Նալբանդյան — ԵԴ1/0701/06/23

| ԵԴԼ/0701/06/23

ԱՔ

2 ո ՀԻ: էջ

ԿԱՀ Հպ Ն

ՆՈՆ ՈԱ» «ԶԱՏ Մ.

ւ / ՋԵՐ ՉԻՆ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Երնան քաղաքի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան

նախագահող դատավոր՝ Ս.Գզոգյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարան

նախագահող դատավոր՝ Ա.Մաթնոսյան

9 ապրիլի 2025 թվական ք.Երնան

ՃՇՇ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

ԱՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի հունվարի 22ի որոշման դեմ Մանուկ Ալբերտի Նալբանդյանի պաշտպան Մ.Ամիրյանի հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը,

2

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

1. 2023 թվականի օգոստոսի 21-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երնան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով ն 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, նախաձեռնվել է թիվ 11808723 քրեական վարույթը:

202 «թվականի օգոստոսի 2-ին Մանուկ Ալբերտի ՞`Նալբանդյանը ձերբակալվել է՝ հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով:

Նույն օրը որոշում է կայացվել Մ.Նալբանդյանին հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի հիմքով ձերբակալելու մասին:

2023 թվականի օգոստոսի 22-ին թիվ 11808723 քրեական վարույթի նյութերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով, նախաձեռնվել է թիվ 11809423 քրեական վարույթը, որը նույն օրը միացվել է թիվ 11808723 քրեական վարույթին:

Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ

Դ.Թադնոսյանի՝ 2023 թվականի օգոստոսի 22-ի որոշմամբ, Մ.Նալբանդյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում, ն հաջորդ օրը նրան մեղադրանք է ներկայացվել:

2. Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2023 թվականի օգոստոսի 23ի որոշմամբ Մ.-Նալբանդյանի ձերբակալումը ճանաչվել է իրավաչափ, բավարարվել է նախաքննության մարմնի միջնորդությունը ն մեղադրյալ Մ.Նալբանդյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով:

Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2023 թվականի հոկտեմբերի 17-ի որոշմամբ նախաքննության մարմնի միջնորդություն, Օ-բավարարվլ է ն Մ-Նալբանդյանի նկատմամբ որպես

Յ

խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 2 (երկու) ամիս ժամկետով՝ մինչն 2023 թվականի դեկտեմբերի 21-ը:

3. Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ` նան Առաջին ատյանի դատարանի) 2023 թվականի դեկտեմբերի 1-ի որոշմամբ նախաքննության մարմնի միջնորդությունը բավարարվել է մասնակիորեն ն մեղադրյալ Մ.Նալբանդյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոցներ են կիրառվել տնային կալանքը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով, համակցված գրավ ն բացակայելու արգելք խափանման միջոցների հետ՝ գրավի չափ սահմանելով 2.000.000 (երկու միլիոն) ՀՀ դրամը: Մ.Նալբանդյանը պարտավորեցվել է չլքել իր բնակարանը: Տնային կալանքի կիրառման ժամանակահատվածում մեղադրյալ Մ.Նալբանդյանին արգելվել է ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձներից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց, իր բնակարանում հյուրընկալել այլ անձանց (բացառությամբ իր պաշտպանի):

4. Դատախազ Դ.Թադնոսյանի հատուկ վերանայման վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նան Վերաքննիչ դատարան) 2024 թվականի հունվարի 22ի որոշմամբ բողոքը բավարարել է, բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2023 թվականի դեկտեմբերի 19-ի որոշումը, կայացրել դրան փոխարինող դատական ակտ՝ բավարարելով 0նախաքննութան մարմնի միջնորդություն, մեղադրյալ Մ.Նալբանդյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգել է 2 (երկու) ամիս ժամկետով՝ կալանքի կրման սկիզբը հաշվելով սույն որոշման հիմքով վերջինիս փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ հաշվակցելով տնային կալանքի տակ գտնվելու ժամանակահատվածը, իսկ սահմանված 2.000.000 (երկու միլիոն) լ39«ՀՀ դրամ գրավը վերադարձվել է գրավատուին։

5. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ Մ.Նալբանդյանի պաշտպան Մ.Ամիրյանը բերել է հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2024 թվականի մարտի 1-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ ն սահմանվել է վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

4

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոնշյալ հիմնավորումներով.

6. Բողոքաբերը նշել է, որ սույն բողոքը վարույթ ընդունելը պայմանավորված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով նախատեսված հիմքի առկայությամբ, այն է՝ Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել|իրլթֆարդարադատության բուն էությունն Օ:խաթարող դատական սխալ, մասնավորապես` քրեադատավարական օրենքի 116-րդ ն 118-րդ հոդվածներով սահմանված պահանջների էական խախտում, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա:

6... Բողոքաբերի պնդմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանը դուրս է եկել օրենքով իրեն վերապահված լիազորություններ սահմաններից, մասնավորապես՝ Վերաքննիչ դատարանը պետք է դատական ակտը վերանայեր բողոքաբերի վերաքննիչ բողոքի հիմքերի ն հիմնավորումների սահմաններում, որոնք վերաբերում են մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված համակցված խափանման միջոցը փոխելու իրավաչափությանը, ուստի Վերաքննիչ դատարանն իրավունք չուներ իր դատական ակտը հիմնավորել այնպիսի էական փաստարկներով, որոնք ներկայացված չեն եղել վերաքննիչ բողոքում:

6.2. Ըստ բողոքաբերի հատուկ վերանայման վերաքննիչ բողոք

ներկայացրած դատախազ Դ. Թադնոսյանն իր բողոքի՝ «3. Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները» վերտառությամբ բաժնում ընդհանրապես չի անդրադարձլ ն անգամ չի հիշատակել այն հանգամանքը, որ ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու

քարտադարանի ձե 8 տեղեկանքի Մանուկ Նալբանդյանը նախկինում դատապարտված է եղել, իսկ ներկայումս նրա վերաբերյալ դատարանի վարույթում են գտնվում երկու քրեական գործեր, որոնց շրջանակում նա մեղադրվում է գողութան ն գերեզմանն անարգանքի ենթարկելու հոդվածներով: Մինչդեռ Վերաքննի: 0։-դատարանը, մատնանշելով, որ մեղադրյալ Մ.Նալբանդյանի վերաբերյալ ինֆորմացիոն կենտրոնում առկա տվյալները չեն կարող հաշվի չառնվել հնարավոր կրկնահանցագործության կատարման ռիսկը գնահատելու ժամանակ՝ դիտարկելով այն որպես փաստական հանգամանք, որոշել է

5

բավարարել դատախազի բողոքը, Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2023 թվականի դեկտեմբերի 19ի որոշումն ամբողջությամբ բեկանել ն կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ:

Բողոքաբերը եկել է եզրահանգման, որ Վերաքննիչ դատարանի որոշման հիմնավորումները պարունակում են էական փաստարկներ, որոնք հատուկ վերանայման վերաքննիչ բողոքում ներկայացված չեն, ուստի Վերաքննիչ դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասով ն 359-րդ հոդվածի 3-րդ մասով ամրագրված իրավական պահանջը:

6.3. Բողոքաբերը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է ճիշտ հետնության այն մասին, որ Մ.Նալբանդյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցները՝ տնային կալանքը համակցված գրավի ն բացակայելու արգելքի հետ, կարող են բավարար երաշխիք հանդիսանալ ապահովելու վերջինիս պատշաճ վարքագիծը քրեական գործով վարույթի ընթացքում ն չեզոքացնել քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու վտանգը:

7. Վերոգրյալի հիման վրա, բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2024 թվականի հունվարի 22-ի որոշումը` օրինական ուժ տալով Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2023 թվականի դեկտեմբերի 19-ի որոշմանը:

Վճոաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

8. Մանուկ Նալբանդյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել հետնյալ արարքի կատարման համար. «(...) (Նա շահադիտական դրդումներով, իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեոք է բերել, պահել ն տեղափոխել է առանձնապես խոշոր չափերով՝ 175 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց:

Այսպես.

Մանուկ Նալբանդյանը, խախտելով «Թմրամիջոցների ն հոգեմեր

(հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի ն ՀՀ կառավարության 2010

6

թվականի մարտի 18-ի «Թմրամիջոցների ն հոգեմեվ (հոգեներգործուն) նյութերի ն դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է՝ չունենալով թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութեր պատրասղելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, մոտխադրելու առաքելու կամ դրանք իրացնելու թույլվվություն,, իրացնելու նպատակով, շահադիտական դրդումներով, քննությամբ դեռես չպարզված ժամանակահատվածում ն հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել, պահել ն 2023 թվականի օգոստոսի 2-ին տեղափոխել է ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707 որոշման Լին հավելվածով նախատեսված առանձնապես խոշոր չափերով՝ 175 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց, որր Երնանյան լճին հարակից Շենգավիթ փտղոցու, Օնիկ Հակոբյանի կողմից շահագործվող «Օպել» մակնիշի, 88 ՍԻ 886 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի մեջ, այն Օնիկ Հակոբյանի ն Շահանն Միսկարյանի կողմից տարածելու նպատակով փոխանցել է Օնիկ Հակոբյանին, ով Շահանե Միսկարյանի հետ նախնական համաձայնությամբ խմիի կազմում, իրացնկլու նպատակով, շահադիտական դրդումներով, թմրամիջոցն ապօրինի փարածելու համար, այն ապօրինի կերպով ձեռք բերելով Մանուկ Նալբանդյանից, միմյանց փոխլրացնող գործողություններով, կշռել, 5 նրբաթիթեղների մեջ են լցրել հիշյալ թմրամիջոցի տարբեր չափաքանակներ, որոնք փաթաթել են ան գույնի կպչուն ժապավենով, ինչպես նան 1 ««» փականով պոլիէթիլենային թաղանթից փաթնթի մեջ են լցրել հիշյալ թմրամիջոցի չափաքանակ, ինչից հետ նույն օրր հայտնաբերվել են ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ապարնկային ծառայությաւն աշխատակիցների կողմից, ձերբակալվել նե տեղափոխվել են ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Շենգավիթի բաժին, որտեղ հիշատակված փաթեթները հայտնաբերվել ն վերցվել են Օնիկ Հակորյանի անձնական խուզարկությամբ»:

9. Առաջին ատյանի դատարանը, քննելով միջնորդությունը, արձանագրել է հետնյալը. «(...) (Հ/աշվի առնելով մեղադրյալին մեղսագրված արարքի բնույթը ն հանրային վտանգավորության աստիճանը, խափանման միջոց ընտրելու հիմնավորումները` Դատարանը գտնում է, որ այս պայմաններում շարունակվում է 1 Տե՛ս, վարույթի նյութեր, հատոր 1, թերթեր 100-101:

7

առկա լինել Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի` 2023 թվականի հոկտեմբերի 27-ի որոշմամի մատնանշած հիմքերը ն հիմնավորումները, (.-.) Դատարանը հիմնավոր է համարում քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի ենթադրություն առ այն, որ մեղադրյալ ՄՆալբանդյանը կարով է խաչընդորնլ| գործի քննությանը քրեական դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու ճաւնապարհով ն իր վրա օրենքով դրված պարտականությունները չկատարելով: Նման եզրահանգումը պայմանավորված է նրանով, որ դեռնս պետք է պարզել դեպքի կատարման րոլոր հանգամանքները, հնարավոր մեղսակից անձանց ողջ շրջանակը, թմրանյութեր ապօրինի իրացրած մյուս անձանց ինքնությունը:

Դատարանը հիմնավոր է համարում քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի ենթադրությունն ՕՁՕ առ այն, որ մեղադրյալ Մ՛Նալբանդյանը, մնալով ազատության մեջ, կարող է կավարել նոր հանցանք: Նման եզրահանգումը պայմանավորված է նրանով, որ դատվածության տեղեկանքից երնում է, որ Մանուկ Նալբանդյանը նախկինում դատապարտվել է, թեն դատվածությունը մարված է, բացի այդ, երա վերաբերյալ երկու այլ քրեական գործ է գտնվում նախաքննության փուլում:

Հեփնաբար, նման պայմաններում առկա է երկու հիմք, որ մեղադրյալ Մանուկ Ալբերփի Նալբանդյանը կարող է խոչընդուրն| գործի քննությանը՝ քրեական դատավարության, մասնակցող անձանց Օվրա .անօրինական ազդեցություն գործադրելու ճանապարհվ ն իր վրա օրենքով դրված պարվտաւկանությունները չկատարելու ն կատարել նոր հանցանք:

(-.)

Վերոգրյալի հետ մեկտեղ, Դատարանը հարկ է համարում նշել, որ արդեն իսկ հարցաքննվել են գործով անցնող, քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող վփեղեկությունների փիրապեվտղ անձինք, որի արդյունքում ձեռք են բերվել արժեքավոր ապացույցներ, ուարի, նախաքննական մարմնի կողմից արված ենթադրությունը մեղադրյալ Մ-Նալրանդյանի կողմից վարույթի

8

մասնակիցների վրա ապօրինի ազդեցություն գործադրելու ն գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականության մասին էականորեն նվազել է:

(-.)

Որոշմամբ շարադրված իրավադրույթնեի ն Վճռաբեկ դատարանի

մոտեցումների համատեքստում գնահատելով ասն գործի փաարական հանգամանքները, հաշվի առնելով մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության ատրիճանը, ինչպես նան հիմք ընդունելով կալանավորման՝ քննարկվող միջնորդությամբ ներկայացված հիմքերի կապակցությամի շարադրված վերլուծությունը` Դատարանն անթույլատրելի է համարում այս դեպքում անձի նկատմամբ առավել խիար խափանման միջոցի կիրառումը: Դավփարանի վերջին դատողությունը պայմանավորված է նան այն իրողությամբ, որ Մ. Նալրանդյանն արդեն շուրջ չորս ամիս գտնվել է անազատության մեջ, ինչն ըար Դատարանի բրավարար էր նախաքննական մարմնին բոլոր անհրաժեշւմ գործողությունները կատարելու համար: Բացի այդ, րար էության, նախաքննական մարմինը պերք է ամփոփի ձեռք ըերած տվյալները, այսինքն՝ կատարի փաարաթղթային աշխավանք, որի պարագայում, հաշվի առնելով ամբողջ վերը նշվածը, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Մ.Նալբանդյանի կողմից վարույթին խոչընդոելու վփանգը էապես նվազում Լ՝ հաշվի առնելով հաստատված հիմնավորումները:

(-.)

Այլ խոսքով` Դատարանը գտնում է, որ այլ խափանման միջոցը կարող է բավարար երաշխիք հանդիսանալ՝ ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը քրեական գործով վարույթի ընթացքում ն չեզոքացնելու քրեական գործի քննությանը խոչընդունլու փտրանգը: Հերնաբար մեղադրյալ Մ.Նալբանդյանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու մասին Քննիչի միջնորդություն, պերք է րավարարել մասնակիորեն ն մեղադրյալի նկափմամը որպես խափանման միջոցներ կիրառել տնային կալանք՝ 2 (երկու ամիս ժամկերով համակցված գրավի ն բացակայելու արգելք

9

խափանման միջոցների հետ` գրավի չափ սահմանելով 2.000.000 (երկու միլիոն) ՀՀ դրամի գումարը (...)»-:

10. Վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազը հատուկ վերանայման բողոք է ներկայացրել Վերաքննիչ դատարան՝ նշելով հետնյալը. «(...) Մասնավորապես, գտնում եմ, որ Դատարանի՝ մեղադրյալի նկատմամի կիրառված խափանման միջոցը փոփոխելու վերաբերյալ

հեզնությունները բավարար չափով պատճառաբանված չեն:

Այսպես, առավելապես համաձայնելով Դատարանի՝ խնդրո որոշմամբ արտահայվտված մի շարք դիրքորոշումների հեզ, այդուհանդերձ, հարկ է փաարել, որ վարույթն իրականացնող քննիչը մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը երկարացնելու վերաբերյալ հիշյալ միջնորդություն, պատճառաբանել է կատարված թվային խուզարկությամը հայտնաբերված տվյալների կապակցությամբ դրանցում նշված անձանց ինքնությունը ն կատարված ենթադրյալ հանցագործություններին առնչակցություն, պարզելու Մանուկ Նաշրանդյանին ապօրինի թմրամիջոցներ իրացրած անձին կամ անձանց հայտնաբերելու, ինչպես նան վերջինիցս թմրամիջոցներ ապօրինի ձեռք բերած անձանց ողջ շրջանակը պարզելու, Մանուկ Նալբանդյանի ն մյուսների գործողություններին Օ։»վերջնական իրավական գնահատական Օ9տալու՛նւ վարույթի վերջնական րնթացքը լուծելու անհրաժեշտությամը, ինչն իր հերթին, նախատեսում է ն չի բացառում հերագա քննության ընթացքում այդպիսի անձանց հարցաքննելու անհրաժեշտություն: Նշվածը հիմք է տալիս չհամաձայնել մեղադրյալ Մ.Նալբանդյանի կողմից վարույթի մասնակիցների վրա ապօրինի ազդեցություն գործադրելու ն գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունն էականորեն նվազելու, ինչպես նան քննիչի կողմից բացառապես փասվաւթղթաելյին աշխատանք նախատեսված լինելու վերաբերյալ Դատարանի հետնությունների հեվ:

Հաշվի առնելով վերոգրյալը միաժամանակ քննիչի կողմից քննության ընթացքում պատշաճ ջանասիրության առկայությունը ն մեղադրյալի կողմից քննության ընթացքում ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսնորելու հավանականությունն շ Տե՛ս, վարույթի նյութեր, հատոր 2, թերթեր 30-44:

10

արձանագրելու պայմաններում, մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցն առավել մեղմով (թեկուզն՝ այլ խափանման միջոցների հետ զուգակցված) փոխարինելու անհրաժեշվությունը, գտնում ե, բավարար չափով

պատճառաբանված չէ, ինչն էլ հանգեցրել է տվյալ դեպքում անհրաժեշտ՝ մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումն այլ խափանման միջոցներով փոխարինելու:

Այսպիսով, Դազարանը, մեղադրյալի նկատմամը որպես խափաւնման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարացնելու՝ վարույթն իրականացնող մարմնի հիշյալ միջնորդությունը մասնակի բավարարելով, թույլ է տվել դատական սխալ՝ դատավարական իրավունքի այնպիսի խախպում, որն ազդել է քրեական վարույթով ճիշվ: որոշում կայացնելու վրա (...)»:

1. Վերաքննիչ դատարանն իր դատական ակտում արձանագրել է հետնյալը. «(...) Անդրադառնալով մեղադրյալ Մ.Նալբանդյանի նկատմամբ կիրառված ն հատուկ վերանայման բողոքում Բողոքարբերի կողմից վիճարկվող համակցված այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման իրավաչափության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետնություններին՝ Վերաքննիչ դատարունր գտնում է, որ Առաջին ատյաւնի դատաւլրանը հանգել է գործում առկաւ տվյալներից բխող ոչ իրավաչափ հետնության:

Մասնավորապես, Վերաքննիչ դատաւլրանը փաստում է, որ րար դատական գործում առկա ՀՀ ոռարիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի ձն 8 տեղեկանքի՝ մեղադրյալ Մանուկ Նալբանդյանը նախկինում դատապարտված է եղել, իսկ ներկայումս նրա վերարերյալ դատարաունի վարույթում են գտնվում երկու քրեական գործ, որոնց շրջանակում նա մեղադրվում է գողության ն գերեզմանն անարգանքի ենթարկելու հոդվածներով:

Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ թեն մարված կամ հանված դավվածությունը որեէ քրեաիրավական հետնանք չի կարող առաջացնել անձի համար, սակայն այն ենթակա է գնահատման հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքազծի դրսնորման տիրույթում, քանի որ հանցանք կատարելու ոխիսկն ածանցվում է անձի անձնական հատկանիշներից նե հանրային որոշակի 3Տե՛ս, վարույթի նյութեր, հատոր 3, թերթեր 37:

1

վտանգավորությունից: Այսինքն՝ այս փուլում, երբ որոշակի հանգամանքներ հասվտաւտելու կում հերքելու համար բավարար են ոչ միայն ապացույցները, այլն տեղեկություններն ու տվյալները, ապա մեղադրյալ Մ.Նալբանդյանի վերաբերյալ ինֆորմացիոն կենտրոնում առկա տվյալները չեն կարող հաշվի չառնվել հնարավոր կրկնահանցագործության կատարման ոիսկը գնահատելու ժամանակ՝ դիտարկելով այն ոչ թե որպես իրավական, այլ փաարական հանգամանք: Այլ կերպ ասած՝ մարված կամ հանված դատվածությունը չի կարող խոչընդո լինել քրեադատավարական կառուցակարգերում մեղադրյալի՝ հանցանք կատարելու հիմքը հիմնավորելիս, այն պարզ պատճառով, որ այն կարող է բնութագրվել որպես նախկինում հանցավոր վարքագծի վերաբերյալ բնութագրական տվյալ:

Վերոգրյալի համատեքավզում Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Բողոքարերի այն դիտարկմանը, որ մեղադրյալ Մ.Նալբանդյանի կողմից քննության րնթացքում ոչ պատշամ վարքագիծ դրսնորելու հավանականությունն արձանագրելու պայմաններում, նրա նկատմամը կիրառված խափանման միջոց կալանքն առավել մեղմ այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցությամբ փոխարինելու անհրաժեշտությունը Առաջին ատյանի կողմից բավարար չափով պատճառաբանված չէ:

Վերաքննիչ դատարանը բարձր է գնահատում նան հավանականությունն առ այն, որ մեղադրյալ Մանուկ Նալբանդյանը կարող է չկատարել իր վրա ՀՀ քրեական դավաւվարության օրենսգրքով դրված -պարտականությունները: Մասնավորապես, քրեական վարույթի ընթացքում առկա է մրավախություն, որ մեղադրյալ Մ.Նալբանդյանը քննությունն իյ համար րարենպաար ուղով շեղելու, ինչպես նան իր համար ցանկալի դատավարական կարգավիճակ արանալու նպատակով կարող է անօրինական ազդեցություն գործադրել ինչպես արդեն իսկ հարցաքննված, այնպես էլ դեռես չհարցաքննված անձանց նկավմամիբ:

(:.)

Նման հետնության հանգելիս Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նան մեղադրյալ Մանուկ Նալրաւնդյանին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, մեղադրական դատավճոի դեպքում ակնկալվող պատժի խավտւթյուն, որպիսիք գործի մյուս փարական

12

հանգամանքների հետ համակցված առանցքային նշանակություն ունեն մեղադրյալի կողմից գործի քննությանը միջամտեու ոիսկի ատրիճանի գնահատման տեսանկյունից, մասնավորապես՝ հանդիսանում են այնպիսի օբյեկտիվ ն աւրյեկտիվ գործոններ, որոնք էականորեն բարձրացնում են գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը՝ հատկապես այն պայմաններում, երբ նախաքննությունը դեռնս ավարտված չէ:

Վերաքննի։` Օ դատարանի գնահատմամիԻ հանցանքը ենթադրաբար

նախնական համաձայնությամբ խմիի կազմում կատարելը նս բարձրացնում է քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանակաւնությունը:

(:.)

ալ կերպ ասած՝ Վերաքննիչ դատարանը գփնում է, որ տվյալ դեպքում այլընտրանքային խափանման միջոցները չեն կարող լինել գործուն երաշխիք՝ ազավտւթյան մեջ գտնվելու դեպքում վերջինիս պատշաճ վարքագծին խոչընդոտող րոլոր հնարավոր հանգամանքներն ու ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսնորման ոխսկերը չեզոքացնելու համար:

Այսպիսով` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ քննության այս փուլում մեղադրյալ Մանուկ Նալրանդյանի նկատմամի խափանման միջոց կալանքի պահպանմամբ է հնարավոր հասնել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգքրի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պահանջների կատարմանը (...)»":

Վճոաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

12. Մույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. արդյո՞ք Վերաքննիչ դատարանը 2024 թվականի հունվարի 22- ի որոշմամբ դուրս է եկել հատուկ վերանայման վերաքննիչ բողոքի հիմքի ն այն հաստատող փաստերի սահմաններից:

3. ՀՀ Սահմանադրության 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Պետական ն տեղական ինքնակառավարման մարմիններն ու պաշտոնատար անձինք իրավասու են կատարելու միայն այնպիսի գործողություններ, որոնց համար լիազորված են Սահմանադրությամը կամ օրենքներով»:

«Տե՛ս, վարույթի նյութեր, հատոր 3, թերթեր 23-31:

Թ

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(-.) 3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի ն այն հաստավփող փաստերի սահմաններում:

4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ատտրադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի ն վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:

3.1. Վճռաբեկ դատարանը Արթուր Սաքունցի գործով արտահայտել է հետնյալ իրավական դիրքորոշումը. «(...) /Վ/երաքննիչ դատարանն իրավունք չունի իր դատական ակտր հիմնավորել այնպիսի էական փաստարկումներով, որոնք ներկայացվածչեն վերաքննիչ բողոքում:

Նպատակային մեկնաբանման ենթարկելով դատական ակտր վերաքննիչ բողոքի հիմքերի ն հիմնավորումների սահմաններում, վերանայելու իրավական պահանջ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ այն պարունակում է

դատավարության մասնակցին վված երաշխիք աո այն, որ իր գործով դատական քննության ընթացքում վերաքննիչ դատարանը չի կատարի տվյալ անձի դատավարական հակառակորդի գործառույթ (...)»:

14. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ.

- Մ.Նալբանդյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն արարքի համար, որ նա, շահադիտական դրդումներով, իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք է բերել, պահել ն տեղափոխել է առանձնապես խոշոր չափերով՝ 1,75 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց::

- Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ առկա է խափանման միջոց կիրառելու երկու հիմք՝ մեղադրյալ Մ-Նալբանդյանը կարող է խոչընդոտել գործի քննությանը` քրեական դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու ն իր վրա օրենքով դրված պարտականությունները չկատարելու ճանապարհով, ն կատարել նոր հանցանք: 5 Տե՛ս, Վճռաբեկ դատարանի՝ 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԼԴ/0001/11/10 որոշումը:

6 Տե՛ս, սույն որոշման 8-րդ կետը:

14

Առաջին հիմքի առկայությունը պայմանավորված է համարել նրանով, որ դեռնս պետք է պարզել դեպքի կատարման բոլոր հանգամանքները, հնարավոր մեղսակից անձանց ողջ շրջանակը, թմրանյութեր ապօրինի իրացրած մյուս անձանց ինքնությունը: Երկրորդ հիմքի առկայություն պայմանավորված է համարել նրանով, որ դատվածության տեղեկանքից երնում է, որ Մ.Նալբանդյանը նախկինում դատապարտվել է, թեն դատվածությունը մարված է, բացի այդ, նրա վերաբերյալ երկու այլ քրեական գործ է գտնվում նախաքննության փուլում:

Միննույն ժամանակ, Առաջին ատյանի դատարանը փաստել է, որ

Մ.Նալբանդյանի կողմից վարույթին խոչընդոտելու վտանգը էապես նվազել է, ն գտել, որ այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցությամբ հնարավոր է ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը քրեական գործով վարույթի ընթացքում ն չեզոքացնել քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու վտանգը՛:

- Դատախազն իր հատուկ վերանայման բողոքում նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետնությունները մեղադրյալ Մ.Նալբանդյանի կողմից վարույթի մասնակիցների վրա ապօրինի ազդեցություն գործադրելու ն գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունն էականորեն նվազելու, ինչպես նան քննիչի կողմից բացառապես փաստաթղթային աշխատանք նախատեսված լինելու վերաբերյալ իրավաչափ չեն, քանզի քննիչն իր միջնորդությունը պատճառաբանել է կատարված թվային խուզարկութամբ հայտնաբերված տվյալների

կապակցությամբ դրանցում նշված անձանց ինքնություն Օն կատարված ենթադրյալ հանցագործություններին առնչակցությունն պարզելու, Մանուկ Նալբանդյանին ապօրինի թմրամիջոցներ իրացրած անձին կամ անձանց հայտնաբերելու, ինչպես նան վերջինիցս թմրամիջոցներ ապօրինի ձեռք բերած անձնց ողջ։ շրջանակ՝ Օ։0պարզելո, Մ՛՝Նալբանդանի ն մյուսների գործողություններին վերջնական իրավական գնահատական տալու ն վարույթի վերջնական ընթացքը լուծելու անհրաժեշտությամբ, ինչն իր հերթին, նախատեսում է ն չի բացառում հետագա քննության ընթացքում այդպիսի անձանց հարցաքննելու անհրաժեշտություն:

7 Տե՛ս, սույն որոշման 9-րդ կետը:

5

Վերոգրյալի հիման վրա, դատախազը գտել է, որ Մ-Նալբանդյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցն առավել մեղմով փոխարինելու անհրաժեշտությունը պատճառաբանված չէ:

- Վերաքննիչ դատարանը, արձանագրելով, որ ըստ դատական գործում առկա՝ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի ձն 8 տեղեկանքի, մեղադրյալ Մ.Նալբանդյանը նախկինում դատապարտված է եղել, այդ հանգամանքը դիտարկել է որպես նախկինում հանցավոր վարքագծի վերաբերյալ բնութագրական տվյալ, իսկ ներկայումս նրա վերաբերյալ դատարանի վարույթում երկու քրեական գործերի առկայությունը, որոնց շրջանակում նա մեղադրվում է գողության ն գերեզմանն անարգանքի ենթարկելու հոդվածներով, դիտարկել է որպես կրկնահանցագործության կատարման ռիսկը բնութագրող փաստական հանգամանք:

Վերաքննիչ դատարանը բարձր է գնահատել նան հավանականությունն առ այն, որ մեղադրյալ Մ.Նալբանդյանը կարող է չկատարել իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները, քանզի առկա է մտավախություն, Օ:որ մեղադրյալ Մ.Նալբանդյանը քննությունն իր համար բարենպաստ ուղով շեղելու, ինչպես նան իր համար ցանկալի դատավարական կարգավիճակ ստանալու նպատակով կարող է անօրինական ազդեցություն գործադրել ինչպես արդեն իսկ հարցաքննված, այնպես էլ դեռնս չհարցաքննված անձանց նկատմամբ: Նման հետնության հանգելիս Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առել նան մեղադրյալ Մ.Նալբանդյանին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցանքը ենթադրաբար նախնական համաձայնությամբ խմբի կազմում կատարելը, մեղադրական դատավճռի դեպքում ակնկալվող պատժի խստությունը, որպիսիք գործի մյուս փաստական հանգամանքների հետ համակցված առանցքային նշանակություն ունեն մեղադրյալի կողմից գործի քննությանը միջամտելու ռիսկի աստիճանի գնահատման տեսանկյունից, հատկապես այն պայմաններում, երբ նախաքննությունը դեռնս ավարտված չէ:

Ց Տե՛ս, սույն որոշման 10-րդ կետը:

16

Վերոշարադրյալի հաշվառմամբ, Վերաքննիչ դատարանը գտել է, որ քննության այս փուլում մեղադրյալ Մ.Նալբանդյանի նկատմամբ խափանման միջոց կալանք պահպանմամբ է հնարավոր հասնել ՀՀ քրեական

դատավարության օրենսգքրի 116-րդ հոդվածի 2րդ մասով նախատեսված պահանջների կատարմանը:։

15. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 13-13.1-րդ կետերում վկայակոչված իրավադրույթների ն իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանը նախնառաջ արձանագրում է, որ համաձայն սույն վարույթի նյութերի` դատախազն իր հատուկ վերանայման բողոքը ներկայացրել է բացառապես այն հիմքով, որ մեղադրյալ Մ.Նալբանդյանի կողմից վարույթի մասնակիցների վրա ապօրինի ազդեցություն գործադրելու ն գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունն էականորեն նվազելու, ինչպես նան քննիչի կողմից բացառապես փաստաթղթային աշխատանք նախատեսված լինելու վերաբերալ Առաջի Օ։`ատյանիհ դատարանի

հետնություններն իրավաչափ չեն, որը հիմնավորել է այն հանգամանքով, որ առկա է մի շարք անձանց հարցաքննելու անհրաժեշտություն: Մինչդեռ, Վերաքննիչ դատարանը, դուրս գալով հատուկ վերանայման բողոքի սահմաններից, մեղադրյալ Մ.Նալբանդյանի՝ նախկինում դատապարտված լինելը, ն ներկայումս նրա վերաբերյալ դատարանի վարույթում երկու քրեական գործերի առկայությունը դիտարկել է համապատասխանաբար որպես նախկինում հանցավոր վարքագծի վերաբերյալ բնութագրական տվյալ ն կրկնահանցագործության կատարման ռիսկը բնութագրող փաստական հանգամանք:

Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ թեն նշված հանգամանքը Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արձանագրվել էր մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք կատարելու հավանականությունը գնահատելիս, սակայն, բողոքաբերն այդ հիմքով վերաքննիչ բողոք չէր ներկայացրել, ուստի Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վերաքննիչ դատարանը դուրս է եկել հատուկ վերանայման բողոքի սահմաններից:

5 Տե՛ս, սույն որոշման 11-րդ կետը:

17

Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նան արձանագրել, որ Վերաքննիչ դատարանը Մ.Նալբանդյանի կողմից քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու վերաբերյալ հետնության հանգելիս, ի թիվս այլնի, հաշվի է առել այն հանգամանքը, որ վերջինս հանցանք ենթադրաբար 6նախնական

համաձայնությամբ խմբի կազմում է կատարել, որպիսի հանգամանքը բողոքաբերը նս չէր վկայակոչել իր վերաքննիչ բողոքի հիմքը հաստատող փաստերում:

16. Վերոշարադրյալի հիման վրա, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Վերաքննիչ դատարանը դուրս է եկել հատուկ վերանայման վերաքննիչ բողոքի հիմքի ն այն հաստատող փաստերի սահմաններից:

17. Միննույն ժամանակ, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վերաքննի դատարանը, հաշվի առնելով որ նախաքննություն, դեռնս ավարտված չէ, որպիսի պայմաններում մեղադրյալ Մ.Նալբանդյանը կարող է անօրինական ազդեցություն գործադրել ինչպես արդեն իսկ հարցաքննված, այնպես էլ դեռնս չհարցաքննված անձանց վրա, ինչպես նան դրան համակցված նրան մեղսագրվող ենթադրյալ հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, դրա համար նախատեսված պատժի խստությունը, մեղադրյալի կողմից վարույթին միջամտելու ռիսկի բարձր աստիճանի առկայության վերաբերյալ հանգել է հիմնավոր հետնության ն իրավաչափորեն նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառել կալանքը:

18. Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Վերաքննիչ դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ մասում ամրագրված՝ հատուկ վերանայումը բողոքում նշված հիմքի ն այն հաստատող փաստերի սահմաններում իրականացնելու իրավական պահանջը, որը, սակայն, չի ազդել վարույթի ելքի վրա, ուստի չի կարող հիմք հանդիսանալ Վերաքննի. ։»դատարանի դատական ակտը բեկանելու կամ փոփոխելու համար: Հետնաբար, Վերաքննիչ դատարանի՝ 2024 թվականի հունվարի 22ի որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ` հիմք ընդունելով սույն որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները:

Ելնելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163»րդ ն 17-րդ հոդվածներով, ՀՀ քրեական

18

դատավարության օրենսգրքի 3Լրդ, 33-րդ, 264-րդ, 281-րդ, 352-րդ, 359-րդ, 361Է363- րդ ն 400-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

Մեղադրյալ Մանուկ Ալբերտի Նալբանդյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի հունվարի 22-ի որոշումը թողնել անփոփոխ՝ հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները:

Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը:

՞Նախագահող՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

Դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ