Արսենյան — ԵԿԴ/0124/11/13

ԱՅՆ 23"

ՉԷ Վ ի ԵԿԴ/0124/11/3

ԱՅ: այր) ք ՀՀ:

ն ԽԱՇ

ե ԱԼ) /

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Երնան քաղաքի Կենտրոն ն Նորք-Մարաշ

վարչական շրջանների ընդհանուր

իրավասության առաջին ատյանի դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Գ.Խանդանյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Հ.Տեր-Ադամյան

22 դեկտեմբերի 2023 թվական ք. Երնան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

Դ.ԽԱՉԱՏՈՒՐՅԱՆԻ

ԱՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ

քարտուղարությամբ ԱՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Արմեն Արծվիկի Արսենյանի բողոքի վերաբերյալ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Պողոսյանի բացառիկ վերանայման բողոքը՝

2

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

Լ 2013 թվականի մայիսի 13-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության պատիժների ն հարկադրանքի այլ՝է միջոցների կիրառման օրինականութան նկատմամբ հսկողություն իրականացնող վարչությունից ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում ստացվել է ՀԸ արդարադատութան նախարարության «Նուբարաշեն»

քրեակատարողական հիմնարկի կալանավոր Արմեն Արսենյանի մարմնական վնասվածքների վերաբերյալ իրազեկումն այն մասին, որ 2013 թվականի ապրիլի 30- ին, ՀԸ Ոստիկանության Երնան քաղաքի վարչության ՁՊՎ-ից, մարմնական վնասվածքներով, ՀԸ արդարադատության նախարարության «Նուբարաշեն» քրեակատարողական հիմնարկ է ընդունվել Արմեն Արծվիկի Արսենյանը, ով հայտարարել է, որ նշված վնասվածքներ, պատճառվել են Ոստիկանության աշխատակիցների կողմից՝ Արաբկիրի քննչական բաժնում:

Ա.Արսենյանի կողմից նշված հանգամանքները ստուգելու նպատակով ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում նախապատրաստվել են նյութեր:

2. ՇԸ հատուկ քննչական ծառայության հատկապես կարնոր գործերի քննիչ Վ.Մուրադյանի՝ 2013 թվականի հունիսի 14ի որոշմամբ, ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի բաժնի աշխատակիցների կողմից` պաշտոնեական լիազորություններն անցնելու ն Արմեն Արսենյանի նկատմամբ բռնություն գործադրելու վերաբերյալ նախապատրաստված նյութերով քրեական գործի հարուցումը մերժվել է՝ հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ:

3. ՀՀ գլխավոր դատախազության ավագ դատախազ ՃՀ.Շարությունյանի՝ 2013 թվականի հուլիսի 2ի որոշմամբ վերոնշյալ որոշման դեմ Ա.Արսենյանի բողոքը մերժվել է:

4. Երնան քաղաքի Կենտրոն ն Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` (այսուհետ` նան Առաջին ատյանի դատարան 2013 թվականի սեպտեմբերի 12ի որոշմամբ Արսենյանի

ներկայացուցիչ Ռ.Ռնազյանի բողոքը մերժվել է:

3

5. Ա.Արսենյանի ներկայացուցիչ Ռ.Ռնազյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում` ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նան Վերաքննիչ դատարան) 2013 թվականի հոկտեմբերի 11Լի որոշմամբ բողոքը մերժել է՝ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2013 թվականի սեպտեմբերի 12ի որոշումը թողնելով անփոփոխ:

6. Վերաքննի դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ Ա.Արսենյանի

ներկայացուցիչ Ռ.Ռնազյանի վճռաբեկ բողոքը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2013 թվականի դեկտեմբերի 11-ի որոշմամբ վերադարձվել է:

7. Ա.Արսենյանի ներկայացուցիչ Ռ.Ռնազյանի գանգատի հիման վրա, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ՝ նան Եվրոպական դատարան), Արսենյանն ընդդեմ Հայաստաւնի գործով 2023 թվական հունվարի 3-ին վճիռ է կայացրել, որով ճանաչել է «Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհետ՝ նան Եվրոպական կոնվենցիա) 3-րդ հոդվածի նյութաիրավական ն դատավարական հայեցակետերի խախտման փաստը:

8. Որպես նոր հանգամանք վկայակոչելով Արսենյանն ընդդեմ: Հայատրանի գործով գվճիոր՝ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Պողոսյանը բացառիկ վերանայման բողոք է ներկայացրել Վճռաբեկ դատարան:

9. Վճռաբեկ դատարանի՝ 2023 թվականի օգոստոսի 3Լին որոշմամբ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Պողոսյանի բողոքի հիման վրա հարուցվել է բացառիկ վերանայման վարութ նե սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման բանավոր ընթացակարգ:

Բացառիկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները ն պահանջը.

Վճոաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

10. Բողոքի հեղինակը, ներկայացված բացառիկ վերանայման բողոքում մատնանշելով ՀՀ Սահմանադրության, ինչպե նան քրեադատավարական օրենսդրության, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի վճիռներ,

4

Վճռաբեկ դատարանի մի շարք նախադեպային որոշումներ, նշել է, որ ստորադաս դատարանները թույլ են տվել քրեական ն քրեադատավարական օրենքների խախտումներ, որոնք իրենց բնույթով էական են ն ազդել են գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա:

Վերլուծելով Արսենյանն ընդդեմ Հայասատանի գործով 2023 թվական հունվարի 3Լի վճռի դիրքորոշումները՝ բողոքաբերը փաստել է, որ Եվրոպական դատարանն արձանգրկլ է խոշտանգումնրի արգելքի նյութաիրավակական ն

դատավարական բաղադրիչների խախտումներ, որոնք կարող են վերացվել Ա.Արսենյանի ենթադրյալ խոշտանգման դեպքի առթիվ իրականացված վարույթով կայացված դատական ակտերի բեկանման ն դրանց հիման վրա մինչդատական ակտերի վերացման դեպքում՝ լրիվ, օբյեկտիվ ն համակողմանի քննության արդյունքում:

Հետնաբար, բողոքաբերը հանգել է հետնության, որ Եվրոպական դատարանի վճիոր հիմք է Վճռաբեկ դատարանի որոշումը բացառիկ վերանայման հիմքով վերանայելու համար:

1. Վերոգրյալի հիման վրա, բողոք բերած անձը խնդրել է նոր հանգամանքի հիմքով վերանայել Վճռաբեկ դատարանի՝ 2013 թվականի դեկտեմբերի 1-ի որոշումը, վերանայման արդյունքում բեկանել Երնան քաղաքի Կենտրոն ն Նորք- Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2013 թվականի սեպտեմբերի 12ի ն ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2013 թվականի հոկտեմբերի 11-ի որոշումները ն վարույթը փոխանցել Առաջին ատյանի դատարան՝ նոր քննության:

Բացառիկ վերանայման բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

12. Նախաքննության մարմնի՝ քրեական գործ հարուցելը մերժելու մասին 2013 թվականի հունիսի 14ի որոշման համաձայն՝ «(.) Արմեն Արսենյանի մոր հայտնաբերված մարմնական վնասվածքների փատրի առթիվ Արաբկիրի քննչական բաժնում նախապատրաստված նյութերի ընթացքում ոստիկանության Երնան քաղաքի վարչության ՁՊՎ-ի աշխավաւկիցներ Գայանեն Ներսեսյանը,

5

Մաթնոս Մուրադյանը, Էդուարդ Թովմասյանը րբացափրություններ են տվել այն մասին, որ ՀՀ ոատիկանության Երնան քաղաքի վարչության ՁՊՎ-ում Արմեն Արսենյանի մարմնի զննությամի որն մարմնական վնասվածքներ չեն հայտնաբերվել:

Այսպիսով՝ նյութերի նախապավրաստմամբ, բացի Արմեն Արսենյանի բացատրությունից ոսվիկանության Արաբկիրի բաժնի աշխավպակիցների կողմից իրենց լիազորություններն անցնելու ն Արմեն Արսենյանի նկատմամը րոնություն գործադրելու հանգամեւնքը հիմնավորող փաստական վվյալներ ձեռք չեն բերվել ն սպառվել են այդպիսիք ձեռք բերելու հնարավորությունները, ուստի անհրաժեշտ է քրեական գործ հարուցելը մերժել ն քրեական հեվապնդում, չիրականացնել ոստիփկանությաւն Արաբկիրի բաժնի աշխատակիցների արարքներում հանցակազմի բացակայության պատճառարանությամի (...)»/:

13. Առաջին ատյանի դատարանը 2013 թվականի սեպտեմբերի 12-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ վարույթն իրականացնող մարմինը, նյութերով քրեական գործի հարուցումը մերժելիս, մանրամասնորեն քննարկման առարկա է դարձրել բողոքաբերի յուրաքանչյուր փաստարկ, դրանց տվել է պատշաճ իրավական գնահատական, իրականացրել է պաշտոնական արդյուշպվետ քննություն, դրսնորել է անհրաժեշտ ջանասիրություն, որն արտահայտվել է տարբեր անձանցից բացատրություններ վերցնելով, դատաբժշկական փորձաքննություն նշանակելով, որի հիման վրա էլ 2013 թվականի հունիսի 14-ի օրինական, հիմնավորված ն պատճառաբանված որոշմամբ քրեական գործի հարուցումը մերժվել է: Առաջին ատյանի դատարան` Օ։Օ`փաստե է, որ քննիի ն դատախազության

գործողություններով չեն խախտվել Ա.Արսենյանի իրավունքները, ազատությունները ն օրինական շահերը»:

14 Վերաքննիչ դատարանի՝ 2013 թվականի հոկտեմբերի 1-ի որոշման համաճայն՝ «/.., /Վ/երաքննիչ դատարանը գտնում է, որ առաջին ավյանի դատարանը, քննության առնելով բողոքաբերի ներկայացուցիչ Ռ.Ռնազյանի բողոքը, հանգել է ճիշվ հետնության ն փասարելով, որ նյութերով քրեական գործի 1 Տե'ս վարույթի նյութեր, հատոր 1, թերթեր 10-14:

շ Տե'ս վարույթի նյութեր, հատոր 1, թերթեր 64-79:

6

հարուցումի մերժելու մասին քննիչի որոշումը, այդ թվում. դատախազի քրեական գործ հարուցելը մերժելու օրինականություն, հատրատելու մասին որոշումն օրինական ն հիմնավոր են, (...) իրականացրել է գործի բազմակողմանի, օբյեկտիվ, լրիվ ն արդյունավետ քննություն, կայացրել է օրինական ն հիմնավոր որոշում բողոքը մերժելու մասին:

(:.)

Հեփնաբար, Վերաքննիչ դատարանը (..) գտնում է, որ առաջին ատյանի դատարանի 12.09.2013թ. դատական ակտր օրինական է, հիմնավորված ու պատճառաբանված, իսկ վերաքննիչ բողոքում բողոքաբեր .Ա.Արսենյանի ներկայացուցիչ Ռ.Ռնազյանի փաստարկները չեն կարող հիմք հանդիսանալ այն բեկանելու համար (...)»:

Վճոաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

Լ Ներպերական դատական ակտերի վերանայումի.

5. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված առաջին իրավական հարցը հետնյալն է. Արռաննյանն ընդդեմ Հայաստանի գործով Եվրոպական դատարանի՝ ուժի մեջ մտած վճռով Եվրոպական կոնվենցիայի 3-րդ հոդվածի նյութաիրավական ն դատավարական հայեցակետերի խախտում արձանագրելու փաստը արդյո՛ք հիմք է Վճռաբեկ դատարանի՝ 2013 թվականի դեկտեմբերի 1Լի որոշումը վերանայելու համար:

16. ՀԸ քրեական դատավարության օրենսգրքի 352-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն` «Բացառիկ վերանայումի կիրառվում է այն դեպքում, երը (...) նր հանգամանքի (...) հիմքով բողոքարկվում է այն օրենսգրքի 401-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակվլ»:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 401րդ հոդվածի համաձայն՝

«Վ. Բացառիկ վերանայման վարույթներն են՝

Սնոր հանգամանքներով վարույթը.

(:.)

3Տեն վարույթի նյութեր, հատոր 2, թերթեր 25-43:

7

2. Բացառիկ վերանայման ենթակա են՝

(...)

2) մինչդատական ակտերի վիճարկման վարույթի շրջանակներում կայացված ն օրինական ուժի մեջ մտած այն դատական ակտը, որով հաարատվում է քրեսւկաւն հետապնդում չհարուցելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու իրավաչափությունը, (...) կամ վարույթը կարճելու իրավաչափությունը.

3) այն մասի (.) 2րդ կետով) նախատեսված դատական ակտերի

վերանայման արդյունքով վերաքննիչ կամ Վճռաբեկ դատարանի կայացրած ն օրինական ուժի մեջ մտած որոշումը»:

Նույն օրենսգրքի 403-րդ հոդվածի համաձայն՝ «մ. Նոր հանգամանքներով բողոք կարող է բերվել հեվրեյալ հիմքերով.

(...)

5) Հայասատանի Հանրապետության մասնակցությամբ գործող միջազգային դատարանի ուժի մեջ մտած վճռով կամ որոշմամբ հատրատվել է Հայաարանի Հանրապետության միջազգային Օ-պայմանագրով նախատեսված իրավունքի խախտման փասմվ, (:.)»:

17. Մեջբերված նորմերի բովանդակությունից բխում է, որ նոր հանգամանքով դատական ակտի վերանայման հիմք է նան Հայաստանի Հանրապետության մասնակցությամբ գործող միջազգային դատարանի, այդ թվում` Եվրոպական դատարանի՝ ուժի մեջ մտած վճիռը, որով հիմնավորվել է անձի՝ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրով նախատեսված իրավունքի խախտման փաստը՝:

18. Արսենյանն ընդդեմ Հայատրանի գործով Եվրոպական դատարանը, Եվրոպական կոնվենցիայի 3-րդ հոդվածի վերաբերյալ նախկինում ձնավորած դիրքորոշումները կիրառե է սոյն գործ` փաստական հանգամանքների ' Տե՛ա ոսանչ տանտմչ Վճռաբեկ դատարանի՝ Գրիշա Վիրաբյանի գործով 2013 թվականի նոյեմբերի 28-ի թիվ ՎԲ-05/13, Ժիրայր Սեֆիլյանի գործով 2014 թվականի մայիսի 3Լի թիվ ՎԲ-07/13, Բագրապ, Արնիկ ն Նարինե Նալբանդյանների գործով 2016 թվականի հունիսի 24-ի թիվ ՎԲ.06/5, Բագրատ ն Նարինե Նալբանդյանների գործով 2016 թվականի հունիսի 24-ի թիվ ՎԲ-04/15, Արայիկ Զալյանի գործով 2017 թվականի ապրիլի 12-ի թիվ ՎԲ-02/16, Հրաչյա Մուրադյանի գործով 2017 թվականի հունիսի 30-ի, Դավիթ Ավետիսյանի գործով 2017 թվականի օգոստոսի 2-ի թիվ ՍԴ3/0088/01/09, Այիկ Մաթնոսյանի գործով 2018 թվականի հունիսի 15-ի թիվ ՎԲ-05/12 որոշումները:

8

նկատմամբ: Մասնավորապես` Եվրոպական դատարանը Արսենյանն ընդդեմ Հայասատանի 2023 թվականի հունվարի 3Լի վճռով արձանագրել է. «/(...) Վատ վերաբերմունքի արգելքի ն այդպիսի մեղադրանքների առթիվ արդյունավետ քննություն իրականացնելու պարտավորության վերաբերյալ ընդհանուր սկզբունքներն ամմոփվկ են Բույիդն ընդդեմ Բելգիայի (ՄՊ) (...) գործում:

Սուն գործով 6 Կառավարություն պնդել է որ դիմումատուն

ոարիկանակությունոււմ արգելանքի տակ գտնվելիս չի ենթարկվել վատ վերաբերմունքի ն նրա վնասվածքների մասով բացատրություններ տալիս հղում է արել իրավասու մարմինների կողմից իրականացված քննության արդյունքներին:

Դափարանը նշում է, որ դիմումատուի` վավ. վերարերմունքի մասին արած պնդումների առթիվ քննությունն ավարտվել է քննիչի որոշմամբ, որով մերժվել է քրեական վարույթի հարուցումի` գտնելով, որ դիմումատուի «վնասվածքներն» իրականում վնասվածքներ չեն եղել, այլ անոթային խնդիրների հետնանքով առաջացած վիճակ (...):

Հաշվի առնելով այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնվել է քննիչն այս եզրակացությանը հանգելիս, ե մասնավորապես հաշվի առնելով դատարժշկաւկաւն փորձաքննության այն եզրակացությունը, որով պարզվել է, որ դիմումատուի ոտքերին առկա գունավոր «մասերը» թերսնուցման, այլ ոչ թե վնասվածքների հետնանք են (.., Դատարանը չի կարող անտեսել այն փարը, որ այդ փորձաքննությունն անցկացվել է դիմումատուխ «վնասվածքները» առաջին անգամ: բացահայտելուց հետո 18 օր ուշացումով (...), ինչն էլ, իր հերթին, տեղի է ունեցել ենթադրյալ «վնասվածքները» հասցվելուց երեք օր անց (..) Դատարանն իրավասու չէ ենթադրություննեն անել այն կապակցությամբ, թե արդյոք «կապտուկները», որոնք արձանագրվել են քրեակատարողական հիմնարկ ընդունվելու ժամանակ (...) ն 18 օր անց բժիշկ-փորձագետի կողմից արձանագրված թերսնուցման «մասերը» (փե՛ս վերնում՝ 8-րդ պարբերությունը) վերաբերել են միակ ն մինեույն խնդրին, թե՝ ոչ, սակայն դատաբժշկական փորձաքննության անցկացման նման զգալի ձգձգումը կասկածի փակ է դնում դրանով հանգած եզրակացությունների արժանահաւվատությունը: Ակնհայտ է, որ այս իրավիճակում: իրավասու մարմինների արագ արձագանքը չափազանց կարնոր էր, ինչը նրանք

9

չեն արել առանց որնէ հիմնավոր պատճառի՝ չնայած այն հանգամանքին, որ հետաճգումի կարող էր հանգեցնել ապացույցների կորարի:

Ավելին, քննությամը չի փրամադրվել համոզիչ բրացափտրություն այն մասին, թե ինչպես կարող էր Գ.Ա-ն, որը, րատ էության, որակավորված բժիշկ էր, թերսնուցման հետ կապված «մասերը» շփոթել «լապտուկների» հեվ (...): Ինչ վերաբերում է Գ.Ա- ի կողմից ենթադրաբար տրված ցուցմունքին, որտեղ թվում է, թե նա հրաժարվում է իր նախորդ եզրակացություններից, Դատարանը նախ նշում է, որ գործի նյութերում չկա այս հարցաքննության արձանագրությունը, ն դրան կատարված միակ հղումը պարունակվում է դատաբժշկական վտրձաքննության եզրակացության մեջ (...): Ամեն դեպքում, նույնիսկ եթն ենթադրենք, որ Գ.Ա-ի կողմից իրոք տրվել է նման ցուցմունք, Դատարանը նկատում է, որ քրեակատարողական հիմնարկում դիմումատուի րժշկական զննության արձանագրություն, վերաբերում է նրա ուրքերի խնդրին, որը նկարագրվել է որպես «կապվուկ», ն չի պարունակում ոչ մի հիշատակում թերսնուցման կամ անոթային խեդիրների մասին: Դատարանը համոզիչ չի համարում ԳԱ-ի բացատրություն այն մասին, թե ինչու է դիմումատուի խնդիրը որպես «վնասվածքներ» ն «լապտուկներ» արձանագրել, մինչդեո նա ենթադրարար այն կարծիքին է եղել, որ դիմումատուն իրականում: տառապում է անոթային խնդիրներից, հատկապես, որ այդ հարցաքննությունից, ինչպես ներկայացված է դավարբժշկական եզրակացության մեջ (վես վերնում 8-րդ պարբերությունը), փպավորություն է արեղծվում, որ եթե քննիչը նրան չի ուղղորդել, ապա առնվազն նրա վրաւ ազդեցություն է ունեցել:

Ինչ վերաբերում է դիմումատուի մարմնի ենթադրյալ զննությանը ոստիկանության` ձերբակալվածներին պահելու վայր ընդունվելու ժամանակ (...) Դատարանը նախ նկատում է, որ այդ ենթադրյալ զննության վերարերյալ որեէ արձանագրություն առկա չկա: Բուժակի ն ռարիկանության երկու ծառայողների հետ անցկացված հարցաքննությունները, որոնք ենթադրաբար կատարել էին այդ զննությունը, կազմել են յուրաքանչյուրը մեկ էջանոց փաատաթուղթ (...), ն չեն թողել քննիչի կողմից համապատասխան հանգամանքները, այդ թվում` ենթադրյալ զննության վերաբերյալ որնէ արձանագրության բացակայության պատճառները պարզելու լուրջ փորձի վւապավորությու։: Նան պարզ չէ, թե ինչպես են

10

հարցաքննվողներն իմացել դիմումատուի ինքնությունը` հաշվի առնելով, որ նրանց ն դիմումատուի միջն առերեսումներ տեղի չեն ունեցել կամ այն փաստը, որ ոչ նա, ոչ էլ նրա լուսանկարը երբե չեն ներկայացվել ինքնության պարզման համար: Ենթադրյալ զննության անկողմնակալություն ու արժանահավատությունը նույնպես կասկածի տեղիք են տալիս՝ հաշվի առնելով, որ այն իրականացվել է ոստիկանություն երկու ծառայողների ներկայությամը կամ, հնարավոր է, նույնիսկ նրանց մասնակցությամը: Հաշվի առնելով մանրամասների բացակայությունը` այն իրական բժշկակաւն զննություն չի հիշեցնում:

Դատարանն այնուհետն նկատում է, որ Կառավարությունը չի փրամադրել Արաբկիրի ոստիկանության բաժանմունքի ոստիկանների հետ ենթադրարար անցկացված հարցաքննությունների պատճենները (..), խնչրը խանգարում է Դատարանին գնահատելու այդ քննչական միջոցառումների բավարար լինելը: Ամեն դեպքում Դատարանը կասկածում է, որ տվյալ ծառայողները կարող էին համարվել անկողմնակալ վկաներ:

Ի վերջո, Դատարանը համաձայն չէ դիմումատուի կողմից իր հանդեպ դրսնորված վատ վերարերմունքի մասին 203 թվականի ապրիլի 29-ի հարցաքննության ժամանակ չհայտնելու փաստի վերաբերյալ քննություն իրականացնող մարմնի տված գնահատականի հետ (..): Այն նշում է, որ այս հարցաքննությունն անցկացվել է այն ժումանակ, երը դիմումավփուն դեռես գտնվում: էր ոստփիկանությունւմ ե հիմնավորված կերպով կարող էր վախենալ հաշվեհարդարից: Ավելին, այդ հարցաքննությունն իրականացրած քննիչը, րար երնույթին, աստիճանակարգային կամ համակարգային կապ ուներ Արաբկիրի ոստիկանության բաժանմունքի ոարիկանության ծառալյողների հետ, ն ավելին, նրան վարահվել էր դիմումատուի դեմ հարուցված քրեական գործի քննությունը: Ուարի նա չի ունեցել անհրաժեշտ անկախություն, ինչը նս մեկ պոտենցիալ խոչընդոտող գործոն է:

Վերոհիշյալը բավարար է, որպեսզի Դատարանը եզրակացնի, որ իրավասու մարմիններն արդյունավետ քննություն չեն իրականացրել դիմումատուի կողմից իր նկատմամբ դրսնորած վատ վերաբերմունքի մասին արած պնդումների առթիվ, ն

11

որ դիմումավմսի վնասվածքների վերաբերյալ նրանց բացատփրությունը չի կարող համարվել բավարար, համոզիչ ն արժանահավատ:

Հեփնաբար տեղի է ունեցել Կոնվենցիայի 3-րդ հոդվածի նյութաիրավական ն դատավարական հայեցակետերի խախտում (..»5:

19. Հաշվի առնելով նախորդ կետում ներկայացված փաստերը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Արսենյանն ընդդեմ Հայաարանի գործով Եվրոպական դատարանի՝ ուժի մեջ մտած վճռով Եվրոպական կոնվենցիայի 3-րդ հոդվածի նյութաիրավական ն դատավարական հայեցակետերի խախտում արձանագրելու փաստը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2013 թվականի դեկտեմբերի 11-ի որոշումը վերանայելու հիմք է:

Է. Ներպերական դափական ավյանների կողմից կայացված դատական ակտերի բեկանման հիմքր.

20. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված երկրորդ իրավական հարցը հետնյալն է. արդյո՞ք Արսենյանն ընդդեմ Հայաստանի գործով Եվրոպական դատարանի՝ ուժի մեջ մտած վճոով արձանագրված` Եվրոպական կոնվենցիայի 3-րդ հոդվածի նյութաիրավական ն դատավարական հայեցակետերի խախտումը, հիմք է Արմեն Արծվիկի Արսենյանի բողոքի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2013 թվականի սեպտեմբերի 12-ի ն Վերաքննիչ դատարանի՝ 2013 թվականի հոկտեմբերի 1Լի որոշումները բեկանելու համար:

2. Եվրոպական կոնվենցիայի 46-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն` «Բարձր պայմանավորվող կողմերը պարտավորվում են կատարել Դատարանի վերջնական վճիոները ցանկացած գործի վերաբերյալ, որում նրանք կողմեր են»:

Սկոցցարին ն Ջունտան ընդդեմ Իտալիայի գործով Եվրոպական դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «(...) վճիոր, որով Դատարանը խախտում է արձանագրում, պատասխանող ապետության վրա իրավական պարտավորություն է դնում ոչ միայն շահագրգիռ անձանց վճարել արդարացի վտխհավտւցման կարգով տրամադրվելիք գումարները, այլ նան 5Տե՛ս Արսենյանն, ընդդեմ Հոայաարանի գործով Եվրոպական դատարանի վճռի 122-րդ կետերը։

12

Նախարարների կոմիտեի վերահսկողությամի ընտրել ընդհանուր ն/կամ անհրաժեշտության դեպքում անհատական միջոցներ, որոնք անհրաժեշտ է ձեռնարկել ներպերական իրավական համակարգում՝ վերջ վփալու համար Դատարանի արձանագրած խախտումներին նեն հնարավորինս շտկելու դրանց հետնանքները: Բացի այդ, Նախարարների կոմիտեի վերահսկողությամբ պետությունը ազատ է Կոնվենցիայի 146րդ հոդվածով սատանձնած իր պարտավորությունների կատաւրմաեւն միջոցների ընտրության հարցում պայմանով, որ դրանք համատեղելի են Դատարանի վճոխ մեջ տեղ գված եզրակացությունների հե»:

Սելջուկը ն Ասկերն ընդդեմ Թուրքիայի գործով Եվրոպական դատարանը նշել է, որ. «Կոնվենցիայի խախվտում արձանագրած Դատարանի վճռով պատասխանող պետության վրա պարտավորություն է դրվում դադարեցնել խախտումը ն դրա հետնանքների համար այնպիսի հավատացում տրամադրել, որ հնարավորինս վերականգնվի խախտումից առաջ աոռկաւ իրավիճակը (տեան: տ. նշումն): Եթե Էօչաննօ0 տ. օտար գործնականում հնարավոր չէ, ապա պատասխանող պետությունն ազատ է վճիոր կատարկլու միջոցների ընտրության հարցում (...)»՛:

22. ՇԸ քրեական դատավարության օրենսգրքի 408-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Բացառիկ վերանայման արդյունքով իրավասու դատարունն ամբողջությամբ կամ մասնակի րեկանում է բողոքարկվող դատական ակտը վարույթը փոխանցելով համապատասխան արորադաս դատարան կամ դադարեցնելով քրեական

հետապնդումը, իսկ անհրաժեշտության դեպքում՝ նան կարճելով վարույթը:

23. Դատական ակտի վերաբացումը կամ գործի նոր քննությունը՝ որպես մինչն իրավախախտումը գոյություն ունեցած վիճակը (8. տ . 1ջուղ), վերականգնելու անհատական միջոց, նախատեսված է նան Եվրոպայի խորհրդի նախարարների կոմիտեի Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի վճիռների հիման վրա ներպետական մակարդակում որոշ գործերի վերաքննության 6 Տե՛ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` 56022071 «ոմ Օնոմո ս. 1ռմչ գործով 2000 թվականի հուլիսի 13-ի վճիռը, գանգատներ թիվ 39221/98 ն 41963/98, կետեր 249-250։

7 Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Տօ զում 4586- . 1աուօչ գործով 1998 թվականի ապրիլի 24-ի վճիռը, գանգատներ թիվ 23184794 ն 23185/94, կետ 125:

13

կամ վերաբացման մասին 2000 թվականի հունվարի 19-ի հանձնարարականում, որին ՀԸ Մահմանադրական դատարանը 2013 թվականի մայիսի 3Լի ՍԴՈՂՎՕ99 որոշման մեջ նս հղում է կատարել:

Վերոնշյալ հանձնարարականի համաձայն` անհատական միջոցառումների ձեռնարկումն անհրաժեշտ է հետնյալ երկու պայմանների պարտադիր առկայության պարագայում, այն է՝ նյութական կամ դատավարական իրավունքի խախտումը պետք է իր բնույթով լինի այնպիսին, որ լուրջ կասկած հարուցի ներպետական մարմիններում բողոքարկման առարկա վարույթի ելքի արդյունքների կապակցությամբ ն դիմումատուն պետք է շարունակի կրել խնդրո առարկա ներպետական որոշման բացասական հետնանքները, որոնք բավարար չափով չեն վերականգնվում արդարացի փոխհատուցմամբ ն չեն կարող վերացվել այլ կերպ, քան դատական ակտի վերանայմամբ կամ գործի վերաբացմամբ:

24. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ Արմեն Արսենյանի բողոքի վերաբերյալ բողոքարկվող դատական ակտերը վերաբերել են վերջինի հանդեպ ենթադրյա՝ վատ վերաբերմունքին, ինչպես նան այդ կապակցությամբ իրականացված քննության արդյունավետությանը: Այս կապակցությամբ Եվրոպական դատարանն արձանագրել է, որ դիմումատուն ենթարկվել է անմարդկային վերաբերմունքի` Եվրոպական կոնվենցիայի 3-րդ հոդվածի իմաստով, ն իշխանության մարմիններն արդյունավետ քննություն չեն իրականացրել|ՍրլթդիմումատուրՄ հանդեպ ենթադրյալ վատ վերաբերմունքի հանգամանքների վերաբերյալ:

25. Մեջբերված փաստական տվյալները գնահատելով սույն որոշման 2124-րդ կետերում վկայակոչված իրավադրույթների ն արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ Եվրոպական դատարանի՝ Արսենյանն ընդդեմ Հայաստանի վճռով արձանագրված՝ Եվրոպական կոնվենցիայի 3-րդ հոդվածի խախտման (նյութաիրավական ն դատավարական հայեցակետերի դրույթների մասով) բացասական հետնանքները սույն բողոքի քննության պահի դրությամբ դիմումատուն շարունակում է կրել, ինչը միայն վճռով՝ որպես արդար փոխհատուցում սահմանված գումարի վճարմամբ չի կարող շտկվել, ուստի, տվյալ դեպքում «7շտնանօ տ. տա» հնարավորինս ապահովելու

14

տեսանկյունից, անհրաժեշտ է Արմեն Արծվիկի Արսենյանի բողոքի վերաբերյալ ստորադաս դատարանների դատական ակտերը բեկանել: Միննույն ժամանակ, հաշվի առնելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 408-րդ հոդվածի իրավակարգավորումները, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում արձանագրված խախտումը վերացնելու անհրաժեշտ համարժեք միջոց կիրառելու նպատակով վարույթը պետք է փոխանցել Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան:

26. Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2013 թվականի դեկտեմբերի 1Լի որոշման վերանայման արդյունքում Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2013 թվականի սեպտեմբերի 12-ի ն Վերաքննիչ դատարանի՝ 2013 թվականի հոկտեմբերի 1-ի դատական ակտերը պետք է բեկանել ու վարույթը փոխանցել Երեան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան՝ Արսենյանն ընդդեմ Հայաարանի գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ 2023 թվականի հունվարի 3Լի վճռով արձանագրված՝ վատ վերաբերմունքի պատճառների ն հանգամանքների կապակցությամբ իրականացված քննության ընթացքում թույլ տրված՝ արդյունավետ քննություն իրականացնելու նյութաիրավական ն դատավարական պահանջների խախտումը վերացնելու անհրաժեշտ համարժեք միջոցը կիրառելու նպատակով:

Ելնելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163-րդ, 17-րդ հոդվածներով, «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական օրենքի 1-րդ հոդվածով, Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 28-րդ, 31րդ, 33-րդ, 34-րդ, 264-րդ, 28Լրդ, 352-րդ, 361րդ, 362-րդ, 363-րդ, 401403-րդ ն 408-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

Լ Վճռաբեկ բողոքը բավարարել: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2013 թվականի

դեկտեմբերի 11ի որոշումը նոր հանգամանքի հիմքով վերանայել:

15

2. Բացառիկ վերանայման արդյունքում Արմեն Արծվիկի Արսենյանի բողոքի

վերաբերյալ Երնան քաղաքի Կենտրոն ն Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2013 թվականի սեպտեմբերի 12-ի որոշումը ն այն անփոփոխ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2013 թվականի հոկտեմբերի 1-ի որոշումը բեկանել ն վարույթը փոխանցել Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան՝ նոր քննության:

3. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից: ՞Նախագահող՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

Դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

Դ.ԽԱՉԱՏՈՒՐՅԱՆ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ