ՎԱՀԵ ՀԱԽՎԵՐԴՅԱՆԻ ԱՆՀԱՏԱԿԱՆ ԴԻՄՈՒՄԻ ԸՆԴՈՒՆԵԼԻՈՒԹՅԱՆ ՀԱՐՑԻ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՍԱՀՄԱՆԱԴՐԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ԴԱՏԱԿԱՆ ԿԱԶՄԻ ՈՐՈՇՈՒՄ

ԱՆՀԱՏԱԿԱՆ ԴԻՄՈՒՄԻ ԸՆԴՈՒՆԵԼԻՈՒԹՅԱՆ ՀԱՐՑԻ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ

Քաղ. Երևան

26 մարտի 2019թ.

Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական դատարանի

դատական կազմը`

Նախագահությամբ Ա. Դիլանյանի

Անդամակցությամբ Ֆ. Թոխյանի

Ա. Պետրոսյանի

Քննության առնելով Վահե Հախվերդյանի

անհատական դիմումի ընդունելիության հարցը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց.

1. Վահե Հախվերդյանը 2019 թվականի մարտի 6-ին դիմել է Սահմանադրական դատարան խնդրելով. «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 97-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետում ամրագրված «իրավագիտության բակալավրի և» դրույթը` այնքանով որքանով, որ սահմանափակում է իրավագիտության ավելի բարձր աստիճանի մասնագիտական որակավորում ունեցող անձի (մագիստրոսի) դատավորի թեկնածուների հավակնորդների ցուցակում ընդգրկվելու նպատակով անցկացվող որակավորման ստուգմանը մասնակցելու իրավունքը, ճանաչել ՀՀ Սահմանադրության 38-րդ, 39-րդ, 81-րդ, 28-րդ, 29-րդ, 78-րդ հոդվածներին հակասող և անվավեր»:

2. Դիմողը գտնում է, որ վիճարկվող իրավակարգավորման առկայության պարագայում ստեղծվում է մի իրավիճակ, երբ իրավագիտության ավելի բարձր աստիճանի մասնագիտական որակավորում ունեցող անձը երկար տարիներ իրավունքի ոլորտում իրականացնում է մասնագիտական գործունեություն և զբաղեցնում է բարձր պաշտոններ, սակայն հետագայում պարզվում է, որ ինքը չի կարող աշխատել դատավորի պաշտոնում, քանի որ պետք է ձեռք բերի նաև ավելի ցածր մասնագիտական որակավորման աստիճան, դրանից հետո հինգ տարի աշխատելուց հետո միայն ստանա դատավորի թեկնածուների հավակնորդների ցուցակում ընդգրկվելու համար որակավորման ստուգմանը մասնակցելու իրավունք:

Դիմողը նշում է, որ պետական միասնական չափորոշիչների տեսանկյունից պետությունը ժամանակին չի որոշակիացրել կապը բարձրագույն մասնագիտական համարժեք որակավորման ու դրա իրավական փաստը վկայող պետական նմուշի հավաստագրի միջև, և մինչև օրս սահմանված չեն իրավագիտության բակալավրի միասնական չափանիշներ: Արդյունքում խախտվում է անձի օրինական ակնկալիքների իրավունքը: Դիմողի կարծիքով վիճարկվող իրավակարգավորման արդյունքում խախտվում են օրենքի առաջ բոլորի հավասարության, խտրականության արգելքի սահմանադրական սկզբունքները, չի երաշխավորվում Սահմանադրության 78-րդ հոդվածով նախատեսված համաչափության սահմանադրական պահանջը:

3. Ելնելով դիմումի և կից փաստաթղթերի ուսումնասիրությունից, ղեկավարվելով «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքի 29 և 69-րդ հոդվածների պահանջներով` Սահմանադրական դատարանի դատական կազմը փաստում է, որ անհատական դիմումի հիման վրա գործի քննությունը ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ.

դիմողը չի սպառել ներպետական դատական պաշտպանության բոլոր միջոցները: Այսպես, գործի դատավարական նախապատմության ուսումնասիրությունը վկայում է, որ դիմողի նկատմամբ առկա է միայն ՀՀ վարչական դատարանի 2018 թվականի հոկտեմբերի 30-ի թիվ ՎԴ/10480/05/18 գործով վճիռը: Նշյալ վճռով ՀՀ վարչական դատարանը դիմողի հայցն ընդդեմ ՀՀ դատական դեպարտամենտի ՀՀ դատական դեպարտամենտի ղեկավարի 05.10.2018թ. թիվ 131-Ա որոշումն անվավեր ճանաչելու (վերացնելու) պահանջի մասին մերժել է, սակայն դիմողը վերաքննության կարգով չի վիճարկել այն: Այս համատեքստում դիմողի ներկայացրած հիմնավորումներն առ այն, որ «…03.11.2018թ.-ին գրավոր քննության արդյունքները հրապարակվելուց հետո հարցազրույցի փուլ չանցնելու փաստի ուժով արդեն իսկ 26.09.2018թ.-ին ներկայացված Հայտի ընդունելության առնչությամբ առաջացած վեճն ըստ էության սպառված է եղել և ՀՀ դատական դեպարտամենտի ղեկավարի 05.10.2018թ.-ի թիվ 131-Ա որոշման անվավերության պահանջը դարձել է առարկայազուրկ: Ավելին, նշված փաստի ուժով վերացած է եղել այդ գործով վիճարկվող վարչական ակտի միջամտող ներգործող բնույթը….: Ուստի, Դատարանի 30.10.2018թ.-ի վճիռը վերաքննության և վճռաբեկության կարգով բողոքարկելու պարագայում անգամ դատարանն անխուսափելիորեն կարճելու էր թիվ ՎԴ/10480/05/18 վարչական գործի վարույթը ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 96-րդ հոդվածի 1-ին մասի 7-րդ կետի հիմքով…», հիմնազուրկ են, և դիմողը չի պահպանել անհատական դիմումին ներկայացվող սահմանադրական և օրենսդրական պահանջները:

Այսպես, անհատական դիմումին առաջադրվող սահմանադրական և օրենսդրական պահանջներից մեկն էլ այն է, որ անհատական դիմում կարող է ներկայացնել այն անձը, որը սպառել է դատական պաշտպանության բոլոր միջոցները: Սահմանադրական դատարանում դատական պաշտպանության իրավունքն անձն իրացնում է Սահմանադրությամբ և «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքով նախատեսված կարգով ելնելով նաև Սահմանադրական դատարանում գործերի քննության և լուծման առանձնահատկություններից։ Միաժամանակ, դատական (այդ թվում սահմանադրական-դատական) պաշտպանության իրավունքը, ինչպես նաև դրա իրացման օրենքով նախատեսված ընթացակարգային կանոնները, ինքնանպատակ չեն և հայեցողաբար մեկնաբանվել չեն կարող, քանզի դրանց իրացումը ենթադրում է կոնկրետ իրավական (Սահմանադրությամբ և «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքով նախատեսված) գործընթացներ, որոնք պայմանավորված են դրանց մասնակից սուբյեկտների փոխադարձ իրավունքներով ու պարտականություններով։ Հետևաբար, դիմողը Սահմանադրական դատարան դիմելու համար պետք է պահպանի այն ընթացակարգային պահանջները, որոնք նախատեսված են Սահմանադրությամբ և «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքով։

Սահմանադրության 169-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետի համաձայն Սահմանադրական դատարան կարող է դիմել յուրաքանչյուր ոք կոնկրետ գործով, երբ առկա է դատարանի վերջնական ակտը, սպառվել են դատական պաշտպանության բոլոր միջոցները և վիճարկում է այդ ակտով իր նկատմամբ կիրառված նորմատիվ իրավական ակտի դրույթի սահմանադրականությունը, ինչը հանգեցրել է Սահմանադրության 2-րդ գլխում ամրագրված իր հիմնական իրավունքների և ազատությունների խախտման հաշվի առնելով նաև համապատասխան դրույթին իրավակիրառ պրակտիկայում տրված մեկնաբանությունը: «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքի 69-րդ հոդվածի 1-ին մասը, հիմնվելով վերոնշյալ սահմանադրական նորմի վրա, սահմանում է այն հիմքերը, որոնց միաժամանակյա առկայության պարագայում ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձը կոնկրետ գործով անհատական դիմում կարող է ներկայացնել Սահմանադրական դատարան, մասնավորապես.

ա երբ կոնկրետ գործով առկա է դատարանի վերջնական ակտը,

բ երբ սպառվել են ներպետական դատական պաշտպանության բոլոր միջոցները, գ երբ վիճարկում է այդ ակտով իր նկատմամբ կիրառված նորմատիվ իրավական ակտի դրույթի սահմանադրականությունը, ինչը հանգեցրել է Սահմանադրության 2-րդ գլխում ամրագրված իր հիմնական իրավունքների և ազատությունների խախտման հաշվի առնելով նաև համապատասխան դրույթին իրավակիրառ պրակտիկայում տրված մեկնաբանությունը:

«Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքի 69-րդ հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հիմքի բացակայության դեպքում անհատական դիմում ներկայացրած ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձը Սահմանադրական դատարան դիմելու համար իրավասու սուբյեկտ չէ:

Ելնելով վերոշարադրյալից և ղեկավարվելով «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքի 29-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ, 6-րդ կետերի և 69-րդ հոդվածի 5-րդ մասի պահանջներով Սահմանադրական դատարանի դատական կազմը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց.

Վահե Հախվերդյանի անհատական դիմումով գործի քննության ընդունումը մերժել: Նախագահող

Անդամներ

26 մարտի 2019 թվականի

ՍԴԴԿՈ-10