ՄԻՀՐԱՆ ՄԱՐՈՒՔՅԱՆԻ ԱՆՀԱՏԱԿԱՆ ԴԻՄՈՒՄԻ ԸՆԴՈՒՆԵԼԻՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՍԱՀՄԱՆԱԴՐԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ԴԱՏԱԿԱՆ ԿԱԶՄԻ ՈՐՈՇՈՒՄ

ԱՆՀԱՏԱԿԱՆ ԴԻՄՈՒՄԻ ԸՆԴՈՒՆԵԼԻՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ

Քաղ. Երևան 16 մարտի 2021 թ.

Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական դատարանի դատական կազմը`

Նախագահությամբ Ա. Թունյանի

Անդամակցությամբ Ա. Վաղարշյանի

Է. Շաթիրյանի

Քննության առնելով Միհրան Մարուքյանի անհատական դիմումի

ընդունելիության հարցը,

ՊԱՐԶԵՑ.

1. Միհրան Մարուքյանը 2021 թվականի փետրվարի 24-ին դիմել է Սահմանադրական դատարան խնդրելով.

«…Հայաստանի Հանրապետության աշխատանքային օրենսգրքի 95-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 7-րդ կետը ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 1-ին հոդվածում նշված «իրավական պետության» սկզբունքին, 29-րդ հոդվածին, 57-րդ հոդվածի 2-րդ կետին, 79-րդ հոդվածին և 82-րդ հոդվածին հակասող և անվավեր»:

2. Դիմողի կարծիքով Աշխատանքային օրենսգրքի 95-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 7-րդ կետը հակասում է Սահմանադրության 29-րդ հոդվածին, 57-րդ հոդվածի 2-րդ մասին, 79-րդ հոդվածին, 82-րդ հոդվածին, ինչպես նաև չի համապատասխանում Սահմանադրության 1-ին հոդվածով ամրագրված «իրավական պետության» սկզբունքին: Վիճարկվող նորմի Սահմանադրության 1-ին հոդվածով ամրագրված «իրավական պետության» սկզբունքին հակասությունը դիմողը հիմնավորում է նրանով, որ վիճարկվող նորմի «գործատուի կողմից առաջարկվող պաշտոնում կամ աշխատանքում անձի մասնագիտական ունակությունների գնահատման հիման վրա» իրավական ձևակերպումը չի համապատասխանում իրավական որոշակիության պահանջին: Ըստ դիմողի անձի մասնագիտական ունակությունների գնահատումը կարգավորվում է Աշխատանքային օրենսգրքի 91 և 92-րդ հոդվածներով, որոնք վերաբերում են փորձաշրջանին և տևում են 3 ամիս, այլ ոչ թե 1 ամիս (ըստ դիմողի աշխատանքային պայմանագիրը 1 ամսով կնքելու հնարավորությունը գործատուին տալիս է վիճարկվող նորմը): Դիմողը գտնում է, որ «գործատուի կողմից առաջարկվող պաշտոնում կամ աշխատանքում անձի մասնագիտական ունակությունների գնահատման հիման վրա» իրավական ձևակերպումը քողարկում է նույն նորմի մյուս երկու պայմանները տարիքային կենսաթոշակի իրավունք ունենալը և վաթսուներեք տարին լրացած լինելը կամ տարիքային կենսաթոշակի իրավունք ունենալը և վաթսունհինգ տարին լրացած լինելը: Դիմողը գտնում է նաև, որ օրենսդիրը վիճարկվող նորմում գիտելիքների ստուգման պայմանը նախատեսել է մարդու տարիքով կամ սոցիալական վիճակով պայմանավորված խտրականություն սահմանելու նպատակով: Վիճարկվող նորմի Սահմանադրության 29-րդ հոդվածին հակասությունը դիմողը հիմնավորում է նրանով, որ տվյալ դեպքում խտրականությունը պայմանավորված է աշխատողի տարիքով և կենսաթոշակառու լինելու հանգամանքով, ինչը թույլ է տալիս տարբերակված մոտեցում ցուցաբերել այն անձի նկատմամբ, որն ունի նման իրավական կարգավիճակ և աշխատանքային հարաբերություններ է սկսում գործատուի հետ: Ըստ դիմողի օբյեկտիվորեն արդարացված չէ բարձր 63 և 65 տարեկան, և ավելի ցածր տարիք ունեցող աշխատողների միջև տարբերակված մոտեցում ցուցաբերելը, ինչը չի հետապնդում իրավաչափ նպատակ: Վիճարկվող նորմի Սահմանադրության 57-րդ հոդվածի 2-րդ մասին հակասությունը դիմողը հիմնավորում է նրանով, որ վիճարկվող նորմը, ի համեմատ առավել ցածր տարիքային խմբի աշխատողների, ավելի բարձր տարիքային խմբի աշխատողներին թույլ չի տալիս աշխատանքից ազատվելու դեպքում օգտվել պաշտպանության սահմանադրորեն երաշխավորված իրավունքից: Վիճարկվող նորմի Սահմանադրության 82-րդ հոդվածին հակասությունը դիմողը հիմնավորում է նրանով, որ վիճարկվող նորմը տարբերակված մոտեցում է ցուցաբերում բարձր 63 և 65 տարեկան, և ավելի ցածր տարիք ունեցող աշխատողների միջև: Վիճարկվող նորմի Սահմանադրության 79-րդ հոդվածին հակասության վերաբերյալ դիմողը որևէ հիմնավորում չի ներկայացնում:

3. Ելնելով դիմումի և կից ներկայացված դատական ակտերի ուսումնասիրությունից, ղեկավարվելով «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքի 29-րդ և 69-րդ հոդվածների պահանջներով Սահմանադրական դատարանի դատական կազմը գտնում է, որ սույն գործի քննությունը ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ. Սահմանադրության 1-ին հոդվածով ամրագրված «իրավական պետության» սկզբունքի առնչությամբ դիմողի հիմնավորումների մասով Սահմանադրական դատարանի դատական կազմն արձանագրում է, որ դիմողը չի ներկայացրել վիճարկվող նորմի և Սահմանադրության 1-ին հոդվածով ամրագրված «իրավական պետության» սկզբունքի խախտման միջև պատճառահետևանքային կապը: Դիմողի այն փաստարկը, որ օրենսդիրը վիճարկվող նորմում գիտելիքների ստուգման պայմանը նախատեսել է մարդու տարիքով կամ սոցիալական վիճակով պայմանավորված խտրականություն սահմանելու նպատակով, բավարար չէ հիմնավորելու վիճարկվող նորմի գործողության արդյունքում Սահմանադրության 1-ին հոդվածով ամրագրված «իրավական պետության» սկզբունքի ենթադրյալ խախտումը: Ինչ վերաբերում է իրավական անորոշության վերաբերյալ դիմողի ներկայացրած փաստարկներին, ապա Աշխատանքային օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 3-րդ մասը սահմանում է, որ աշխատողի մասնագիտական ունակությունների համապատասխանությունը զբաղեցրած պաշտոնին կամ կատարվող աշխատանքին գնահատում է գործատուն: Այլ խնդիր է, թե գործատուն ինչպես է այն գնահատում. գործի նյութերի ուսումնասիրությունը վկայում է այն մասին, որ գործատուն որոշակի ժամկետով կնքված աշխատանքային պայմանագրի մասին դիմողին հասցեագրած ծանուցագրում նշել է ոչ թե այն հանգամանքը, որ դիմողի մասնագիտական ունակությունները չեն համապատասխանում զբաղեցրած պաշտոնին կամ կատարվող աշխատանքին, այլ այն, որ պայմանագրի ժամկետը լրանալուց հետո գործատուն չի ցանկանում կատարել պայմանագրի գործողության ժամկետի երկարաձգում: Սահմանադրության 29-րդ հոդվածի առնչությամբ դիմողի հիմնավորումների մասով հարկ է նշել, որ դիմողը թեպետ վկայակոչել է խտրականության արգելման սկզբունքի վերաբերյալ Սահմանադրական դատարանի և Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի իրավական դիրքորոշումները, սակայն դրանք ներկայացրել է սեփական ընկալման տեսանկյունից: Խտրականության արգելման սկզբունքի վերաբերյալ Սահմանադրական դատարանի և Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի իրավական դիրքորոշումների ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ դրանք վերաբերում են այնպիսի տարբերակված մոտեցմանը, որը ցուցաբերվել է համադրելի իրավիճակում, նույն իրավիճակում գտնվող, նույն իրավական կարգավիճակն ունեցող անձանց նկատմամբ: Այլ կլիներ խնդիրը, եթե վիճարկվող նորմը տարբերակված մոտեցում ցուցաբերեր տարիքային կենսաթոշակի իրավունք ունեցող և վաթսուներեք տարին լրացած կամ տարիքային կենսաթոշակի իրավունք չունեցող և վաթսունհինգ տարին լրացած անձանց շրջանակում, ինչը տվյալ դեպքում առկա չէ: Սահմանադրության 57-րդ հոդվածի 2-րդ մասի առնչությամբ դիմողի հիմնավորումների մասով Սահմանադրական դատարանի դատական կազմն արձանագրում է, որ դիմողը վիճարկվող նորմի Սահմանադրության 57-րդ հոդվածի 2-րդ մասին հակասությունը հիմնավորում է նրանով, որ վիճարկվող նորմը, որպես համեմատություն առավել ցածր տարիքային խմբի աշխատողների ավելի բարձր տարիքային խմբի աշխատողներին թույլ չի տալիս աշխատանքից ազատվելու դեպքում օգտվել պաշտպանության սահմանադրորեն երաշխավորված իրավունքից: Սահմանադրության 57-րդ հոդվածի 2-րդ մասի բովանդակությունն այս դեպքում ևս դիմողը ներկայացրել է սեփական ընկալման տեսանկյունից: Սահմանադրության 57-րդ հոդվածի 2-րդ մասը պաշտպանություն տրամադրում է աշխատանքից անհիմն ազատված աշխատողներին, ինչը դիմողի գործով առկա չէ, քանի որ օրենքով նախատեսված ժամկետի լրանալու կապակցությամբ աշխատանքային պայմանագրի դադարումն տրամաբանորեն չի կարող դիտարկվել որպես աշխատանքից անհիմն ազատում: Սահմանադրության 82-րդ հոդվածի առնչությամբ դիմողը չի ներկայացրել վիճարկվող նորմի և իր առողջ, անվտանգ և արժանապատիվ աշխատանքային պայմանների, առավելագույն աշխատաժամանակի սահմանափակման, ամենօրյա և շաբաթական հանգստի, ինչպես նաև ամենամյա վճարովի արձակուրդի սահմանադրական իրավունքի խախտման միջև պատճառահետևանքային կապը: Դիմողը վիճարկվող նորմի Սահմանադրության 79-րդ հոդվածին հակասության վերաբերյալ որևէ հիմնավորում չի ներկայացրել: Ելնելով վերոշարադրյալից և ղեկավարվելով «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքի 29-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետով և 69-րդ հոդվածի 5-րդ մասով` Սահմանադրական դատարանի դատական կազմը

ՈՐՈՇԵՑ.

Միհրան Մարուքյանի անհատական դիմումով գործի քննությունը մերժել:

Նախագահող Ա. Թունյան

Անդամներ Ա. Վաղարշյան

Է. Շաթիրյան

16 մարտի 2021 թվականի

ՍԴԴԿՈ-15