Շավալյան — ԵԴ/1157/01/19

ԵԴ/1157/01/19

ՀԱՆ /2

21ԹԿԱ ԱԱԿ, ի

ՈՐ

ՀԱՆ

ՀԵՑ բլու ն

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Երնան քաղաքի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության դատարան,

նախագահող դատավոր ԱՄելիքսեթյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Լ.Աբգարյան

դատավորներ՝ Գ.Հովհաննիսյան

Մ.Արղամանյան

11 հուլիսի 2025 թվական ք. Երնան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

ՇԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

ԱՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով ամբաստանյալ Ռուստամ Ռաֆայելի Շավալյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2023 թվականի հունիսի 15-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Լ.Գրիգորյանի վճռաբեկ բողոքը,

2

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

1. 2019 թվականի հունիսի 6-ին ՀՀ ոստիկանության Շենգավիթի բաժնում 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգիրք) 13-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 11197619 քրեական գործը:

Նախաքննության մարմնի՝ 2019 թվականի հունիսի 12ի որոշմամբ Էռնա Ազոյանը ճանաչվել է տուժող:

Նախաքննության մարմնի՝ 2019 թվականի հոկտեմբերի 7-ի որոշմամբ Ռուստամ Շավալյանը ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ ն 3-րդ կետերով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, ն նույն օրը նրա նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում:

Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2019 թվականի հոկտեմբերի 7-ի որոշմամբ Ռուստամ Շավալյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը՝ 2 (երկու) ամիս ժամանակով:

209 թվականի հոկտեմբերի 14ին Ռ.Շավալյանը հայտնաբերվել է, ձերբակալվել, ն վերջինիս մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ ն 3-րդ կետերով:

2019 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանը, բավարարելով 0նախաքննական մարմնի

միջնորդությունը, վերահաստատել է Ռուստամ Շավալյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը, որի ժամկետը հետագայում երկարացվել է:

209 թվականի դեկտեմբերի 25ին քրեական գործ, մեղադրական

եզրակացությամբ ուղարկվել է Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան (այսուհետ՝ նան Առաջին ատյանի դատարան):

2. Առաջին ատյանի դատարանը, 2022 թվականի օգոստոսի 24-ի դատավճռով, Ռուստամ Շավալյանին ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ ն 3-րդ կետերով մեղսագրվող արարքը վերաորակել է ն վերջինիս մեղավոր է ճանաչել 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝

3

նան ՀՀ գործող քրեական օրենսգիրք) 191-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում՝ նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելով ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 10 (տասը) ամիս ժամկետով:

Նույն դատական ակտով ամբաստանյալ Ռ.Շավալյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը փոփոխվել է, որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը, ն նա ազատ է արձակվել արգելանքից:

3. Երնան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության

դատախազ Հ.Ղազարյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նան Վերաքննիչ դատարան), 2023 թվականի հունիսի 15-ի որոշմամբ ներկայացված բողոքը մերժել է՝ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2022 թվականի օգոստոսի 24-ի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Լ.Գրիգորյանը բերել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2023 թվականի դեկտեմբերի 8-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ ն սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները ն պահանջը.

Վճոաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

5. Բողոքաբերը փաստարկել է, որ Վերաքննիչ դատարանը, անփոփոխ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտր, թույլ է տվել դատական սխալ, նյութական իրավունքի խախտում, որն ազդել է վարույթի ելքի վրա:

Ըստ բողոքաբերի՝ ստորադաս դատարանի կողմից սխալ է մեկնաբանվել ն կիրառվել ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածը, ինչի արդյունքում հանցանք կատարած անձը դատապարտվել է նվազ ծանրության հանցանքի կատարման համար, ուստի վիճարկվող որոշումը ենթակա է բեկանման:

Բողոքի հեղինակը, անդրադառնալով ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 191-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 7րդ կետով նախատեսված արարքը որակյալ դարձնող հատկանիշին, նշել է, որ «մարմնական վնասվածք պատճառելու հաւմար նախապես պատրաստված կամ հարմարեցված առարկա կամ միջոց» հասկացության ներքո

4

պետք է հասկանալ այն կենցաղային նշանակության առարկաները, որոնց կիրառմամբ հանցավորը կարող է վնաս պատճառել տուժողի առողջությանը, ինչպես նան այն առարկաները, որոնք զենք չեն հանդիսանում արտադրման կամ պատրաստման պահին կամ ի սկզբանե առողջությանը վնաս պատճառելու հատկություն չունեն, բայց նախապես՝ մինչն հանցանք կատարելը, հարմարեցվել են այդպիսի հատկանիշ ձեռք բերելու համար:

Բողոքաբերը, անդրադառնալով դանակի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 191-րդ հոդվածի իմաստով մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրաստված կամ հարմարեցված առարկա հանդիսանալու հարցին, նշել է, որ այն, ի սկզբանե, ունի անձին մարմնական վնասվածք պատճառելու հատկություն, ն հանցավորի կողմից՝ այն նախապես հարմարեցնելու կամ պատրաստելու անհրաժեշտությունը բացակայում է: Հետնաբար, եթե հանցավորն արարքը կատարում է դանակի գործադրմամբ, արդեն իսկ ենթադրվում է, որ անձն օգտագործում է մարմնական վնասվածք, պատճառելու համար նախապես պատրաստված առարկա, ն դանակը նախապես պատրաստելը կամ հարմարեցնելը չի նույնանում հանցավորի կողմից այն նախապես վերցնելու հետ:

Բողոքի հեղինակը փաստարկել է, որ ստորադաս դատարանը սխալ է մեկնաբանել ն կիրառել ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 191-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 7-րդ կետով սահմանված ծանրացնող հանգամանքը: Մասնավորապես՝ Վերաքննիչ դատարանը գտել է, որ առանց վկաներ Ստյոպա Խուդոյանի ն Արտյոմ Սարգսյանի նախաքննական ցուցմունքնեի՝ չի հաստատվում այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Ռուստամ Շավալյանը դանակը նախապես վերցրել է, այսինքն՝ նախապես այն պատրաստել է կամ հարմարեցրել, որպիսի պարագայում եկել է այն եզրահանգման, որ վկաների հիշյալ նախաքննական ցուցմունքներն ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքի հիմքում չդնելու պայմաններում, ամբաստանյալ Ռուստամ Շավալյանին մեղսագրվող արարքը չի կարող որակվել ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 191-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 7-րդ կետով նախատեսված ծանրացնող հանգամանքով:

Մինչդեռ, ըստ բողոքաբերի, ամբաստանյալ Ռուստամ Շավալյանի արարքը ծանրացնող հանգամանքով որակելու համար ամեննին էլ պարտադիր չէ, որ

5

հաստատվեր գործադրված դանակն ամբաստանյալի կողմից նախապես վերցված լինելու հանգամանքը: Բացի այդ, բացի վկաներ Ստյոպա Խուդոյանի ն Արտյոմ Սարգսյանի կողմից նախաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքների, Ռուստամ Շավալյանի կողմից որպես զենք օգտագործվող առարկա հանդիսացող դանակի գործադրմամբ մարդուն առնանգելու մասին հայտնել են նան տուժող Է.Ազոյանը ն վկա ԱԱվդալյանը: Այսինքն` ամբաստանյալ Ռուստամ Շավալյանի արարքում ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 19ԼԷրդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով սահմանված ծանրացնղ հանգամանքի առկայությոնը փաստվում է վիճարկվող

իրադարձություններին անմիջականորեն ականատես վկա Ա.Ավդալյանի ն տուժողի ցուցմունքներով, որոնք բավարար են հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու Ռուստամ Շավալյանի արարքում մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրաստված առարկայի՝ դանակի գործադրմամբ առնանգման հանցակազմի առկայությունը:

6. Շիմք ընդունելով վերոշարադրյալը՝ բողոքաբերը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2023 թվականի հունիսի 15-ի որոշումը ն գործն ուղարկել ստորադաս դատարան՝ նոր քննության կամ կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

7. Ռուստամ Շավալյանին ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ ն 3-րդ կետերով մեղադրանք է առաջադրվել հետնյալ արարքի համար. «/Ն)ա, առնանգում կատարելու դիտավորությամիը, 2019 մայիսի 5Լին, ժամր 1-ի սահմաններում քննությամը չպարզված տաքսի ավտոմեքենայով իր ընկերներ Ստյոպա Խուդոյանի ն ոմն Արտյոմի հետ միասին գնացել է Երնան քաղաքի Բագրատունյաց փողոցի 70 հասցեի մող, խնդրել վարորդին կայանել նշված հասցեի մոտակայքում կանգնուծ մարմնավաճառությամը զրաղվող Էոնա Ազոյանի ն Աարղիկ Ավդալյանի մով. որից հեվտ միայնակ իջնելով ավտոմեքենայից ն իր մուր գտնվող որպես զենք օգտագործվող առարկա հանդիսացող դանակը ցուցադրելով՝ Է.Ազոյանի առողջության Օ համար վտանգավոր բոնություն գործադրելու

6

սպառնալիքով, այն դրել է վերջինիս երիկամի շրջանին, այնուհետն միմյանց հեզ զվարճանալու նպատակով հրահաւեգել է նրան նարել տաքսի ավոմեքենան ն գնալ իր մատնանշած վայր: Այդ ամենից դրդված Էռնա Ազոյանն իր կամքին հակառակ նատել է վփւաքսի ավտոմեքենան, որից հետո Ռուստամ. Շեաւվալյանն ուղղորդելով վարորդին վարել դեսլի Երնան քաղաքի Հին Երնանցի փողոց՝ Է.Ազոյանին կտրել է հր միկրոսոցիալական վայրից ն տեղափոխել նշված վայր՝ այդ կերպ բացահայտ առնանգելով նրան (...)»':

8. Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով արձանագրվել է հետնյալը. «(...) Դատաքննությամը հետազովվել են հետեյալ ապացույցները. (...) Վկա Ա.Ավդալյանի դատաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ «(...) Դեպքի օրն ինքը ն Էոնա Ազոյանը կանգնած են եղել, երը փւաքսիտվ երեք հոգի եկել են իրենց մով, ինչից հեվտ Ռուսվաւմ Շեւվալյանը մոտեցել է իրեն: Այդ ժամանակ Էոնա Ազոյանն իրենից մի քիչ հեռու է կանգնած եղել, այնուհերն մոտեցել է իրենց ն հանդիմանել Ռուստամ Շավալյաւնին, թե ինչու է իր հետ այդպես խոսում: Ինչից հետո նկատել է, թե ինչպես է Ռուարամ Շավալյանն իր վերնաշապակի ներսից Էոնա Ազոյանի երիկամի հատվածում դանակի նմանվող իր պահում ն ստիպում, որպեսզի վերջինս նստի ավտոմքենան: Ռուսվաւմ Շավալյաւնն Էռնա Ազոյանին նատեցրել է ավտոմնքենան ն տարել: (...)»:

Ամբաստանյալը միջնորդեց հրապարակել վկա Ա.Ավղալյանի նախաքննական ցուցմունքները:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածով սահմանված կարգի պահպանմամբ հրապարակվել է վկա ԱսԱվդալյանի նախաքննական ցուցմունքները, որոնց համաձայն` «(...) 2019 թվականի մայիսի 3Լին՝ առավովյան, Էռնա, Ազոյանի հե գտնվել է Երեան քաղաքի Բագրատունյաց փողոցում գտնվող «Նաիրիտ» գործարանի մոտ: Այդ ժամանակ իրենց մոտ է կայանվել «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենա, որից իջել է Ռուարամը ն մոտեցել իրեն ու հայհոյանքներ հնչեցրել իր հասցնեին: Այդ պահին Էոնա Ազոյանը, ով փոքր ինչ հեռու է կանգնած եղել, մոտեցել է Ռուստամին ն վերջինիս հորդորել իրեն հանգիատ թողնել: Նրանք լեզվակռիվ են ունեցել, որի ժամանակ Ռուստամնե իր մոտ գտնվող դանակը դրել է (Տես քրեական գործ, հատոր 2-րդ, թերթեր 16-12:

7

Է. Ազոյանի երիկամի հատվածին ն ասել, որ որտեղ հրահանգի վերջինս պետք է գնա, հակառակ պարագայում կվնասի նրան: Է.Ազոյանը վախենալով այդ ամենից՝ նարել է նշված ավտոմեքենան ու վերջիններս հեռացել են: Հետագայում Է.Ազոյանից տեղեկացել է, ոլւ Ռուստամը նրան տարկ է Հին Երնանցու փողոց, որտեղից նա մի կնրպ զանգահարել է դարերը ն տեղեկացրել, որ առնանգվել է, ով իր հերթին այդ մասին հայտնել է ոստիկանությանը (...)»:

Վկա Ավդալյանը հայտնեց, ոլ. նախաքննության ընթացքում որնէ մեկր չի ազդել իր կողմից տրվող ցոցմունքի ճշմարվացիության վրա:

Մահվան փատրի հիման վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածով սահմանված կարգի պահպանմամը հրապարակվեցին վկաներ Ստյոպա Խուդոյանի ն Արտյոմ Սարգսյանի նախաքննական ցուցմունքները: Ստյոպա Խուդոյանի նախաքննաւկան ցուցմունքն այն մասին, որ Կլ...) շուրջ 6 ամիս է ինչ ճանաչում է Ռուարամ Շավալյանին, նրա հետ ունի մտերիմ հարաբերություններ: 2019 թվականի մայիսի 3-ին հանդիպել է Ռուարամ: Շավալյանին, որից հետո վերջինիս հեկ: գնացել է Դավիթ Անհաղթ փողոցում գտնվող իր բնակության վայր, որտեղ ալկոհոլ են օգտագործել: Իր բնակության վայրից պատատական փաքսի ավտոմեքենայով գնացել են Երեան քաղաքի Բագրարվունյաց փողոց, որտեղից իրենց է միացել Ռուսվաւմի ընկեր Արտյոմը: Նախքան այդ Ռուստամի խնդրանքի համաձայն նրուն է վվել իր մոտ գտնվող դանակը: Ռուարաւմը վարորդին հրահանգել է վարել «Տեցի Կոռուգ» կոչվող վայր: Հասնելով նշված վայր՝ դանակը ձեռքին Ռուստաւմն իջել է ավտոմեքենայից ն մոտեցել է փողոցում կանգնած երկու մարմնավաճառների: Ինքը ն Արտյոմը ավտոմեքենայից չեն իջել: Քիչ անց մարմնավաճառ Էոռնան Ռուարամի հետ նատել է ավտոմեքենան, որի ժամանակ դանակը եղել է Ռուարամի ձեռքում: Վերջինս հրահանգել է վարորդին գնալ դեպի Հին Երնանցու փողոց: Հասնելով նշված փողոց՝ ինքը, Ռուստամի ն Էռնան իջել են ավտոմեքենայից, իսկ վարորդը ն Արտյոմը հեռացել են: Ինքը փոքր ինչ հեռու է գնացել Էռնայից ն Ռուարամից, որից քիչ հետո եկել են ոստիկանները, որի ժամանակ Ռուարամի դանակը տվել է իրեն, ինչից հետ էլ իրենց փարել են ոստիկանությաւն բաժին (...)»:

8

Արտյոմ Սարգսյանի նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ «(...) շուրջ երկու փարի է ինչ ճանաչել է Ռուարամ Շավալյանին, նրա հեր ունեցել է մոր հարաբերություններ: Ճանաչել է նան Ստյոպին: 2019 թվականի մայիսի վերջերին՝ ստույգ օրր չի հիշում, առավոփտյան կողմերը գտնվել է առաջին մասի տարածքում: Այդ ժամանակ իրեն է զանգահարել Ռուարամը ն հարցրել, թե որտեղ է: Նրան հայտնել է, որ գտնվում է առաջին մասում ն պատրաստվում է գնալ աշխավւանքի, ով հայտնել է, որ քիչ հետո կգան տաքսի ավտոմնքենայով իրեն վերցնելու իրեն կտանեն աշխատանքի վայր, բացի այդ, ասել է նան, որ վւնաքսի ծառայության գումարն էլ վճարել է: Քիչ անց «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայով եկել են իր գտնվելու վայր: Ռուարամն իջել է աոջնից ն նատել հելեր, իսկ ինքը նարել է վարորդի կողքին: Դրանից հերո Ռուսմաւմը վարորդին ասել է, որ գնան «Տեցի կոուգ» կոչվող վայրի կողմ: Այնտեղ գնալուժամանաւկ Ռուարամիը Սվյոսպի ձեռքում գտնվող դանակը վերցրել է իր մոտ: Երը հասել են նշված վայր, Ռուստամն իջել է ավտոմեքենայից ն գնացել: Քիչ հետո մի մարմնավաճառի հետ եկել նարկել են մեքենայի հետնամասում: Ռուստամը վարորդին հրահանգել է վարել դեպի «Օպերայի» կողմ: Այնտեղ զնալու ճանապարհն Ռուսվաւմի ձեռքում է գտնվել Ստյոպի դանակը, որը թափահարելիս է եղել: Դրանից հետո հասկ. են Հին Երնանցի փողոց, որտեղ Ռուստաւմի, Ստյոպան ն մարմնավաճառը իջել են ավտոմնքենայից, որից հետ ինքն այդ նույն տաքսի ավտոմեքենայով գնացել է Մոսկովյան փողոց (..)»:

(-))

Հաշվի առնելով, որ սպառվել էին տուժողին դատական նիատին ներկայացնելու միջոցները (Դափարանի կողմից կայացվել էին նան բերման ենթարկելու մի շարք որոշումներ), հրապարակվեց տուժող Էոնա Ազոյանի նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ «լ...) 2019 թվականի մայիսի 3Լին՝ ժամը 10-ից Ա-ի սահմաններում, Աստղիկ Ավդալյանի հետ. գտնվել է Երնան քաղաքի Բագրատունյաց փողոցում գտնվող «Նաիրիտ» գործարանի մոտակայքում: Այդ ժամանակ իրենց մոտ կայաւնվել է «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենա, որից իջել է մի տղամարդ, ում անունը Ռուարում է: Վերջինս մոտեցել է Ա.Ավդալյանին, զրույց վարել նրա հետ, որի ժամանակ հայհոյել է նրան: Ինքը մոտեցել է Ռուստամին ն հորդորել, որ չհայհոյի Ա.Ավդալյանին: Դրանից հետո Ռուստամը մոտեցել է իրեն, ն դանակի շեղբը դնելով երիկամի

9

շիջանին՝ ասել Լ, որ նարի ավտոմեքենան, հակառակ դեպքում կվնասի: Վախենալով այդ ամենից նարել է ավտոմեքենայի հերնամասի նատապտեղին, որտեղ նարած է եղել մի տղամարդ: Ռուարամը նույնպես նատել է հետնամասում, իսկ առջնում նսված է եղել ես մի տղամարդ: Դրանից հետո Ռուստամը վարորդին հրահանգել է վարել դեպի Հին Երնանցու փողոց, որտեղ հասնելուն պես ինքը, Ռուարամի ն հետնամասում նատաւծ վսլամարդն իջել են մեքենայից, իսկ վարորդն ու աոռջնում նեսված վմլամարդը հեռացել են: Ռուստամի ձեռքին դանակ է եղել, որից վախենալով փախուսրի փորձ չի կատարել, բացի այդ էլ հագին եղել է բարձրակրունկներով կոշիկներ ն հասկացել է, որ դրանցով չի կարող վազել ն փախչե: Թաքուն զանգահարել է դստերը ն հայտնել, որ վերջինս զանգահարի ոստիկանություն ն հայտնի, որ իրեն առնանգել են: Երը եկել են ռարիկանության աշխատակիցները, Ռուստամն իր մուր գտնվող դանակը տվել է ընկերոջը, որից հերո նրանց տարել են ոստիկանությաւն բաժին (...)»:

(:) (Վ/կաներ Ստյոպա Խուդոյանի ն Արտյոմ. Սարգսյանի նախաքննական ցուցմունքները չեն կարող դրվել ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքի հիմքում: Դատարանի նշված դիրքորոշումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ աւյն դեպքում վկաների ցուցմունքները վճռորոշ են առնանգման ծանրացնող հանգամանքը (հատկապես հանցագործության գործիքի նախապես հարմարեցված կամ պատրասվված լինելու առումով) փաստելու համար, բսւցի այդ, ամբաալրաւնյալ Ռ.Շավալյանը նախաքննության ընթացքում հնարավորություն չի ունեցել հարցեր ուղղել իր դեմ ցուցմունք տվող վկաների (առերեսումներ չեն կատարվել): Հերնաբար Դափարանն արձանագրում է, որ ամրասվանյալի՝ հակընդդեմ հարցման իրավունքի ապահովված չլինելու պայմաններում վճռորոշ փատրական տվյալները (Խուդոյանի ն Ա.Սարգսյանի ցուցմունքները) չեն կարող դրվել առաջադրված մեղադրանքի հիմքում:

Անդրադառնալով մյուս վկաների ցուցմունքիներ)ի՝ մեղադրանքի հիմքում դնելու հարցին, Դատարանն արձանագրում է, որ ամիատրանյալը հրաժարվել է ՀՄաթնոսյանի, ԱՂազարյանի ն վկաների հակընդդեմ հարցման իրավունքից, գտնում է, որ դրանք կարող են դրվել մեղադրանքի հիմքում:

10

Անդրադառնալով վկա Աստղիկ Ավդալյանի ցուցմունքին, Դատարանն արժանահավատ է համարում վկայի նախաքննական ցուցմունքը, քանզի այն հնարավոր է հավաարել նան տուժողի ցուցմունքով:

Անդրադառնալով վուժող Է.Ազոյանի նախաքննական ցուցմունքը մեղադրանքի հիմքում դնելու հարցին, Դատարանն արձանագրում է, որ նախ՝ առնանգման փարի վերաբերյալ փուժողի ցուցմունքը միակը չէ, բացի այդ, ամբաստանյալի կոնֆրոնտացիայի իրավունքը մասամբ իրացվել է առերեսման ժամանակ, հետնաբար տուժողի ցուցմունքը կարող է դրվել մեղադրանքի հիմքում:

Ը.) Դատարանը, (..) արձանագրում է, որ Ռ.Շավալյանին մեղսագրվող արարքը ենթակա է վերաորակման լ...)

(Ի) տարբերություն նախորդ կարգավորումների` կյանքի կամ առողջության համար վտանգավոր րբոնություն գործադրելով կամ դա գործադրելու սպառնալիքով կատարելը, նոր նյութական օրենսգրքով առհասարեսւկ նախատեսված չէ որպես առնանգման ծանրացնող հանգամանքը, բացի այդ, նոր Քրեական օրենսգրքով միայն առարկայի կամ միջոցի գործադրումը դեռես բաւվարար չէ արարքն այդ ծաւնրացնող հանգամանքով որակելու համար, քանզի նոր օրենսգրքի պայմաններում արարքը քննարկվող ծանրացնող հանգամանքով որակելու համար բացի գործադրման փաստից, անհրաժեշտ են նան այլ լ թջփատրեր հանցավորի կողմից դրանք մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրասվտելու կամ: հարմարացնելու վերաբերյալ: Այլ կերպ` (ՀՀ գործող քրեական օրենսգիրքը), որպես արարքի հանցավորությունը մասնակի վերացնող օրենքը, հետադարձ ուժ ունի ն կիրառելի է Ռ. Շավալյանի մեղսագրվող արարքին իրավական գնահատական տալիս:

Դատարանը հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ հետազորված

ապացույցները բավարար չեն արձանագրելու ամբաարանյալի կողից օգտագործվող առարկայի մարմնական վնասված պատճառելու համար ` նախապես

պատրաստված կամ հարմարեցված լինելու մասին, իսկ մյուս ծանրացնող հանգամանքը բացակայում է նոր օրենսգրքով, արձանագրում է, որ Ռ. Շավալյաւնի

11

արարքը ենթակա է վերառրակման ՀՀ գործող քրնական օրենսգրքի) 19-րդ հոդվածի Լին մասով (...)»՛:

9. Վերաքննիչ դատարանը, անփոփոխ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, արձանագրել է հետնյալը. «(...) Առաջին ատյանի դատարանի արձանագրումը, որ վկաների ցուցմվունք|ներ)ը վճռորոշ են աոնանգման ծանրացնող հանգամանքը (հատկապես հանցագործության գործիքի նախապես հարմարեցված կամ պատրասվված լինելու առումով) փաստելու համար, բսւցի այդ, ամբաալրաւնյալ Ռ.Շավալյանը նախաքննության ընթացքում հնարավորություն չի ունեցել հարցեր ուղղել իր դեմ ցուցմունք տվող վկաների (առերեսումներ չեն կատարվել) ն հետնությունն առ այն, որ ամբաստանյալի` հակընդդեմ հարցման իրավունքի ապահովված չլինելու պայմաններում վճռորոշ փաստրական տվյալները՝ ՍԽուդոյանի ն Ա.Սարգսյանի ցուցմունքները չեն կարող դրվել առաջադրված մեղադրանքի հիմքում, հիմնավոր է, բխում է քրեական վարույթի նյութելտվ ու Եվրոոպաան Օ`ն Վճռաբեկ դատարանների վերաբերվի իրավական

դիրքորոշումներից:

(-)

(.-.) Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ նոր ՀՀ քրեական օրենսգիքում: փոփոխություններ են տեղի ունեցել՝ կապված զենքի գործադրմամի կատարվող առնանգման հետ: Մասնավորապես, ի փարբերություն նախորդ կարգավորումների՝ միայն առարկայի կամ միջոցի գործադրումը դնեոնս բավարար չէ արարքը ծանրացնող հանգամանքով որակելու համալ, անհրաժեշտ են նան այլ փաարեր հանցավորի կողմից այդ առարկան կամ գործիքը մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրասվելու կամ հարմարեցնելու վերաբերյալ:

Այլ կերպ՝ արարքը նշված ծանրացնող հատկանիշով որակելու համար պեփք Լ հաստատվի, որ հանցավորն այն վերցրել նախապես պատրաատել է տվյալ հանցագործությունը կատարելու դիտավորությամը: Մինչդեռ նման հետնության կարելի է հանգել միայն վկաներ Ս.Խուդոյանի ն Ա.Սարգսյանի նախաքննական ցուցմունքներով, հետնաբար Առաջին ափյանի դատարանի հետնությունը՝ հակընդդեմ հարցման իրավունքով չապահովված վկաների ցուցմունքները՝ "Տեն քրեական գործ, հատոր 7-րդ, թերթեր 146-151:

12

Ռ.Շավալյանի արարքը որակյալ՝ ծանրացնող հատկանիշով որակելու համար վճռորոշ լինելու ն րար էության՝ քրեական գործում դրանց հակակշոող բավարար գործոնների բացակայության վերաբերյալ հիմնավոր է:

Այսպիսով, Վերաքննիչ դավփարանի գնահատմամը՝ Առաջին ատյանի դատարանի հետնությունը՝ Ռ.Շավալյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19Լրդ հոդվածի Լին մասով որակելու ն նրան նշված արարքում մեղավոր ճանաչելու մասին, հիմնավոր է, բավարար չափով պատճառարանված»::

Վճռաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

2021 թվականի հունիսի 30-ին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի (այսուհետ` ՀՀ գործող քրեական դատավարության օրենսգիրք) անցումային դրույթները կարգավորող 483-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն՝ «Մինչնե սույն օրենսգիրքն ուժի մեջ մտնելը կայացված դատական ակտերով վերաքննիչ ն վճռաբեկ բողոքները բերվում ն քննվում են մինչն 2022 թվականի հուլիսի Էր գործող կարգով»:

Վերոգրյալից հետնում է, որ 2022 թվականի հուլիսի 1-ից հետո կայացված դատական ակտերի դեմ վճռաբեկ բողոքները բերվում ն քննվում են 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված կարգով: Հետնաբար, սույն բողոքի քննությունն -իրականացնելիս, որպես Վճռաբեկ դատարանում բողոքի քննության ընթացակարգ, հիմք է ընդունվում 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող կարգը: Միննույն ժամանակ, Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Ռուստամ Շավալյանի վերաբերյալ քրեական գործը քննության է առել, իսկ Վերաքննիչ դատարանն Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի իրավաչափությունը գնահատել է 1998 թվականի հուլիսի Լին ընդունած ՀԸ քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավակարգավորումների շրջանակներում, ուստի ստորադաս դատարանների հետնությունների իրավաչափության գնահատման համար Վճռաբեկ դատարանը հիմք է ընդունում 1998 թվականի հուլիսի Լին ընդունված ՀՀ քրեական "Տես քրեական գործ, հատոր 8-րդ, թերթեր 96-103:

13

դատավարության օրենսգրքի իրավակարգավորումները (այսուհետ` ՀՀ նախկին քրեական դատավարության օրենսգիրք):

10. Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 191-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 7-րդ կետով նախատեսված՝ զենքի կամ մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրաստված կամ հարմարեցված առարկայի կամ միջոցի գործադրմամի մարդուն առնանգելու հանցակազմի մեկնաբանման կապակցությամբ առկա է օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման ն իրավունքի զարգացման խնդիր: Ուստի, Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում սույն գործով արտահայտել իրավական դիրքորոշումներ, որոնք կարող են ուղենիշային նշանակություն ունենալ նույնաբնույթ գործերով միասնական դատական պրակտիկայի ձնավորման համար:

Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. հիմնավորված են արդյոք Ռուստամ Շավալյանի արարքում առնանգման հանցակազմի մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրաստված կամ հարմարեցված առարկայի կամ միջոցի

գործադրմամբ կատարելու ծանրացնող հանգամանքի բացակայության վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետնությունները:

1. ՀՀնախկին քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Սարեության, վարահություն, չարաշահելու րոնության կամ բոնություն .գործադրելու սպառնալիքի միջոցով մարդուն գաղտնի կամ բացահայտ առնանգելը, եթե բացակայւմ են ասն օրենսգրքի 218րդ հոդվածով ` նախատեսված

հանցագործության հատկանիշները`

պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երկուսից հինգ փարի ժամկետով:

(.-.)

2. Նույն գործողությունը, որր կատարվել Լ՝

(.-.)

3) զենքի կամ որպես զենք օգվաւ գործվող առարկաների գործադրմամի (...)»:

ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի համաճայն՝ «Մարդուն առնանգելը անձին իր կամքին հակառակ կամ նրա կամքն անտեսելով կամ

14

անօգնական վիճակն օգտագործելով այլ վայր տեղափոխելը, եթե բացակայում են առւյն օրենսգիքի 515-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքի հապտկանիշները՝

պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երկուսից հինգ փարի ժամկետով:

2. Սույն հոդվածի Լին մասով նախավփեսված արարքը, որը կատարվել Լ՝

(-)

7) զենքի կամ մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրասվտված կամ հարմարեցված առարկայի կամ միջոցի գործադրմամի (...)»:

ՀՀ գործող ն նախկին քրեական օրենսգրքերի համակարգային վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ նախկին օրենսգրքի բազմաթիվ հանցակազմերում որպես ծանրացնող հանգամանք նախատեսված՝ հանցանքը որպես զենք օգվագործվող առարկաների գործադրմամբ կատարելու որակյա՝։ հատկանիշն էական բովանդակային փոփոխության է ենթարկվել: Մասնավորապես, ՀՀ գործող քրեական օրենսդրության շրջանակներում կարնորվել է առարկայի կամ միջոցի՝ մարմնական վնասվածք պավտճառելու համար նախապես պավտաստված կամ հարմարեցված լինելու հանգամեւնքը:

12. Հարկ է նկատել, որ համանման կարգավորում էր նախատեսված նան 1961 թվականի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 222-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, որն ուժը կորցրել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ուժի մեջ մտնելու պահից: Մասնավորապես, վերոնշյալ նորմով որպես խուլիգանության ծանրացնող հանգամանք էր նախատեսված խուլիգանությունը հրազենի կամ դանակի, կաարետի կամ այլ սաոր զենքի, ինչպես նան մարմնական վնասվածքներ հասցնելու համար հատուկ հարմարեցված այլ առարկաների գործադրմամի կամ դրանց գործադրման փորձով կավաւրելը:

Խուլիգանության վերոնշյալ ծանրացնող հանգամանքը համեմատական վերլուծության ենթարկելով ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված՝ խուլիգանությունը որպես զենք օգտագործվող առարկաների գործադրմամի կատարելու որակյալ տեսակի հետ՝ Վճռաբեկ դատարանը Սերյոժա Հովակիմյանի գործով արձանագրել է հետնյալը. «/2003 թվականի ապրիլի 16-ին ընդունված) ՀՀ քրեական օրենսգիրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մաստով նախատեսված

15

հանցակազմի հատկանիշ է արարքը «զենքի կամ որպես զենք օգտագործվող առարկաների գործադրմամբ» կատարելը:

Մինչ այդ գործող օրենադրությամի, այն է` ՀՀՇ 1961 թվականի քրեական օրենսգրքով տվյալ հանցակազմի ձեակերպումն այլ էր: Այդ օրենսգրքի 222-րդ հոդվածի 4-րդ մասում (վերջին խմբագրություն) օգվագործվում էր «հրազենի կամ դանակի, կաստետի կամ սաոր զենքի, ինչպես նան մարմնական վնասվածքներ հասցնելու համար հատուկ հարմարեցված այլ լթառարկաների գործադրում» արտահայվությունը:

Ինչպես երնում է, զործող ն նախկին քրեական օրենսգրքերը ծանրացնող հանգամանքներում կատարված խուլիգանության հանցակազմի քննարկվող հատկանիշը նկարագրելիս օգտագործում են տարբեր ձնակերպումներ. մեկը՝ «ռրպես զենք օգվագործվող առարկաների գործադրում» (ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 258-րդ հողված), իսկ մյուսը՝ «մարմնական վնասվածքներ հասցնելու համար հատուկ հարմարեցված առարկաների գործադրում» (ՀՀ նախկին քրնական օրենսգրքի 222-րդ հողվաւժ):

Դատարանը գվնում է, որ նշված ձնակերպումների միջն առկա է ոչ միայն խմբագրական (ոչ նորմատիվային), այլն նորմատիվային տարբերություն. ՀՀ նոր քրեական օրենսգրքի 258 հոդվածի վփեքարից բացակայում է մարմնական վնասվածքներ հասցնելու (կենդանի նշանակեվ խոցելու) համար օգտագործվող առարկայի այն հատկանիշը, որ դա պետք է հատուկ հարմարեցված լինի մարմնական վնասվածքներ հասցնելու հսւմար:

Հետնաբար 2003 թվականի օգռատոսի Լից նոր քրեական օրենսգրքի ուժի մեջ մտնելուց հետտ, արարքը որպես զենք օգտագործվող առարկաների գործադրմամի խուլիգանության հանցակազմով որակելու համար անհրաժեշտ չէ, որ այդ առարկաները հատուկ հարմարեցված լինեն. դրանք կարող են վերցված լինել նան դեպքի վայրում:

Քննարկվող իրավանորմի դիսպոզիցիայի կառուցվածքից որպես զենք օգտագործվող առարկաների` հավսսկ հարմարեցված լինելու հատկանիշի դուրս բերումը պեվք է գնահատել որպես խնդրո առարկայի վերաբերյալ օրենադրի մոտեցման ակնհայտ փոփոխություն` պայմանավորված դեպքի վայրում վերցված

16

առարկաների որպես զենք օգվտաւգործելու հետ զուգորդված խուլիգանության հանրային վտանգավորության վերագնահատմամբ: Եթե նախկինում դրա աստիճաւնը գնահապտելիս օրենադիրն էական նշանակություն էր տալիս որպես զենք օգտագործվող առարկայի գործադրման վաղօրոք ծագած դիտավորությանը, ապա ներկայում առավել էական է ինքնին գործադրմեուն փաս: Այսպիսով, օրենսդրի դիրքորոշման վավտխությաւն հիմքում ընկած է այն մոտեցումը, որ խուլիգանության արդյունքում խաթարվող հասարակական հարարերությունների բնույթը, ինչպես նան տուժողին հասցվող վնասի աստիճանը էապես պայմանավորված չէ այն հանգամանքով, թե հանցագործության գործիքը՝ որպես զենք օգտագործվող առարկան, հատուկ հարմարեցված է, թն ոչ, ն այն հանցավորի կողմից բերվել է, թե վերցվել է դեպքի վայրից (.--)':

3. Հիմք ընդունելով սույն որոշման նախորդ կետերում իրականացված վերլուծությունը ն մեջբերված իրավական դիրքորոշումը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ օրենսդիրը, ՀՀ գործող քրեական օրենսդրության շրջանակներում որպես հանցակազմը ծանրացնող հանգամանք դիտարկելով կոնկրետ հանցանքը մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրաստված կամ հարմարեցված առարկայի կամ միջոցի գործադրմամբ կատարելը, ի համեմատություն ՀՀ նախկին քրեական օրենսդրության, նեղացրել է վերոնշյալ որակյալ հանգամանքի բովանդակությունը: Մասնավորապես, եթե նախկինում արարքը ծանրացնող հանգամանքով որակելու համար ինքնին բավարար էր որպես զենք օգտագործվող առարկաների գործադրման փաստը, ապա կատարված փոփոխության պայմաններում, անհրաժեշտ է ոչ միայն հավաստել անձի կողմից համապատասխան առարկան կամ միջոցը գործադրելու, այլն դրանք մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրաստելու կամ հարմարեցնելու հանգամանքը:

Օրենսդրի վերոնշյալ մոտեցման հիմքում ընկած է այն տրամաբանությունը, որ հանցանքը նախապես պատրաստված կամ հարմարեցված առարկայի կամ միջոցի գործադրմամբ կատարելն է իրականում վկայում հանցավորի անձի բարձր վտանգավորության մասին, այլ ոչ թե պարզապես որպես զենք օգտագործվող «Տես Վճռաբեկ դատարանի՝ Սերյոժա Հովակիմյանի գործով 2007 թվականի հուլիսի 13-ի թիվ ՎԲ-125/07 որոշումը:

17

առարկաների գործադրումը, երբ համապատասխան առարկան կարող է վերցվել նան դեպքի վայրից":

14. Ընդհանրացնելով վերոշարադրյալը, ինչպես նան վերհանելով կատարված փոփոխության բովանդակությունը ն օրենսդրի նպատակը, ելնելով դրանում պարունակվող բառերի ն արտահայտությունների տառացի նշանակությունից, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ որակյալ է համարվում ոչ թե առարկայի կամ միջոցի պարզապես օգտագործումը, այլ մարմնական վնասվածք պավճառելու համար որոշակի նախապավտրասվական գործողությունների իրականացումը, այն է՝ առարկան կամ միջոցը նախապես պատտաատրելը կամ հարմարեցնելը: Այլ կերպ՝ արարքը քննարկվող ծանրացնող հանգամանքով որակելու համար, անհրաժեշտ է նախնառաջ ուշադրություն դարձնել հանցավորի սուբյեկտիվ ընկալմանը ն վերջինիս կողմից օբյեկտիվորեն իրականացված գործողությունների բնույթին:

Մասնավորապես, վերոնշյալ որակյալ հանգամանքն անձին մեղսագրելու համար, կարնոր է, որ վերջինս մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես որոշակի ակտիվ գործողություններ իրականացնի, այն է՝ պատրաարի կամ: հարմարեցնի համապատասխան առարկան կամ միջոցը: Հաշվի առնելով «պատրաստել» կամ «հարմարեցնել» արտահայտությունների լեզվաբացատրական նշանակությունը,,։ ինչպե նան դրանց վերաբերալ առկա դոկտրինալ մեկնաբանությունները՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ առարկան կամ միջոցը պատրաստել ասելով պետք է հասկանալ ցանկացած գործողություն, որի արդյունքում մարմնական վնասվածք պատճառելու համար պատրաստի առարկա կամ միջոց է ստացվում կամ ստեղծվում: Ինչ վերաբերում է առարկան կամ միջոցը հարմարեցնելուն, ապա այն ենթադրում է հանցավորի կողմից արդեն իսկ գոյություն ունեցող առարկայի կամ միջոցի նկատմամբ որնէ ներգործության իրականացում՝ Լրիվ կամ մասնակի կառուցվածքային վտվտխության ենթարկում, կարգավորում կամ ձնափոխում, որպեսզի դրանք առավել արդյունավար կամ հարմար լինեն օգտագործման համար (օրինակ՝ մետաղյա ձողը կամ խոհանոցային դանակը սրելը, մետաղական մալուխը ընդհանուր զանգվածից կտրելով առանձնացնելը ն այլն):

5 Տես ՀՀ քրեական նոր օրենսգրքում տեղ գտած հայեցակարգային մոտեցումների ն նոր ինստիտուտների մեկնաբանման ուղեցույցը, 2022 թվական:

18

Ընդ որում, Վճռաբեկ դատարանը հանցագործության նախապատրաստության ինստիտուտի վերլուծութիան շրջանակներում համանման դիրքորոշում է արտահայտել հանցագործության գործիքները կամ միջոցները հարմարեցնելու հասկացության վերաբերյալ` փաստելով, որ հանցագործության գործիքները ն միջոցները հարմարեցնել է համարվում դրանց կառուցվածքի ն ձեի այնպիսի փոփոխությունը, որն անհրաժեշվ է հանցավոր ոտնձգությունն իրականացնելու համար":

14.1. Այսպիսով, ընդհանրացնելով սույն որոշման 1114-րդ կետերում կատարված վերլուծությունը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 191-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 7-րդ կետով նախատեսված որակյալ տեսակն անձին մեղսագրելու համար անհրաժեշտ է հաստատված համարել, որ առնանգումը կատարվել է մարմնական վնասված՝ պատճառելու համար նախապես

պատրաստված կամ հարմարեցված առարկայի կամ միջոցի գործադրմամբ:

15. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ՝

- Ռուստամ Շավալյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, իր մոտ գտնվող՝ որպես զենք օգտագործվող առարկա հանդիսացող դանակը ցուցադրելով, Է.Ազոյանի առողջության համար վտանգավոր բռնություն գործադրելու սպառնալիքով, դրել է այն տուժողի երիկամի շրջանին, այնուհետն միմյանց հետ զվարճանալու նպատակով հրահանգել է նրան նստել տաքսի ավոմեքենան ն գնալ իր մատնանշած վայր, ինչի արդյունքում Է.Ազոյանին իր կամքին հակառակ կտրել է իր միկրոսոցիալական միջավայրից ն տեղափոխել Երնան քաղաքի Շին Երնանցի փողոց՝ այդ կերպ բացահայտ առնանգելով նրան՛:

- Առաջին ատյանի դատարանը Ռուստամ Շավալյանին ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ ն 3-րդ կետերով մեղսագրված արարքը համապատասխանեցրել է ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 19Լրդ հոդվածի Լին մասին՝ արձանագրելով, որ նշված օրենսգրքով կյանքի կամ առողջության համար վտանգավոր բոնություն գործադրելով կամ դա գործադրելու սպառնալիքով առնանգում կատարելն առհասարակ նախատեսված չէ որպես ծանրացնող Տե'ս, յումռնտ ոանոոմտ, Վճռաբեկ դատարանի՝ Կարեն Հովհաննիսյանի ն մյուսների վերաբերյալ գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԵԿԴ/0087/01/12 որոշումը:

7 Տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը:

19

հանգամանք, իսկ ինչ վերաբերում է որպես զենք օգտագործվող առարկայի գործադրմամբ առնանգման, ապա ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքով նախատեսված իրավակարգավորումների պայմաններում միայն առարկայի կամ միջոցի գործադրումը դեռնս բավարար չէ արարքն այդ ծանրացնող հանգամանքով որակելու համար, քանզի բացի գործադրման փաստից, պետք է լինեն նան տվյալներ հանցավորի կողմից դրանք մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրաստելու կամ հարմարեցնելու վերաբերյալ: Մինչդեռ, հետազոտված ապացույցները բավարար չեն արձանագրելու ամբաստանյալի կողմից գործադրված առարկայի մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես

պատրաստված կամ հարմարեցված լինելու մասին::

- Վերաքննիչ դատարանն իր հերթին ընդգծել է, որ ի տարբերություն ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի կարգավորումներ, ՀՀ գործող քրեական օրենսդրությամբ միայն առարկայի կամ միջոցի գործադրումը դեռնս բավարար չէ արարքը ծանրացնող հանգամանքով որակելու համար, անհրաժեշտ են նան փաստեր՝ հանցավորի կողմից այդ առարկան կամ գործիքը մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրաստելու կամ հարմարեցնելու վերաբերյալ, այսինքն՝ տվյալներ առ այն, որ անձն առարկան կամ գործիքը նախապես պատրաստել է տվյալ հանցագործություն կատարելու դիտավորությամբ: Վերաքննիչ դատարանն ընդգծել է, որ սույն գործով նման հետնության կարելի էր հանգել|Սլթմիան վկաներ Ս.Խուդոյան ն ԱՆՍարգսյան նախաքննական ցուցմունքներով, մինչդեռ ամբաստանյալի՝ հակընդդեմ հարցման իրավունքի ապահովված չլինելու պայմաններում վերոնշյալ վճռորոշ փաստական տվյալները չեն կարող դրվել առաջադրված մեղադրանքի հիմքում, հետնաբար Առաջին ատյանի դատարանի հետնությունները՝ հակընդդեմ հարցման իրավունքով չապահովված վկաների ցուցմունքները՝ Ռուստամ Շավալյանի արարքը որակյալ` ծանրացնող հատկանիշով որակելու համար վճռորոշ լինելու ն ըստ էության՝ քրեական գործում դրանց հակակշռող բավարար գործոնների բացակայության վերաբերյալ, հիմնավոր ենտ:

Ց Տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը:

9 Տե'ս սույն որոշման 9-րդ կետը:

20

16. Սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված փաստական տվյալները դիտարկելով սույն որոշման 1114.-րդ կետերում մեջբերված իրավանորմերի ն արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ստորադաս դատարանները Ռուստամ Շավալյանի արարքում մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրաստված կամ հարմարեցված առարկայի գործադրմամբ առնանգման ծանրացնող հանգամանքի բացակայության ն կատարված արարքը ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 191-րդ հոդվածի 1Լին մասով որակելու հարցում եկել լթ9են ճիշտ հետնության: Մասնավորապես, ստորադաս դատարաններն իրավաչափորեն փաստել են, որ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքում կատարված փոփոխության պայմաններում համապատասխան առարկայի կամ միջոցի գործադրման փաստը դեռնս բավարար չէ անձի արարքում ծանրացնող հանգամանքի առկայությունը հավաստելու համար, այլ նան անհրաժեշտ են տվյալներ առ այն, որ անձն առարկան կամ միջոցը նախապես պատրաստել կամ հարմարեցրել է տվյալ հանցանքը կատարելու դիտավորությամբ:

Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ առնանգման հանցակազմի քննարկվող որակյալ տեսակն անձին մեղսագրելու համար անհրաժեշտ է գործում առկա փաստական տվյալներով հաստատված համարել, որ առնանգումը կատարվել է մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրաստված կամ հարմա