Հակոբյան — ԵԴ/0696/01/22

Բ Է: Կ

Հազար իէ ին նիւ ն

// Ո ՐԳ)

(11185 - ԻՑ ե ԵԴ/0696/01/22

ՆՈԱԱՀՑԵշ թ

70 ՎԱՆ մ ջ)

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում

Նախագահող դատավոր՝ Ս.Մարաբյան

1 դեկտեմբերի 2023 թվական քաղաք Երնան

ՀԸ Վճռաբեկ դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի կոռուպցիոն

հանցագործությունների քննության դատական կազմը (այսուհետ նան՝ Վճռաբեկ դատարան),

նախագահությամբ՝ ՍՉԻՉՈՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ա.ԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆԻ

Դ.ՎՎԵՔԻԼՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով ամբաստանյալ Արայիկ Վրեժի Հակոբյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ նան՝ Վերաքննիչ դատարան) 202: թվականի փետրվարի 13-ի որոշման դեմ ամբաստանյալ Արայիկ Հակոբյանն պաշտպան ԲԵղիազարյանի վճռաբեկ բողոքը,

2

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

Լ ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀՀ ազգային անվտանգության

ծառայությունում մինչդատական վարույթի օրինականութան նկատմամբ հսկողության վարչության դատախազ Մ.Անտոնյանը 2022 թվականի մայիսի 5-ին հաստատել է թիվ 58213622 քրեական գործով մեղադրական եզրակացությունն ըստ մեղադրանքի Արտակ Ալբերտի Սարգսյանի՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 309.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով ն 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Վարդան Գրիգորի Մարտիրոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 309.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, Արայիկ Վրեժի Հակոբյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 309.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով ն ուղարկել է Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան (այսուհետ նան՝ Առաջին ատյանի դատարան):

11 Առաջին ատյանի դատարանի 2022 թվականի մայիսի 1Լի որոշմամբ քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:

Առաջին ատյանի դատարանի 2022 թվականի մայիսի 27-ի որոշմամբ թիվ ԵԴ/0696/01/22 քրեական գործով նշանակվել է դատական քննություն:

2. Առաջին ատյանի դատարանի 2023 թվականի հունվարի 16-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Ա.ակոբյան՝ նկատմամբ ընտրված կալանավորումն այլ խափանման միջոցով փոխարինելու վերաբերյալ պաշտպան Բ.Եղիազարյանի միջնորդությունը բավարարվել է ն Ա.Հակոբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը փոփոխվել է՝ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառելով գրավը՝ 2.000.000 (երկու միլիոն) ՀՀ դրամ գումարի չափով:

Յ. Դատախազ Մ.Անտոնյանի հատուկ վերանայման բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանի՝ 2023 թվականի փետրվարի 13-ի որոշմամբ բողոքը մասնակիորեն բավարարվել է՝ Առաջին ատյանի դատական ակտը բեկանվել է ն նյութերը փոխանցվել են Առաջին ատյանի դատարան` նոր քննության:

Յ

Վերաքննի: ։-դատարանի վերոնշալ որոշման դեմ ամբաստանյալ

Ա.Հակոբյանի պաշտպան Բ.Եղիազարյանը հատուկ վերանայման բողոք է բերել,

որը Վճռաբեկ դատարանի 2023 թվականի ապրիլի 26-ի որոշմամբ ընդունվել է

վարույթ ն սահմանվել հատուկ վերանայման բողոքի քննության գրավոր ընթացակարգ:

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

4. Բողոքի հեղինակի պնդմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանը առերնույթ թույլ է տվել դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի խախտում ն միաժամանակ հատուկ վերանայման բողոքի սահմաններից դուրս գալու հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին ն 3-րդ մասերի միատեսակ կիրառության համար:

Բողոքաբերը գտնում է, որ Վերաքննիչ դատարանը դատախազի բողոքում վկայակոչված տուժողի վրա ամբաստանյալի կողմից դատարանի խցում ազդեցություն գործադրելու ն սուտ ցուցմունք տալուն դրդելու փաստարկը դատական ակտի հիմքում է դրել առանց այն հերքող կամ հաստատող այլ փաստարկները ն գործի նյութերը ուսումնասիրելով:

Ըստ բողոքաբերի Վերաքննի. դատարանը դուրս է եկել հատուկ

վերանայման բողոքի սահմաններից, իր դիրքրորոշումը հիմնավորելով նրանով, որ հատուկ վերանայման վերաքննիչ բողոքում գործի քննությանը խոչընդոտելուն ուղղված ենթադրյալ գործողությունները դատախազը չի փաստարկել քրեական պատասխանատվությունից խուսափելու կամ քրեական օրենքով արգելված նոր արարք կատարելու համատեքստում: Հետնաբար դատական ակտում զետեղելով նոր փաստարկումներ Վերաքննիչ դատարանն ակնհայտորեն դուրս է եկել հատուկ վերանայման վերաքննիչ բողոքի սահմաններից, ստանձնել է ամբաստանյալ Ա.Հակոբյանի դատավարական հակառակորդի գործառույթ:

4

5. Վերոշարադրյալի հիման վրա բողոքաբերը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2023 թվականի փետրվարի 13-ի որոշումը ն կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ:

Վճոաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

6. Արայիկ Վրեժի Հակոբյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 309.1-րդ հոդվածի 2- րդ մասի 4-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ « (...) «ռայ զբաղեցնելով ՀՀ ԱՆ «Դատապարտյալների հիվանդանոց» ՔԿ հիմնարկի անվտանգության ապահովման բաժնի պետի տեղեկալի պաշտոնը,

հանդիսանալով մշտապես իշխանության ներկայացուցչի գործառույթներով օժտված պետեաւկան ծառայություն իրականացնող պաշմտնատար անձ, նույն բաժնի 2-րդ կարգի մասնագետ Վարդան Մարտիրոսյանի հեվ. խմբով, վվյալ ժամանակ հիշյալ ՔԿՀի պետի պաշտոնը զբաղեցնող Արտակ Ալբերտի Սարգսյանի կարգադրությամբ ն գիտությամը, 2021 թվականի նոյեմբերի 3-ին՝ ժամի 12:00ի սահմաններում, կատարած արարքների համար պավղժելու նպատակով խոշտանգել են նույն ՔԿ հիմնարկի դավաւպարվյալ Սերոր Քերոբի Մխիթարյանին:

(:»:'

7. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2023 թվականի հունվարի 16-ի որոշման համաձայն՝ «(...) Դատարանն արձանագրում է, որ ասյն գործով ներկա դրությամբ Ա.Հակոբյանի նկատմամբ խափանման միջոցներից առավել խիստ փեսակ կալանավորումն Օ Օրետրվծ է գործի քննությանը խոչընդուելու հավանականության մտավախության հիմքով:

(-) Ներկայումս քննարկման առարկա դարձնելով գործի քննությանը խոչընդոտելու բարձր հավանականությունը, Դատարանն արձանագրում է, որ այս պահին գործով հավաքված բոլոր գրավոր ապացույցները հետազովտվել են, ւՏե՛ս քրեական գործի հավելված, թերթեր 33-35:

5

հարցաքննվել են բոլոր այն անձինք, ում վրա ԱՀակորյանը կարող էր անօրինական ազդեցություն ունենալ:

Հաշվի առնելով ապացույցների հետազովւման, վկաների

հարցաքննությունների ընթացքում ամբաստանյալ Ա.Հակոբյանի դատարանում դրսնորած վարքագիծը, դրանք համադրելով այն հանգամանքների հետ, որ վերջինս տնական ժամանակ է գտնվում է անազատությաւն մեջ, Դատարանը գտնում է, ոլ այդ հանգամանքներն իրենց համակցությամբ բաւվարար հիմք են տալիս ենթադրելու որ գործի քննությանը խոչընդուրկու ձեռք բերվելիք տեղեկությունների օբյեկտիվության վրա. ազդեցություն ունենալու մտավախությունները ներկա դրությամը էականորեն նվազել են:

Վերը նշվածը համադրելով ամբատարանյալ Ա.Հակոբյանի անձին

վերաբերելի այնպիսի տեղեկությունների հետ, որ խնամքին ունի անչափահաս երեխաներ, մշտաւկան բնակության վայր, նախկինում դատապարտված չի եղել, ինչպիսի փասվական տվյալների համակցությամբ քննարկելով պաշտպանի կողմից առաջարկվող խափանման միջոցի տեսակը, Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս ազատ արձակումը գումարային երաշխիքի դիմաց՝ խափանման միջոց կալանավորման փոխարինումը գրավով հնարավոր է, քանի որ գրավի գումար մուծելը կարող է գործուն երաշխիք հանդիսանալ վերջինիս պամշաճ վարքագիծն ապահովելու համար:

(-)

Հեփնաբար նման պայմաններում հաշվի առնելով այն, որ թեպետ գործով առկա են փաստական տվյալներ այն մասին, որ Ա.Հակոբյանը նախկինում միջամտել է ապացույցներով ձեռքբերման ենթակա տեղեկությունների օբյեկտիվությաւնը, սակայն ներկայումս դատալրեւնում հարցաքննվել են բոլոր այն անձինք, ում վրա վերջինս կարող էր անօրինական ազդեցություն ունենալ, սույն գործով վերջինս տնական ժամանակ է գտնվում է անազատություն մեջ, դրա հետ հաշվի առնելով վերջինիս անձին վերարերելի տեղեկությունները, ուստի այս ամենի համակցությամբ դատարանը գտնում է, որ 2.000.000 ՀՀ դրամի չափով

6

գումարային երաշխիքի տրամադրումը կարող է ապահովել ամբաստանյալի պատշաճ վարքագիծը: (..-)»-

8. Առաջին ատյանի դատական ակտի դեմ մեղադրողի կողմից բերված հատուկ վերանայման վերաքննիչ բողոքում նշվել է հետնյալը. « (...) Գտնում եմ, որ Դատարաւնի հիշյալ դատական ակտր օրինական ն հիմնավորված չէ, ուարի ենթակա է բեկանման՝ հետեյալ պատճառարանությամի.

(-.)

Գտնում եմ, որ վիճարկվող որոշմամի Դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ 1998 թվականի հուլիսի Լին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիքի 135-րդ, 57-րդ, 143-րդ ն 15Լրդ հոդվածների խախվպում, որն իր բնույթով էական է, քանի որ ազդել է գործով ճիշվ: որոշում կայացնելու վրա:

Այսպես.

Դատարանը, արձանագրելով որ ամրբաատրանյալի կողմից գործի

քննությանը խոչընդոտելու մտավախությունը գործով կատարված քննության արդյունքում ն ժամանակի ընթացքում էականորեն նվազել է, իսկ գումարային երաշխիք տալն էլ կարող է գործուն երաշխիք հանդիսանալ չեզոքացնելու ազավաւթյան մեջ գտնվելու դեպքում գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը, հաշվի չի առել ն պատշաճ վերլուծության չի ենթարկել ամբապրանյալին մեղսագրվող արարքի բնույթն Օ: ու հանրային

վտանգավորության աստիճանը, հանցավոր արարքները հանցակիցների հետ կատարելու հանգամանքը, կատարված հանցագործության մեխանիզմում ամբաստանյալի ունեցած դերակատարումը, հանցագործությանը ներա մասնակցության բնույթն ու աստիճանը, հանցանքի կատարման եղանակն ու հանցավոր մտադրության իրականացմուն աստիճանը, հանցանքի կատարումից հեվտ դրսնորած ոչ պատշաճ վարքագիծը, ինչպես նան այն գործի մյուս փաստական հանգամանքների համակցությունը:

Մասնավորապես՝ սույն դեպքում ամբաստանյալ Արայիկ Հակոբյանին մեղսագրվում է բարձր հանրային վտանգավորություն ունեցող, 2003 թվաւկանի 2 Տե'ս քրեական գործի հավելված, թերթեր 64.71:

7

ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 29-րդ գլխով նախատեսված՝ պետական ծառայության դեմ ուղղված առանձնապես ծունր հանցավոր արարքի կատարում, որի համար սահմանված է բացառապես ազատազրկման ձնով պատիժ՝ 712 տարի ժամկետով, իսկ մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը ն հետնաբար նան ակնկալվող պատժի խատությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարնոր տարրեր:

Թեն խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական բնույթ, սւյյնուսւմենայնիվ սույն քրեական գործում աոկա են մի շարք փաարական տվյալներ, որոնցով հիմնավորվել է ամբաարանյալի կողմից, ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսնորելու՝ դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա անօրինական ազդեցություն գործեւդրելու հանգամանքները:

(-.)

Դատաքննության ընթացքում հարցաքննվելիս տուժող Սերոր Մխիթարյանը առաջին անգաւմ փվեց նախաքննական ցուցմունքներին գրեթե նույնաբովանդակ ցուցմունք այն մասին, որ Արայիկ Հակոբյանն ու Վարդան Մարտիրոսյանը բոնություն են գործադրել իր նկատմամը, պատճառել են մարմնական վնասվածքներ, որի արդյունքում զգացել է ուժեղ ֆիզիկական ցավ, սակայն հաջորդ դավաւկան նիատին, նշեց, որ իր կողմից հաղորդում տալու ն նման բովանդակությամի ցուցմունքներ տալու պատճառր հանդիսացել է «Դատապարվյալների հիվանդանոց» ՔԿՀ աշխատակից Արշակ Ավագյանը, ում դրդմամբ է Արայիկ Հակոբյանի ն Վարդան Մարտիրոսյանի կողմից իրեն խոշտանգելու հաղորդում ն ցուցմունքներ տվել, սակայն իրականում: Արայիկ Հակոբյանն ու Վարդան Մարտիրոսյանն իր նկատմամբ բոնություն չեն գործադրել, իսկ մարմնական վնասվածքները արացել է այլ պայմաններում:

Հիշյալ դատական նսիտից հետո, տուժողը դիմում է հասցնագրել դատարանին ն հայտնել, որ դատական նիստից առաջ, երը իրեն ն ամբաստանյալ Արայիկ Հակորյանին տեղափոխել են դատարան, Արայիկ

8

Հակոբյանին պահել են իր հետ միննույն խցում, իսկ վերջինս իր վրա ազդեցություն է գործադրել ն դրդել է տալ սուտ ցուցմունք, ուստի այդ պատճաոով խեդրել է իրեն ն Արայիկ Հակոբյանին փեղափոխել ն դատարանում պահել առանձին, որպեսզի չկաշկանդվի ն կարողանա ճիշտ ցուցմունք տալ:

Հաջորդ դավտական նիարին, տուժողը շարունակելով ցուցմունքը, պնդեց դիմումում իր կողմից նշված հանգամանքները ն հայտնեց, որ նախորդ դատական նիստի ժամանակ իրականությունը չի հայտնել, իլյականում Արայիկ Հակոբյանն ու Վարդան Մարտիրոսյանը րոնություն են գործադրել իր նկատմաւմը, որի արդյունքում արացել է մարմնական վնասվածքներ ն զգացել է ուժեղ ֆիզիկական ցավ, իսկ նախորդ դատական նեիատում փված ցուցմունքով հերքել է Արայիկ Հակոբյանի ն Վարդան Մարտիրոսյանի կողմից իր նկատմամբ բոնություն գործադրելու հանգամանքը, քանի որ իրեն ն Արայիկ Հակոբյանին միասին են տեղափոխել դատարան ն դատարանում պահել են միննույն խցում, որտեղ Արայիկ Հակոբյանն իր վրա ազդեցություն է գործադրել ն իրեն արիպել է աստ ցուցմունք տալ:

Այսպիսով` քինական գործով հիմնավորվել է, որ ամբաստանյալ Արայիկ Հակոբյանի նկատմամբ նույնիսկ ամենախիստ խափանման միջոցի կիրառումը չի ապահովել վերջինիս պատշաճ վարքագիծը, ուստի նման պայմաններում: ակնհայտ է, որ անազատությաւն հետ չկապված խափանման միջոցի կիրառումը առավել ես չի կարող չեզոքացնել ամբատրանյալի ոչ պատշաճ վարքագծի դրսնորման հավանականությունը ն չի կարող ապահովել վերջինիս պատշաճ վարքագիծը: Այս համատեքավում կարնոր է փաստել, որ ամրաատաւնյալը երկար ժամանակ հանդիսանում է քրեակատարողական ծառայության աշխատակից, աշխաւտել է տարբեր քրեակատարողական հիմնարկներում ն ազատության մեջ գտնվելու պայմաններում, քրեակատարողական հիմնարկներում իր կապերն օգտագործելով, ավելի մեծ հնարավորություններ կունենա կրկին տուժողի վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու ն գործի քննությանը խոչընդովւելու համար:

9

Նշվածից բացի, քրեական գործով հիմնավորվել է, որ ամբասրանյալը բացի տուժողից նան անօրինական ազդեցություն է գործադրել գործով վկաներից Գոռ Զաքարյանի նկատմամբ, ով ցուցմունքով հայտնել է, որ ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեում հարցաքննվելի, դեպքի վերաբերյալ իրեն 6հայտնի

տեղեկությունները չի հայտնե, քանի որ հարցաքննությունից առաջ ՔԿՀ ծառայողներից Հայկ Սահակյանի հեռախոսահամարից իրեն է զանգահարել Արայիկ Հակոբյանը ն պահանջել է քննիչի մով' ցուցմունք փալ, թե իբրն դեպքի օրը ձայն չի լոկ, կասկածելի ոչինչ չի նկատել: Քանի որ Արայիկ Հակոբյանը հանդիսացել է իր ղեկավարը ն գտնվել է նրա անմիջական ենթակայության վակ, ուսի վերջինին չի ընդդիմացել ն կատարել է նրա պահանջը:

Ինչ վերաբերում է Դատարանի արձանագրած այն հանգամանքին, որ գործով հետազոտվել են րոլոր ապացույցները, հերնարար գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը էականորեն նվազել է, ապա նշվածի կ(ապակցությաւմը անհարաժեշտ է փաստել, որ թեն մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները հետազոտվել են, այնուամենայնիվ հաշվի առնելով, որ հանցագործությունը կատարվել է քրեակատարողական հիմնարկի տարածքում ն դրանով պայմանավորված կարող է առաջանալ նան այլ քրեակատարողական ծառայողներին հարցաքննելու անհրաժեշտություն, ուարի չի բացառվում, որ դատաքննության համապատասխան փովում կողմերը ներկայացնեն այլ անձանց հարցաքննելու միջնորդություննելր, որոնք ողջամտորեն կարող են բավարարվել դատարաւնի կողմից, որպիսի պայմաններում հնարավոր է ամբաարանյալը անօրինական ազդեցություն գործադրի նան նշված անձնաց վրա՝ իր օգտին ցուցմունքներ տալու նպատակով:

Ամփոփելով վերոգրյալը` անհրաժեշտ է փաստել, որ մեղսագրվող արարքի բնույթի, հանրային վտանգավորության աարիճանի, սույն գործի փաստական հանգամանքների, ինչպես նան ամբասվաւնյալի կողմից արդեն իսկ դրսնորած ոչ պատշաճ վարքազծի համատեքստում, ամբատրանյալ Ա.Հակորյանի անձր բնութագրող փվյալները (մշտական ընակության վայր ունենալը, նախկինում դափապարվված չլինելը, բարձրագույն կրթության առկայությունը) ն քրեական

10

գործով աոկասւ ապացույցները հետազոտված լինելը, որպես ներա ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսնորման ոխսկերը հակակշոող գործոններ, քրեսւկան գործի տվյալ փուլում բավարար չեն գործի պատշաճ քննությաւն ապահովման հանրային շահի ն ամբաատաւնյալի անձնական ազավության միջն արդարացի

հավասարակշոությունը հաստատելու համար:

Այլ կերպ, տվյալ դնաքում Դատարանը պավշաճ վերլուծության չի ենթարկել ամբապրանյալին մեղսագրվող արարքի բնույթն Օ: ու հանրային

վտանգավորության աստիճանը, որն ամբաստանյալի կողմից արդեն խակ դրսնորած ոչ պատշաճ վարքագծի համատեքավզում: ողջամվտրեն վկայում է ամբաստանյալի ապափմշան վարքագծի ապահովման 6 փեսանկյունից կալանավորման այլընտրանքի բացակայության մասին:

Այսպիսով` անհրաժեշտ է փաստել, որ պահպանվում են ն չեն վերացել ամբաատանլալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու իրավաչափության պայմանները, իսկ գրավը չի կարող գործուն երաշխիք հանդիսանալ ամրաստաւնյալի ոչ պատշաճ վարքագծի դրսնորման

հավանականությունը չեզոքացնելու հարցում:լ...)»:5

9. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2023 թվականի փետրվարի 13-ի որոշման համաձայն. «լ... /Ախդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը փոխելուն՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դատարանը պատշաճ չի գնահատել մեղադրյալի վարքագիծն ինչպես մինչդատական վարույթում, այնպես էլ դատական քննության փուլում:

Նկատի ունենալով, որ ամիատրանյալն ուղղակիորեն ազդեցություն է գործադրել փուժողի ն վկաների նկատմամը, որպեսզի նրանք փոխեն իրենց ցուցմունքները` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Դատարանի կողմից կալանավորումը գրսւվով փոխելը չի համարում իրավաչաւփ:

Վերաքննիչ դատարանի համար անընդունելի է նան այն, որ տուժողին ցուցմունքները փոխելուն հարկադրկը Դատարանը գնահատել է զուտ 3Տե՛ս քրեական գործի հավելված, թերթեր 80-91:

11

խոչընդոտելու համատեքատրում ն որոշակի ապացույցներ հետազովելուց հետո հեզություն արել, որ նվազել է խոչընդոտելու հավանակաւնությունը:

Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այդ հանգամանքը Դատարունը պետք է գնահատեր՝ քրեական պատասխանատվությունից խուսափելու կամ քրեական օրենքով արգելված նոր արարք կատարելու համատեքստում ն ըստ այղմ՝ գնահավաւկան տար մեղադրյալի վարքագծի իրավաչափությանը:

Հաշվի առնելով, որ խափանման միջոցների նպատակը` մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելը ն դատավճոխի կատարումն ապահովելու մեջ է, Վերաքննիչ դատարաւեր գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարաւնր պետրք է այդ համապտեքատում գնահատեր ամբաստանյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը:

Միննույն ժամանակ, նկատի ունենալով, որ Առաջին ավփյանի դափարանը կալանքը փոխելու մասին որոշումը հիմնավորել է զուտ խոչընդոտելու հավանականություն, նվազած լինելու տեսանկյունից, ուսրի Վերաքննիչ դատարանը սահմանափակված լինելով առաջին ատյանի դատարանի

դատական անտի սահմաններով՝ իրավունք չուն, անդրադառնալու ն գնահատելու այդ հանգամանքները՝ վերընթաց նվազման սկզբունքով պայմանավորված, ուստի գտնում է, որ բողոքը պերք է ըրավարարել մասնակիորեն` բեկանել դատարանի որոշումը ն նյութերը փոխանցել առաջին ատյանի դատարան նոր քննության՝ սույն որոշման մեջ նշված հիմնավորումների սահմաններում կրկին քննարկելու խաւփանման միջոց կալանավորման հիմքերի առկայությունը/րացակայությունը ն դրա կիրառման անհրաժեշվտությունը:(...»:1

Վճոաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ն եզրահանգումը.

10. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. իրավաչափ է արդյո՞ք Առաջին ատյանի դատարանի՝ Արայիկ Հակոբյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորումը փոխելու Տե՛ս քրեական գործի հավելված, թերթեր 111-120:

12

ն գրավը որպես խափանման միջոց կիրառելու մասին որոշումը բեկանելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի որոշումը:

1. ՀՀ Սահմանադրության 6-րդ հոդվածի համաճայն՝ «Պեւրական ն տեղական ինքնակառավարման մարմիններն ու պաշտոնատար անձինք իրավասու են կատարելու միայն այնպիսի գործողություններ, որոնց համար լիազորված են Սահմանադրությամբ կամ օրենքներով:'(..»:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն` «Վարույթի իրականացումի հանրային գործունեություն է, որի ընթացքում ն արդյունքում ապահովվում է հանրային ն մասնավոր շահերի հավասարակշոված պաշտապյանությունը:»:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի ն այն հաստապտող փեաւարերի սահմաններու»:

12. Վերաքննության գործառութային առանձնահատկությունների

համատեքստում Վճռաբեկ դատարանը, 1998 թվականի հուլիսի Լին ընդունված ՀԸ քրեական դատավարության օրենսգրքի շրջանակներում, կայուն նախադեպային իրավունք է ձնավորել առ այն, որ վերաքննիչ դատարանը որպես կանոն, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի ն հիմնավորումների սահմաններում վերանայում է ստորադաս ատյանի դատական ակտի հիմնավորվածությունն ու իրավաչափությունը: Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը ն հիմնավորումները ոչ միայն կանխորոշում են այն հարցերի շրջանակը, որոնք պետք է քննարկման առարկա դարձվեն վերաքննիչ վարույթի շրջանակներում, այլն նախանշում են վերաքննիչ վերանայման սահմանները: Վերաքննի, դատարանն իրավունք չունի իր դատական ակտը հիմնավորել այնպիսի էական փաստարկումներով, որոնք ներկայացված չեն վերաքննիչ բողոքում: Վերաքննիչ դատարանն իրավասու է դուրս գալ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի ն հիմնավորումների սահմաններից միայն այն դեպքում, երբ առկա է դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտում, որն անվերապահորեն պետք է հանգեցնի դատական ակտի բեկանման կամ առկա է քրեական գործի վարույթը կարճելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու

13

հիմք: Մյուս բոլոր դեպքերում վերաքննիչ դատարանը կաշկանդված է դատական վերանայման սահմանների վերաբերյալ կանոններով, հետնաբար իրավասու չէ սեփական նախաձեռնությամբ, վերաքննիչ բողոքի հիմքերից ն

հիմնավորումներից դուրս արձանագրել դատական սխալ ն ուղղել այն: Վերաքննիչ վերանայման սահմաններից դուրս գալու հիմքերի սահմանափակ ն խիստ որոշակի շրջանակը կոչված է բացառելու վերադաս դատական ատյանի կողմից բողոքում չնշված, անկանխատեսելի հանգամանքներով սահմաններից դուրս գալը: Հակառակ պարագայում, վերադաս դատարանը կիրականացնի գործի լրիվ ծավալով ըստ էության քննություն, ինչն անհամատեղելի կլինի մրցակցության սկզբունքից բխող՝ սահմանափակ վերանայման` օրենսդրորեն ամրագրված գաղափարի հետ»:

Վճռաբեկ դատարանը, անդրադառնալով 2021 հունիսի 30-ին ընդունված, 2022 թվականի հուլիսի 1ին ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածով նախատեսված Վերաքննիչ դատարանում սահմանափակ հատուկ վերանայման ինստիտուտին, նշել է, որ վերաքննության գործառութային առանձնահատկությունների վերաբերյալ նախկինում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները վերաբերելի մասով (դանա տաճոճե) շարունակում են կիրառելի լինել նան 2022 թվականի հուլիսի Լին ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված վերոնշյալ կարգավորման նկատմամբ:

13. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ՝

- Առաջին ատյանի դատարանի 2023 թվականի հունվարի 16-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Ա.Հակոբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված 5 Տե՛ս, ուսմողտ ուռում, Վճռաբեկ դատարանի՝ Արթուր Սաքունցի բողոքի գործով 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԼԴ/0001/11/10, Գեղամ Ղազարյանի գործով 2012 թվականի մարտի 30-ի թիվ ԱՐԴ/0121/01/11, Արթուր Խուրշուդյանի գործով 2012 թվականի հունիսի 8-ի թիվ ԵԱՔԴ/0065/01/11, Լուկաշ Վերանյանի գործով 2018 թվականի հունիսի 15ի թիվ ԵԿԴ/0074/01/17, Հենրիկ Բարսեղյանի ու Արման Մարջանյանի գործով 2019 թվականի դեկտեմբերի 20-ի թիվ ԵԿԴ/0259/01/16 ն Հրայր Հովսեւիյանի գործով 2020 թվականի մայիսի 25-ի թիվ ԵԴ/0426/11/18 որոշումները:

6 Տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Վահե Մամիկոնյանի գործով 2023 թվականի հունիսի 26-ի որոշման Ծ-րդ կետը:

14

կալանավորումը փոփոխվել է՝ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառելով գրավը՝ 2000.000 (երկու միլիոն) ՀՀ դրամ գումարի չափով:՛

- Առաջին ատյանի դատարանի նշված որոշման դեմ հատուկ վերանայման բողոք է բերել մեղադրող Ա.Անտոնյանը, փաստարկելով, որ առկա է ամբաստանյալ Ա.Հակոբյանի կողմից տուժողի վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու ն գործի քննությանը խոչընդոտելու հիմքերը ն ավելի մեղմ խափանման միջոցը չի կարող ապահովել վերջինիս իրավաչափ վարքագիծը, ուստի մեղադրողը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը ն կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ՝ մերժելով պաշտպան Բ.Եղիազարյանի միջնորդությունը:ծ

- Շատուկ վերանայման բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը 2023 թվականի փետրվարի 13ին որոշում է կայացրել այն մասնակիորեն բավարարելու, Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը բեկանելու ն նյութերը նոր քննության փոխանցելու մասին՝ փաստելով, որ Վերաքննիչ դատարանի համար անընդունելի է այն, որ տուժողին ցուցմունքները փոխելուն հարկադրելը Առաջին ատյանի դատարանը գնահատել է զուտ խոչընդոտելու համատեքստում ն որոշակի ապացույցներ հետազոտելուց հետո հետնություն անելով, որ նվազել է խոչընդոտելու հավանականությունը` գտել է, որ այդ հանգամանքը Առաջին ատյանի դատարանը պետք է գնահատեր՝ քրեական պատասխանատվությունից խուսափելու կամ քրեական օրենքով արգելված նոր արարք կատարելու համատեքստում ն ըստ այդմ գնահատական տար

մեղադրյալի վարքագծի իրավաչափությանը: Հաշվի առնելով, որ խափանման միջոցների նպատակը` մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու ն դատավճռի կատարումն ապահովելու մեջ է, Վերաքննիչ դատարանը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը պետք է այդ համատեքստում գնահատեր ամբաստանյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը: Վերաքննիչ դատարանը նշելով, որ վերընթաց նվազման սկզբունքով պայմանավորված սահմանափակված է Առաջին 7 Տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը:

8 Տե՛ս սույն որոշման 9-րդ կետը:

15

ատյանի դատարանի դատական ակտի սահմաններով ն իրավունք չունի անդրադառնալու ն գնահատելու այդ հանգամանքները գտել է, որ բողոքը պետք է բավարարել մասնակիորեն՝ բեկանել դատարանի որոշումը ն նյութերը փոխանցել առաջին ատյանի դատարան նոր քննության՝ Վերաքննիչ դատարանի որոշման մեջ նշված հիմնավորումների սահմաններում կրկին քննարկելու խափանման միջոց կալանավորման հիմքերի առկայությունը(բացակայությունը) ն դրա կիրառման անհրաժեշտությունը::

14 Վերոշարադրյալ փաստական հանգամանքները գտահատելով սույն որոշման 1112-րդ կետերում վկայակոչված իրավական նորմերի ն արտահայտված իրավական դիրքրորոշումների լոյսի ներքո, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վերաքննիչ դատարանը Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի իրավաչափությունը ստուգելիս դուրս է եկել հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի ն այն հաստատող փաստերի սահմաններից:

Մասնավորապես, Վերաքննիչ դատարանն Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը գնահատելիս, պատճառաբանել է, որ Ա.Հակոբյանի նկատմամբ կիրառված կալանավորումը գրավով փոխարինելն իրավաչափ չէ, քանի որ առկա է Ա.Հակոբյանի կողմից քրեական օրենքով արգելված նոր արարք կատարելու հավանականությունը, սակայն մեղադրողի կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում նման հիմնավորում առկա չի եղել: Միննույն ժամանակ Վերաքննի, դատարանը հղում անելով վերանայման ծավալի վերընթաց նվազեցման սկզբունքին, նշել է, որ զրկված է փոխարինող դատական ակտ կայացնելու իրավական հնարավորությունից հետնաբար գործը փոխանցել է ստորադաս դատարան՝ նոր քննության: Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ նույնիսկ փոխարինող դատական ակտ չկայացնելու ն գործը նոր քննության ուղարկելու պարագայում անընդունելի է Վերաքննիչ դատարանի կողմից բողոքի սահմաններից դուրս` դատավարության մասնակիցների կողմից չներկայացված փաստարկներով իրավական գնահատականի ձնավորումը: Նման

5 Տե՛ս սույն որոշման 10-րդ կետը:

16

պայմաններում, Վերաքննիչ դատարանը, դուրս գալով հատուկ վերանայման բողոքի սահմաններից, խախտել է վարույթի ընթացքում հանրային ն մասնավոր շահերի հավասարակշված պաշտպանության սկզբունքը, սահմանափակ վերանայման ինստիտուտից բխող դատական վերանայման ծավալի վերընթաց նվազման սկզբունքը» ն դատավարության մասնակցին տրված երաշխիքն առ այն, որ իր գործով դատական քննության ընթացքում վերաքննիչ դատարանը չի կատարի դատավարական հակառակորդի գործառույթ:

15. Վերոգրյալի հիման վրա՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի՝ Արայիկ Հակոբյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորումը փոխելու ն գրավը որպես խափանման միջոց կիրառելու մասին որոշումը բեկանելու վերաբերալ Վերաքննի, Օ։»-դատարանի հետնությունները հիմնավոր չեն:

16. Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով դատական ակտ կայացնելիս Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ հոդվածով նախատեսված՝ վարույթի հանրայնության սկզբունքի խախտում, որն իր բնույթով էական է, հետնաբար վերոգրյալ հանգամանքը Վճռաբեկ դատարանին հիմք է տալիս ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 354-րդ ն 400-րդ հոդվածների համաձայն բեկանելու Վերաքննիչ դատարանի որոշումը ն վարույթը փոխանցելու նույն դատարան նոր քննության: Սակայն հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2023 թվականի ապրիլի 3-ին կրկին անգամ քննության առնելով դատարանի վարույթում գտնվող քրեական գործով ամբաստանյալ Ա.Հակոբյանի պաշտպան Բ.Եղիազարյանի՝ 2023 թվականի հունվարի 13-ի միջնորդությունը՝ 6 Դատական վերանայման ծավալի վերընթաց նվազման սկզբունքի մասին առավել մանրամասն տե՛ս Սահմանադրական դատարանի՝ 2019 թվականի մայիսի 7-ի թիվ ՍԴՈ-Վ459, Վճռաբեկ դատարանի` Հրայր Հովսեփյանի գործով 2020 թվականի մայիսի 25-ի թիվ ԵԴ/0426/117/18 որոշումները:

1: Տե, ռանոչ ուռում, Վճռաբեկ դատարանի` Հրայր Հովսեւիյանի գործով 2020 թվականի մայիսի 25-ի թիվ ԵԴ/0426/1/18, Ավաթ Ամինիի գործով 2023 թվականի հունվարի 25ի թիվ ԵԴ/0752/06/22 որոշումները:

17

Արայիկ Վրեժի Հակոբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց

կալանավորումը փոփոխելու վերաբերյալ բավարարել է ն ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը փոխարինել է գրավով, որն էլ Վերաքննիչ դատարանի՝ 2023 թվականի մայիսի 18-ի որոշմամբ թողնվել է անփոփոխ, ուստի բողոքարկված դատական ակտը չի կարող բեկանվել, քանի որ եղել է ժամանակավոր ն սույն որոշումը կայացնելու պահին կորցրել է իր իրավական նշանակությունը: Հետնաբար, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ վճռաբեկ բողոքը ենթակա է մերժման, իսկ Վերաքննիչ դատարանի որոշումը պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ հիմք ընդունելով սոյն որոշմամբ արտահայտված իրավական

դիրքորոշումները:

Ելնելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163-րդ, 17-րդ հոդվածներով, Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 3Լրդ, 34-րդ, 264-րդ, 28Լրդ, 36Լ363-րդ, 386-րդ ն 400-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

Լ Վճռաբեկ բողոքը մերժել: ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2023 թվականի փետրվարի 13-ի որոշումը թողնել օրինական ուժի մեջ՝ հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները:

2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը:

՞Նախագահող՝ Ս.ՉԻՉՈՅԱՆ

Դատավորներ՝ Ա.ԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆ

Դ.ՎԵՔԻԼՅԱՆ