ԵԴ/2107/02/23

Մանան Ա Վ

մյ Ւ Ի»Ք- Է» )

Գտ)

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՀՀ վերաքննիչ քաղաքացիական Քաղաքացիական գործ թիվ ԵԴ/2107/02/23 դատարանի որոշում 2026թ.

Քաղաքացիական գործ թիվ ԵԴ/2107/02/23

Նախագահող դատավոր` Ն. Գաբրիելյան

Դատավորներ՝ Ա. Մխիթարյան

Ս. Գրիգորյան

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Հայաստանի Հանրապետության վճռաբեկ դատարանի քաղաքացիական

պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան) հետնյալ կազմով՝

Նախագահող Գ. ՀԱԿՈԲՅԱՆ

զեկուցող Է. ՍԵԴՐԱԿՅԱՆ

Ն. ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ

Ս. ՄԵՂՐՅԱՆ

Ա. ՄԿՐՏՉՅԱՆ

Վ. ՔՈՉԱՐՅԱՆ

2026 թվականի մարտի 26-ին

գրավոր ընթացակարգով քննելով «Մառսեկլ» արտադրական կոոպերատիվի ն «Արմեն ն Լիանա» ՍՊԸ-ի վճռաբեկ բողոքը ՀՀ վերաքննիչ քաղաքացիական դատարանի 21.02.2025 թվականի որոշման դեմ` ըստ «Մառսեկ» արտադրական կոոպերատիվի (այսուհետ՝ Կոոպերատիվ), «Արմեն ն Լիանա» ՍՊԸ-ի (այսուհետ` Ընկերություն, երկուսը միասին այսուհետ` Հայցվորներ) հայցի ընդդեմ «Պոլի-Պակ» ՍՊԸ-ի, Րաֆֆի Վարդանյանի, «ՓՄՁ ներդրումներ ՈՒՎԿ» ՓԲԸ-ի, Արմեն Գնորգյանի, «Ասատրյան եղբայրներ» ՍՊԸ-ի, «Դիմակ 1» ՍՊԸ-ի, Արմեն Գնորգյանի, Էդիտա Գաբրիելյանի, Սյուզաննա Խաչատրյանի, «Ֆենիքս կապիտալ» ՍՊԸ-ի, Գայանե Ավետիսյանի, «Կոնտուր» ՍՊԸ-ի, «Լեվ Ինվեսթ» ՍՊԸ-ի, Ավետիք Քարամյանի, Ներսես Սարյանի ու Արմեն Հարությունյանի՝ բաժինն առանձնացնելու պահանջի մասին,

ՊԱՐԶԵՑ

2

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը

Դիմելով դատարան՝ Հայցվորները պահանջել են ընդհանուր բաժնային սեփականություն հանդիսացող գույքից Հորթ ծածկագրով գրանցված ն 1.54735 հա մակերեսով հողամասից բնեղենով առանձնացնել իրենց բաժինները՝ 05.12.2022 թվականին տրված թիվ Ք-0/730222 շինարարատեխնիկական փորձագիտական եզրակացությամբ որոշված բաժիններով ն ըստ վերջինիս կից սխեմատիկ հատակագծի:

Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քաղաքացիական դատարանի (այսուհետ՝ Դատարան) 18.03.2024 թվականի վճռով հայցը բավարարվել է:

ՀՀ վերաքննիչ քաղաքացիական դատարանի (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան) 21.02.2025 թվականի որոշմամբ «Կոնտուր» ՍՊԸ-ի ն Րաֆֆի Վարդանյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է մասնակիորեն՝ Դատարանի 18.03.2024 թվականի վճիռը բեկանվել ն փոփոխվել է՝ հայցը մերժվել է:

Սույն գործով վճռաբեկ բողոք են ներկայացրել Կոոպերատիվը ն Ընկերությունը (ներկայացուցիչ՝ Հայկուհի Սեդրակյան):

Վճռաբեկ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել:

2. Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները ն պահանջը

Սույն վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

Վերաքննիչ դատարանը խախտել է «Մարդու իրավունքնեի ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածը, Սահմանադրության 28-րդ, 60-րդ, 61-րդ ու 63-րդ հոդվածները, ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 6-9-րդ հոդվածները, 59-րդ հոդվածի 1-ին մասը, 63-րդ հոդվածի 2-րդ մասը, 66-րդ, 74րդ ն 77րդ հոդվածները, 379-րդ հոդվածի 5-րդ մասը, ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 163-րդ հոդվածի 1-ին կետը, 197-րդ հոդվածի 2-րդ ու 3-րդ կետերը:

Բողոք բերած անձը եշված հիմքերի առկայությունը պատճառաբանել է հետնյալ հիմեավորումներով.

Վերաքննիչ դատարանն ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ Ա օբյեկտիվ հետազոտում չի իրականացրել, սխալ եզրահանգման է եկել ապացույցների վերաբերելիության, թույլատրելիության, արժանահավատության վերաբերյալ, ինչպես նան դուրս է եկել վերաքննության սահմաններից կայացնելով ոչ օրինական, չհիմնավորված ն չպատճառաբանված դատական ակտ:

Վերաքննիչ դատարանն անտեսել է դատական նիստերի արձանագրությունները, մինչդեռ դրանք ուսումնասիրելու դեպքում կարձանագրեր, որ Դատարանում գործի քննության ընթացքում պատասխանողները, մասնավորապես՝ «Կոնտուր» ՍՊԸն ն Րաֆֆի Վարդանյանը, պատշաճ կարգով ծանուցված են եղել նիստի տեղի ն ժամանակի մասին, մասնակցել են դատական նիստերին, սակայն փորձագետների եզրակացությունների Ա դրանց կից ներկայացված հատակագծերի վերաբերյալ որնէ դիրքորոշում չեն ներկայացրել, առավել նս չեն միջնորդել դրանք հանել ապացույցների շարքից, չեն օգտվել գործով այլ ապացույցներ ներկայացնելու իրենց իրավունքից:

Վերաքննիչ դատարանը մերժել է հայցվորների ընդհանուր սեփականություն հանդիսացող գույքից իրենց բաժինները բնեղենով առանձնացնելու իրավաչափ պահանջը՝

' Առկա է անձնական տվյալ:

3

այն պարագայում, երբ վերջիններս գործով ներկայացրել են անհրաժեշտ ն բավարար թույլատրելի, վերաբերելի ո արժանահավատ ապացույցներ, որոնցով հիմնավորվել է ընդհանուր գույքից իրենց բաժիններն առաջարկվող տարբերակով բնեղենով առանձնացնելու հնարավորությունը:

Վերաքննիչ դատարանը նյութական ն դատավարական իրավունքից չբխող պատճառաբանություններով ոչ իրավաչափ եզրահանգման է եկել, որ գույքի բաժանման հնարավորությունը կարող էր ապացուցվել բացառապես հայցադիմումին կից ներկայացված եզրակացությամբ, Ա որնէ այլ փորձագիտական եզրակացություն ընդունելի համարվել չի կարող, ն դա այն դեպքում, երբ հայցվորները լիովին իրավունք ունեին իրենց կողմից հայցադիմումով մատնանշված տարբերակով գուքի բաժանման հնարավորությունն ապացուցելու համար ապացույցներ` տվյալ դեպքում փորձագիտական եզրակացություն ներկայացնել ոչ միայն հայցադիմումին կից, այլա ապացուցման պարտականությունը բաշխելու մասին որոշմամբ սահմանված ժամկետներում:

Վերոգրյալի հիման վրա բողոք բերած անձը պահանջել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի 21.02.2025 թվականի որոշումը Ա ուժ տալ Դատարանի վճռին:

3. Վճռաբեկ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեն հետնյալ փաստերը՝

Ց Կադաստրի կոմիտեի կողմից 10.01.2022 թվականին տրված գույքի առանձին որակական, քանակական բնութագրեի նե դրա նկատմամբ առանձին իրավունքների (սահմանափակումների) վերաբերյալ թիվ "ՅՅ". տեղեկանքի համաձայն՝ ՀորոոոՑ ծածկագրով հողամասը ընդհանուր բաժնային սեփականության իրավունքով գրանցված է «ՊՈԼԻ-ՊԱԿ» ՍՊԸ-ի ("ո «2, ՐԱՖՖԻ ԵԳՈՐԻ ՎԱՐԴԱՆՅԱՆԻ ("որր ոՒՔՅ238433:35), ՐԱՖՖԻ ԵԳՈՐԻ ՎԱՐԴԱՆՅԱՆԻ (րոր), «ՓՄՁ ներդրումներ» ունիվերսալ վարկային կազմակերպություն ՓԲԸ-ի (7), «ՓՄՁ ներդրումներ» ունիվերսալ վարկային կազմակերպություն ՓԲԸ-ի (6), ԱՐՄԵՆ ՍԱՇԱՅԻ ԳԵՎՈՐԳՅԱՆԻ ՀՅ», «ԱՍԱՏՐՅԱՆ ԵՂԲԱՅՐՆԵՐ» ՍՊԸ-ի (Ը"""), ՀԱՅԿ ՀԵՆՐԻԿԻ

ՔՈԹԱՆՋՅԱՆԻ ("""""""22/), «ԴԻՄԱԿ 1» ՍՊԸ-ի ("""""2"52, «ԳԱԼՍՏՅԱՆ ՄԱՅԻՍ ԵՎ ՈՐԴԻՆԵՐ» ՍՊԸ-ի (""""""""5), ՐԱՖՖԻ ԵԳՈՐԻ ՎԱՐԴԱՆՅԱՆԻ ("ո"), «ԱՐՄԵՆ ԵՎ ԼԻԱՆԱ» ՍՊԸ-ի (""""""""»5), ԷԴԻՏԱ ՆԻԿՈԼԱՅԻ ԳԱԲՐԻԵԼՅԱՆԻ ն ՍՅՈՒԶԱՆՆԱ ԱԼԲԵՐՏԻ

2 Առկա է անձնական տվյալ

3 Առկա է անձնական տվյալ

4 Առկա է անձնական տվյալ

5 Առկա է անձնական տվյալ

օ Առկա է անձնական տվյալ

7 Առկա է անձնական տվյալ

8 Առկա է անձնական տվյալ

5 Առկա է անձնական տվյալ

10 Առկա է անձնական տվյալ

1 Առկա է անձնական տվյալ

12 Առկա է անձնական տվյալ

15 Առկա է անձնական տվյալ

14 Առկա է անձնական տվյալ

15 Առկա է անձնական տվյալ

4

ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ ("""""5546), «ՖԵՆԻՔՍ ԿԱՊԻՏԱԼ» ՍՊԸ-ի (""""""")7, ԳԱՅԱՆԵ ԱՐՏՅՈՄԻ ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ ("Յ:26), «ԷԳԻՐԻՆ» ՍՊԸ-ի ("ոո Յ5, բաժնեմաս հաշվված չէ), «ՄԱՌՍԵԿԼ» ԱԿ-ի ("""::2:յ, ՊԱՏՐԻՍԻԱ ՍԱՐՔԻՍԻ ԱԲՆԱՍԻԻ (ոո: բաժնեմաս հաշված չէ) անուններով, ինչպես նան նշված հողամասի վրա է գտնվում ԱՎԵՏԻՔ ԳԵՎՈՐԳԻ ՔԱՐԱՄՅԱՆԻ Կ ՆԵՐՍԵՍ ԳՐԻԳՈՐԻ ՍԱՐՅԱՆԻ անուններով գրանցված Հորի "Ւ:2 հասցեով անշարժ գույքը, որը գրանցվել է առանց հողամասի» (հատոր 1-ին, գ.թ. 24).

2) Կադաստրի կոմիտեի կողմից 24.05.2022 թվականին տրված թիվ 24052022-01-0344 անշարժ գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման վկայականի համաձայն՝ ՀԲԳոթթՑթՅ Ց տարածք հասցեում գտնվող անշարժ գույքի (կադաստրային ծածկագիր՝ թթոոթթռճ) նկատմամբ գրանցված է «ՄԱՌՍԵԿԼ» ԱԿ-ի ընդհանուր բաժնային սեփականության իրավունքը, որը 1.54735 հա հողամասի նկատմամբ կազմում է 262/11251 (հատոր 1-ին, գ.թ. 25).

3) անշարժ գույքի սեփականության (օգտագործման) իրավունքի գրանցման 26.03.2010 թվականի թիվ 2596969 վկայականի համաձայն՝ "285525 հասցեում գտնվող անշարժ գույքի նկատմամբ գրանցված է «ՄԱՌՍԵԿԼ» ԱԿ-ի սեփականության իրավունքը (կադաստրային համար՝ «ՀԲՔՔՔՔՅ»6, նպատակային նշանակությունը` արտադրական, մակերես` 752,2,) (հատոր 1-ին, գ.թ. 26,27).

4) անշարժ գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման 05.01.2022 թվականի թիվ """""""":27 վկայականի համաձայն՝ ՀորրրԲԲԲՔօ8 հասցեում գտնվող անշարժ գույքի նկատմամբ գրանցված է «ԱՐՄԵՆ ն ԼԻԱՆԱ» ՍՊԸ-ի սեփականության իրավունքը (կադաստրային ծածկագիր՝ Հ"""""Յ»9, մակերես՝ 1.54735) (հատոր 1-ին, գ.թ. 28).

5) հայցադիմումին կից հայցվորները ներկայացրել են «Քրեագետ» դատական ն անկախ փորձաքննությունների կենտրոնի 05.12.2022 թվականի թիվ Ք-073-02-22 եզրակացությունը, որի «Հետնություններ» բաժնի համաձայն՝

«Հարց Լ. Որքան է կազմում «ԱՐՄԵՆ ե ԼԻԱՆԱ» ՍՊ ընկերության բաժնեմասը ԹԳԺՏրթթՅԵ0 իլյյցեում գտնվող Ն54735 հա մակերեսով հողամասի նկատմամբ բաժնային սեփականության իրավունքում:

Պատասխան. Անշարժ գույքի եկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման թիվ 05012022-01-0276 վկայականի պատճենի համաձայե' "5 հասցեի թիվ 01-002-0231-

16 Առկա է անձնական տվյալ

17 Առկա է անձնական տվյալ

18 Առկա է անձնական տվյալ

5 Առկա է անձնական տվյալ

26 Առկա է անձնական տվյալ

21 Առկա է անձնական տվյալ

22 Առկա է անձնական տվյալ

25 Առկա է անձնական տվյալ

24 Առկա է անձնական տվյալ

25 Առկա է անձնական տվյալ

26 Առկա է անձնական տվյալ

27 Առկա է անձնական տվյալ

28 Առկա է անձնական տվյալ

25 Առկա է անձնական տվյալ

30 Առկա է անձնական տվյալ

3 Առկա է անձնական տվյալ

5

0029 կադաստրային ծածկագիրը կրող, արդյունաբերական, ընդերքօգտագործման ն այլ արտադրական նպատակային նշանակությամբ, արդյունաբերական օբյեկտների գործառնական նշանակությամբ հողամասի մակերեսը կազմում է 154753 հա, որի եկատմամբ «ԱՐՄԵՆ ն ԼԻԱՆԱ» ՍՊ ընկերության բաժնեմասը կազմում է 262/11251, կամ 360,37 քմ, իսկ սեփականության իրավունքով «ԱՐՄԵՆ ն ԼԻԱՆԱ» ՍՊ ընկերությանն է պատկանում 262,2 քմ մակերեսով արտադրամաս:

Հարց 2. Հնարավոր է արդյոք առանձնացնել վերոհիշյալ բաժնեմասը, եթե' այո, ապա' ինչպես:

Պատասխան. Հաշվի առնելով "2 հասցեի թիվ "րո 5. կադաստրային ծածկագիրը կրող, արդյունաբերական, ընդերքօգտագործան ն այ արտադրական նպատակային նշանակությամբ, արդյունաբերական օբյեկրնեի գործառնական եշանակությամբ հողամասի մակերեսը կազմում է 154753 հա մակերեսով հողամասից «ԱՐՄԵՆ ն ԼԻԱՆԱ» ՍՊ ըեկերությանը հասանելիք բաժնեմասի չափը ն շենք-շինությունների փոխադարձ դասավորվածությունն ու տեղակայումը հողամասում, ինչպես նան փաստացի տիրապետման հանգամանքը ն «Մալխասյանց փաստաբանական կենփրոն» ՍՊ ընկերության կողմից տրամադրված շինությունների բաժանման սխեմայի պատճենում արտացոլված ելակետային տվյալները առաջարկվում է «ԱՐՄԵՆ ն ԼԻԱՆԱ» ՍՊ ըեկերությանը հասանելիք բաժնեմասն առանձնացնել սույն եզրակացությանը կից սխեմատիկ հատակագծում արտացոլված տարբերակով:

Հարց 3. Որքան է կազմում «Մառսեկ» արտադրական կոոպերատիվի բաժնեմասը ԹՀԹ, հլյկցեում գտեվող 154735 հա մակերեսով հողամասի նկատմամբ բաժնային սեփականության իրավունքում:

Պատասխան. Անշարժ գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման թիվ 20012022-0-011 վկայականի պատճենի համաձայն ՀոԻրրԻՐՈթթ»6 թիվ «""Բ:Ց6 կադաստրային ծածկագիրը կրող, արդյունաբերական, ընդերքօգտագործման ն այլ արտադրական նպատակային նշանակությամբ, արդյունաբերական օբյեկտների գործառնական եշանակությամբ հողամասի մակերեսը կազմում է 1,54753 հա, որի նկատմամբ «Մառսեկլ» արտադրական կոոպերատիվի բաժնեմասը կազմում է 1009/11251, կամ 138778 քմ, իսկ սեփականության իրավունքով «ՄԱՌՍԵԿԼ» արտադրական կոոպերատիվին է պատկանում 752,2 քմ մակերեսով արտադրամաս, 79,4 քմ մակերեսով պահեստ, բացի այդ ընդհանուր բաժնային սեփականության իրավունքով պատկանում է 105,0 քմ մակերեսով էլ. ենթակայաններ ն պարիսպ 62,4 քմ մակերեսով (156 խմ, 156 գծամետր):

Հարց 4. Հնարավոր է արդյոք առանձեացնել վերոհիշյալ բաժնեմասը, եթե' այո, ապա ինչպես:

Պատասխան. Հաշվի առնելով «ՄԱՌՍԵԿԼ» արտադրական կոոպերատիվին ԹթթԵՓԻԿԵԹոՑ7 հասցե Տթիվ 0Լ002023-0029 կադաստրային ծածկագիրը կրող, արդյունաբերական, ընդերքօգտագործման ն այլ արտադրական նպատակային նշանակությամբ, արդյունաբերական օբյեկտների գործառնական նշանակությամբ հողամասի

32 Առկա է անձնական տվյալ

35 Առկա է անձնական տվյալ

34 Առկա է անձնական տվյալ

35 Առկա է անձնական տվյալ

36 Առկա է անձնական տվյալ

37 Առկա է անձնական տվյալ

6

մակերեսը կազմում է 154753 հա մակերեսով հողամասից հասանելիք բաժնեմասի չափը ն շենք-շինությունների փոխադարձ դասավորվածությունն ու տեղակայումը հողամասում, ինչպես եան փաստացի տիրապետման հանգամանքը ն «Մալխասյաեց փաստաբանական կենտրոն» ՍՊ ըեկերության կողմից տրամադրված շինությունների բաժանման սխեմայի պատճենում արտացոլված ելակետային տվյալները առաջարկվում է «ՄԱՌՍԵԿԼ» արտադրական կոոպերատիվին հասանելիք բաժնեմասն առանձնացնել սուն եզրակացությանը կից սխեմատիկ հատակագծում արտացոլված տարբերակով:

Հարց 5. Որքան է կազմում «ՄԱՌՍԵԿԼ» արտադրական կոոպերատիվի բաժնեմասը ԹթթթԹՑ հլյսցեում գտնվող 154735 հա մակերեսով հողամասի նկատմամբ բաժնային սեփականության իրավունքում:

Պատասխան. Անշարժ գույքի եկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման թիվ 24052022-0-0344 վկայականի պատճենի "ՀԲ" հասցեի թիվ ՀԻ" "ԻԲՃԿ0 կադաստրային ծածկագիրը կրող, արդյունաբերական, ընդերքօգտագործման ն այլ արտադրական նպատակային նշանակությամբ, արդյունաբերական օբյեկտների գործառնական եշանակությամբ հողամասի մակերեսը կազմում է 1,54753 հա, որի նկատմամբ «ՄԱՌՍԵԿԼ» արտադրական կոոպերատիվի բաժնեմասը կազմում է 262/11251, կամ 360,37 քմ, իսկ սեփականության իրավունքով «Մառսեկլ» արտադրական կոոպերատիվին է պատկանում 193,0 քմ մակերեսով հասարակական տարածք:

Հարց 6. Հնարավոր է արդյոք առանձնացնել վերոհիշյալ բաժնեմասը, եթե այո, ապա ինչպես:

Պատասխան. Հաշվի առնելով «ՄԱՌՍԵԿԼ» արտադրական կոոպերատիվին ՀԵՒԹՒՑ իյսցեի թիվ". կադաստրային ծածկագիրը կրող, արդյունաբերական, ընդերքօգտագործման ն այլ արտադրական նպատակային նշանակությամբ, արդյունաբերական օբյեկտների գործառնական եշանակությամբ հողամասի մակերեսը կազմում է 154753 հա մակերեսով հողամասից հասանելիք բաժնեմասի չափը ն շենք- շինությունների փոխադարձ դասավորվածությունն ու տեղակայումը հողամասում, ինչպես նան փաստացի տիրապետման հանգամանքը ն «Մալխասյաեց փաստաբանական կենտրոն» ՍՊ ընկերության կողմից տրամադրված շինությունների բաժանման սխեմայի պատճենում արտացոլված ելակետային տվյալները առաջարկվում է «ՄԱՌՍԵԿԼ» արտադրական կոոպերատիվին հասանելիք բաժնեմասն առանձնացնել սուն եզրակացությանը կից սխեմատիկ հատակագծում արտացոլված տարբերակով» (հատոր 1-ին, գ.թ. 31-35).

6) «Արմեն Ա Լիանա» ՍՊԸ-ի տնօրենի ն «Մառսեկլ» ԱԿ-ի նախագահի կողմից 22.12.2023 թվականին ստորագրված «Համաձայնության համաձայն ««ԱՐՄԵՆ ԵՎ ԼԻԱՆԱ» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունը (պերական գրանցման համար' 282.070.00821, ՀՎՀՀ" 008011319), ի դեմս ընկերության գործադիր մարմեի ղեկավար (տեօրեն) Ալեն Գրիշայի Սայադյանի, տալիս է իր համաձայնությունը, որպեսզի Հ" ԻՅՅՒԹ հասցեում գտեվող շենք շինություններից (վկայական 05012022-01-0276) 109 քմ մակերեսով տարածքը փոխանակվի «Մառսեկլ» արտադրական կոոպերատիվի (Պետական գրանցման

38 Առկա է անձնական տվյալ

35 Առկա է անձնական տվյալ

46 Առկա է անձնական տվյալ

41 Առկա է անձնական տվյալ

42 Առկա է անձնական տվյալ

5 Առկա է անձնական տվյալ

7

համար' Հ""րթթԻոոթԲե:) լյեիականության իրավունքով ունեցած "ր Քիլյսցեում գտեվող շենք շինություններից 109 քմ մակերեսով տարածքի հետ, որի համար կողմերը ստորագրում են:» (հատոր 2-րդ, գ.թ. 104).

7) Կադաստրի կոմիտեի կողմից 26.10.2023 թվականին տրված գույքի առանձին որակական, քանակական բնութագրեի նե դրա նկատմամբ առանձին իրավունքների (սահմանափակումների) վերաբերյալ թիվ ԱՏ-26102023-01-1006 տեղեկանքի համաձայն՝ ԿԹԲԲԵԹԿԵՒԹԾՐՒԿԽՇ իկլսցեներում 1.54735 հա մակերեսով հողամասի բաժնային սեփականատերը 383/11251, 95/11251, 150/11251, 82/11251, 508/11251 բաժնեմասերով հանդիսանում է Րաֆֆի Եգորի Վարդանյանը, Հո Հ""""27 հասցեում, 1.54735 հա մակերեսով հողամասի բաժնային սեփականատերը 214/11251 բաժնեմասով հանդիսանում է Արմեն Ռուդիկի Գնորգյանը, ԳթԵԹԿԵՒԹԵՐՒթԿՑ հասցեում 1.54735 հա մակերեսով հողամասի բաժնային սեփականատերը 961/11251 բաժնեմասով հանդիսանում է «Կոնտուր» ՍՊԸ-ն, """"""""5 հասցեում 1.54735 հա մակերեսով հողամասի բաժնային սեփականատերը 2862/11251 բաժնեմասով հանդիսանում է «ՓՄՁ ներդրումներ» ունիվերսալ վարկային կազմակերպություն ՓԲԸ-ն, "50 հասցեում 1.547/35 հա մակերեսով հողամասի բաժնային սեփականատերը 131/11251 բաժնեմասով հանդիսանում է Արմեն Սաշայի Գնորգյանը, """""" "5: հասցեում 1.54735 հա մակերեսով հողամասի բաժնային սեփականատերը 140/11251 բաժնեմասով հանդիսանում է «ԱՍԱՏՐՅԱՆ ԵՂԲԱՅՐՆԵՐ» ՍՊԸ-ն, «Հո "":2:2. հասցեում 1.54735 հա մակերեսով հողամասի բաժնային սեփականատերեր 151/11251 բաժնեմասով հանդիսանում են ԱՎԵՏԻՔ ԳԵՎՈՐԳԻ ՔԱՐԱՄՅԱՆԸ ն ՆԵՐՍԵՍ ԳՐԻԳՈՐԻ ՍԱՐՅԱՆԸ, Հոր" ""555: հասցեում 1.54735 հա մակերեսով հողամասի բաժնային սեփականատեր 262/11251 բաժնեմասով հանդիսանում է «ՄԱՌՍԵԿԼ» ԱԿ-ն, Հո"ի""""::54 հասցեում 1.54735 հա մակերեսով հողամասի բաժնային սեփականատերը 120/11251 բաժնեմասով հանդիսանում է «ԼԵՎ ԻՆՎԵՍԹ» ՍՊԸ, ԿԹոԳԵթոթԹ:55 հապսցեում 1.54735 հա մակերեսով հողամասի բաժնային սեփականատերը 262/11251 բաժնեմասով հանդիսանում է «ԱՐՄԵՆ ԵՎ ԼԻԱՆԱ» ՍՊԸ-ն, "56 հասցեում 1.54735 հա մակերեսով հողամասի բաժնային սեփականատերերը 1189/11251 բաժնեմասով հանդիսանում են ԷԴԻՏԱ ԳԱԲՐԻԵԼՅԱՆԸ ն ՍՅՈՒԶԱՆՆԱ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԸ, ""ՀՅ:57 հասցեում 1.54735 հա մակերեսով հողամասի բաժնային սեփականատերը 2859/11251 բաժնեմասով հանդիսանում է «ՖԵՆԻՔՍ ԿԱՊԻՏԱԼ» ՍՊԸ-ն, """""""56 հասցեում 1.54735 հա մակերեսով հողամասի բաժնային սեփականատերը 396/11251 բաժնեմասով հանդիսանում է

«4 Առկա է անձնական տվյալ

5 Առկա է անձնական տվյալ

46 Առկա է անձնական տվյալ

7 Առկա է անձնական տվյալ

48 Առկա է անձնական տվյալ

5 Առկա է անձնական տվյալ

50 Առկա է անձնական տվյալ

5. Առկա է անձնական տվյալ

52 Առկա է անձնական տվյալ

55 Առկա է անձնական տվյալ

54 Առկա է անձնական տվյալ

55 Առկա է անձնական տվյալ

56 Առկա է անձնական տվյալ

57 Առկա է անձնական տվյալ

58 Առկա է անձնական տվյալ

8

ԳԱՅԱՆԵ ԱՐՏՅՈՄԻ ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԸ, "45255 հասցեում 1.54735 հա մակերեսով հողամասի բաժնային սեփականատերը 1009/1251 բաժնեմասով հանդիսանում է «ՄԱՌՍԵԿԼ» ԱԿ-ն, Հոր""Հ"ՀՅ"60 հասցեում 1.54735 հա մակերեսով հողամասի բաժնային սեփականատերը 120/11251 բաժնեմասով հանդիսանում է «ԴԻՄԱԿ-1» ՍՊԸ-ն, ՀՀ ՅՅՅ46 հասցեում 1.54735 հա մակերեսով հողամասի բաժնային սեփականատերը 22/11251 բաժնեմասով հանդիսանում է «ՊՈԼԻ-ՊԱԿ» ՍՊԸ-ն, "22. հասցեում 1.54735 հա մակերեսով հողամասի բաժնային սեփականատերը 22/11251 բաժնեմասով հանդիսանում է ԱՐՄԵՆ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆԻ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԸ (հատոր 2-րդ, գ.թ. 15,16).

8) Դատարանի 21.08.2023 թվականի «Ապացուցման պարտականությունը բաշխելու մասին» որոշմամբ, ի թիվս այլի, հայցվորների վրա դրվել է պարտականություն ապացուցելու՝ նրանց պատկանող բաժինները պատասխանողներին պատկանող բաժիններից բնեղենով առանձնացնելու հնարավորությունը՝ ըստ իրենց ներկայացրած 05.12.2022 թվականի թիվ Ք-0/730222 շինարարատեխնիկական եզրակացությամբ սահմանված հատակագծով առաջադրված տարբերակի (հատոր 1-ին, գ.թ. 126, 127).

9 Դատարանի 09.11.2023 թվականի «Ոչ պատշաճ կողմին փոխարինելու ն ներ պատասխանողներ ներգրավելու միջնորդությունը քննության առնելու մասին» որոշմամբ սահմանվել է գործին մասնակցող անձանց կողմից ապացույցներ ն դրանք ձեռք բերելուն ուղղված միջնորդություններ ներկայացնելու, առկա ապացույցները գործին մասնակցող մյուս անձանց առջն բացահայտելու ն հնարավորության դեպքում տրամադրելու նոր ժամկետ՝ մինչն 19.01.2024 թվականը (հատոր 2-րդ, գ.թ. 25-27).

10) ի կատարումն Դատարանի ն 09.11.2023 թվականի որոշումների՝ 17.01.2024 թվականին Հայցվորների կողմից ներկայացվել է «Փորձաքննությունների ազգային բյուրո» ՊՈԱԿ-ի 28.12.2023 թվականի թիվ ՀՄ-23-0280Պ եզրակացությունը, որի «Հետնություններ» բաժնի համաձայն՝ «Ելնելով անշարժ գույքերի հատակագծային առկա իրավիճակից, առանձնացվող հատվածները եպատակային օգտագործման թողնելու անհրաժեշտությունից, ինչպես նան հիմք ընդունելով փորձաքննությանը պատվիրատուի կողմից տրամադրված չափագրման արդյունքում կազմված հողամասի ն շինությունների հատակագծերը «ԱՐՄԵՆ ԵՎ ԼԻԱՆԱ» ՍՊԸ-ի ն «ՄԱՌՍԵԿԼ» ԱԿ-ի միջն կեքված համաձայնագիրը, եզրակացնում եմ, որ հնարավոր է 01Է-002-023-0023 ծածկագրով գրանցված բաժնային սեփականության հանդիսացող հողամասից առանձնացնել' «ՄԱՌՍԵԿԼ» արտադրական կոոպերատիվի ն «ԱՐՄԵՆ ԵՎ ԼԻԱՆ» ՍՊԸի բաժնեմասերն ըստ իրենց ունեցած բաժնեչափերի, մասնավորապես` "ՀԲԻՔՔԻԻԻԻԵԻՑ իլյսցեների' կողմերից յուրաքանչյուրին հասանելիք հողամասերի առանձեացման տարբերակը բերված է սույն եզրակացությանը կից թիվ 1 հավելվածում» (հատոր 2-րդ, գ.թ. 86-95).

11) «Փորձաքննությունների ազգային բյուրո» ՊՈԱԿ-ի 28.12.2023 թվականի թիվ ՀՄ-23-0280Պ եզրակացությունը Օ:տված փորձագետ Անահիտ Հակոբյանը 30.01.2024 թվականին հրավիրված նախնական դատական նիստում հաստատել է իր կողմից կատարված փորձաքննության եզրակացությունը ն Դատարանի կողմից նախազգուշացվել է կեղծ

55 Առկա է անձնական տվյալ

«ծ Առկա է անձնական տվյալ

6. Առկա է անձնական տվյալ

օ- Առկա է անձնական տվյալ

65 Առկա է անձնական տվյալ

9

եզրակացություն տալու համար քրեական պատասխանատվության մասին (հատոր 3-րդ, գ.թ. 50).

12) սույն գործով պատասխանողները ոչ նախնական դատական նիստում, ոչ դատաքննության ընթացքում փորձագետի եզրակացության վերաբերյալ սահմանված կարգով առարկություն չեն ներկայացրել.

13) Դատարանը, հաստատված համարելով, որ «Փորձաքննությունների ազգային բյուրո» ՊՈԱԿ-ի 28.12.2023 թվականի թիվ ՀՄ-23-0280Պ եզրակացությունը ն դրան կից հավելվածը, որով առաջարկվում է իրականացվել բաժանումը, ըստ էության, նույնական է հայցապահանջում նշված «Քրեագետ» դատական ն անկախ փորձաքենությունների կենտրոնի 05.12.2022 թվականի թիվ Ք-0703-02-22 եզրակացությանը՝ «Փորձաքննությունների ազգային բյուրո» ՊՈԱԿ-ի 28122023 ց թվականի թիվ ՀՄ-230280Պ եզրակացության արժանահավատությունը, թույլատրելիությունը ն վերաբերելիությունը հերքող փաստարկների բացակայության պայմաններում այն բավարար է համարել հայցապահանջում նշված «Քրեագետ» դատական ն անկախ փորձաքննությունների կենտրոնի 05.12.2022 թվականի թիվ Ք-0703-0222 եզրակացությամբ սահմանված բաժիններով ն հատակագծով վեճի առարկա հողամասից հայցվորների բաժինները բնեղենով առանձնացնելու հնարավորությունն ապացուցված համարելու համար (հատոր 3-րդ, գ-թ. 60-71):

4.Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ն եզրահանգումը

Վճռաբեկ դատարանը արձանագրում է, որ սույն գործով վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը պայմանավորված է ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 394-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքի առկայությամբ՝ նույն հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի իմաստով, այն է՝ ստորադաս դատարանի կողմից թույլ է տրվել ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 197-րդ հոդվածի 2-րդ ն 3-րդ մասերի, ու ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 59-րդ ն 66-րդ հոդվածների հիմնարար խախտում, որը խաթարել է արդարադատության բուն էությունը ն որի առկայությունը հիմնավորվում է ստորն ներկայացված պատճառաբանություններով:

Սույն վճռաբեկ բողոքի քենության շրջանակներում Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ հետնյալ իրավական հարցադրումներին.

Ս կարո՛ղ է արդյոք ընդհանուր գույքից համասեփականատիրոջ բաժինը բնեղենով առանձնացնելու հեարավորության փաստը հաստատվել նան գործին մասնակցող անձի կողմից ներկայացված արրադատական փորձագիտական եզրակացությամբ,

2) ինչպիսի՞ դատավարական հետնանքներ կարող է ունենալ գործին մասնակցող մյուս անձանց կողմից սահմանված կարգով փորձագետի եզրակացության դեմ առարկություններ չներկայացնելը,

Յ) կարո՛ղ է արդյոք ընդհանուր գույքից բաժինն առանձնացնելու պահանջով հայցը բավարարելու մասին վճռի հիմքում դրվել գործին մասնակցող անձի կողմից գործի քննության ընթացքում ներկայացված արտադատական փորձագիտական եզրակացությունը, եթե հայցապահաջը ն դրա փաստական հիմքերը ձնակերպելիս հղում է կատարվել առանձնացման հնարավորությունն ու ակեկալվող եղանակն արտացոլող մասնագիտական եզրակացության, չափագրության կամ այլ փաստաթղթի վրա:

Սահմանադրության 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ոք ունի իր իրավունքների ն ազատությունների արդյունավետ դատական պաշտպանության իրավունք:

10

Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ ն անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի, հրապարակային ն ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք:

Սահմանադրության 75-րդ հոդվածի համաձայն հիմնական իրավունքները ն ազատությունները կարգավորելիս օրենքները սահմանում են այդ իրավունքների ն ազատությունների արդյունավետ իրականացման համար անհրաժեշտ կազմակերպական կառուցակարգեր ն ընթացակարգեր:

«Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքները ն պարտականությունները կամ նրան ներկայացրած ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի ն հրապարակային դատաքննության իրավունք:

ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 197-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն՝ բաժնային սեփականության ներքո գտնվող գույքը կարող է դրա մասնակիցների միջն բաժանվել նրանց համաձայնությամբ:

Նույն հոդվածի 2-րդ կետի համաձայն՝ բաժնային սեփականության մասնակիցն իրավունք ունի պահանջել առանձնացնելու իր բաժինն ընդհանուր գույքից:

Նույն հոդվածի 3-րդ կետի համաձայն՝ բաժնային սեփականության մասնակիցների միջն ընդհանուր գույքը բաժանելու կամ դրանից նրանցից մեկի բաժինն առանձնացնելու եղանակի ն պայմանների մասին համաձայնության բացակայության դեպքում բաժնային սեփականության մասնակիցն իրավունք ունի դատական կարգով պահանջել ընդհանուր գույքից բնեղենով առանձնացնելու իր բաժինը:

Եթե բաժինը բնեղենով առանձնացնելը չի թույլատրվում օրենքով կամ դա անհնար է առանց ընդհանուր սեփականության ներքո գտնվող գույքին անհամաչափ վնաս պատճառելու, առանձնացող սեփականատերը բաժնային սեփականության մյուս մասնակիցներից կարող է պահանջել վճարելու իր բաժնի արժեքը:

ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 197-րդ հոդվածի կարգավորումներին, նախկինում կայացրած որոշումներով արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ բաժնային սեփականության մասնակիցն իրավունք ունի պահանջել ընդհանուր գույքից բնեղենով առանձնացնել իր բաժինը միայն այն դեպքում, երբ բաժնային սեփականության մասնակիցների միջն բացակայում է ընդհանուր գույքը բաժանելու կամ դրանից նրանցից մեկի բաժինն առանձնացնելու եղանակի ն պայմանների մասին համաձայնությունը: Միաժամանակ, այն դեպքում, երբ բաժնային սեփականության մասնակցի բաժինը բնեղենով առանձնացնելը չի թույլատրվում օրենքով կամ այդպիսի առանձնացումն անհնար է առանց ընդհանուր սեփականության ներքո գտնվող գույքին անհամաչափ վնաս պատճառելու, առանձնացող սեփականատերը բաժնային սեփականության մյուս մասնակիցներից, կարող է պահանջել վճարել իր բաժնի արժեքը միայն նրանց համաձայնությամբ, քանի որ այդպիսի համաձայնության բացակայությունը կհանգեցնի կամքի ինքնավարության ն գույքային ինքնուրույնության սկզբունքի խախտման, հետնաբար նան անձի սեփականության իրավունքի խախտման (տե՛ս Դավիթ Ասատրյանն ընդդեմ Սվերլանա Ասատրյանի ն Արթուր Գասիսյանի թիվ ԵՄԴ/0199/02//0 քաղաքացիական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 29.07.2011 թվականի որոշումը):

11

Զարգացնելով վերը նշված դիրքորոշումը՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ որոշմամբ նշել է, որ գոյություն ունեցող իրավակարգավորումը հնարավոր է համարում բաժնային սեփականության ներքո գտնվող գույքից բաժինն առանձնացնել ինչպես բնեղենով, այնպես էլ դրամական հատուցմամբ: Ընդ որում, նախապատվությունը տրվում է բաժինը բնեղենով առանձնացնելուն, ՕՁ: քանի որ այս դեպքում անձը շարունակում է պահպանել իր սեփականության իրավունքը բնեղենով առանձնացված մասի նկատմամբ, մինչդեռ փոխհատուցման դեպքում անձի սեփականության իրավունքը բաժնեմասի նկատմամբ դադարում է (ես Նելլի Հարությունյանն ըեդդեմ Աղաջան Ավագյանի թիվ ԵԷԴ/1661/02/09 քաղաքացիական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 04.10.2013 թվականի որոշումը):

Մեկ այլ որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, անդրադառնալով ընդհանուր գույքից համասեփականատիրոջ բաժինը բնեղենով առանձնացնելու վեճերի քննության առանձնահատկություններին, արձանագրել է, որ նմանատիպ փաստական ն իրավական հիմքերով վեճերով գործի լուծման համար նախնառաջ էական նշանակություն ունի ընդհանուր գույքից համասեփականատիրոջ բաժինը բնեղենով առանձնացնելու հնարավորության հարցը որպիսի փաստը կարող է 0հաստատվել միայն համապատասխան մասնագիտական եզրակացությամբ (տես Սամվել Ֆրանգուլյանն ընդդեմ Հենրիկ Ֆրանգուլյանի թիվ ԵԷԴ/1089/02/13 քաղաքացիական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 22.07.2016 թվականի որոշումը):

ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 57-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ ապացույց է այն փաստական տվյալը, որի հետազոտման ն գնահատման հիման վրա դատարանը պարզում է գործին մասնակցող անձանց պահանջների ն առարկությունների հիմքում դրված, ինչպես նան գործի կամ հարցի լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ փաստերի առկայությունը կամ բացակայությունը:

ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 58-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ վերաբերելի է այն ապացույցը, որն ավելի կամ պակաս հավանական է դարձնում գործը լուծելու համար նշանակություն ունեցող որնէ փաստի առկայությունը կամ բացակայությունը, քան այն կլիներ առանց այդ ապացույցի:

ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ փաստերը, որոնք, օրենքի կամ նորմատիվ իրավական ակտերի համաձայն, պետք է հաստատվեն միայն որոշակի ապացույցներով, չեն կարող հաստատվել այլ ապացույցներով:

ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` գործին մասնակցող յուրաքանչյուր անձ պարտավոր է ատպացուցել իր պահանջների ն առարկությունների հիմքում դրված ու գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող փաստերը, եթե այլ բան նախատեսված չէ սույն օրենսգրքով կամ այլ օրենքներով:

ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ դատարանը, գնահատելով գործում եղած բոլոր ապացույցները, որոշում է փաստի հաստատված լինելու հարցը՝ ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ ն օբյեկտիվ հետազոտման վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:

Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման վերաբերելիության, թույլատրելիության, արժանահավատության, իսկ բոլոր ապացույցներն իրենց համակցության մեջ՝ փաստի հաստատման համար բավարարության տեսանկյունից:

Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ դատարանը հետազոտված ապացույցը ճանաչում է անարժանահավատ, եթե դրա հետազոտման, գնահատման կամ այլ ապացույցների հետ

12

համադրման արդյունքով հաստատվում է, որ դրանում պարունակվող տեղեկատվությունը չի համապատասխանում իրականությանը:

ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի համաձայն՝ ապացույցի տեսակներն են՝ փորձագետի եզրակացությունը:

ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն փորձագետի եզրակացությունը գործի քննության ընթացքում գիտության, տեխնիկայի, արվեստի, արհեստի կամ որնէ այլ բնագավառում հատուկ գիտելիքների օգտագործում պահանջող հարցերի բացահայտման ն պարզաբանման նպատակով ձեռք բերված գրավոր փաստաթուղթն է, որը տրվում է փորձաքննություն նշանակելու մասին որոշմամբ առաջադրված հարցերին պատասխանելու միջոցով:

Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ փորձագետի եզրակացությունը հետազոտվում է դատական նիստում ն գնահատվում է մյուս ապացույցների հետ:

Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` փորձագետի եզրակացությունը կազմվում է գրավոր: Այն պետք է պարունակի՝

3 նշում փորձաքննություն կատարած անձի, նրա ունեցած որակավորման ն մասնագիտական ստաժի մասին,

2) նշում կիրառված մեթոդների մասին,

3) կատարված հետազոտությունների մանրամասն նկարագրությունը,

4) առաջադրված հարցերի հիմնավորված պատասխանները:

ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 91րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ գործին մասնակցող անձի ներկայացրած փորձագետի եզրակացությունն իր ապացուցողական նշանակությամբ հավասարազոր է առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ նշանակված փորձաքննության արդյունքով ստացված փորձագետի եզրակացությանը, եթե այն տված փորձագետը մինչն նախնական դատական նիստի ավարտը դատարանի առջն գրավոր հաստատում է եզրակացությունը՝ նախազգուշացվելով ակնհայտ կեղծ եզրակացություն տալու համար քրեական պատասխանատվության մասին:

Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ առաջին ատյանի դատարանը փորձագետից ստորագրություն է վերցնում նախազգուշացման մասին, որը կցվում է դատական նիստի արձանագրությանը:

ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 89-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` գործին մասնակցող անձը փորձագետի եզրակացության վերաբերյալ գրավոր առարկությունը պարտավոր է առաջին ատյանի դատարան ներկայացնել մինչն, նախնական դատական նիստի ավարտը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ առարկելու հիմքերն ի հայտ են եկել դատաքննության ընթացքում, կամ առարկություն ներկայացնողը հիմնավորում է սահմանված ժամկետում այն ներկայացնելու անհնարինությունը՝ իրենից անկախ պատճառներով:

Նշված իրավական նորմերի Ա ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը շարադրված իրավական դիրքորոշումների համատեքստում Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ ընդհանուր գույքից համասեփականատիրոջ բաժինը բնեղենով առանձնացնելու հնարավորության փաստը՝ ներառյալ առանձնացման հնարավոր եղանակը կարող է հաստատվել ոչ միայն դատական կարգով նշանակված փորձաքննության արդյունքում ստացված փորձագետի եզրակացությամբ, այլ նան գործին մասնակցող անձի կողմից ներկայացված արտադատական փորձագիտական եզրակացությամբ՝ պայմանով, որ այն համապատասխանում է ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 84-րդ

13

հոդվածի 4-րդ մասի պահանջներին, ն այն տված փորձագետը մինչն նախնական դատական նիստի ավարտը դատարանի առջն գրավոր հաստատում է եզրակացությունը՝ նախազգուշացվելով ակնհայտ կեղծ եզրակացություն տալու համար քրեական պատասխանատվության մասին: Գործին մասնակցող անձի ներկայացրած փորձագետի եզրակացությունը, նշված պայմանները բավարարելու դեպքում, պետք է դիտարկվի վերաբերելի ն թույլատրելի ապացույց, որն իր ապացուցողական նշանակությամբ հավասարազոր է դատարանի որոշմամբ նշանակված փորձաքննության արդյունքով ստացված փորձագետի եզրակացությանը, ն, եթե գործին մասնակցող մյուս անձինք մինչ, նախնական դատական նիստի ավարտը, իսկ բացառիկ դեպքերում նան՝ դատաքննության ընթացքում սահմանված կարգով չեն ներկայացնում դրա արժանահավատության վերաբերյալ առարկություններ (դիրքորոշում), ու գործի նյութերում բացակայում է հակառակի մասին վկայող ապացուցողական նյութ, այդպիսի եզրակացության հիման վրա դատարանն իրավասու է հաստատված համարելու ընդհանուր գույքից համասեփականատիրոջ բաժինը բնեղենով առանձնացնելու հնարավորության առկայության փաստը:

ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ դատարանը քաղաքացիական գործը հարուցում է միայն հայցադիմումի կամ դիմումի հիման վրա:

Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ գործին մասնակցող անձն իրականացնում է իր դատավարական իրավունքները, տնօրինում է դատական պաշտպանության միջոցները ն եղանակները սեփական հայեցողությամբ՝ օրենքով սահմանված կարգով:

Նույն հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետի համաձայն՝ հայցադիմումում պարտադիր նշվում են՝ այն փաստերը, որոնց վրա հիմնվում են հայցապահանջները:

Նույն հոդվածի 2-րդ մասի՝ 7-րդ կետի համաձայն՝ հայցադիմումում պարտադիր նշվում են` պատասխանողին ուղղված նյութաիրավական պահանջը (պահանջները), իսկ մի քանի պատասխանողների դեմ հայցադիմում ներկայացնելիս հայցվորի՝ նրանցից յուրաքանչյուրին ուղղված պահանջը (պահանջները), եթե այն համիրավ չէ:

ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նախկինում կայացված որոշմամբ արձանագրել է, որ դատական պաշտպանության իրավունքի իրացման հիմնական սկզբունքներից է տնօրինչականության (դիսպոզիտիվության) սկզբունքը, որն անձի՝ Սահմանադրությամբ ն օրենքով նրան տրված հնարավորությունն Օ-սեփական հայեցողությամբ տնօրինելու իր նյութական Ա դատավարական իրավունքներն ու դրանց պաշտպանության եղանակները: Տնօրինչականության (դիսպոզիտիվության) սկզբունքն անձանց հնարավորություն է տալիս ինքնուրույն որոշել` դիմել, թե չդիմել դատարան իրենց իրավունքների, ազատությունների ն օրինական շահերի պաշտպանության համար, այսինքն` իրականացնել, թե չիրականացնել իրենց դատական պաշտպանության հիմնական իրավունքը (րես ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարությունն ընդդեմ «Գորիս-Ապակի» ՍՊԸ-ի թիվ ՍԴՅ/0055/02/13 քաղաքացիական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 18.07.2014 թվականի որոշումը):

Մեկ այ որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ մրցակցային դատավարության պայմաններում դատարանը, որպես արդարադատություն իրականացնող մարմին, որոշակի դատավարական գործողությունների կատարմանը ձեռնամուխ է լինում միայն այն դեպքում, երբ գործին մասնակցող անձը հայցում է համապատասխան գործողության կատարումը: Այսինքն՝ կողմերի իրավահավասարության ն մրցակցության սկզբունքներով պայմանավորված դատարանը հանդես է գալիս որպես միայն վեճը լուծող

14

մարմին ե կաշկանդված է որոշակի դատավարական գործողություններ սեփական հայեցողությամբ իրականացնելու արգելքով: Մյուս կողմից, քաղաքացիադատավարական հարաբերությունները ծավալվում նե գործառնում են տնօրինչականության սկզբունքի շրջանակներում: Քաղաքացիադատավարական այս սկզբունքի բովանդակությունը ներառում է այն դատավարական իրավունքները, որոնք թույ են տալիս կանխորոշել դատական պաշտպանության առարկան ն ազդել դատավարության ուղղվածության ն ընթացքի վրա (տես «Յունիբանկ» ՓԲԸ-ն ընդդեմ Յուրիկ Առաքելյանի ն Մխիթար Վարդիկյանի թիվ ԱՐԱԴ/1440/02/14 քաղաքացիական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 27.01.2016 թվականի որոշումը):

Զարգացնելով նախկինում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ որոշմամբ արձանագրել է, որ տնօրինչականության սկզբունքի բովանդակությունը ներառում է նան այն դատավարական իրավունքները, որոնք (...) գործին մասնակցող անձանց թուլ են տալիս վարութի ընթացքում որոշելու դատական պաշտպանության առարկան, ազդելու դատավարության ընթացքի ու դրա ուղղվածության վրա՝ գործին մասնակցող անձի համար ապահովելով իր խախտված կամ վիճարկվող իրավունքների ն օրինական շահերի պաշտպանության առավել արդյունավետ եղանակն ու ձնն ընտրելու կամ դրանց պաշտպանությունից ընդհանրապես հրաժարվելու հնարավորություն:

Յուրաքանչյուր հայց (ոչ հայցային բնույթի գործերով՝ դիմում), ուղղված լինելով այս կամ այն անձի սուբյեկտիվ իրավունքների ն օրինական շահերի պաշտպանությանը, անհատականացվում է իր տարրերով առարկայով ու հիմքով: Վերջիններս որոշելու իրավունքը, տնօրինչականության սկզբունքի ուժով