Մանասյան — ԵԴ/1776/01/21

ԵԴ/1776/01/21

240 պ իննը, չ

/2 Մ 12-ԼԹԱ

ՆՏ «րյ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Երնան քաղաքի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության դատարան,

նախագահող դատավոր Ա.Մաթնոսյան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Գ.Շովհաննիսյան

դատավորներ՝ Լ.Աբգարյան

Մ.Արղամանյան

16 հոկտեմբերի 2024 թվական ք.Երնան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

ԱՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2023 թվականի փետրվարի 24-ի որոշման դեմ Արշակ Ատոմի Մանասյանի պաշտպան Ս.Կարապետյանի վճռաբեկ բողոքը,

2

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

1. 2021 թվականի մարտի 29-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Կոտայքի մարզային քննչական վարչությունում՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝ նան ՀՀ նախկին քրեական օրենսգիրք) 243.-րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված արարքի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 49103821 քրեական գործը:

Նախաքննության մարմնի՝ 2021 թվականի օգոստոսի 20-ի որոշմամբ Արշակ Ատոմի Մանասյանը թիվ 49103821քրեական գործով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ն նրան մեղադրանք է առաջադրվել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով:

2021 թվականի դեկտեմբերի 7-ին թիվ 49103821 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան (այսուհետ՝ նան Առաջին ատյանի դատարան):

2. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 3-ի դատավճռով ճանաչվել ն հռչակվել է Արշակ Մանասյանի անմեղությունը՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243.Լրդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ ն նա արդարացվել է՝ հանցակազմի բացակայության հիմքով:

3. ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ` նան Վերաքննիչ դատարան|՝ 2023 թվականի փետրվարի 24-ի որոշմամբ դատախազի վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 3-ի դատավճիոր բեկանվել է, Արշակ Մանասյանը մեղավոր է ճանաչվել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243.1-րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ ն նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ 200.000 (երկու հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով՝ զրկվելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից` 1 (մեկ) տարի ժամկետով:

Յ

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ Ա.Մանասյանի պաշտպան Ս.Կարապետյանը ներկայացրել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2023 թվականի սեպտեմբերի 18-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ ն սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, փաստարկները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստարկներով.

5. Բողոքի հեղինակի պնդմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, որը խաթարում է արդարադատության բուն էությանը:

Բողոքաբերը փաստարկել է, որ Վերաքննիչ դատարանը տվյալ իրավիճակում իրավասու չէր կայացնել նոր դատական ակտ, այլ պարտավոր էր դատական ակտի բեկանման դեպքում վարույթը փոխանցել առաջին ատյանի դատարան` նոր քննության:

5. Բողոքաբերը նշել է, որ մեղադրյալի դատապարտման վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի իրավական գնահատականը ճիշտ չէ, քանի որ նրա արարքը հակաիրավական չէ ն չի պարունակում 2003 թվականին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243.1-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հանցակազմը:

Ըստ բողոքի հեղինակի՝ իր պաշտպանյալի մեղավորությունը չի հիմնավորվում գործում առկա որնէ ապացույցով, ուստի Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված` արդարացման դատավճիռը բխում է գործ, փաստական

հանգամանքներից, օրենսդրության պահանջներից ն Վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտված դիրքորոշումներից: Մինչդեռ, Վերաքննիչ դատարանը կայացրել է անօրինական, չհիմնավորված, չպատճառաբանված ն ենթադրությունների հիման վրա կառուցված մեղադրական դատական ակտ, որը ենթակա է բեկանման:

5.2. Բողոքաբերը նշել է նան, որ Ա.Մանասյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը չի համապատասխանում ենթադրաբար կատարված հանցագործության ծանրությանը ն այն ենթադրաբար կատարած անձին, պատիժ նշանակելիս հաշվի չի առնվել պատիժը մեղմացնող, հանցագործության վտանգավորություն, կամ մեղադրյալի անձը բնութագրող որնէ հանգամանք, ուստի նշանակվել է

4

անարդարացի՝ ակնհայտ խիստ պատիժ, ինչը Վերաքննիչ դատարանի դատական ակտի բեկանման ն փոփոխման հիմք է:

5.3. Բողոք բերած անձը նշել է նան, որ վերաքննիչ բողոքում դատախազը լրացուցիչ պատիժ նշանակելու հարց չէր բարձրացրել, ըստ այդմ էլ Վերաքննիչ դատարանը դատախազի բողոքի հիմքերի, հիմնավորումների ն պահանջի սահմաններից դուրս գալով է Ա.Մանասյանի նկատմամբ նշանակել լրացուցիչ պատիժ:

5.4. Բացի այդ, բողոքաբերը գտել է, որ 2023 թվականի մայիսի 12-ին լրացել է Ա.Մանասյանին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետը ն վերջինս ենթակա չէ քրեական պատասխանատվության:

6. Վերոգրյալի հիման վրա, բողոք բերած անձը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2023 թվականի փետրվարի 24-ի որոշումը ն օրինական ուժ տալ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտին:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

7. Արշակ Մանասյանին ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 243.Լ-րդ հոդվածի Լին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն արարքի համար, որ «(...) ՐԵյա 2020 թվականի դեկտեմբերի 30ից տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում 2021թվականի փետրվարի 20-ին վարել է «Նիսսան» մակնիշի 177015 հաշվառմաւն համարանիշի ավտոմեքենան:

Այսպես

Երեան քաղաքի բնակիչ Արշակ Ատոմի Մանասյանը 202Լթվականի փետրվարի 20-ին՝ ժամի 13:55ին, «Նիսսան» մակնիշի Ա ՐԻ 015 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով Ծաղկաձոր քաղաքում կատարել է ՃԵԿ-ի խախտում, որի համար տվյալ հատվածում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ռարիկանության ՃՈ 2րդ սպայաւկաւն գումարտակի 3-րդ սպայական վաշտի Ծաղկաձորի ջոկի տեսուչ: Արթուր Գառնիկի Արաղյանի կողմից կազմվել է ԱՖ 583468 վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն, որի ՀՀ ոստիկանության ՃՈ ընդհանուր էլեկտրոնային համակարգ մուտքագրելիս պարզվել է, որ Արշակ Մանասյանի

5

տրասպորտային միջոց վարելու իրավունքը ՀՀ ոստիկանության «Վանապարհային ոստիկանություն» ծառայության կողմից դեոնս 2020 թվականի դեկտեմբերի 30-ին կայացված թիվ 2012086970 որոշումով կասեցվել է:

Արշակ Ատոմի Մանասյանը վարույթն իրականացնող մարմնից 2021 թվականի մայիսի Գ-ին տեղեկանալով իր վարորդական իրավունքի վկայականի կասեցված լինելու հանգամանքի վերաբերյալ շարունակել է վարել իր անվամբ գրանցված «Մազդա» մակնիշի Ա 22 015 հաշվառման համարանիշի ավտոմնքենան ն 2021 թվականի մայիսի 12-ին՝ ժամը 14:30-ին, տրանսպորտային միջոցը երկրորդ շարքում տեղակայելու համար վփեսանկարահանվե է Երնան քաղաքի Հ.Քոչարի ն Վաղարշյան խաչմերուկի հատվածում փեղադրված տեսանկարահանող սարքի կողմից, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության կողմից 2021 թվականի մայիսի 27-ին կայացվել է թիվ 2112790538 վարչական տույժ նշանակելու որոշումը»:

8 Առաջին Օ-ատյանկ դատարանը, Արշակ Մանասյանի նկատմամբ

արդարացման դատավճիռ կայացնելիս, արձանագրել է, որ. «(...) Արշակ Ատոմի Մանասյանին 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի

243. Էրդ հոդվածի Լին մասով առաջադրված մեղադրանքը դատական քննությամը չի ապացուցվել (...):

(չ-) ԼԴյատարանը գտնում է, որ քրեական գործով ձեռք չի բերվել Արշակ Մանասյանին 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի

243. Էրդ հոդվածի Լին մասով դատասպարվելու համար հաւմարժեք ապացույցների բավարար համակցություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու համար: Ամբաարանյալ Արշակ Մանասյանի մեղավորության վերաբերյալ մեղադրանքի կողմի հետրնությունը կառուցված է ենթադրությունների, այլ ոչ թե օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստաեւկան փվյալների վրա, ինչը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ, ինչն էլ իր հերթին վկայում է այն մասին, որ ւՏե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, թերթեր 143-144:

6

նման պայմաններում պերք է փաստել Արշակ Մանասյանի անմեղության ապացուցված լինելը (...)»-:

9. Վերաքննիչ դատարանը, Արշակ Մանասյանի նկատմամբ կայացված արդարացման դատավճիռը բեկանելիս ն մեղադրական Օդատական ակտ կայացնելիս, արձանագրել է հետնյալը. «/...) Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է Արշակ Մանասյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի

243. Էրդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ, իսկ վերը նշված ապացույցների համակցություն, բացառում է ամբաատրանյալ Արշակ Մանասյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243.Լրդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված հանցաւնք չկատարելու ողջամիտ հավանականությունը:

Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը գործի լուծման վփտեսանկյունից ճիշտ չի գնահատել դատաքննության րնթացքում հետազորված ապացույցների՝ խախտելով ապացույցները գնահապտելու վերաբերյալ Նախկին քրեական դատավարություն օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի պահանջները, ինչի արդյունքում ամբասպտեւեյալ Արշակ Մանասյանը 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի

243. Էրդ հոդվածի Էին մասով առաջադրված մեղադրանքով անհիմն արդարացվել Լ՝ երա մեղավորության մասին գործին վերարերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջության պայմաններում: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է նան, որ ամբաարանյալ Արշակ Մանասյանին անհիմն արդարացնելով, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել նյութական օրենքի խախտում, այն Լ՝ ամբաարանյալի նկատմամբ կայացրել է արդարացման դատավճիռ այն պայմաններում, երբ առկա է վերջինի արարքում 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243.1 հոդվածի Լին մասով նախատեսված հանցանք կավպաւրելու հանցակազմը:

Ամփոփելով վերոգրյալը` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Դատախազի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքի հիման վրա ամբողջությամբ պերք է բեկանել Արշակ Մանասյանի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի արդարացման 2 Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 2-րդ, թերթեր 86-96:

7

դատավճիոր ն նրան մեղավոր ճանաչել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243.Լրդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ: (..-)»':

Վճռաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

10. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. Առաջին ատյանի դատարանի արդարացման դատավճռի բեկանման դեպքում Վերաքննիչ դատարանն իրավասու էր արդյո՛ք կայացնել մեղադրական դատական ակտ:

11. 2021 թվականի հունիսի 30-ին ընդունված ն 2022 թվականի հուլիսի 1-ից ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի (այսուհետ՝ նան ՀՀ գործող քրեական դատավարության օրենսգիրք) անցումային դրույթները կարգավորող 483-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն՝ «Մինչն սույն օրենսգիրքն ուժի մեջ մտնելը կայացված դատական ակտերով վերաքննիչ ն վճռաբեկ բողոքները բերվում ն քննվում են մինչն 2022 թվականի հուլիսի Էր գործող կարգով»:

12. Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ չնայած Առաջին ատյանի դատարանն Արշակ Մանասյանի վերաբերյալ քրեական գործը քննության է առել, իսկ Վերաքննիչ դատարանն Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի իրավաչափությունը գնահատել է 1998 թվականի հուլիսի 1-ին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի (այսուհետ` ՀՀ նախկին քրեական դատավարության օրենսգիրք) իրավակարգավորումների շրջանակներում, սակայն Վերաքննիչ, դատարանը վերաքննության կարգով բերված բողոքը քննելիս ղեկավարվել է ՀՀ գործող քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավակարգավորումներով:

13. ՀՀ գործող քրեական դատավարության օրենսգրքի 375-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «Պարզելով, որ մեղադրյալի արդարացմեւն կամ նրա նկապտմեւմը քրեական հետապնդման դադարեցման վերաբերյալ իրավական գնահապտաւկանը ճիշտ չէ այն պատճառով, որ այդ արարքը որնէ հանցակազմ է պարունակում, կամ առկա չէ այդ արարքի հանցավորությունը, բացառող որեէ հանգամանք 3 Տե՛ս քրեական զործ, հատոր 2-րդ, թերթեր 138-168:

8

(դատապարտվելու փոխարեն մեղադրյալն արդարացվել է, կամ նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվել Լէ), վերաքննիչ դատարանը բեկանում է դատական ակտի վարույթը փոխանցելով առաջին ատյանի դատարան` նոր քննությանն: (...)»:

Նույն օրենսգրքի 38Էրդ հոդվածի համաձայն՝ «մ. Վճռաբեկ դատարանը բողոքն ընդունում է վարույթ, եթե գալիս է հենության, որ`

1) վերաքննիչ դատարանի կողմից առերնույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, կամ առերնույթ առկա է բողոքարկվող դատական ակտր ոչ իրավաչափ դարձնող որեէ փատրական կամ իրավական հանգամանք, ն միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռարեկ դատարանի որոշումի կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար, կամ

2) առերնույթ լուրջ դատական սխալ թույլ տալու հետնանքով կամ առերնույթ որնէ լուրջ փաարական կամ իրավական հանգամանք ի հայվ գալուուժով կայացված դատական ակտր կարող է խաթարել արդարսւդավության բուն էությունը:

(--)

4. Սույն հոդվածի իմաստով՝ լուրջ են համարվում հետնյալ փաարական կամ իրավական հանգամանքները.

(--)

4) սույն օրենսգրքի 375-րդ հոդվածի 3-րդ կամ 4րդ մասով նախատեսված պայմանի առկայության դեպքում վերաքննիչ դատարանը կայացրել է նոր դատական ակվ՛ (...):

Վերոշարադրյալ նորմերի բավանդակությունից բխում է, որ Վերաքննիչ դատարանը, հանգելով այն համոզման, որ Արշակ Մանասյանի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի արդարացման դատավճիռն իրավաչափ չէ, պետք է ՀՀ գործող քրեական դատավարության օրենսգրքի 375-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն բեկաներ դատական ակտը ն վարույթը փոխանցեր առաջին ատյանի դատարան՝ նոր քննության, այլ ոջ թե կայացներ նոր դատական ակտ:

Հետնաբար, Վերաքննի դատարանը գործը լուծելիս չի ապահպանել քրեադատավարական օրենքի պահանջը:

9

14. Վերոգրյալից ելնելով՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի արդարացման դատավճռի բեկանման դեպքում Վերաքննիչ դատարանն իրավասու չէր կայացնել մեղադրական դատական ակտ:

15. Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել ՀՀ գործող քրեական դատավարության օրենսգրքի 375-րդ հոդվածի 4-րդ մասի խախտում, ինչը համաձայն նույն օրենսգրքի 387-րդ հոդվածի, ստորադաս դատարանի դատական ակտը բեկանելու հիմք է:

16. Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի՝ սույն որոշման 5.1-5.4-րդ կետերում նշված փաստարկներին, ապա հիշյալ հարցերը կարող են քննարկման առարկա դառնալ արձանագրված դատավարական իրավունքի խախտումը վերացնելուց հետո:

17. Ամփոփելով վերոգրյալը, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է Արշակ Մանասյանի վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի դատական ակտը բեկանել ն վարույթը փոխանցել նույն դատարան՝ նոր քննության:

Ելնելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163րդ ն 17-րդ հոդվածներով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31րդ, 34-րդ, 264-րդ, 28-րդ, 36-րդ, 363-րդ ն 385-387-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

Լ. Արշակ Ատոմի Մանասյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2023 թվականի փետրվարի 24ի որոշումը բեկանել ն վարույթը փոխանցել նույն դատարան՝ նոր քննության:

2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը:

՞Նախագահող՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

Դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ