ՍԵՐԳԵՅ ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ ԱՆՀԱՏԱԿԱՆ ԴԻՄՈՒՄԻ ԸՆԴՈՒՆԵԼԻՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՍԱՀՄԱՆԱԴՐԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ԴԱՏԱԿԱՆ ԿԱԶՄԻ ՈՐՈՇՈՒՄ

ԱՆՀԱՏԱԿԱՆ ԴԻՄՈՒՄԻ ԸՆԴՈՒՆԵԼԻՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ

Քաղ. Երևան 12 ապրիլի 2022 թ.

Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական դատարանի

դատական կազմը`

Նախագահությամբ Ա. Խաչատրյանի

Անդամակցությամբ Վ. Գրիգորյանի

Ա. Թունյանի

Քննության առնելով Սերգեյ Սիմոնյանի անհատական դիմումի ընդունելիության հարցը,

ՊԱՐԶԵՑ.

1. Սերգեյ Սիմոնյանը (ներկայացուցիչներ Ա. Մուրադյան, Ա. Կոչուբաև) դիմել է Սահմանադրական դատարան (դիմումը Սահմանադրական դատարան է մուտքագրվել 2022 թվականի մարտի 25-ին) խնդրելով. «ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի հետևյալ դրույթը. վճռաբեկ բողոքը թողնվում է առանց քննության, եթե վճռաբեկ բողոքը բերվել է սահմանված ժամկետը լրանալուց հետո, և բաց թողած ժամկետը վերականգնելու մասին միջնորդությունը մերժվել է…», այնքանով, որքանով չի նախատեսում բաց թողնված ժամկետը վերականգնելու միջնորդություն չներկայացնելու դեպքում գործի քննությունն իրականացնելու հնարավորություն /դատավարական ժամկետի իրավունքի ուժով վերականգնում/, ճանաչել ՀՀ Սահմանադրության 61, 63, 78-րդ հոդվածների պահանջներին հակասող և անվավեր»:

2. Վերլուծելով ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի վիճարկվող դրույթը դիմողը եզրակացնում է, որ վճռաբեկ բողոքը թողնվում է առանց քննության, այդ թվում, եթե վճռաբեկ բողոքը բերվել է սահմանված ժամկետը լրանալուց հետո, և բաց թողած ժամկետը վերականգնելու մասին միջնորդությունը մերժվել է: Մինչդեռ դիմողը պնդում է, որ համաձայն սույն գործի փաստական տվյալների Սերգեյ Սիմոնյանը վճռաբեկ բողոք ներկայացրել է 2021 թվականի հունիսի 14-ին պահպանելով օրենքով սահմանված մեկամսյա ժամկետը, որը ապացուցվում է գործի նյութերում առկա հետադարձ ծանուցմամբ, որով, ըստ դիմողի, հավաստվում է դիմողի կողմից որոշումը 14.05.2021 թ. ստանալու հանգամանքը: Ուստի դիմողը փաստում է, որ բաց թողնված ժամկետը հարգելի համարելու մասին միջնորդությունը կրում է ձևական բնույթ, ինչպիսի պայմաններում դրա չներկայացման հիմքով բողոքն առանց քննության թողնելու դատարանի որոշումը ևս դիմողը դիտում է ձևական նկատառումներից ելնելով մարդու իրավունքների պաշտպանության արգելքի լույսի ներքո: Դիմողը գտնում է, որ նման սահմանափակումը չի հետապնդում որևէ իրավաչափ, ողջամիտ նպատակ, որի պարագայում արդարացված կարող է համարվել նման թերացում թույլ տված անձին վճռաբեկ բողոքի ներկայացման հնարավորությունից զրկելը: Դիմողը գտնում է, որ ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածով օրենսդիրը դատարաններին օժտել է լայն հայեցողական լիազորությամբ հարգելի համարելու կամ չհամարելու ժամկետների բացթողումը: Այս կապակցությամբ, առաջնորդվելով անձի դատական պաշտպանության իրավունքի արդյունավետ իրացման անհրաժեշտությամբ, հիմք ընդունելով 09.04.2007 թ. ՍԴՈ-690 որոշմամբ արտահայտված այն իրավական դիրքորոշումը, որ վերաքննիչ կամ վճռաբեկ բողոքները վարույթ ընդունելու հարցում դատարանները պետք է ունենան ոչ թե հայեցողական անսահմանափակ ազատություն, այլ օրենսդրորեն նախատեսված, հստակ, և անձանց համար միակերպ ընկալելի հիմքերով, բողոքը վարույթ ընդունելու կամ մերժելու իրավունք և պարտականություն», դիմողը գտնում է, որ ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի վիճարկվող դրույթը վճռաբեկ բողոքը թողնվում է առանց քննության, եթե վճռաբեկ բողոքը բերվել է սահմանված ժամկետը լրանալուց հետո, և բաց թողած ժամկետը վերականգնելու մասին միջնորդությունը մերժվել է…», հակասության մեջ է գտնվում ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի հետ։ Քանի որ օրենսգրքի 396-րդ հոդվածը, դիմողի հիմնավորմամբ, լիարժեք չի երաշխավորում ստորադաս դատարանի դատական ակտը վերադասության կարգով բողոքարկելու եղանակով անձի դատական պաշտպանության սահմանադրական իրավունքի արդյունավետ իրացումն այն պատճառաբանությամբ, որ նշված հայեցողական լիազորությունների իրականացումը, ըստ դիմողի, հանգեցնում է անորոշության: Դիմողը գտնում է, որ վիճարկվող դրույթը դատական պրակտիկայում դրան տրված վերոգրյալ մեկնաբանությամբ, ուղղակիորեն հակասում է ինչպես Սահմանադրության 61 և 63-րդ հոդվածների 1-ին մասերին, 28-րդ հոդվածին, այնպես էլ Սահմանադրական դատարանի 16.10.2012 թ. ՍԴՈ-1052 որոշմամբ արտահայտած իրավական դիրքորոշումներին առ այն, որ բաց թողնված ժամկետը վերականգնելու միջնորդություն չներկայացնելու հիմքով վճռաբեկ բողոքը վերադարձնելուց հետո թույլ տրված խախտումը շտկելու հնարավորության բացառումն իրավակիրառ պրակտիկայում կարող է հանգեցնել անձի արդար դատաքննության և դատական պաշտպանության իրավունքների խախտման:

3. Ելնելով դիմումի և կից ներկայացված դատական ակտերի ուսումնասիրությունից, ղեկավարվելով «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքի 29 և 69-րդ հոդվածների պահանջներով Սահմանադրական դատարանի դատական կազմը գտնում է, որ սույն անհատական դիմումով գործի քննությունը ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ. սույն գործով վերջնական դատական ակտը «Վճռաբեկ բողոքն առանց քննության թողնելու մասին» որոշումը, կայացվել է 2021թ. սեպտեմբերի 8-ին: «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» օրենքի 31-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն տարիներով, ամիսներով կամ օրերով հաշվարկվող ժամկետների ընթացքն սկսվում է այն օրացուցային տարվա, ամսվա, ամսաթվի կամ վրա հասած իրադարձությանը հաջորդ օրվանից, որով որոշված է դրա ժամկետի սկիզբը, իսկ նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն ամիսներով հաշվարկվող ժամկետը լրանում է ժամկետի վերջին ամսվա համապատասխան ամսաթվին: Տվյալ դեպքում, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ դիմողի վերաբերյալ գործով վերջնական դատական ակտը կայացվել է 2021թ. սեպտեմբերի 8-ին, Սահմանադրական դատարան դիմելու համար «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքի 69-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված ժամկետի ընթացքն սկսվում է 2021թ. սեպտեմբերի 9-ից և ավարտվում 2022 թվականի մարտի 9-ին ելնելով «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» օրենքի 31-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կարգավորումից, որի համաձայն եթե ամիսներով հաշվարկվող ժամկետը լրանում է այն ամսին, որը չունի համապատասխան ամսաթիվ, ապա ժամկետը լրանում է այդ ամսվա վերջին օրը, ինչպես նաև նույն օրենքի 32-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կարգավորումից, որի համաձայն եթե ժամկետի վերջին օրը ոչ աշխատանքային օր է, ապա ժամկետի ավարտի օր է համարվում դրան հաջորդող աշխատանքային օրը: Մինչդեռ Սահմանադրական դատարանին հասցեագրված Սերգեյ Սիմոնյանի անհատական դիմումը փոստային բաժանմունքին է հանձնվել 2022թ. մարտի 23-ին: Հետևաբար` դիմողը բաց է թողել Սահմանադրական դատարան դիմելու համար սահմանված վեցամսյա ժամկետը: «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքի 69-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն անհատական դիմումներով գործի քննությունը, ի լրումն սույն օրենքի 29-րդ հոդվածով նախատեսված դեպքերի, կարող է մերժվել նաև այն դեպքերում, երբ անհատական դիմումն ակնհայտ անհիմն է, կամ դիմողը չի սպառել դատական պաշտպանության բոլոր միջոցները, կամ լրացել է Սահմանադրական դատարան դիմելու համար սույն հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված վեցամսյա ժամկետը: Ինչ վերաբերում է բաց թողնված դատավարական ժամկետը վերականգնելու վերաբերյալ դիմողի միջնորդությանը, Սահմանադրական դատարանի դատական կազմն արձանագրում է, որ ի տարբերություն քաղաքացիադատավարական, վարչադատավարական և քրեադատավարական օրենսդրության «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքը Սահմանադրական դատարան դիմելու բաց թողնված ժամկետը վերականգնելու ինստիտուտ չի նախատեսում։ Ելնելով վերոշարադրյալից և ղեկավարվելով «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքի 29-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետով և 69-րդ հոդվածի 5-րդ մասով Սահմանադրական դատարանի դատական կազմը

ՈՐՈՇԵՑ.

Սերգեյ Սիմոնյանի անհատական դիմումով գործի քննությունը մերժել:

Նախագահող Ա. Խաչատրյան

Անդամներ Վ. Գրիգորյան

Ա. Թունյան

12 ապրիլի 2022 թվականի

ՍԴԴԿՈ-20