Գալստյան — ԵԿԴ/0058/11/09

ԵԿԴ/0058/11/09

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում

Գործ թիվ ԵԿԴ/0058/11/09

Նախագահող դատավոր

Ս.Չիչոյան

ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան) նախագահությամբ

մասնակցությամբ դատավորներ

քարտուղարությամբ

մասնակցությամբ բողոք բերած անձ

2010 թվականի մարտի 26-ին

Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

Հ.ՂՈՒԿԱՍՅԱՆԻ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ

Կ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆԻ

Լ.ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ

Երևան

քաղաքում

դռնբաց դատական նիստում, քննելով դիմող Ֆրունզիկ Խաչիկի Գալստյանի ներկայացուցիչ Լ.Սիմոնյանի վճռաբեկ բողոքը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան) 2009 թվականի նոյեմբերի 16-ի որոշման դեմ,

ՊԱՐԶԵՑ

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը

2

1. 2008 թվականի ապրիլի 22-ին ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Կոտայքի մարզի քննչական բաժնում հարուցվել է թիվ 49104408 քրեական գործը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով` ՛ԱՄՖ սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության տնօրեն Ռաֆայել Սողոմոնյանի կողմից իրավունք վերապահող փաստաթղթեր կեղծելու և օգտագործելու փաստի առթիվ:

2008 թվականի մայիսի 24-ից քրեական գործի նախաքննությունը շարունակվել է ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության հատկապես կարևոր գործերի քննության վարչությունում:

ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության հատկապես կարևոր գործերի քննության վարչության քննիչ Հ.Մանգոյանի 2009 թվականի ապրիլի 22-ի որոշմամբ քրեական գործի վարույթը կարճվել է, և Ռ.Սողոմոնյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում չի իրականացվել` նրա գործողություններում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ, 214-րդ, 325-րդ հոդվածների հանցակազմերի բացակայության հիմքով, իսկ Հովսեփ և Ֆրունզիկ Գալստյանների նկատմամբ քրեական հետապնդում չի իրականացվել` նրանց գործողություններում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի բացակայության հիմքով:

Վերոգրյալ որոշումը ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ի հիմնադիրներ Բենիկ Հարությունյանի, Հովսեփ և Ֆրունզիկ Գալստյանների կողմից բողոքարկվել է ՀՀ գլխավոր դատախազին, որը ՀՀ գլխավոր դատախազության սեփականության և տնտեսական գործունեության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Հ.Սարգսյանի 2009 թվականի հուլիսի 9-ի որոշմամբ մերժվել է:

2. Թիվ 49104408 քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդում չիրականացնելու որոշման դեմ Բ.Հարությունյանը, Հ.Գալստյանը և Ֆ.Գալստյանը բողոք են ներկայացրել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ համայնքների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան), որը դատարանի 2009 թվականի հոկտեմբերի 2-ի որոշմամբ մերժվել է:

3. Նույն անձանց վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը 2009 թվականի նոյեմբերի 16-ին որոշում է կայացրել բողոքը մերժելու, Առաջին ատյանի դատարանի 2009 թվականի հոկտեմբերի 2-ի որոշումն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոգրյալ որոշման դեմ վճռաբեկ բողոքներ են բերել Հ.Գալստյանը և Ֆ.Գալստյանի ներկայացուցիչ Լ.Սիմոնյանը:

Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի հունվարի 18-ի որոշմամբ Հ.Գալստյանի վճռաբեկ բողոքը վերադարձվել է` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 407-րդ

3

հոդվածի և 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջներին չհամապատասխանելու հիմքով:

Վճռաբեկ դատարանը 2010 թվականի հունվարի 18-ի որոշմամբ Ֆ.Գալստյանի ներկայացուցիչ Լ.Սիմոնյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ է ընդունել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի հիմքով (՛բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի միատեսակ կիրառության համար): Դատավարության մասնակիցների կողմից վճռաբեկ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել:

2. Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը

5. 2008 թվականի հունիսի 23-ին նախաքննության մարմինը որոշում է կայացրել ՀՀ կառավարությանն առընթեր հարկային պետական ծառայության Երևան քաղաքի Մյասնիկյանի տարածքային հարկային տեսչությունից ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ի հարկային գործն առգրավելու մասին (տե'ս քրեական գործ, հատոր 3-րդ, էջ 87): 2008 թվականի հուլիսի 3-ին որոշում է կայացվել ՀՀ կառավարությանն առընթեր մաքսային պետական կոմիտեի Արարատյան տարածաշրջանային մաքսատնից ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ի մաքսային թղթապանակն առգրավելու մասին (տե'ս քրեական գործ, հատոր 3րդ, էջ 92):

6. ՀՀ կառավարությանն առընթեր հարկային պետական ծառայության պետի տեղակալ Ռ.Քոչարյանի 2008 թվականի հուլիսի 29-ի թիվ 6852/4-4 գրությամբ նախաքննության մարմնին է ներկայացվել ՀՀ ԿԱ հարկային պետական ծառայության տեղեկատվական բազայում ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ի կողմից 1999-2008 թվականների ընթացքում կատարված առևտրային գործարքների վերաբերյալ առկա տեղեկատվությունը (տե'ս քրեական գործ, հատոր 4-րդ, էջեր 233-235):

7. Նախաքննության մարմնի 2008 թվականի հունիսի 17-ի որոշման հիման վրա, ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ի ֆինանսատնտեսական գործունեությունը ստուգելու նպատակով, ՀՀ ֆինանսների նախարարության ներքին աուդիտի գնահատման և ֆինանսական վերահսկողության վարչության կողմից կատարվել է ստուգում, որի արդյունքներով կազմվել է թիվ 343-Ա ակտը: Ստուգման ակտում նշվել է` ՛Ստուգման ընթացքում առկա չէին հաշվապահական հաշվառման փաստաթղթերը, դրամարկղի գրքերը (միայն ներկայացվել է դրամարկղի գիրքը, որը սկսվում է 2004 թվականի հունվարից մինչև 2006 թվականի հոկտեմբեր ամիսը, գիրքը փակված չէ), ինչպես նաև անալիտիկ և սինթետիկ հաշվառման փաստաթղթերը:

4

Ստուգման ակտում ուսումնասիրության է ենթարկվել ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ի 1999-2008 թվականների

ֆինանսատնտեսական

գործունեությունն

ըստ

դրվագների

(տե'ս

քրեական գործ, հատոր 9-րդ, էջեր 7-24):

8. Նախաքննության մարմնի 2008 թվականի դեկտեմբերի 25-ի որոշմամբ նշանակվել

է

դատահաշվապահական

և

դատատնտեսագիտական

համալիր

փորձաքննություն, ինչի արդյունքում կազմվել է թիվ 09-0005 եզրակացությունը: Փորձագետները

թիվ

343-Ա

ստուգման

ակտում

շարադրված

դրվագների

շրաջանակներում իրականացրել են ուսումնասիրություն` ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ի կողմից կատարված

ծախսերի,

հաշվապահական

և

կնքված

գործարքների

ֆինանսատնտեսական

իրականացման

բնույթի

խախտումների

ընթացքում

և

դրանց

հետևանքով պատճառված վնասի առկայության կամ բացակայության վերաբերյալ ըստ հետևյալ դրվագների`

Դրվագ 1-ին. 2001-2004 թվականներին ՛Հայռուսգազարդ ՓԲԸ-ն ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ին պարտք է եղել ընհանուր 3.2 մլն ԱՄՆ դոլար, որն աստիճանաբար մարվել է: Նշված գումարից

ՍՊԸ-ի

տնօրեն

Ռ.Սողոմոնյանը,

առանց

մյուս

բաժնետերերին

տեղեկացնելու, կատարել է փոխանցումներ, մասնավորապես`

66.6 մլն ՀՀ դրամ ՛Տոնտոն ինվեստիցիոն ՍՊԸ-ին,

126.0 մլն ՀՀ դրամ ՛Յունայթեդ Թրավել ՍՊԸ-ին,

70.0 մլն ՀՀ դրամ ՛Գազամեր ՍՊԸ-ին,

160.0 հազ. ԱՄՆ դոլար` գործով չպարզված շվեյցարական բանկին,

37.0 մլն ՀՀ դրամ ՍՊԸ-ի փոխտնօրեն Հ.Ավագյանի հաշվեհամարին: Դրվագ 2-րդ. ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ի միջոցներով 1997 թվականին ՛Լույս ԱԿ-ից 70.0 մլն

ՀՀ դրամով ձեռք է բերվել Երևան քաղաքի Մելիքյան 3 հասցեում գտնվող նախկին մանկապարտեզը, որը ձևակերպվել է ՛Սաֆե ՍՊԸ-ի անվամբ, որի հիմնադիրն է հանդիսացել

Ռ.Սողոմոնյանի

ընկեր,

՛Հայգազարդ

ՊՓԲԸ-ի

նախկին

տնօրեն

Կ.Իսրայելյանի եղբայր Արմեն Իսրայելյանը: Կ.Իսրայելյանը, Ռ.Սողոմոնյանի հետ պայմանավորվածության գալով, 17.01.2005 թվականին մանկապարտեզի շենքը և հողամասը 22.3 մլն ՀՀ դրամով վաճառել են Մարտին Թորոսյանին: (…) Դրվագ 3-րդ. Ռ.Սողոմոնյանը 13.07.2006 թվականին ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ի անվամբ գործունեության ծրագիր է ներկայացրել ՛Զարգացման հայկական բանկ ԲԲԸ-ին: Ռ.Սողոմոնյանը նույն բանկին ներկայացրել է ընկերության մասնակիցների ընդհանուր ժողովի արձանագրություն, համաձայն որի` բաժնետերերը մասնակցել են ժողովին և որոշել վարկ ստանալու համար դիմել բանկին: Ըստ հարցաքննված մյուս երեք բաժնետերերի` նման ժողով չի կայացել և իրենք այդ մասին չեն իմացել: Արդյունքում ՛Զարգացման հայկական բանկ ԲԲԸ-ից ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ն ստացել է 54.6 մլն ՀՀ դրամի վարկ, որն օգտագործել է ոչ նպատակային: (…)

5

Դրվագ 4-րդ. ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ն 2006 թվականին ՀՀ ֆինանսների նախարարությանը պարտք է եղել 40 մլն ՀՀ դրամ, որը գոյացել է հետևյալ կերպ.

ա) Ռ.Սողոմոնյանը, առանց ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ի բաժնետերերի համաձայնության, ՍՊԸի անվամբ երաշխիք նամակ է տվել ընկերության փոխտնօրեն Հ.Ավագյանի կողմից ՛Տրաստ բանկ ՓԲԸ-ից վերցրած 38.0 հազ. ԱՄՆ դոլար վարկի համար, ինչի արդյունքում ՍՊԸ-ն կրել է համապարտ պատասխանատվություն,

բ) 12 մլն ՀՀ դրամը ՛Տրաստ բանկ ՓԲԸ-ի վերաբերյալ դատարանում քննվող գործերով քաղաքացիական հայցերի չվճարված վարկերի դիմաց պետական տուրքն է,

գ) 25 մլն ՀՀ դրամը ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ի պարտքն է ՛Միավորված բանկ ԲԲԸ-ին այն դեպքում, երբ ՍՊԸ-ն բանկում` սեփական հաշվարկային հաշվեհամարին ունեցել է 17 մլն ՀՀ դրամի միջոցներ, սակայն բանկի լուծարման ժամանակ Ռ.Սողոմոնյանը չի գրանցել ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ն որպես պարտատեր և չի կատարել մասնակի մարում: Վերը նշված պարտքը ՀՀ ֆինանսների նախարարությունը զիջել է ՛Տոնտոն ինվեստիցիոն

ՍՊԸ-ին,

որի

դիմաց

Ռ.Սողոմոնյանը,

առանց

՛ԱՄՖ

ՍՊԸ-ի

բաժնետերերին տեղյակ պահելու, գրավադրել է ՛Սպորտ ԲԲԸ-ի` ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ի սեփականություն

հանդիսացող

56%`

2972

հատ

հասարակ

անվանական

բաժնետոմսերը, որոնց իրական արժեքն ըստ ՛Էսկո կոնցեռնի գնահատման կազմում է 200.0 մլն ՀՀ դրամ: (…)

Դրվագ 5-րդ. 19.10.2006 թվականին Ռ.Սողոմոնյանը ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ի անվամբ Տիգրան Մնացականյանից փոխառությամբ, 12 օր ժամկետով, վերցրել է 41 մլն ՀՀ դրամ, պայմանագրով սահմանվել է, որ ժամանակին գումարը չվճարելու դեպքում առաջանում է 5 մլն ՀՀ դրամ տույժ և չվճարված գումարի դիմաց` օրական 0.2% տուգանք: Գումարը ժամանակին չի վճարվել, և Տ.Մնացականյանը դիմել է դատարան, 25.11.2006 թվականին դատարանը որոշում է կայացրել ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ից հօգուտ Տ.Մնացականյանի բռնագանձել 54 մլն ՀՀ դրամ: Ռ.Սողոմոնյանի կողմից դատարանի որոշումը չի բողոքարկվել: Ռ.Սողոմոնյանը գումարի փոխարեն Տ.Մնացականյանին է հանձնել ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ի սեփականություն հանդիսացող` Երևանի Ահարոնյան փողոցի 16 հասցեում գտնվող նախկին մանկապարտեզի շենքը, որի արժեքն ըստ ՛Էքսպերտ ՍՊԸ-ի գնահատման տվյալ ժամանակաշրջանում կազմել է 240 մլն ՀՀ դրամ: (…) Դրվագ

6-րդ.

Ռ.Սողոմոնյանը,

Երևանի

Ջրվեժ

թաղամասում

՛Հիդրոապարատ ԲԲԸ-ի` ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ի սեփականություն հանդիսացող

գտնվող

65%`

132.615 հատ անվանական հասարակ բաժնետոմսերը, առանց ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ի բաժնետերերին տեղյակ պահելու, Հայաստանի ֆոնդային բորսայի միջոցով օտարել է ՛Հայգազարդ ՊՓԲԸ-ին` որպես 1.62 մլրդ ՀՀ դրամ պարտքի մի մասի մարում: Բաժնետոմսերը գնահատվել են 265.2 մլն ՀՀ դրամ: ՛Հայգազարդ ՊՓԲԸ-ին ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ի պարտքը գոյացել է հետևյալ կերպ. 31.05.2000 թվականին ՛Հայգազարդ

6

ՊՓԲԸ-ի և ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ի միջև կնքվել է պահանջի իրավունքը զիջելու մասին համաձայնագիր, որի համաձայն` ՛Նաիրիտ ԳԱ ՊՓԲԸ-ի կողմից մինչև 1997 թվականին օգտագործված բնական գազի դիմաց ՛Հայգազարդ ՊՓԲԸ-ին պարտք մնացած 1.62 մլրդ ՀՀ դրամ գումարի պահանջի իրավունքը զիջվել է ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ին: Նույն պայմանագրով Ռ.Սողոմոնյանը պարտավորվել է պարտքը մարել մինչև 2004 թվականի հունվար ամիսը: 2001 թվականի հունվարին Ռ.Սողոմոնյանը, չունենալով այդ իրավունքը, ՛Հիդրոապարատ ԲԲԸ-ի ամբողջ գույքը գրավադրել է ՛Հայգազարդ ՊՓԲԸ-ում: Ռ.Սողոմոնյանը չի վճարել պարտքից որևէ լումա այն դեպքում, երբ այդ ժամանակահատվածում

՛ԱՄՖ

ՍՊԸ-ի

հաշվարկային

հաշիվներում,

տարբեր

բանկերում, ինչպես նաև ՛Հայռուսգազարդ ՓԲԸ-ում մուտքագրվել է մոտ 2 մլրդ ՀՀ դրամից ավելի դրամական միջոցներ: (…)

Դրվագ

7-րդ.

1998

թվականին

՛ԱՄՖ

ՍՊԸ-ի

բաժնետեր

Հ.Գալստյանն

ընկերության գումարներով ՌԴ Կալինինգրադ քաղաքում գտնվող նավաշինարարական կոմբինատից ձեռք է բերել 2 հատ ձկնորսական նավ, ընդհանուր 500.0 հազ. ԱՄՆ դոլարով: Նավերը ձևակերպվել են ՛GAAS Fisheries Limited ընկերության անվամբ և պետք

է

աշխատեին

Գանայի

Հանրապետությունում:

Նավերի

ձեռք

բերման,

շահագործման, ձևակերպման և մյուս բոլոր հարցերով ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ի անունից հանդես է եկել Ռ.Սողոմոնյանի ընկեր Կ.Իսրայելյանը: Նշված նավերի հետագա ճակատագիրը պարզված չէ: (…)

Դրվագ 8-րդ. Ռ.Սողոմոնյանը 04.03.2002 թվականին ՛Հրազդանի տրիկոտաժի ֆաբրիկա ԲԲԸ-ի` ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ի սեփականություն հանդիսացող 51%` 3189 հատ անվանական հասարակ բաժնետոմսերը ՛Տոնտոն ինվեստիցիոն ՍՊԸ-ի միջոցով 6.4 մլն ՀՀ դրամով վաճառել է եղբորը` Վարազդատ Հովհաննիսյանին, առանց ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ի բաժնետերերին տեղյակ պահելու: (…)

Դրվագ 9-րդ. 24.02.2000 թվականին Ռ.Սողոմանյանը և ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ի տնօրենի տեղակալ Հ.Ավագյանը, համաձայնության գալով ՛Տրաստ բանկ ՓԲԸ-ի գործադիր տնօրեն Տիգրան Առաքելյանի և ՛Հայկաբել ՓԲԸ-ի բաժնետեր Աշոտ Սաֆարյանի հետ, ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ի 6 աշխատակիցների անվամբ ՛Տրաստ բանկ ՓԲԸ-ում ձևակերպել են 1.060 մլն ԱՄՆ դոլարի վարկ, որից փաստացի ստացվել է ընդամենը 260 հազ. ԱՄՆ դոլարը, որը տրվել է Ռ.Սողոմոնյանին, իսկ 800 հազ. ԱՄՆ դոլար վարկը չի ստացվել, ՛Տրաստ բանկ ՓԲԸ-ն այդ գումարի հաշվին ուղղակի փաստաթղթային ձևակերպմամբ ցույց է տվել որպես Ա.Սաֆարյանի 700 հազ. ԱՄՆ դոլար վարկի մարում և ՛Տրաստ բանկ ՓԲԸ-ի բաժնետեր Սուրեն Ազատյանի անունով 100 հազ. ԱՄՆ դոլար` որպես ավանդ: Ռ.Սողոմոնյանը վերոհիշյալ վարկերի դիմաց, առանց ՍՊԸ-ի բաժնետերերի իմացության և նրանց հետ համաձայնեցնելու, ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ի անունից ՛Տրաստ բանկ ՓԲԸ-ի հետ կնքել է երաշխիքային պայմանագրեր: ՛Տրաստ բանկ ՓԲԸ-ն դիմել է

7

Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ համայնքների առաջին ատյանի դատարան, որի վճռով չստացված վարկերի և դրանց վրա հաշվարկված տոկոսների դիմաց ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ն ՛Տրաստ բանկ ՓԲԸ-ի նկատմամբ ստանձնել է 1.172 մլն ԱՄՆ դոլարի պարտավորություն: Նույն ժամանակահատվածում ՀՀ գլխավոր դատախազությունում հարուցված է եղել քրեական գործ` վերը նշված վարկերի անօրինական ձևակերպման փաստով: Դատարանի վճիռը բողոքարկվել է վերաքննիչ դատարան, սակայն Ռ.Սողոմոնյանը, առանց բաժնետերերի հետ խորհրդակցելու, բողոքները դատարանից հետ է վերցրել: 15.11.2001 թվականին ՛Տրաստ բանկ ՓԲԸ-ն 1.172 մլն ԱՄՆ դոլարի պարտքը զիջել է ՛Հայաստան համահայկական հիմնադրամ-ին` իր ունեցած պարտքի դիմաց, արդյունքում` ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ն ստանձնել է պարտավորություն և վճարել 812 հազ. ԱՄՆ դոլար, իսկ չստացված վարկերի դիմաց վճարել է 119 հազ. ԱՄՆ դոլար տոկոսներ: Վերը նշված քրեական գործի քննության ընթացքում Ռ.Սողոմոնյանը հրաժարվել է ներկայացնել քաղաքացիական հայց` մոտ 1.400 մլն ԱՄՆ դոլարի չափով` պատճառաբանելով, թե քաղաքացիական հայցը կներկայացնի դատարանում, սակայն

23.04.2003

թվականին

քրեական

գործով

կայացվել

է

մեղադրական

դատավճիռ, որով հաստատվել է վերը նշված վարկերը ձևականորեն տրամադրելու հանգամանքները: Դատաքննության ընթացքում և դատավճիռը հրապարակելուց հետո Ռ.Սողոմոնյանն այդպես էլ քաղաքացիական հայց չի ներկայացրել և չի ճանաչվել որպես տուժող, որի արդյունքում ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ն կրել է 1.400 մլն ԱՄՆ դոլարի վնաս: (…)

Դրվագ 10-րդ.

1)

Համաձայն

քրեական

գործում

առկա

եռակողմ

փոխադարձ

ակտերի`

՛Հայռուսգազարդ ՓԲԸ-ին թվով 16 կազմակերպություն 36 դեպքով պարտք են եղել ընդհանուր 202.561.100 ՀՀ դրամ: Այդ փոխադարձ ակտերով ՛Հայռուսգազարդ ՓԲԸն ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ին է զիջել հիշյալ կազմակերպությունների պարտքի պահանջի իրավունքը,

իր

հերթին

՛ԱՄՖ

ՍՊԸ-ի

հետ

կատարելով

փոխադարձ

պարտավորությունների հաշվանցումներ: Արդյունքում նշված կազմակերպությունները պարտք

են

մնացել

Հաշվապահական

բացակայության

՛ԱՄՖ

անալիտիկ

պատճառով

ՍՊԸ-ին

և

ընդհանուր

սինթետիկ

հնարավոր

չէ

202.561.100

հաշվառման

պարզել,

թե

ՀՀ

դրամ:

փաստաթղթերի

նշված

պարտքերը

վերադարձվել են ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ին, թե` ոչ:

2) Հ.Գալստյանի կողմից ներկայացված ՛Միավորված բանկ ԲԲԸ-ի 22.02.2008 թվականի թիվ 06 գրության համաձայն` ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ն 14.08.2000 թվականին մարել է թվով 4 ֆիզիկական անձանց ՛Միավորված բանկ ԲԲԸ-ում ունեցած վարկերը, մասնավորապես.

8

ա) Ա.Գասպարյանի վարկը կազմել է 30.000 ԱՄՆ դոլար, մարվել է 30.000 ԱՄՆ դոլար վարկը և 11.522.30 ԱՄՆ դոլար վարկի տոկոսը,

բ) Է.Փոքրիկյանի վարկը կազմել է 29.893 ԱՄՆ դոլար, որը մարվել է ամբողջությամբ,

գ) Ս.Մխիթարյանի վարկը կազմել է 8.000 ԱՄՆ դոլար, մարվել է 8.000 ԱՄՆ դոլար և 4.568 ԱՄՆ դոլար վարկային երաշխիքով տրված գումար,

դ) Ա.Իսրայելյանի վարկը կազմել է 12.000 ԱՄՆ դոլար, որը մարվել է ամբողջությամբ:

3) ՛Արդշինբանկ ՓԲԸ-ի և ՛Հայխնայբանկ ՓԲԸ-ի դրամարկղների չեկերով Հ.Ավագյանը ստացել է 53.630.000 ՀՀ դրամ, Ռ.Հովհաննիսյանը` 88.150.000 ՀՀ դրամ և Ա.Զաքարյանը` 282.803.000 ՀՀ դրամ: Նշված գումարների հետագա ծախսերի վերաբերյալ թե' ստուգմամբ, թե' փորձաքննությամբ զուտ հաշվապահական և տնտեսագիտական տեսանկյունից հնարավոր չի եղել որևէ պարզաբանում տալ, քանի որ բացակայում են ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ի տվյալ ժամանակաշրջանին վերաբերող դրամարկղի գրքի և հաշվապահական հաշվառման սկզբնական փաստաթղթերը:

9.

Դատահաշվապահական

և

դատատնտեսագիտական

համալիր

փորձաքննության արդյունքում արվել են հետևյալ հետևությունները.

ա) Համալիր փորձաքննությամբ հնարավոր չէ պարզել, թե ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ի կողմից 1999-2008 թվականներին իրականացված ֆինանսատնտեսական գործունեությունը սահմանված կարգով փաստաթղթավորվել և հաշվապահական ձևակերպումներ ստացել են և հաշվառման կարգի խախտումներով են կատարվել, թե` ոչ, քանի որ ընկերության

սկզբնական

և

սինթետիկ

հաշվառման

փաստաթղթերը,

գրանցամատյանները, դրամարկղային գրքերը և հաշվապահական ձևակերպումները լրիվությամբ չեն պահպանվել:

բ)

՛ԱՄՖ

ՍՊԸ-ի

1999-2008

թվականների

ընթացքում

իրականացված

ֆինանսատնտեսական գործունեության վերաբերյալ կազմված փաստաթղթերի և դրանց հիման վրա տրված հաշվապահական ձևակերպումների, ինչպես նաև գրանցամատյանների և

դրամարկղային գրքերի ամբողջությամբ չպահպանման

հետևանքով, թե' ստուգմամբ և թե' համալիր փորձաքննությամբ հնարավոր չէ պարզել, թե 1999-2008 թվականների ընթացքում ֆինանսատնտեսական գործունեությունն իրականացնելու ժամանակ կոնկրետ ինչպիսի խախտումներ են թույլ տրվել և դրանց հետևանքով ընկերությանը որքան վնաս է պատճառվել:

գ) Թիվ 343-Ա ակտում արձանագրված դրվագների վերաբերյալ քրեական գործում առկա փաստաթղթերում արտացոլված տվյալների համաձայն` ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ն սույն եզրակացության հետազոտական մասում նշված 1-ին դրվագով կրել է 103.6 մլն ՀՀ

9

դրամի ուղղակի վնաս, իսկ թիվ 5-րդ և 8-րդ դրվագներով` 139.387 մլն ՀՀ դրամի անուղղակի վնաս:

դ) ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ի տնօրինության կողմից համապատասխան միջոցներ չեն ձեռնարկվել դեբիտորական պարտքերի մարման ուղղությամբ, որի արդյունքում ընկերությունը չմարված դեբիտորական պարտքերի գումարի չափով կրել է վնաս: ե)

՛ԱՄՖ

ՍՊԸ-ի

1999-2008

թվականների

ընթացքում

իրականացված

ֆինանսատնտեսական գործունեության վերաբերյալ կազմված փաստաթղթերի և դրանց հիման վրա տրված հաշվապահական ձևակերպումների, ինչպես նաև գրանցամատյանների ու դրամարկղային գրքերի ամբողջությամբ չպահպանման հետևանքով,

հնարավոր

չէ

պարզել,

թե

ընկերությունն

իրականացված

ֆինանսատնտեսական գործունեության ընթացքում ազատ շրջանառու միջոցներ ունեցել է, թե` ոչ, եթե այո, ապա արդյոք այդպիսիք բավարար էին նույն ժամանակահատվածում

ընկերության

ունեցած

պարտավորությունները

մարելու

համար (տե'ս քրեական գործ, հատոր 12-րդ, էջեր 37-68):

10. Առաջին ատյանի դատարանն իր 2009 թվականի հոկտեմբերի 2-ի որոշման մեջ նշել է` ՛Ուսումնասիրելով բողոքը և ներկայացրած նյութերը, դատարանը գտնում է, որ բողոքարկված գործողությունները կատարված են օրենքին համապատասխան, և անձի իրավունքները կամ ազատությունները խախտված չեն, ուստի բողոքը պետք է մերժել (տե'ս նյութեր, էջ 114):

11. Վերաքննիչ դատարանն իր 2009 թվականի նոյեմբերի 11-ի որոշման մեջ նշել է` ՛Այսպիսով, վերաքննիչ քրեական դատարանը հանգեց այն հետևության, որ ընդհանուր իրավասության դատարանը պահպանելով ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրության պահանջները` կայացրել է օրինական և հիմնավորված որոշում, այն բեկանելու հիմքեր չկան, ուստի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել(տե'ս նյութեր, էջ 174):

3. Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

12. Բողոքաբերը գտնում է, որ դատարանների կայացրած որոշումներն ապօրինի և անհիմն են, պատճառաբանված չեն և չեն բխում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջներից:

13. Բողոքի հեղինակը, ըստ դրվագների վերլուծելով սույն գործով իրականացված ստուգման ակտի և համալիր փորձաքննության եզրակացության մեջ շարադրված հանգամանքները, եզրակացնում է, որ Ռ.Սողոմոնյանը, հանդիսանալով ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ի տնօրեն,

իր

լիազորություններն

օգտագործել

է

կազմակերպության

շահերին

10

հակառակ,

իրավունք

վերապահող

կեղծ

փաստաթղթեր

պատրաստելու

և

օգտագործելու եղանակով վատնել է ընկերությանը պատկանող գույքը` դրանով իսկ ընկերության մասնակիցներին պատճառելով առանձնապես խոշոր չափերի վնաս: Ըստ բողոքաբերի` մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմինը մի շարք դրվագներով չի ձեռնարկել օրենքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, իսկ որոշ դրվագներով

օբյեկտիվորեն

չի

գնահատել

Ռ.Սողոմոնյանի

մեղավորությունը

հաստատող ապացույցները, ինչի արդյունքում անհիմն որոշում է կայացրել նրա նկատմամբ

հանցակազմի

հետապնդում

բացակայության

չիրականացնելու

մասին,

պատճառաբանությամբ

իսկ

դատարանները,

քրեական

անտեսելով

քրեադատավարական օրենքի վերոգրյալ խախտումները, հաստատել են նշված որոշումը:

14. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` բողոք բերած անձը խնդրում է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի 2009 թվականի հոկտեմբերի 2-ի, Վերաքննիչ դատարանի 2009 թվականի նոյեմբերի 11-ի որոշումները և վերացնել քննիչ Հ.Մանգոյանի կողմից 2009 թվականի ապրիլի 22-ին կայացված` քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին որոշումը:

4. Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը

15. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. ստորադաս դատարանների դատական ակտերն արդյոք օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված են:

16. ՀՀ Սահմանադրության 19-րդ հոդվածի համաձայն` ՛Յուրաքանչյուր ոք ունի իր

խախտված

իրավունքները

վերականգնելու

պայմաններում,

արդարության

բոլոր

(…)

պահանջների

համար

հավասարության

պահպանմամբ,

անկախ

և

անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր գործի հրապարակային քննության իրավունք (…):

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն` ՛1. Յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք: (…)

4. (…) քրեական դատավարության ընթացքում օրինականության խախտումների վերաբերյալ

բողոքները

պետք

է

մանրակրկիտ

ստուգի

քրեական

իրականացնող մարմինը:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 103-րդ հոդվածի համաձայն`

վարույթն

11

՛1. (…) Սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում քրեական հետապնդման մարմնի գործողությունները և որոշումները կարող են բողոքարկվել դատարան (…)

10. Քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը բողոքի վերաբերյալ ընդունում է պատճառաբանված որոշում (…):

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի համաձայն` ՛1. Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի օրինական և հիմնավորված: (…)

4. Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված: Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրված բոլոր հետևությունները և որոշումները:

17.

Մինչդատական

վարույթի

նկատմամբ

իրականացվող

դատական

վերահսկողությունը նպատակ է հետապնդում նպաստել քրեական դատավարության խնդիրների իրականացմանը, այդ թվում` հանցագործությունների բացահայտմանը, անձի, հասարակության և պետության պաշտպանությանը հանցագործություններից: Միևնույն

ժամանակ

դատական

վերահսկողությունն

անձի

սահմանադրական

իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության կարևորագույն երաշխիքներից է, ինչն էականորեն բարձրացնում է քրեական դատավարության այդ փուլում դատարանների կողմից կայացվող որոշումների իրավական նշանակությունը: Ուստի մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմնի որոշումների և գործողությունների օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման արդյունքում դատարանների կողմից օրինականությունից շեղվող, չհիմնավորված, չպատճառաբանված կամ ոչ պատշաճ պատճառաբանված որոշումների կայացումն անընդունելի է: Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության

օրենսգրքի

358-րդ

հոդվածով

սահմանված`

դատավճռին

ներկայացվող օրինականության, հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության պահանջները

վերաբերելի

են

նաև

մինչդատական

վարույթի

նկատմամբ

իրականացվող դատական վերահսկողության շրջանակներում կայացվող դատական ակտերին (որոշումներին):

18. Դատական ակտն օրինական է, եթե կայացվել է գործող օրենսդրության պահանջների պահպանմամբ, և հիմնավորված` եթե դրանում արված հետևությունները հիմնված են դատական քննության ժամանակ հետազոտված ապացույցների վրա: Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար:

12

19. Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի

չպատճառաբանված

լինելը

հանգեցնում

է

քրեական

դատավարության

կարևորագույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման:

20. Սույն որոշման նախորդ կետում շարադրված մոտեցմանը համահունչ իրավական դիրքորոշում է հայտնել նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում ներպետական դատարանների կողմից կայացված

որոշումների

չպատճառաբանվածությունը

կամ

ոչ

բավարար

պատճառաբանվածությունը դիտելով որպես ՛Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների

հոդվածի

1-ին

պաշտպանության

մասով

մասին

երաշխավորված`

եվրոպական

անձի

արդար

կոնվենցիայի

դատական

6-րդ

քննության

իրավունքի խախտում (տե'ս Սալովն ընդդեմ Ուկրաինայի (Salov v. Ukraine) 06.09.2005 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդեան ընդդեմ Ռումինիայի (Boldea v.

Romania) 15.02.2007 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինարն ընդդեմ Մոլդովայի (Gradinar v. Moldova) 08.04.2008 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02):

21. Ինչպես երևում է դիմողներ Բ.Հարությունյանի, Հ.Գալստյանի և Ֆ.Գալստյանի բողոքը մերժելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի 2009 թվականի հոկտեմբերի 2-ի որոշման ուսումնասիրությունից դրանում իսպառ բացակայում է պատճառաբանական մասը (տե'ս սույն որոշման 10-րդ կետը): Առաջին ատյանի դատարանը, նշելով, որ ՛բողոքարկված գործողությունները կատարված են օրենքին համապատասխան, և անձի իրավունքները կամ ազատությունները խախտված չեն, ուստի բողոքը պետք է մերժել, իր նշված հետևությունները պատճառաբանելու համար որևէ փաստարկ չի բերել`

դրանով

իսկ

հնարավորությունը

սահամանափակելով

լիարժեք

դատական

վերադաս

ստուգման

դատական

ենթարկելու

ատյանի

բողոքարկվող

դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը:

Արդյունքում` խախտվել են դիմողների` ՛Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների

պաշտպանության

Սահմանդրությամբ

և

մասին

քրեադատավարական

եվրոպական

օրենքով

կոնվենցիայով,

երաշխավորված

ՀՀ

արդար

դատական քննության իրավունքը:

22. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ սույն գործով

ստորադաս

դատարանների

դատական

ակտերի

օրինականության

և

հիմնավորվածության վերաբերյալ հետևություն անել հնարավոր չէ, իսկ Վերաքննիչ

13

դատարանի հետևությունն այն մասին, որ ՛ընդհանուր իրավասության դատարանը, պահպանելով ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրության պահանջները, կայացրել է օրինական և հիմնավորված որոշում (տե'ս սույն որոշման 11-րդ կետը), հիմնազուրկ է:

23. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի համաձայն` ՛1. Քրեադատավարական օրենքի էական խախտումներ են դատական քննության ժամանակ

սույն

օրենսգրքի

սկզբունքների

և

այլ

ընդհանուր

դրույթների

խախտումները, որոնք գործին մասնակցող անձանց` օրենքով երաշխավորված իրավունքներից զրկելու կամ դրանցում սահմանափակելու կամ այլ ճանապարհով խոչընդոտել

են

գործի

հանգամանքների

բազմակողմանի,

լրիվ

և

օբյեկտիվ

հետազոտմանը, ազդել են կամ կարող էին ազդել գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա: (…)

3. Դատավճիռը բոլոր դեպքերում ենթակա է բեկանման, եթե` (…) 10)

դատավճռում

իսպառ

բացակայում

է

դրա

նկարագրական-

պատճառաբանական մասը (…):

Վերոգրյալը Վճռաբեկ դատարանին հիմք է տալիս բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի ու Վերաքննիչ դատարանի որոշումները և գործն ուղարկել Առաջին ատյանի դատարան` նոր քննության:

24. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ չի համարում քննության առնել սույն որոշման 13-րդ կետում շարադրված նյութական և դատավարական

իրավունքի

նորմերի

ենթադրյալ

խախտումների

վերաբերյալ

փաստարկները. դրանց հնարավոր է անդրադառնալ միայն սույն որոշման մեջ արձանագրված դատավարական իրավունքի խախտումը վերացնելուց հետո:

25. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ մինչդատական վարույթի նկատմամբ իրականացվող վերահսկողության արդյունքում դատարանների կողմից կայացվող որոշումների պատճառաբանված լինելու իրավական հարցի վերաբերյալ առկա է օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման խնդիր:

26. Միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում մի շարք հարցերի վերաբերյալ արտահայտել իրավական դիրքորոշումներ, որոնք ուղղորդող նշանակություն կունենան Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թիվ 49104408 քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին քննիչի որոշման դեմ բերված բողոքի քննության ժամանակ.

ա) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 2-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետի

համաձայն`

՛Քրեական

դատավարություն

իրականացնող

մարմինները

պարտավոր են ձեռնարկել բոլոր միջոցառումները, որպեսզի իրենց գործունեության արդյունքում

քրեական

օրենսգրքերով

չթույլատրված

արարք

կատարած

14

յուրաքանչյուր ոք բացահայտվի և քրեական օրենքով նախատեսված դեպքերում և սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով պատասխանատվության ենթարկվի: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը նախևառաջ պետք է պարզի, թե քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը ձեռնարկել է արդյոք

քրեադատավարական

օրենքով

նախատեսված

բոլոր

անհրաժեշտ

միջոցառումները` սույն գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, և ցուցաբերել է արդյոք բավարար ջանասիրություն ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ի

կողմից

կատարված

ծախսերի,

կնքված

գործարքների

իրականացման

ընթացքում հաշվապահական և ֆինանսատնտեսական բնույթի խախտումները և դրանց հետևանքով պատճառված վնասի առկայությունը կամ բացակայությունը պարզելու համար:

Մասնավորապես անհրաժեշտ է պարզել քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը հարցաքննել է արդյոք սույն որոշման 8-րդ կետում շարադրված դրվագների հետ առնչություն ունեցող բոլոր անձանց, կատարել է արդյոք առերեսումներ` նշված անձանց ցուցմունքների մեջ առկա հակասությունները պարզելու նպատակով, թե` ոչ: Քննության առարկա պետք է լինի նաև այն հարցը, թե սույն գործով նախաքննություն իրականացնող մարմինը պարզել է արդյոք, թե ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ի կողմից

կատարված

վերոգրյալ

գործարքները

՛Սահմանափակ

պատասխանատվությամբ ընկերությունների մասին ՀՀ օրենքի 48-րդ հոդվածի իմաստով հանդիսացել են խոշոր գործարքներ և եթե այո, ապա ընկերության գործադիր կառավարում իրականացնող մարմինն օժտված էր արդյոք առանց ընկերության ընդհանուր ժողովի որոշման նման խոշոր գործարքներ կատարելու, ընկերության սեփականություն հանդիսացող գույքը գրավադրելու կամ օտարելու լիազորություններով:

Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է նաև, որ սույն գործով իրականացված թե՛ ստուգմամբ և թե՛ համալիր փորձաքննությամբ հնարավոր չի եղել պարզել, թե 1999-2008 թվականների ընթացքում ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ի կողմից իրականացված ֆինանսատնտեսական գործունեության ժամանակ կոնկրետ ինչպիսի խախտումներ են թույլ տրվել և դրանց հետևանքով ընկերությանը որքան վնաս է պատճառվել` ընկերության

ֆինանսատնտեսական

գործունեության

վերաբերյալ

կազմված

փաստաթղթերի և դրանց հիման վրա տրված հաշվապահական ձևակերպումների, ինչպես

նաև

գրանցամատյանների

և

դրամարկղային

գրքերի

ամբողջությամբ

պահպանված չլինելու հետևանքով (տե'ս սույն որոշման 7-րդ և 9-րդ կետերը): Առաջին ատյանի դատարանը պետք է պարզի, թե քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը պարզել է արդյոք ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ի ֆինանսատնտեսական գործունեությանն առնչվող վերոգրյալ փաստաթղթերի կազմման և պահպանման համար պատասխանատվություն

15

կրող անձանց շրջանակը և ձեռնարկել է արդյոք անհրաժեշտ միջոցառումներ նշված փաստաթղթերը գտնելու և քրեական գործի նյութերին կցելու համար:

բ) Համալիր փորձաքննության եզրակացության ուսումնասիրությունից երևում է, որ փորձագետները համապատասխան ուսումնասիրության արդյունքում հանգել են հետևության այն մասին, որ քրեական գործում առկա փաստաթղթերում արտացոլված տվյալների համաձայն` ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ն եզրակացության հետազոտական մասում նշված 1-ին դրվագով կրել է 103.600.000 ՀՀ դրամի ուղղակի վնաս, իսկ թիվ 5-րդ և 8-րդ դրվագներով` 139.387.000 ՀՀ դրամի անուղղակի վնաս: Բացի այդ, ընկերության տնօրինության կողմից համապատասխան միջոցներ չեն ձեռնարկվել դեբիտորական պարտքերի

մարման

ուղղությամբ,

որի

արդյունքում

ընկերությունը

չմարված

դեբիտորական պարտքերի գումարի չափով կրել է վնաս (տե'ս սույն որոշման 9-րդ կետի ՛գ և ՛դ ենթակետերը):

Ինչպես երևում է քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին քննիչի որոշման ուսումնասիրությունից, քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը նշված դրվագներով հաստատված է համարել, որ այդ գործարքներով ՛ԱՄՖ

ՍՊԸ-ին,

անձանց

կամ

պետության

իրավունքներին

և

օրինական շահերին էական վնաս չի պատճառվել: Առաջին ատյանի դատարանը պետք է պարզի, թե ինչ ապացույցներով է ղեկավարվել քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը նման հետևության հանգելիս, և արդյոք դրանք բավարար էին նման եզրակացություն անելու համար:

Բացի այդ, քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ի

տնօրեն

Ռ.Սողոմոնյանը

13.07.2006

թվականին

ընկերության

անվամբ

գործունեության ծրագիր է ներկայացրել ՛Զարգացման հայկական բանկ ԲԲԸ-ին` միևնույն ժամանակ բանկին ներկայացնելով ընկերության մասնակիցների ընդհանուր ժողովի կեղծված արձանագրություն, համաձայն որի` բաժնետերերը մասնակցել են ժողովին և որոշել վարկ ստանալու համար դիմել բանկին: Արդյունքում` ՛Զարգացման հայկական բանկ ԲԲԸ-ից ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ն ստացել է 54.600.000 ՀՀ դրամի վարկ (տե'ս սույն որոշման 8-րդ կետը, դրվագ 3-րդ): Քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին որոշման ուսումնասիրությունից երևում է, որ քննիչը նշված դրվագով քրեական հետապնդում

չի

իրականացրել`

պատճառաբանելով,

որ

հիշյալ

փաստաթղթի

կազմումը կրել է զուտ ձևական բնույթ, դրանով ընկերությանը և որևէ այլ սուբյեկտի վնաս չի պատճառվել:

Մինչդեռ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՛Իրավունք վերապահող կամ պատասխանատվությունից ազատող վկայական կամ պաշտոնական այլ փաստաթուղթ կեղծելը` կեղծողի կողմից անձամբ կամ այլ անձի

16

կողմից դրանք օգտագործելու կամ իրացնելու նպատակով (...), ինչպես նաև ակնհայտ կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելը (...) հանցագործություն է: Ինչպես երևում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասի դիսպոզիցիայի

վերլուծությունից,

այն

քրեական

պատասխանատվություն

է

նախատեսում իրավունք վերապահող կամ պատասխանատվությունից ազատող պաշտոնական

այլ

փաստաթուղթ

կեղծելու

և

ակնհայտ

կեղծ

փաստաթուղթ

օգտագործելու համար, իսկ այդ ընթացքում որևէ այլ սուբյեկտի վնաս պատճառելը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշ չէ:

Առաջին ատյանի դատարանը պետք է ուսումնասիրություն կատարի նաև վերոգրյալի կապակցությամբ և իրավական գնահատական տա նշված դրվագով քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին նախաքննության մարմնի որոշմանը:

գ) Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ նախաքննության մարմինը առգրավել է ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ի հարկային գործը և մաքսային թղթապանակը (տե'ս սույն որոշման 5-րդ կետը): Քրեական գործի նյութերում առկա են ՀՀ կառավարությանն առընթեր հարկային պետական ծառայության պետի տեղակալի թվով երկու գրություններ, որտեղ արտացոլված է ՀՀ ԿԱ հարկային պետական ծառայության

տեղեկատվական

բազայում

՛ԱՄՖ

ՍՊԸ-ի

կողմից

1999-2008

թվականների ընթացքում կատարված առևտրային գործարքների վերաբերյալ առկա տեղեկատվությունը (տե'ս սույն որոշման 6-րդ կետը):

Առաջին ատյանի դատարանը պետք է պարզի, թե արդյոք քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը կատարել է անհրաժեշտ քննություն պարզելու համար` ՛ԱՄՖ ՍՊԸ-ի կողմից կատարված առևտրային գործարքներն արտացոլված են եղել ՀՀ ԿԱ հարկային պետական ծառայության տեղեկատվական բազայում, ընկերության ֆինանսատնտեսական գործունեությունը արդյոք պատշաճ ձևակերպում է ստացել հարկային

ու

մաքսային

մարմիններում

և

ՍՊԸ-ի

ֆինանսատնտեսական

գործունեության արդյունքում ծագած հարկային և մաքսային պարտավորությունները կատարվել են ամբողջությամբ, թե` ոչ:

27. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ սույն որոշման 26-րդ կետի ՛ա, ՛բ և ՛գ ենթակետերում նշված հանգամանքների շուրջ ուսումնասիրություն կատարելուց հետո միայն

Առաջին

ատյանի

դատարանը

հնարավորություն

կունենա

անհրաժեշտ

հետևություններ անել թիվ 49104408 քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդում

չիրականացնելու

մասին

քննիչի

որոշման

օրինականության

ու

հիմնավորվածության վերաբերյալ և նշված որոշմանը տալ համապատասխան իրավական գնահատական:

17

Հաշվի

առնելով

վերը

շարադրված

հիմնավորումները

և

ղեկավարվելով

Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 92-րդ հոդվածով, Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 403-406-րդ, 419-րդ, 422424-րդ հոդվածներով Վճռաբեկ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել մասնակիորեն: Դիմողներ Բենիկ Նիկոլայի Հարությունյանի, Ֆրունզիկ Խաչիկի Գալստյանի և Հովսեփ Խաչիկի Գալստյանի բողոքը մերժելու մասին Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ համայնքների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2009 թվականի հոկտեմբերի 2-ի որոշումը և այն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2009 թվականի նոյեմբերի 16-ի որոշումը բեկանել և գործն ուղարկել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջ