Ալեքսանյան — ԵԴ/0066/15/23

2.7 ԵԴ/0066/15/23

ՊՈ 27 ջ)

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Երնան քաղաքի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Ս.Գզոգզյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում

նախագահող դատավոր` Ա.Մաթնոսյան

8 դեկտեմբերի 2023 թվական ք.Երնան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

Դ.ԽԱՉԱՏՈՒՐՅԱՆԻ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով դատապարտյալ Գոռ Սամվելի Ալեքսանյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2023 թվականի հունիսի 22-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ե. Ավագյանի հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը,

2

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

1 Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2022 թվականի սեպտեմբերի 7-ի դատավճռով Գոռ Սամվելի Ալեքսանյանը մեղավոր է ճանաչվել 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝ նան ՀՀ գործող քրեական օրենսգիրք) 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ն նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ 300.000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով:

ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածով սահմանված կարգով՝ Գոռ Ալեքսանյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի վճարումը տարաժամկետվել է 10 (տասը) ամիս ժամկետով, ն թույլատրվել է նույն ժամկետում այն վճարել մաս առ մաս՝ յուրաքանչյուր ամսվա մինչն 10-ը՝ ամսական 30.000 (երեսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:

2. Դատավճիոր ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայութան Երնանի քաղաքային մարմնում ստացվել է 2022 թվականի հոկտեմբերի 13-ին:

3. Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2022 թվականի դեկտեմբերի 15-ի որոշմամբ՝ Գոռ Ալեքսանյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում:

4. 2023 թվականի հունվարի 3-ին ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության Երնանի քաղաքային մարմնի պետ Վ.Խալաթյանը միջնորդություն է ներկայացրել Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան՝ Գ.Ալեքսանյանի նկատմամբ նշանակված՝ 300.000 ՀՀ դրամ տուգանքի չափին համարժեք գույք բոնագանձելու վերաբերյալ:

Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի (այսուհետ՝ նան Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2023 թվականի մարտի 28-ի որոշմամբ ՀԸ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության Երնանի քաղաքային մարմնի պետ Վ.Խալաթյանի միջնորդությունը մերժվել է:

Յ

5.Դատախազ Ս.Միրզոյանի հատուկ վերանայման վերաքննիչ բողոքի քննության

արդյունքում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` նան Վերաքննիչ

դատարան), 2023 թվականի հունիսի 22ի որոշմամբ բողոքը մերժել է՝ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2023 թվականի մարտի 28-ի որոշումը թողնելով անփոփոխ:

6. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ե. Ավագյանը բերել է հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2023 թվականի սեպտեմբերի 18-ի որոշմամբ վարույթ է ընդունվել ն սահմանվել է վճռաբեկ բողոքի քննության գրավոր ընթացակարգ:

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, փաստարկները ն պահանջը.

Վճոաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ փաստարկներով.

7. Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ ստորադաս դատարանները թույլ են տվել դատական սխալ՝ նյութական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են վարույթի ելքի վրա, ինչպես նան դատական ակտի պատճառաբանությունները հակասում են Վճռաբեկ դատարանի՝ Գարուն Ասրյանի գործով 2023 թվականի հունիսի 30ի թիվ ՍԴ/0006/13/22 որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումներին:

Բողոքաբերը փաստարկել է, որ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված՝ տուգանքը վճարելուց խուսափելու դեպքում, տուգանքի չափին համարժեք գույք բռնագանձելու իրավական ընթացակարգը դուրս է պատիժների համակարգից, պատժատեսակ չի համարվում, ն այն պետք է դիտարկել որպես հանցանք կատարած անձի իրավական վիճակն այլ կերպ մասնակի բարելավող օրենք:

7.. Ի հիմնավորումն վերոնշյալի՝ բողոքաբերն ընդգծել է, որ «հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ, եթե դա նախատեսված է օրենքով» դրույթը դատապարտյալ ԳԱլեքսանյանի նկատմամբ կիրառելի չէ, քանի որ վերջինիս կողմից հանցանքը կատարելու պահին` 2021 թվականի դեկտեմբերի

4

23-ին, գործող կարգի համաձայն` անձի վիճակը բարելավող օրենսդրության հետադարձ ուժի հարցում սահմանափակումներ նախատեսված չէին:

7.2. Բացի այդ, բողոքաբերը, մեջբերելով Վճռաբեկ դատարանի՝ Գարուն Ասրյանի որոշմամբ արտահայտած իրավական դիրքորոշումները, նշել է, որ Գ.Ալեքսանյանի նկատմամբ առկա չէ նշանակված տուգանք պատժատեսակը հանրային աշխատանքներով փոխարինելու անհնարինություն, հետնաբար գույքի բռնագանձման ինստիտուտը նրա համար վատթարացնող բնույթ չի կարող ունենալ:

8. Արդյունքում բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2023 թվականի մարտի 28-ի որոշումն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին Վերաքննիչ դատարանի` 2023 թվականի հունիսի 22ի որոշումը, կայացնել նոր դատական ակտ՝ բավարարելով Գ.Ալեքսանյանի նկատմամբ նշանակված տուգանք պատժատեսակին համարժեք գույք բռնագանձելու միջնորդությունը:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

9. Առաջին ատյանի դատարանն իր դատական ակտում արձանագրել է հետնյալը. «/...) 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված 59-րդ հոդվածի 1 կետր հանդիսանում է Գոռ Ալեքսանյանի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենք, քանի որ դրանում սահմանված են նրա նկատմեւմը պատժի փովոխման ոչ նպասատավոր պայմաններ: 2003 թվականի ապրիլի 16-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի իմատրով՝ Գ. Ալեքսանյանի նկատմամիը նշանակված վմնգանքը կամ փուգանքի չվճարված մասր չէր կարող փոփոխվել վտւգանքի չափին համարժեք գույքի բոնագանձմամբ, սակայն 2021 թվականի մայիսի 5-ն ընդունված 59-րդ հողվածի Լրդ կետի իմատրով՝ տուգանքը վճարելուց խուսափելու դեպքում բոնագաեւնձվում է դատարանի որոշած տուգանքի չափին համարժեք գույք, իսկ եթե այդպիսի գույք առկա չէ, ապա տուգանքը փոխարինվում է ազատազրկմամբ:

Վերոգրյալ պավտճառարանություններով, դատարանը գտնում է, որ ներկայացված միջնորդություն, բավարարկով հետադարձ ուժ կտրվի Գոռ Ալեքսանյանի վիճակը վատթարացնող օրենքին, ինչն իրավաչափ չէ, ուսւրի ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երեանի քաղաքային մարմնի պետ Վ.Խալաթյանի

5

միջնորդությունը` Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի` 2022 թվականի սեպտեմբերի 7-ի թիվ ԵԴ/145/01/22 դատավճոով Գոռ Սամվելի Ալեքսանյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի չափին համարժեք գույք բոնագաեւնձելու վերաբերյալ, ենթաեւկաւ է մերժման (...)»:

10. Վերաքննիչ դատարանն իր որոշմամբ արձանագրել է հետնյալը. «/...) (Տուգանքի ամբողջական վճարումից խուսավմտղ դատապարտյալի գույքն անհատույց ն հարկադրաբար վերցնելու իրավակարգավորումն րար էության քրեաիրավական նոր ինարիտում է, որի կիրառումը թեն դատապարվյալների պատիժը չի խարացնում, սակայն վատթարացնում է այն դարապարվյալների վիճակը, ովքեր մինչ այդ կարգավորման ուժի մեջ մտնելն օրինական ուժի մեջ մտած դատավճիոներով դատապարտվել են տուգեւնքի, դրա գումարը չեն վճարել ն առկա են բավարար փաստական տվյալներ, այդ թվում՝ ուժի մեջ գտնվող դատական ակտ՝ այն մասին, որ նրանք (չարամտորեն) խուսափում են տուգանքի գումարն ամբողջությամի վճարելուց: Ընդ որում, բքոնագանձման ենթակա գույքի բացակայություսը, հանգեցնում է տուգանքից խասավող դատապարտյալի նկատմամի նշանակված ն չվճարված տուգանքն ուղղակիորեն ազատալզիկմամը փոխարինելուն (վիճակը վատթարացնող օրենք է) այն դեպքում, երբ հանցանքի կատարման ն դատավճոի ի կատար ածման պահին գործող քրեական ն քրեակատարողական օրենսգրքերի կարգավորումները դատապարփյալների վիճակր բարելավող էին՝ վասգանքը կարող էր փոխարինվել ն դատավճոի կատարման գործընթացն ավարտվեր տուգանքն ազատազրկումից ավելի մեղմ պատժատեսակով՝ հանրային աշխատանքներով փոխարինելով ն այդ պատիժը կրելով:

Վերաքննիչ դատարանն անդրադառնալով Բողոքարերի այն պնդմանը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված նոր ընթացակարգն անձի իրավական վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենք է, փաւարում է, որ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի կիրառման պարագայում վփուգանքի գումարը վճարելուց խուսափելու դեպքում դատապարտյալները կարող էին իրավաչավտրեն ակնկալել, որ տուգանքի չվճարած մասր կարող է փոխարինվել կամ փոխարինվելու է հանրային աշխատանքներով ն հանցագործության կատարման պահից

6

պետության հետ ծագած քրեաիրավական հարաբերությունները կարող են ավարտվել այդ, ն ոչ թն ազատազրկում պարժատեսակը լրիվ կրելու արդյունքներով: Մինչդեռ ՀՀ քրեական նոր օրենսգրքի վերոնշյալ կարգավորումը տուգանքի վճարումից խուսափող դազաւպարվյալին զրկում է լեգիտիմ այդ ակնկալիքից, այն Լ` մտւգանքը հանրային աշխատանքներով փտխարինվելու հնարավորությունից:

Հեփնաբախ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 1-րդ մասի

կարգավորումը, այն է՝ վաւգանքի վճարումից խուսափող դավտապարվյալից Ամտագանքի չափին համարժեք գույք բոնագանձելու դրա րացակայության պարագայում՝ տուգանքը ազատազրկմամբ փոխարինելու նորմը

դատապարտյալների վիճակը վատթարացնող է, հետնաբար` այդ օրենքին հետադարձ ուժ չի կարող վտվել:

Ուարի քննարկվող քրեաիրավական նոր կարգավորումը ն դրա, կատարումն ապահովող քրեակատարողական նորմերը դատապարտյալ Գոռ Սամվելի Ալեքսանյանի նկատմամի կիրառելի չեն, հետնաբար Առաջին ատյանի դատարանը մերժելով ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երնանի քաղաքային մարմնի պեր Վ.մԽալաթյանի կողմից ներկայացրած միջնորդությունը, թույլ չի տվե քրեադատավարական օրենքի էական խախտում (...)»:

Վճոաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

11. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առոջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. հրավաչա՛փ են արդյոք 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 1Էրդ մասով նախավփտեսված՝ տուգանքի չափին համարժեք գուք րոնագանձելու մասին կարգավորումն անձի վիճակը վատթարացնող դիվարկելու վերաբերյալ արորադաս դատարանների

հեզնությունները:

12. 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն` «Պատասխանատվություն, մասնակիորեն մեղմացնող ն միաժամանակ մասնակիորեն խատացնող օրենքը սույն հոդվածով նախատեսված չափանիշներին համապատասխան հետադաիձ ուժ ունի միայն այն մասով, որը մեղմացնում է պատասխանապտվությունը»:

7

2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝ նան ՀՀ նախկին քրեական օրենսգիրք) 51-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաճայն՝ «Դատարանը տուգանքը կամ տուգանքի չվճարված մասր փտխարինում է հանրային աշխատանքներով վուգանքը վճարելու անհնարինության դեպքում հանրային աշխատանքների երեք ժամը նվազագույն աշխատավարձի դիմաց, իսկ փուգանքը վճարելուց չարամփորեն խուսափելու դեպքում` հանրային աշխատանքների հինգ ժամի նվազագույն աշխատավարձի դիմաց: Եթե վտւգանքը կամ փտուգաւնքի չվճարված մասը հանրային աշխատանքներով փոխարինելու համար կատարված հաշվարկի արդյունքը գերազանցում է երկու հազար երկու հարյուր ժամը, ապա նշանակվում է երկու հազար երկու հարյուր ժամ: Տուգանքը կամ տուգանքի չվճարված մասր հանրային աշխավզանքներով փոխարինելու համար կատարվող հաշվարկի արդյունքում ժամային արժեքները կլորացնղը կատարվում է դատապարվյալի օգվին»:

2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(...) 8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ ն ամբողջությամբ վճարելունշանակված տուգեւնքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժումկեւր է սահմանում՝ առավելագույնը 1 փարի, կամ թույլատրում է վսնգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում: Եթե տուգանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետնանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը՝

1) երկարաձգում է փուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկեպտը՝ առավելագույնը 1 տարով,

2) նշանակում է հանրային աշխավտաւնքներ՝ հանրային աշխատանքների 24 ժամի հաշվարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով:

(-.)

1. Տուգանքը վճարելուց խուսափելու դեպքում բռնագանձվում է դավարանի որոշած տուգանքի չափին համարժեք գույք, եթե այդպիսին առկա է: Եթե այդպիսի

8

գույք առկա չէ, ապա վմնգանքը փոխարինվում է ազատազիկմամբ՝ ազատազրկման 3 օրր հաշվարկելով նվազագույն աշխատավարձի դիմաց»:

3. Վճռաբեկ դատարանը Գարուն Ասրյանի որոշմամբ անդրադառնալով տուգանքի չափին համարժեք գույք բռնագանձելու ինստիտուտի էությանը՝ ընդգծել է, որ այն նախնառաջ միտված է ապահովելու տուգանք պատժատեսակի պատշաճ կատարումը, ընդ որում՝ անձի իրավունքներին հնարավորինս նվազ միջամտությամբ: Այսպես՝ տուգանքի չափին համարժեք գույքի բռնագանձումն ինքնին պատժատեսակ չէ ն ընդգրկված չէ քրեական օրենսդրությամբ սահմանված պավւժի համակարգում, չունի պավժիչ բնույթ, քանի որ դրա միակ նպատակը դատարանի օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով նշանակված պատժի կատարումն ապահովելն է: Այս համատեքստում Վճռաբեկ դատարանը հատկապես կարնորել է բռնագանձվող գույքի ն տուգանքի չափի միջն համաչափության ապահովման՝ օրենսդրորեն ամրագրված երաշխիքը, ըստ որի՝ տուգանքը վճարելուց խուսափելու դեպքում բռնագանձվում է դատարանի որոշած տուգանքի չափին համարժեք գույք:

Քննարկվող ինստիտուտը դիտարկելով ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքով նախատեսված իրավակարգավորման համատեքստում, ըստ որի՝ տուգանքը վճարելուց խուսափելու դեպքում այն միանգամից փոխարինվում էր մեկ այլ պատժապտեսակով՝ հանրային աշխավպանքներով, Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ բռնագանձման պարագայում պատժատեսակի փոփոխություն, որպես այդպիսին, տեղի չի ունենում: Այլ կերպ՝ նախքան չվճարված տուգանքն ավելի խիստ պատժատեսակով փոխարինելը, օրենսդրորեն նախատեսվել է միջանկյալ հնարավորություն` վսագանքի կատարումն ապահովող ինքնուրույն գործիք, որը թույլ է տալիս հասնելու դատարանի դատավճռով նշանակված պատժի կատարմանը՝ անձի իրավունքների համեմատաբար նվազ սահմանափակման արդյունքում:

Վերոշարադրյալի հիման վրա, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ տուգանքի չափին համարժեք գույ բռնագանձելու վերաբերյալ կատարված փոփոխությունն ըստ էության պատասխանապվությունը մասնակիորեն մեղմացնող է, քանի որ թույլ է տալիս տուգանքն անմիջաբար չփոխարինել ավելի խիստ պատժատեսակով: Հետնաբար, մինչն գործող քրեական օրենսգիրքն ուժի մեջ մտնելը կատարված արարքների դեպքում, եթե դատապարտյալը խուսափում է իր

9

նկատմամբ նշանակված տուգանքը վճարելուց, դատարանը համապատասխան միջնորդության քննարկման արդյունքում պետք է տուգանքի չափին համարժեք գույք բռնագանձելու վերաբերյալ դատական ակտ կայացնի: Համապատասխան գույքի բացակայության դեպքում միայն նշանակված պւուգանքը կարող է փոխարինվել հանրային աշխատանքներով նախկին դատավարական ընթացակարգերին համապատասխան, քանի որ գործող քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 1-րդ մասով սահմանված կարգավորումը` վասգանքի չափին համարժեք գույքի բացակայության դեպքում այն ազատազրկմամբ վտխարինելը, անձի համար ըստ էության պատասխանատվությունը մասնակիորեն խստացնող է, ուստի հեփադարձ ուժ չի կարող ունենալ:

3.1. Վերոշարադրյալի հիման վրա, Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ հանցանքը նախկին քրեական օրենսգրքի գործողության պայմաններում կատարելու դեպքում տուգանքի չափին համարժեք գույք բռնագանձելու ինստիտուտն ըստ էության միջանկյալ գործիք է, որը թուլ է տալիս դատարանի դատավճռով նշանակված տուգանքն անմիջաբար չփոխարինել հանրային աշխատանքներով, այսինքն՝ դատարանը պետք է նախ ն առաջ քննարկի տուգանքի չափին համարժեք գույք բռնագանձելու հարցը, իսկ այդպիսի գույքի բացակայության փաստը հաստատվելու դեպքում՝ տուգանքը փոխարինի հանրային աշխատանքներով»:

14. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ՝

- Առաջին ատյանի դատարանը մերժել է Գ.Ալեքսանյանից տուգանքի չափին համարժեք գույք բռնագանձելու վերաբերալ ՀՇ 6արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության Երնանի քաղաքային մարմնի պետի միջնորդությունը՝ ընդգծելով, որ նոր կարգավորումն անձի վիճակը վատթարացնող է, ուստի հետադարձ ուժ ունենալ չի կարող:

- Վերաքննիչ դատարանն անփոփոխ է թողել Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը՝ նշելով, որ նոր իրավակարգավորումների պայմաններում, բռնագանձման ենթակա գույքի բացակայությունը հանգեցնում է տուգանքից Տես Վճռաբեկ դատարանի` Գարու: Ասրյանի գործով 2023 թվականի հունիսի 30-ի թիվ ՍԴ/0006/13/22 որոշումը:

7 Տե՛ս նույն որոշումը:

3Տե՛ս սույն որոշման 9-րդ կետը:

10

խուսափող դատապարտյալի նկատմամբ նշանակված ն չվճարված տուգանքն ուղղակիորեն ազատազրկմամբ փոխարինելուն, հաշվի առնելով, որ գործող քրեական օրենսգիրքը՝ ի տարբերություն նախկին քրեական օրենսգրքի, տուգանքն ազատազրկումից ավելի մեղմ պատժատեսակով՝` հանրային աշխատանքներով փոխարինելու հնարավորություն չի նախատեսում:

15. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 12-13.-րդ կետերում վկայակոչված իրավանորմերի ն դրանց վերլուծության համատեքստում Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ստորադաս դատարանների այն դիրքորոշումը, որ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 1-րդ մասով նախատեսված իրավակարգավորումն անձի վիճակը վատթարացնող է, հիմնավոր չէ: Մասնավորապես, նախկին ն գործող քրեական օրենսգրեր՝։ Օ0: համապատասխան իրավակարգավորումների համակցված վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ կատարված փոփոխություններն ընդհանուր առմամբ անձի պազրասխանավպվությունը մասնակիորեն մեղմացնող են, քանի որ թույլ են տալիս նշանակված տուգանքն անմիջաբար չփոխարինել ավելի խիստ պատժով՝ հանրային աշխատանքներով՝ նախատեսելով միջանկյալ գործիքակազմ:

16. Անդրադառնալով Վերաքննիչ դատարանի այն դատողությանը, որ նոր իրավակարգավորումների համաձայն բռնագանձման ենթակա գույքի բացակայություն, հանգեցնում է տուգանքից խուսափող դատապարտյալի նկատմամբ նշանակված ն չվճարված տուգանքն ուղղակիորեն ազատազրկմամբ փոխարինելուն, հետնաբար վերոնշյալ ինստիտուտն անձի վիճակը վատթարացնող է, ապա Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ տուգանքի չափին համարժեք գույքի բացակայության դեպքում, այն պետք է փոխարինվի հանրային աշխատանքներով` նախկինում գործող դատավարական ընթացակարգերին համապատասխան, քանի որ գործող քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 1-րդ մասով սահմանված կարգավորումը` վպաւգանքի չափին համարժեք գույքի բացակայության դեպքում այն ազատազրկմամբ փոխարինելը, անձի համար ըստ «Տե՛ս սույն որոշման 10-րդ կետը:

1

էության պատասխանատվությունը մասնակիորեն խստացնող է, ուստի հեփադարձ ուժ չի կարող ունենալ:

17. Վերոշարադրյալ դատողությունների հիման վրա, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 11-րդ մասով նախատեսված` տուգանքի չափին համարժեք գույք բռնագանձելու վերաբերյալ կարգավորումն անձի վիճակը վատթարացնող դիտարկելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետնություններն իրավաչափ չեն:

18. Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի՝ սույն որոշման 7.1-րդ կետում մատնանշված փաստարկին, ապա Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է նախկինում արտահայտած դիրքորոշումն այն մասին, որ քրեական օրենսդրության հետադարձությունը սահմանող նորմը քրեական օրենսգրքի գործողության ընդհանուր կանոն է, որն անմիջականորեն սկսում է գործել քրեական օրենսգիրքը գործողության մեջ դնելու պահից` անկախ այն հանգամանքից` վերոնշյալ կանոնը նախկին քրեական օրենսդրության համեմատ խստացվել, թե մեղմացվել է»:

19. Ամփոփելով վերոշարադրյալը Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Վերաքննիչ դատարանը, սույն վարույթով դատական ակտ կայացնելիս, թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում, այն է՝ սխալ է մեկնաբանել ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 9-րդ, 59-րդ հոդվածները, ինչը, համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի՝ հիմք է Վերաքննիչ դատարանի՝ 2023 թվականի հունիսի 22ի որոշումը բեկանելու ն վարույթը Վերաքննիչ դատարան՝ նոր քննության փոխանցելու համարձ:

Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ նոր քննության ընթացքում,

Վերաքննիչ դատարանը, սոյն որոշմամբ արտահայտված իրավական

դիրքորոշումների հաշվառմամբ, պետք է քննության առնի դատախազ Ե.Ավագյանի հատուկ վերանայման վերաքննիչ բողոք ն ՀՀ արդարադատության

5 Աս առնչությամբ առավել մանրամասն տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Գարուն Ասրյանի վերաբերյալ 2023 թվականի հունիսի 30-ի թիվ ՍԴ/0006/13/22 որոշման 20-րդ կետը: ճ Հատուկ վերանայման արդյունքում դատական ակտը բեկանելուց հետո Վճռաբեկ դատարանի կողմից վարույթը համապատասխան ստորադաս դատարան նոր քննության փոխանցելու լիազորության վերաբերյալ տե՛ս, Վճռաբեկ դատարանի՝ Ավաթ Ամինի վերաբերյալ 2023 թվականի հունվարի 25-ի թիվ ԵԴ/0752/06/22 որոշումը, կետ 1711։

12

նախարարության պրոբացիայի ծառայության Երնանի քաղաքային մարմնի պետ Վ.Խալաթյանի միջնորդության վերաբերյալ հանգի համապատասխան հետնության:

Ելնելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163-րդ, 17-րդ հոդվածներով ն Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 33-րդ, 34-րդ, 264- րդ, 281-րդ, 352-րդ, 359-րդ, 361363-րդ ն 400-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

Լ Վճռաբեկ բողոքը բավարարել մասնակիորեն: Դատապարտյալ Գոռ Սամվելի Ալեքսանյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2023 թվականի հունիսի 22ի որոշումը բեկանել ն վարույթը փոխանցել նույն դատարան՝ նոր քննության:

2. Վճռաբեկ դատարանի որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը: Նախագահող՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

Դատավորներ՝ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

Դ.ԽԱՉԱՏՈՒՐՅԱՆ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ