ԵԴ1/0328/15/23

Ի Ն. Ն» ի ԵԴԼ/0328/15/23

ՄԱՆ ԽԵ

1/7 ՀՄ

(ՈՐԻ: Ն

ՊՈպՔ ՄԱՆ,

աԱ 22

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Երնան քաղաքի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Ս.Յուզբաշյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Ա.Բեկթաշյան

21 նոյեմբերի 2025 թվական ք.Երնան

ՃՇՇ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

ԱՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով «Հ "5 սահմանափակ

պատասխանատվությամբ ընկերության գույքի արգելադրման վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2023 թվականի սեպտեմբերի 18-ի որոշման դեմ

2

ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Պողոսյանի հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը,

ՊԱՐՔԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

Լ 2023 թվականի հունիսի 2-ին, ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործությունների ն մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչության չորրորդ վարչությունում, նախաձեռնվել է թիվ 83125623 քրեական վարույթը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետի հատկանիշներով:

Նախաքննության մարմինը 2023 թվականի օգոստոսի 1-ի որոշմամբ 370.506.689 (երեք հարյուր յոթանասուն միլիոն հինգ հարյուր վեց հազար վեց հարյուր ութսունինը ՀՀ դրամի սահմանաչափով արգելադրել է Հ" ՀՈ" Հ

սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության շարժական գույքը ն նույն օրը նշված որոշման իրավաչափությունը հաստատելու միջնորդությամբ դիմել է Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան (այսուհետ՝ նան Առաջին ատյանի դատարան):

2. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2023 թվականի օգոստոսի 13-ի որոշմամբ նախաքննության մարմնի միջնորդության հիման վրա սեփականության իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության ստուգման վարույթի հարուցումը մերժվել է:

Յ. Դատախազի հատուկ վերանայման վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նան Վերաքննիչ դատարան) 2023 թվականի սեպտեմբերի 18-ին որոշում է կայացրել բողոքը մերժելու, Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2023 թվականի օգոստոսի 13-ի որոշումն անփոփոխ թողնելու մասին:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Պողոսյանը բերել է հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2023 թվականի նոյեմբերի 7-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ ու սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

Յ

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, փաստարկները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ փաստարկներով.

5. Բողոքի հեղինակի պնդմամբ՝ ստորադաս դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, ն միաժամանակ սույն վարույթով առկա է օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման անհրաժեշտություն:

Ի հիմնավորումն վերոնշյալի բողոք բերած անձը, մեկնաբանելով գույքի արգելադրումը կանոնակարգող դրույթները, արձանագրել է, որ սեփականության իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության ստուգման դատական վարույթ հարուցելու համար համապատասխան անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու որոշումը միջնորդությանը կցելու պահանջը չունի համապարտադիր բնույթ, ն դրա անհրաժեշտությունը պայմանավորված է այն հանգամանքով, թե գույքի արգելադրումն օրենքով նախատեսված որ հիմքով է կատարվել:

Բողոքաբերի պնդմամբ, եթե գույքի արգելադրումը կատարվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 2րդ մասի Լ4րդ կետերով նախատեսված որնէ հիմքով, ապա օրենսդիրը վարույթի հանրային մասնակցին լիազորել է արգելադրել ցանկացած, այդ թվում նան՝ դատավարական որնէ կարգավիճակ չունեցող անձին պատկանող գույքը: Բողոք բերած անձը նան ընդգծել է, որ ՀԸ քրեական դատավարության օրենսգրքի 133-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ վերը նշված հիմքերից որնէ մեկի առերնույթ առկայության դեպքում գույքի արգելադրումը պետք է անհապաղ իրականացվի: Մինչդեռ, ըստ բողոքաբերի, հնարավոր են դեպքեր, երբ վարույթով ձեռք բերված տվյալները բավարար լինեն հիմնավորելու գույքի արգելադրման մատնանշված հիմքերից որնէ մեկի առկայությունը, սակայն բավարար չլինեն որնէ անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու համար, քանի որ վերջին դեպքում փաստական հանգամանքների այլ ծավալ ն շրջանակ է պահանջվում:

Անդրադառնալով սույն վարույթի փաստական հանգամանքներին՝ բողոքաբերը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, կիրառելի կարգավորմանը չարդարացված նեղ մեկնաբանություն տալով, պարտադիր է համարել անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու որոշման պատճենի առկայությունն այն դեպքում, երբ

4

գույքն արգելադրվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հիմքով, ն որնէ մեկի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցված չի եղել:

6. Վերոգրյալի հիման վրա, բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2023 թվականի սեպտեմբերի 18ի որոշումը ն կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

7 Գոյքն արգելադրելու մասին որոշմամբ նախաքննության մարմինն արձանագրել է, որ. «(...) ՀՀ քրեական դափավարության օրենսգրքի ԹԼրդ |հոդվածի) 2րդ մասի համաձայն` 1) գույքի կարող է արգելադրվել, երբ ապացույցների գերակշոությաւմը հիմնավորվում է, որ այդ գույքն ուղղակի կամ անուղղակի առաջացել կամ սվացվել է հանցագործության արդյունքում կամ այղ գույքի օգտագործումից ատացված եկամուրն է կամ այլ տեսակի օգուտ. (.., 2) ապացույցների գերակշռությամբ հիմնավորվում է, որ այդ գույքը հանցանքի կատարման համար օգտագործված կամ օգտագործման համար նախատեսված գործիք է կամ միջոց:

ՀՀ քրնական դատավարության օրենսգիքի Թ32րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն` Օրենսգրքի 11Լրդ հողվածի 2րդ մասի ԷՀրդ կետերով ն 3-րդ մասով նախատեսված հիմքերով կարող է արգելադրվել ցանկացած անձի գույք:

(-) Այսպիսով, «"" "Բ" ԹԵ, ՍՊԸՆԽ իրականում նախապես հայտնի ֆիզիկական անձանց (պատվիրատուների| համար ն նրանց միջոցներով կազմակերպե է արտերկրում ձեռքբերված ավտոմեքենաների ներմուծումը: Այսինքն` գործել է ի շահ ֆիզիկական անձանց, սակայն իր անունից: Նշվածից հենում է, որ «ՀԲ Հ" Ի: ՍՊԸՆ զրաղվել է ոչ թե առք ու վաճառքի գործունեությամի, այլ ֆիզիկական անձանց համար իրականացրել է միջնորդական ծառայություններ, անկախ այն հանգամանքից, որ ավտոմնքենաները գնվել ն վաճառվել են «Հ Դ «ԲԲ, ՄՊԸ-ի անունով: Այսինքն՝ ընկերությունն ունենալով նախնական դիտավորություն խաբեության եղանակով մեքենաների ներմուծման

5

ԱԱՀ-ի գումարները պետությունից հետ սրանալունպատակով «ՅՅ» ՄՊՈ- ի գործունեությունը փաարացի կառավարող (շահառու) անձի (անձանց) կողմից կազմակերպվել է (ներկայումս ես կազմակերպվում է) վերը նկարագրված սխեման:

Ուարի վերոնշյալ շարունակվող հանցագործության արդյունքում «Հ "ՀՀ Ջ»»» ՍՊ ընկերություն, վերոնշյալ սխեմայի գործադրմամի 2020-2023 թվականների ընթացքում միասնական հաշվին մուտքագրման ենթակա գումարների հիմնավորվածության ուսումնասիրության ն (կամ) պարզեցված ընթացակարգ կիրառելու դիմումով արդեն իսկ պետությունից պահանջել ն ավաւցել է 83801000 ՀՀ դրամ:

Այսպիսով, հաշվի առնելով վերոշարադրյալը` ակնհայվ է, որ «Թ» ՍՊԸ-ի կողմից ավտոմեքենաները ներմուծվել են ոչ թե իրացման նպատակով, այլ նկարագրված սխեմայով ֆիզիկական անձանց կողմից արտերկրում ձեռքբերված ավտոմեքենաները ՌԴ ֆիզիկական անձանց մապտեւկալրաեւրելու համար:

(:.) |Եիխթադրյալ հանցազործությամի պատճառված հնարավոր վնասի կամ վարութային հնարավոր ծախսերի հատուցումը, ինչպես նան գույքի հնարավոր բոնագրավումը կամ բռնագանձումն ապահովելու համար անհրաժեշտ է արգելադրել (ՀԵՅ ՀԲ» Մո ըլկերության շարժական գույքերը (...)»/:

8. Գույքն արգելադրելու մասին որոշման իրավաչափությունը ստուգելու վարույթ չհարուցելու դիրքորոշումն Առաջին ատյանի դատարանը պատճառաբանել է հետնյալ կերպ. «(..) ԲՔ/ննիչի կողմից չի պահպանվել ՀՀ քրեական դատավարությաւն օրենսգրքի 295-րդ հոդվածի 3րդ մաստվ նախատեսված պահանջը, այն է՝ միջնորդությանը չի կցվել համապատասխան անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշման պատճենը: Այլ կերպ, քննիչի կողմից չի պահպանվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 295իդ հոդվածով նախատեսված միջնորդությանը կցվող պարտադիր փատրաթղթերի պատճեններին վերաբերելի պահանջը: (...)»-:

1 Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 1, թերթեր 52-76:

շ Տե'ս վարույթի նյութեր, հատոր 1, թերթեր 78:82:

6

9. Վերաքննիչ դատարանն իր որոշմամբ ըստ էության ամբողջությամբ համաձայնել է Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանություններին::

10 ՅՅ" սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության

գույքն արգելադրելու որոշման իրավաչափություն հաստատելու մասին նախաքննության մարմնի` փաստական ն իրավական նկարագրության իմաստով նույնական մեկ այլ միջնորդության կապակցությամբ Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2023 թվականի օգոստոսի 16-ի թիվ ԵԴԼ/0342/15/23 որոշմամբ դատական վարույթի հարուցումը մերժել էր նույն հիմնավորմամբ, որի իրավաչափությունը վարույթի հանրային մասնակցի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա դատական ստուգման է ենթարկվել, որի արդյունքում Վճռաբեկ դատարանի կողմից 2025 թվականի հոկտեմբերի 17-ին արդեն իսկ որոշում է կայացվել:

Վճռաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

1. Սույն վարույթով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. իրավաչափ են արդյո՞ք գույքն արգելադրելու մասին որոշման իրավաչափությունը հաստատելու նախաքննության մարմնի միջնորդությանը համապատասխան անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշման պատճենը կցված չլինելու հիմքով սեփականության իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության ստուգման վարույթ հարուցելը մերժելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի ն այն անփոփոխ թողնելու մասին Վերաքննիչ դատարանի որոշումները:

12. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի համաձայն՝ «. Գույքի արգելադրումը կիրառվում է ենթադրյալ հանցագործությաւմը պատճառված հնարավոր վնասի կամ վարութային հնարավոր ծախսերի հատուցումը, ինչպես նան գույքի հնարավոր բոնագրավումը կամ բոնագանձումն ապահովելու համար:

2. Գույքը կարող է արգելադրվել հետնյալ հիմքերից որնէ մեկի առկայության դեպքում.

3 Տե'ս վարույթի նյութեր, հատոր 2, թերթեր 30-37:

7

1) ապացույցների գերակշոությամբ հիմնավորվում է, որ այդ գույքն ուղղակի կամ անուղղակի առաջացել կամ արացվել է հանցագործության արդյունքում կամ այդ գույքի օգտագործումից ատաւցված եկամուվն է կամ այլ տեսակի օգուվ.

2) ապացույցների գերակշոությամբ հիմնավորվում է, որ այդ գույքը հանցանքի կատարման համար օգտագործված կամ օգտագործման համար նախատեսված գործիք է կամ միջոց.

3) ապացույցների գերակշռությամբ հիմնավորվում է, որ այդ գուքր Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 31-րդ հոդվածով նախատեսված ահաբեկչական գործունեությունը ֆինանասվորելուն ուղղված գույք է, այդ գույքի օգտագործումից արացված եկամում կամ այլ փեսակի օգուտ.

4) ապացույցների գերակշռությամբ հիմնավորվում է, որ այդ գույքը Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 29Լրդ, 292-րդ, 540-րդ կամ: 399րդ հոդվածներով նախատեսված մաքսանենգության ճանապարհով Հայաստանի Հանրապետության սահմանով տեղափոխված մաքսանենգության առարկա է.

5) առկա է ողջամիտ ենթադրություն այն մասին, որ այդ գույքը կարող է օտարվել, թաքցվել, վնասվել, ոչնչացվել կամ սպառվել:

Յ Սույն հոդվածի 2րդ մասի ԼՀրդ կետերով նախատեսված գույքի բացակայության դեպքում կարող է արգելադրվել դրան համալժեք գույք:

Նույն օրենսգրքի 132-րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն՝ «Սույն օրենսգրքի ԹԼրդ հոդվածի 2-րդ մասի 1Է34-րդ կետերով ն 3-րդ մասով նախատեսված հիմքերով կարող է արգելադրվել ցանկացած անձի գույքը, իսկ աույն օրենսգրքի 13Էրդ հոդվածի 2րդ մասի 5-րդ կնվտվ նախատեսված հիմքով արգելադրվել կարող է մեղադրյալի կամ նրա գործողությունների համար գույքային պատասխանամվություն կրող անձի գույքը, ներառյալ ընդհանուր սեփականության իրավունքով պատկանող գույքը՝ անկախ գույքի տեսակից ն այն տիրապետողից: Ընդհանուր բաժնային սեփականության դեպքում կարող է արգելադրվել միայն համապավզաւսխաւն բաժինը»:

Նույն օրենսգրքի 133-րդ հոդվածի համաձայն՝ «մ. Նախաքննության ընթացքում գույքն արգելադրվում է քննիչի որոշման հիման վրա: Այդ որոշումը ն այն

8

հիմնավորող նյութերը եռօրյա ժամկետում ներկայացվում են իրավասու դատարունի հասվտաւվմեւնը: (-.):

(-)

5. Սույն օրենսգրքի 5Լրդ հոդվածի 2-րդ մասի ԷՀ-րդ կետերով ն 3-րդ մասով նախատեսված հիմքերի առերնոյթ առկայության դեպքում քննիչը

համապատասխան գույքի արգելադրումն իրականացնում է անհապաղ»:

13. Քրեական վարույթի շրջանակում գույքի արգելադրումը կանոնակարգող՝ վերը մեջբերված նորմերի հաշվառմամբ, Վճռաբեկ դատարանը, նախ, կրկնում է, որ օրենսդրորեն տարբերակված են գույքի արգելադրման հիմքերն ու դրանց առկայության ապացուցման շեմերը":

14. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 295-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Լ Սեփականության իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության սվտեգման վարույթը հարուցվում է գույքի արգելադրման մասին որոշման իրավաչափությունը հաստատելու՝ քննիչի միջնորդության հիման վրա, որը դավփարան Լ ներկայացվում համապավտասիւան գույքն արգելադրելուց հետո՝ եռօրյա ժամկեվում:

(-)

3 Միջնորդությանը կցվում են քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության, համապատասխան անձի նկատմամը քրեական հետապնդում: հարուցելու մասին որոշմանն (..) պատճեն|ըի»:

Ֆ. Վճռաբեկ 0դատարանը Հ» Թթ. Թո» սահմանափակ

պատասխանափտվությամբ ընկերության գույքի արգելադրման վերաբերյալ վարույթով անդրադառնալով սեփականության իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության ստուգման դատական երաշխիքների վարույթով ներկայացված միջնորդությանն առաջադրվող պահանջներին արձանագրլ է, որ

համապատասխան անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշումը գույքն արգելադրելու մասին որոշման իրավաչափությունը հաստատելու միջնորդությանը կցելու պահանջը պետք է գնահատվի գույքի արգելադրման Հ Տե՛ս, ռամոջ ուսում Տ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2025 փետրվարի 24-ի թիվ ՀԿԴ/0039/15/24 որոշումը ն Ա ՅՅ» սահմանափակ պարասխանատվությամբ ընկերության գույքի արգելադրման վերաբերյալ գործով 2025 թվականի հոկտեմբերի 17-ի թիվ ԵԴՎ/0342/15/23 որոշման 11-123-րդ կետերը:

9

հիմքերի վերոնշյալ առանձնահատուկ կարգավորումների հետ համակցության մեջ, քանի որ այս պահանջը քննիչի կողմից պահպանված լինելու հարցի լուծումը կապված է գույքն արգելադրելու կոնկրետ հիմքի կամ հիմքերի հետ: Եվ որպես արդյունք, Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի Լ4րդ կետերով ն 3-րդ մասով նախատեսված որնէ հիմքով գույքն արգելադրելու մասին որոշման իրավաչափության ստուգման վարույթի հարուցումը մերժելու մասին որոշում կայացնելը զուտ այն հիմքով, որ համապատասխան միջնորդությանը կցված չէ անձի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշման պատճենն այն պարագայում, երբ տվյալ վարույթով որնէ անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցված չէ, իրավաչափ չէ, քանի որ նշված հիմքերով գույքն արգելադրելու մասին որոշման իրավաչափության ստուգման դատական երաշխիքների վարույթի առարկան ներառում է գույքի ն ենթադրյալ հանցանքի, այլ ոչ թե այդ գույքի ն մեղադրյալի միջն կապի հիմնավորվածության ստուգումը»:

16. Սույն վարույթի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ՝

«ո թ «ոթ» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության

կողմից ենթադրաբար խաբեության եղանակով Հայաստանի Հանրապետության տարածք տրանսպորտային միջոցների ներմուծման ժամանակ մաքսային մարմինների կողմից գանձված ավելացված արժեքի հարկը Հայաստանի Հանրապետությունց հետ ստանալու նպատակով նշված ընկերության գործունեություն, փաստացի կառավարող (շահառու) անձի (անձանց) կողմից փաստացի միջնորդական ծառայություննե իրակացնացնելու դեպքի առթիվ նախաձեռնված վարույթով քննիչը որոշում է կայացրել արգելադրել «ՀՀ ՀՅ» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության շարժական գույքերը դրանց՝ հանցավոր ճանապարհով ստացված լինելու, հանցանքի կատարման գործիք (միջոց) ծառայած լինելու հիմքով՝ ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված հնարավոր Տե՛ս Վճռաբեկ դատարաի՝ Ա» սահմանատիաւկ պարաախանատվությամբ ընկերության գույքի արգելադրմեմւ վերաբերյալ գործով 2025 թվականի հոկտեմբերի 17-ի թիվ ԵԴՎ/0342/15/23 որոշման 13-151-րդ կետերը:

10

վնասի կամ վարութային հնարավոր ծախսերի հատուցման, ինչպես նան գույքի հնարավոր բռնագրավումը կամ բռնագանձումն ապահովելու համարճ,

- վերոնշյալ որոշման իրավաչափությունը հաստատկլու քննիչի միջնորդության հիման վրա համապատասխան վարույթի հարուցումն Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մերժվել է՝ այն պատճառաբանությամբ, որ ներկայացված միջնորդությանը կցված չէ համապատասխան անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշման պատճենը, ինչը, սեփականության իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության ստուգման դատական երաշխիքների վարույթով ներկայացվող միջնորդությանը կցվող պարտադիր փաստաթղթերից է՛,

- Վերաքննի, դատարանն իր որոշմամբ ըստ էության ամբողջությամբ համաձայնել է Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանություններինձ:

17. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 15-րդ կետում շարադրված իրավական դիրքորոշման լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշման պատճենը քննիչի՝ գույքն արգելադրելու մասին որոշման իրավաչափությունը ստուգելու միջնորդությանը կցված չլինելու հիմքով սեփականության իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության ստուգման վարույթ հարուցելը մերժելու մասին որոշում կայացնելով, երբ տվյալ վարույթով որնէ անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցված չի եղել, իսկ Վերաքննիչ դատարանն այն անփոփոխ թողնելով, սեփականության իրավունքի սահամանափակման իրավաչափության դատական երաշխիքների վարույթի վերաբերելի կարգավորումները չեն դիտարկել գույքի արգելադրման հիմքերի ու արգելադրման ենթակա գույքի շրջանակի վերաբերյալ քրեադատավարական նորմերի հետ համակցության մեջ: Մասնավորապես, ստորադաս դատարանները պատշաճ չեն գնահատել այն հանգամանքը, որ կոնկրետ վարույթով «Հ ՀՀ" ՅՅ» շարժական գուքերն արգելադրվկլ են այն հիմքով, որ ապացույցների գերակշռությամբ հիմնավորվել է, որ այդպիսիք ստացվել են հանցավոր 6 Տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը:

7 Տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը:

Ց Տե'ս սույն որոշման 9-րդ կետը:

1

ճանապարհով, հանցանքի կատարման գործիք կամ միջոց են ծառայել, ինչը թույլ է տալիս արգելադրել ցանկացած անձի գույք՝ հիմնավորելով այդ գույքի ն ենթադրյալ հանցանքի միջն կապը:

Ինչ վերաբերում է Առաջին ատյանի դատարանի այն դիտարկմանը, որ քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշման պատճենը համապատասխան միջնորդությանը կցվող պարտադիր փաստաթղթերից է, Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ նշված որոշման պատճենը կցված չլինելու դեպքում դատական երաշխիքների վարույթ հարուցելու հարցի լուծումը սերտորեն փոխկապակացված է գույքի արգելադրման հիմքերի առանձնահատկությունների հետ: Նշված որոշման պատճենը կցելը պարտադիր է այն դեպքում, երբ գույքն արգելադրվում է այն օտարելու, թաքցնելու, վնասելու, ոչնչացնելու կամ սպառելու հիմքով, քանի որ այս հիմքով կարող է արգելադրվել մեղադրյալի կամ վերջինիս համար գույքային պատասխանատվություն կրող անձի գույքը: Մինչդեռ սույն վարույթով խնդրո առարկա հիմքերով գույքն արգելադրելու մասին որոշման իրավաչափության հաստատման միջնորդությանը համապատասխան որոշման պատճենը կցելու պահանջը պարտադիր է միայն այն դեպքում, երբ կոնկրետ վարույթով առկա է անձ, ում նկատմամբ հարուցված է քրեական հետապնդում::

18. Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ գույքն արգելադրելու մասին որոշման իրավաչափությունը հաստատելու՝ նախաքննության մարմնի միջնորդությանն անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշման պատճենը կցված չլինելու հիմքով սեփականության իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության ստուգման վարույթ հարուցելը մերժելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի ն այն անփոփոխ թողնելու մասին Վերաքննիչ դատարանի որոշումներն իրավաչափ չեն:

19. Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ սույն վարույթով Առաջին ատյանի դատարանը՝ դատական ակտ կայացնելիս, իսկ Վերաքննիչ դատարանը՝ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտն անփոփոխ թողնելով, թույլ են տվել դատական սխալ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 295-րդ հոդվածի «Տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի Ա») սահմանա պափասխանատվությամբ ընկերության գույքի արգելադրման վերաբերյալ հիշյալ գործով որոշման 18-րդ կետը:

12

խախտում, որն իր բնույթով էական է, քանի որ հանգեցրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ հոդվածով նախատեսված հանրայնության սկզբունքի խախտման, ինչն ազդել է վարույթի ելքի վրա: Միննույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն վարույթով ստորադաս դատարանների դատական ակտերը բեկանելու իրավական անհրաժեշտությունը բացակայում է, ինչը հիմնավորվում է ստորն ներկայացված պատճառաբանությամբ:

Մասնավորապես՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 295-րդ հոդվածի 7-րդ մասում օրենսդիր, սահմանել է, որ սեփականության իրավունքի սահմանափակման իրավաչափութան ստուգման վարույթի հարուցումը հիմնավորված մերժվում է, եթե պահպանված չեն միջնորդության ներկայացման ընթացակարգի, դրա բովանդակության կամ դրան կցվող դատավարական նյութերի վերաբերյալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված պայմանները: Միաժամանակ, օրենսդրորեն ամրագրվել է դատական վարույթի հարուցումը մերժվելու դեպքում նոր միջնորդություն ներկայացնելու հնարավորությունը: Նկատի ունենալով, որ վարույթի հարուցման մերժումը պետք է լինի հիմնավորված, այսինքն, դատարանն իր որոշման մեջ պետք է հստակ նշի այն պայմանը, որին չի համապատասխանում ներկայացված միջնորդությունը, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ նույն միջնորդությունը կրկին ներկայացնելու օրենսդրական հնարավորությունը կարող է գործադրվել միայն դատարանի արձանագրած ձնական սխալը շտկելուց հետո, ինչը բացառում է նույն միջնորդությունը կրկին ներկայացնելու ն դրա կապակցությամբ դատարանի կողմից տարբերվող որոշում կայացնելու ակնկալիքով այդ ընթացակարգն օգտագործելու հնարավորությունը:

Իրավակարգավորման նման մեկնաբանության նպատակն իրավունքի՝ արդարադատության շահերին վնասող չարաշահման քրեադատավարական արգելքի ապահովագրումն, Օէ, դատավարութան կանխատեսելիութան ն դատավարական խնայողության ապահովումը: Այս մոտեցումը համակարգային ամբողջության մեջ է գտնվում դատական վերանայման կառուցակարգի բովանդակության հետ՝ ըստ էության երաշխավորելով դրա կիրառումը, քանի որ քրեական արդարադատության իրականացման ընթացքում դատական ակտով թույլ տրված հնարավոր դատական սխալները կարող են ուղղվել միայն վերանայման

Թ

գործառույթը կրող ատյանի կողմից՝ քրեադատավարական օրենքով սահմանված՝ բողոքարկման ընթացակարգով: ՇՀետնաբար, առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի համապատասխան որոշմամբ՝ քննիչի միջնորդությանը ներկայացվող ձնական պահանջները պահպանված լինելու հարցում թույլ տված հնարավոր սխալի առկայությունը կարող է քննարկման առարկա դարձվել բացառապես ՀՀ քրեադատավարական օրենքով սահմանված՝ դատական ակտի՝ վերադաս դատարանի կողմից վերանայելու ընթացակարգով: Այլ խոսքով, դատական վարույթի հարուցումը մերժելու հիմքում դրված պատճառաբանության հետ անհամաձայնությունը, պետք է բարձրացվի վերադաս դատարանի առջն՝ դատական ակտի՝ վերադաս դատարան բողոքարկելու ընթացակարգով, այլ ոչ թե նույն միջնորդությունը կրկին ներկայացնելու միջոցով:

Անդրադառնալով սույն վարույթի փաստական հանգամանքներին՝ հարկ է նկատել, որ «ր Հ" 55» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության գույքն արգելադրելու որոշման իրավաչափություն, Օ։»հաստատելու մասին նախաքննության մարմնի` փաստական ն իրավական նկարագրության իմաստով նույնական մեկ այլ միջնորդության կապակցությամբ Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2023 թվականի օգոստոսի 16-ի թիվ ԵԴԼ/0342/15/23 որոշմամբ դատական վարույթի հարուցումը մերժել էր նույն հիմնավորմամբ, որի իրավաչափությունը վարույթի հանրային մասնակցի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա դատական ստուգման է ենթարկվել, որի արդյունքում Վճռաբեկ դատարանի կողմից 2025 թվականի հոկտեմբերի 17-ին արդեն իսկ որոշում է կայացվել: Հետնաբար, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն վարույթով ստորադաս դատարանների դատական ակտերը պետք է թողնել անփոփոխ՝ հիմք ընդունելով սույն որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները:

Ելնելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163րդ, 17-րդ հոդվածներով ն «Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 33-րդ, 34-րդ, 6 Տես Վճռաբեկ դատարանի` Ռուսւրամ Սահակյանի գործով 2023 թվականի հունիսի 16-ի թիվ ԵԴ/0864/01/20 որոշման 101-րդ կետը:

ո Տե'ս սույն որոշման 10-րդ կետը:

14

264-րդ, 281-րդ, 352-րդ, 359-րդ, 361363-րդ ն 400-րդ հոդվածներով` Վճռաբեկ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2023 թվականի օգոստոսի 13-ի որոշումը ն այն անփոփոխ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2023 թվականի սեպտեմբերի 18-ի որոշումը թողնել անփոփոխ՝ հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները:

Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը:

՞Նախագահող՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

Դատավորներ՝ ՍԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

ԱԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ