քննարկվող իրավակարգավորմամբ սահմանված բացառության կիրառման հնարավորությունը:

16.1. Ինչ վերաբերում է ստորադաս դատարանների այն դատողությանը, որ Համաներման մասին օրենքի 2-րդ հոդվածի 10-րդ մասի 3-րդ կետով սահմանված սահմանափակումն Ա.Համբարձումյանի նկատմամբ կիրառելի չէ, քանի որ վերջինս 2019 թվականի փետրվարի 1-ի դրությամբ հետախուզման մեջ չի գտնվել, ապա այս առումով Վճռաբեկ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում բողոքաբերի այն փաստարկին, որ տվյալ դեպքում էականը ոչ թե վերջինիս 2019 թվականի փետրվարի Լի դրությամբ հետախուզման մեջ գտնվելու կամ չգտնվելու հանգամանքն է, այլ այն, որ նա մինչն Համաներման մասին օրենքն ուժի մեջ մտնելը գտնվել է հետախուզման մեջ ն մինչն 2019 թվականի փետրվարի 1-ը ներառյալ կամովին չի ներկայացել քրեական հետապնդման մարմին":

Ավելին` Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ ստորադաս դատարանների մոտեցումն ընդունելի համարելու պարագայում ստացվում է, որ բոլոր այն անձինք, որոնք մինչն Համաներման մասին օրենքն ուժի մեջ մտնելը գտնվել են հետախուզման մեջ, կամովին չեն ներկայացել քրեական հետապնդման մարմիններ ն մինչն 2019 թվականի փետրվարի 1ը ներառյալ հայտնաբերվել ն բերման են ենթարկվել իրավապահ մարմինների կողմից իրենց լիազորությունների իրականացման շրջանակներում, պետք է Համաներման մասին օրենքի հիման վրա ազատվեն քրեական պատասխանատվությունից ն պատժից, որպիսի մոտեցումն ակնհայտ է, որ չի բխի Համաներման մասին օրենքի 2-րդ հոդվածի 10-րդ մասի 3-րդ կետի կարգավորման էությունց ն կհակասի համաներման ինստիտուտի տրամաբանությանը:

ո Տե'ս սույն որոշման 5.1-րդ կետը:

14

17. Վերոշարադրյալի հիման վրա, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Արսեն ՃՀամբարձումյան՝ նկատմամբ ՃՇՀամաներման մասին օրենքի կիրառման արգելքի բացակայության վերաբերյալ ստտրադաս դատարանների հետնությունները հիմնավորված չեն:

Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ ստորադաս դատարանները,

Ա.Համբարձումյանին Համաներման մասին օրենքի կիրառմամբ ազատազրկման ձնով նշանակված պատժի կրումից ազատելիս, թույլ են տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 387-րդ հոդվածով նախատեսված՝ նյութական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում, այն է՝ կիրառել են «Էրեբունի-Երնանի հիմնադրման 2800-ամյակի ն Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետը, որը ենթակա չէր կիրառման ն չեն կիրառել նույն օրենքի 2-րդ հոդվածի 10-րդ մասի 3-րդ կետը, որը սույն վարույթով ենթակա էր կիրառման: Ուստի անհրաժեշտ է Ա.Համբարձումյանի նկատմամբ Համաներման մասին օրենքի կիրառմամբ ազատազրկման ձնով նշանակված պատժից ազատելու մասով ստորադաս դատարանների դատական ակտերը փոփոխել. Ա.Համբարձումյանի նկատմամբ Համաներման մասին օրենքի 2-րդ հոդվածի 1ին մասի 1ին կետի կիրառմամբ ազատազրկման ձնով նշանակված պատժից ազատելը պետք է վերացնել ն թողնել կրելու Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2023 թվականի դեկտեմբերի 20-ի դատավճռով նշանակված՝ 1 (մեկ) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկումը՝ պատժի կրման սկիզբը հաշվելով Ա.Համբարձումյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից:

Ելնելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163րդ ն 17-րդ հոդվածներով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 34-րդ, 264-րդ, 281-րդ 36Լրդ, 363-րդ, 385-րդ ն 387-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը

15

ՈՐՈՇԵՑ

1. Արսեն Դավթի Համբարձումյանի վերաբերյալ Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2023 թվականի դեկտեմբերի 20-ի դատավճիռը ն այն անփոփոխ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի հուլիսի 30ի որոշումը փոփոխել: Արսեն Դավթի Համբարձումյանի նկատմամբ «Էրեբունի-Երնանի հիմնադրման 2800-ամյակի ն Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-259-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2րդ կետով ազատազրկման ձնով նշանակված պատժից ազատելը վերացնել ն վերջնական թողնել կրելու նրա նկատմամբ Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2023 թվականի դեկտեմբերի 20-ի դատավճռով նշանակված՝ 1 (մեկ) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկումը:

Պատժի կրման սկիզբը հաշվել Արսեն Դավթի Համբարձումյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից:

2. Ստորադաս դատարանների դատական ակտերը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:

Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը:

Նախագահող՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

Դատավորներ՝ Ա.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

Շ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

ԱՊՈՂՈՍՅԱՆ