Բարսամյան — ՎԴ/7785/05/19

թ

ՏԵՂԵՆ:

ԱԽ

ՀԹ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՀՀ վերաքննիչ վարչական Վարչական գործ թիվ ՎԴ/7785/05/19

դատարանի որոշում 2025թ.

Վարչական գործ թիվ ՎԴ/7785/05/19

Նախագահող դատավոր՝ Ռ. Մախմուդյան

Դատավորներ՝ Կ. Ավետիսյան

Հ. Այվազյան

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Հայաստանի Հանրապետության վճռաբեկ դատարանի վարչական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան) հետնյալ կազմով՝

նախագահող Հ. ԲԵԴԵՎՅԱՆ

զեկուցող Ա. ԹՈՎՄԱՍՅԱՆ

Լ. ՀԱԿՈԲՅԱՆ

Ք. ՄԿՈՅԱՆ

2025 թվականի ապրիլի 30-ին

գրավոր ընթացակարգով քննելով Աիդա Բարսամյանի, Սյուզաննա Ղազարյանի ն «Աիդա-Էմիլ» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության վճռաբեկ բողոքը ՀՀ վերաքննիչ վարչական դատարանի 20.02.2024 թվականի որոշման դեմ վարչական գործով ըստ հայցի Աիդա Բարսամյանի, Սյուզաննա Ղազարյանի ն «Աիդա-էմիլ» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության (այսուհետ՝ Հայցվորներ) ընդդեմ Երնանի քաղաքապետարանի ն Կադաստրի կոմիտեի, երրորդ անձ՝ «Ակումբ համալիր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերություն 05.04.2002 թվականի ՀՀ կադաստրի կոմիտեի կողմից գրանցված «Ակումբ համալիր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության վարձակալության իրավունքը՝ 02.07.2018 թվականի անշարժ գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման վկայականին կցված շինությունների հատակագծում նշված մակերեսի չափով, առ ոչինչ ճանաչելու, որպես հետնանք՝ 27.01.2006 թվականին ՀՀ կադաստրի կոմիտեի կողմից գրանցված «Ակումբ համալիր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության վարձակալության իրավունքը՝ 02.07.2018 թվականի անշարժ գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման վկայականին կցված շինությունների հատակագծում նշված մակերեսի չափով, անվավեր ճանաձելու, Երնանի քաղաքապետի կողմից 22.09.2017 թվականին կայացված թիվ 3280-Ա՝ Հրազդանի կիրճում «Ակումբ համալիր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությանը վարձակալության իրավունքով տրամադրված հողամասի սահմանները վերաճշտելու մասին որոշումը` 02.07.2018 թվականի անշարժ գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման վկայականին կցված

2

շինությունների հատակագծում նշված մակերեսի չափով, անվավեր ճանաձելու, 27.04.2018 թվականին Երնան համայնքի ն «Ակումբ համալիր» սահմանափակ

պատասխանատվությամբ ընկերության միջն կնքված վարձակալության պայմանագիրը՝ 02.07.2018 թվականի անշարժ գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման վկայականին կցված շինությունների հատակագծում նշված մակերեսի չափով, անվավեր ճանաչելու, 27.04.2018 թվականին Երնան համայնքի ն «Ակումբ համալիր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության միջն կնքված վարձակալության պայմանագրի հիմքով տրված 02.07.2018 թվականի անշարժ գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցումը՝ 02.07.2018 թվականի անշարժ գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման վկայականին կցված շինությունների հատակագծում նշված մակերեսի չափով, անվավեր ճանաչելու պահանջների մասին,

ՊԱՐԶԵՑ

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.

Դիմելով դատարան՝ Հայցվորները պահանջել են առ ոչինչ ճանաչել 05.04.2002 թվականին ՀՀ կադաստրի կոմիտեի կողմից գրանցված «Ակումբ համալիր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության վարձակալության իրավունքը 02.07.2018 թվականի անշարժ գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման վկայականին կցված շինությունների հատակագծում նշված մակերեսի չափով, որպես հետնանք՝ անվավեր ճանաչել 27.01.2006 թվականին ՀՀ կադաստրի կոմիտեի կողմից գրանցված «Ակումբ համալիր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության վարձակալության իրավունքը՝ 02.07.2018 թվականի անշարժ գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման վկայականին կցված շինությունների հատակագծում նշված մակերեսի չափով, Երնանի քաղաքապետի կողմից 22.09.2017 թվականին կայացված թիվ 3280-Ա՝ Հրազդանի կիրճում «Ակումբ համալիր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությանը վարձակալության իրավունքով տրամադրված հողամասի սահմանները վերաճշտելու մասին որոշումը` 02.07.2018 թվականի անշարժ գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման վկայականին կցված շինությունների հատակագծում նշված մակերեսի չափով, 27.04.2018 թվականին Երնան համայնքի ն «Ակումբ համալիր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության միջն կնքված վարձակալության պայմանագիրը` 02.07.2018 թվականի անշարժ գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման վկայականին կցված շինությունների հատակագծում նշված մակերեսի չափով, 27.04.2018 թվականին Երնան համայնքի ն «Ակումբ համալիր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության միջն կնքված վարձակալության պայմանագրի հիմքով տրված 02.07.2018 թվականի անշարժ գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցումը՝ 02.07.2018 թվականի անշարժ գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման վկայականին կցված շինությունների հատակագծում նշված մակերեսի չափով:

ՀՀ վարչական դատարանի (դատավոր` Դ. Դանիելյան) (այսուհետ՝ Դատարան) 04.11.2022 թվականի վճռով հայցը բավարարվել է:

ՀՀ վերաքննիչ վարչական դատարանի (այսուհետ՝ Վերաքննիչ դատարան) 20.02.2024 թվականի որոշմամբ Կադաստրի կոմիտեի, Երնանի քաղաքապետարանի ն երրորդ անձ «Ակումբ համալիր» ՍՊ ընկերության կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքները բավարարվել են՝ Դատարանի 04.11.2022 թվականի վճիռն ամբողջությամբ բեկանվել ն փոփոխվել: է՝ հայցը մերժվել է:

Սույն գործով վճռաբեկ բողոք են ներկայացրել Հայցվորները (ներկայացուցիչ՝ Վազգեն (Թադնոսյան):

Յ

Վճռաբեկ բողոքի պատասխան է ներկայացրել «Ակումբ համալիր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունը (ներկայացուցիչ՝ Մուշեղ Խաչիկյան):

2. Վճռաբեկ բողոքի հիմքը, հիմնավորումները ն պահանջը.

Սույն վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

Վերաքննիչ դատարանը խախտել է ՀՀ Սահմանադրության 6-րդ հոդվածի Լին մասը, 63-րդ հոդվածի 1-ին մասը, «Մարդու իրավունքների ն հիմեարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոեվենցիայի 6-րդ հոդվածի Լին կետը ն 13-րդ հոդվածը, «Վարչարարության հիմունքների ն վարչական վարույթի մասին» ՀՀ օրենքի 62-րդ հոդվածը, չի կիրառել ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 145-րդ հոդվածի ինե մասի Լին ն 2րդ կետերը, որոնք պետք է կիրառեր, կիրառել է ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 145-րդ հոդվածի Լին մասի 3րդ կետը, որը չպետք է կիրառեր:

Բողոքաբերնեերը եշված պնդումը պատճառաբանել են հետնյալ փաստարկներով.

Իրավունքի պետական գրանցման համար հիմք հանդիսացող Երնանի քաղաքապետի կողմից 18.04.2001 թվականին կայացված թիվ 358 որոշման 4.1-ին կետի համաձայն՝ «Երնանի քաղաքապետարանի անշարժ գույքի կառավարման վարչության հետ 60-օրյա ժամկետում վարձակալության պայմանագիր չկնքելու դեպքում սույն որոշումը համարվում է ուժը կորցրած»:

Երնանի քաղաքապետի կողմից 18.04.2001 թվականին կայացված ն ուժը կորցրած թիվ 358 որոշման հիման վրա՝ 05.04.2002 թվականին ՀՀ կադաստրի կոմիտեի կողմից գրանցվել է «Ակումբ համալիր» ՍՊԸ-ի վարձակալության իրավունքը՝ 0,2050հա հողամասի նկատմամբ: Ստացվում է, որ որպես պետական գրանցման իրավական հիմք՝ վարձակալության իրավունքի վկայականում նշված է եղել ուժը կորցրած, գոյություն չունեցող վարչական ակտը:

Ստացվում է, որ 05.04.2002 թվականին ՀՀ կադաստրի կոմիտեի կողմից գրանցված «Ակումբ համալիր» ՍՊԸ-ի վարձակալության իրավունքի պետական գրանցումն առ ոչինչ է, քանի որ դրա հիմքում ընկած է ուժը կորցրած կամ իրավաբանորեն գոյություն չունեցող վարչական ակտ: Այլ կերպ ասած պետական գրանցումը կատարվել է առանց որնէ իրավահաստատող փաստաթղթի կամ իրավական հիմքի, հետնաբար դրա հասցեատիրոջը տրամադրվել է ակնհայտորեն ոչ իրավաչափ իրավունք:

Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը ոչ թե պետք է կայացներ վերջնական՝ համահայցվորների պահանջը մերժող դատական ակտ, այ՝ սխալ ընտրված դատավարական ճանապարհով իրավունքի պաշտպանություն հայցելու հանգամանքը արձանագրելով հանդերձ պետք է Հայցվորներին չզրկե իրենց դատական պաշտպանության .հնարավորությունից: Արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը, սահմանադրորեն ամրագրված արդար դատաքննության իրավունքի գերակայության պայմաններում ն դրա՝ անհամաչափ ն անհարկի ձնով որնէ դեպքում չսահմանափակելու ն չխոչընդոտելու անհրաժեշտությունից ելնելով, ինչպես նան՝ դատական պաշտպանության իրավունքի իրացման համատեքստում պետք է գործն ուղարկեր նոր քննության՝ համահայցվորներին ընձեռելով սխալ հայցատեսակը ճիշտ հայցատեսակով փոփոխելու հնարավորություն, քանի որ հենց Վերաքննիչ դատարանն է արձանագրել, որ Համահայցվորներն ի սկզբանե ճիշտ հայցատեսակ են ներկայացրած եղել ն միայն Դատարանի ենթադրյալ սխալ մատնանշումից հետո են միայն փոփոխել հայցատեսակը Ա հայցապահանջը:

Վերոգրյալի հիման վրա՝ բողոքաբերները պահանջել են բեկանել Վերաքննիչ դատարանի 20.02.2024 թվականի որոշումը ն գործն ուղարկել նոր քննության:

4

2.. Վճռաբեկ բողոքի պատասխանի հիմնավորումները.

Գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման միասնական 01-006-3-2 մատյանի 00146 համարի տակ «Ակումբ համալիր» ՍՊԸ-ի համապատասխանաբար վարձակալության ն սեփականության իրավունքների գրանցման ակտից հստակ երնում է ն միանշանակ պարզ է, թե որ վարչական մարմինն է այն ընդունել:

Պարզ է նան, թե որն է պետական գրանցման ակտի օբյեկտն ու սուբյեկտը, այսինքն՝ միանշանակ պարզ է, թե այդ ակտը ում է հասցեագրված ն ինչ հարց է կարգավորում:

Ինչ վերաբերում է այն հարցին, թե արդյոք գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման միասնական 01-006-3-2 մատյանի 00146 համարի տակ «Ակումբ համալիր» ՍՊԸ-ի համապատասխանաբար վարձակալության ն սեփականության իրավունքների գրանցման ակտով դրա հասցեատիրոջը տրամադրվել է ակնհայտ ոչ իրավաչափ իրավունք, ապա պետք է փաստել, որ Երնանի քաղաքապետի 18.04.2001 թվականի թիվ 358 որոշմամբ արձանագրվել է, որ «Ակումբ համալիր» ՍՊԸ-ին Հրազդանի կիրճում «Մոնտե Քրիստո» ռեստորանի դիմացի ափի կանաչապատման, բարեկարգման ն բեմահարթակի շինարարության իրականացման նպատակով հողամաս հատկացնելու հիմք են հանդիսացել «Ակումբ համալիր» ՍՊԸ-ի հայտը, Կենտրոնի թաղապետարանի 30.03.2001 թվականի հ.23/33-128/272 գրությու՞ով նե Երնանի քաղաքապետարանի ճարտարապետության ն քաղաքաշինության վարչության 02.03.2001 թվականի հ.18-11/1038 եզրակացությամբ ներկայացված դրական կարծիքն ու եզրակացությունը, ինչպես նան հղում է կատարվել ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքին, «Երնան քաղաքում պետական կառավարման մասին» ՀՀ Նախագահի հրամանագրին, ՀՀ կառավարության 08.12.1997 թվականի թիվ 565 որոշմանը ն Երեանի քաղաքապետի 15.06.1999 թվականի հ.822 ն 19.05.2000 թվականի հ.556 որոշումներին, որոնցով «Ակումբ համալիր» ՍՊԸ-ին Հրազդանի կիրճում հատկացված հողամասում կառուցված «Մոնտե Քրիստո» ռեստորանի դիմացի ափի կանաչապատման, բարեկարգման նե նվագախմբի բեմահարթակի շինարարության իրականացման նպատակով որոշում է կայացվել վարձակալության իրավունքով, 25 տարի ժամկետով հատկացնել 200քմ մակերեսով հողամաս: Այսինքն՝ առկա է եղել կողմերի փոխադարձ կամահայտնություն մի կողմից հողամասը վարձակալության իրավունքով տրամադրել, մյուս կողմից վարձակալել, ինչի մասին վկայում են համապատասխան գործարքի կնքմանն ուղղված՝ կողմերի նախորդ ն հետագա գործողությունները:

Ընդ որում, իրավունքի պետական գրանցման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերի Ա կադաստրային գործի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ պետական գրանցումն իրականացնող մարմնին ներկայացվել է նան «Հողի վարձակալության» 22.02.2002 թվականի թիվ 215/Գ-Ա պայմանագիր:

Բացի այդ, գործի նյութերում առկա չէ որնէ ապացույց առ այն, որ հողիատկացման որոշումն ուժը կորցրած է ճանաչվել Երնանի քաղաքապետի մեկ այլ որոշմամբ: Իսկ որոշման 4-րդ կետի բովանդակությունից չի հաստատվում, որ 60-օրյա ժամկետի սկիզբը պետք է հաշվարկել որոշման կայացման պահից, այն է՝ 18.04.2001 թվականից:

Իսկ նման պայմաններում, երբ չեն գործել ոչ ՀՀ հողային օրենսգիրքը, ո՛չ «Իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքը, ն ոչ էլ «Վարչարարության հիմունքների ն վարչական վարույթի մասին» ՀՀ օրենքը, գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման միասնական 01-006-3-2 մատյանի 00146 համարի տակ «Ակումբ համալիր» ՍՊԸ-ի համապատասխանաբար վարձակալության ն սեփականության իրավունքների գրանցման ակտով դրա հասցեատիրոջը ոչ իրավաչափ իրավունք տրամադրվելու ակնհայտ լինելու մասին պնդումն անհիմն է:

5

Այսինքն ի սկզբանե ներկայացված հայցով պահանջները ներկայացվել են վիճարկման հայցատեսակի շրջանակներում, որի դեպքում, ի տարբերություն ճանաչման հայցատեսակի, Հայցվորները պարտավոր էին հիմնավորել, թե Երնանի քաղաքապետի 18.04.2001 թվականի թիվ 385 որոշման հիման վրա ՀՀ կադաստրի կոմիտեում կատարված հողհատկացման վերաբերալ կատարված պետական գրանցմամբ Հայցվորների որ իրավունքն է խախտվել, նե ինչպես է դա արտահայտվում, ինչը Հայցվորները չէին հիմնավորել: Մինչդեռ միայն այդ փաստերի առկայության ն հաստատման դեպքում հնարավոր կլիներ արձանագրել Հայցվորների իրավունքների խախտման փաստը ն իրական վեճի առկայության հանգամանքը, ինչպես նան Հայցվորների շահագրգովածության հանգամանքը:

Վարչական դատարանն էլ, վերոշարադրյալի հաշվառմամբ, ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համատեքստում մատնանշել էր Հայցվորներին հայցատեսակի փոփոխության հնարավորությունը, ինչը, թերնս, որնէ կերպ չի կաշկանդել հայցվոր կողմի՝ հայցատեսակի ընտրության սուբյեկտիվ իրավունքը:

Այնուհետն, հայցվոր կողմը, իրացնելով ն տնօրինելով հայցատեսակի ընտրության իր սուբյեկտիվ իրավունքը, 03.06.2022 թվականին հրավիրված նախնական դատական նիստի ընթացքում ներկայացրել է հայցի առարկան ն հիմքերը փոփոխելու մասին միջնորդություն, որում մեջբերելով ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի, «Վարչարարության հիմունքների ն վարչական վարույթի մասին» ՀՀ օրենքի 62-րդ, 63-րդ, 66-րդ հոդվածների դրույթները, պահանջել է առ ոչինչ ճանաչել 05.04.2002 թվականին ՀՀ կադաստրի կոմիտեի կողմից գրանցված «Ակումբ համալիր» ՍՊ ընկերության վարձակալության իրավունքի պետական գրանցումը /հիմնական պահանջ/, որի քննության համար առաջին ատյանում պարզված փաստական հանգամանքները լիովին բավարար էին, ուստի ն վերաքննիչ ատյանում գործի քննության ժամանակ կիրառելի է եղել ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 145-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետը:

3. Վճռաբեկ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեն հետնյալ փաստերը.

1. Երնանի քաղաքապետի 18.04.2001 թվականի ««Ակումբ համալիր» ՍՊԸ-ին Հրազդանի կիրճում «Մոնտե Քրիստո» ռեստորանի դիմացի ափի կանաչապատման, բարեկարգման Ա բեմահարթակի շինարարության իրականացման նպատակով հողամաս հատկացնելու մասին» թիվ 358 որոշմամբ, հաշվի առնելով «Ակումբ համալիր» ՍՊԸ-ի հայտը, Կենտրոնի թաղապետարանի 30.03.2001 թվականի հ.23/33-128/272. գրությունով ներկայացված դրական կարծիքը ն Երնանի քաղաքապետարանի ճարտարապետության նե քաղաքաշինության վարչության 02.03.2001 թվականի հ.18-11/1038 եզրակացությունը ն ղեկավարվելով ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքով, «Երնան քաղաքում պետական կառավարման մասին» ՀՀ Նախագահի հրամանագրով ն ՀՀ կառավարության 15.06.1999 թվականի թիվ 822 ն 19.05.2000 թվականի թիվ 556 որոշմամբ՝ «Ակումբ համալիր» ՍՊԸ-ին (...) Հրազդանի կիրճում Երնանի քաղաքապետի 15.06.1999 թվականի հ.822 ն 19.05.2000 թվականի հ.556 որոշումներով հատկացված հողամասում կառուցված «Մոնտե Քրիստո» ռեստորանի դիմացի ափի կանաչապատման, բարեկարգման ն. նվագախմբի բեմահարթակի շինարարության իրականացման նպատակով, վարձակալության իրավունքով, 25 տարի ժամկետով հատկացվել է 200քմ մակերեսով հողամաս: Նույն որոշմամբ Երնանի քաղաքապետը լիազորել է Երնանի քաղաքապետարանի անշարժ գույքի կառավարման վարչությանը Երնանի քաղաքապետի անունից կառուցապատողի հետ կնքել հողամասի վարձակալության պայմանագիր: Նույն որոշման 4.1-ին կետով

6

սահմանվել է, որպես ի գիտություն Երնանի քաղաքապետարանի անշարժ գույքի կառավարման վարչության հետ 60-օրյա ժամկետում վարձակալության պայմանագիր չկնքելու դեպքում որոշումը համարվում է ուժը կորցրած (հատոր 2-րդ, գ.թ. 82).

2. «Հողի վարձակալության» 22.02.2002 թվականի թիվ 215/Գ-Ա պայմանագրի համաձայն` Հայաստանի Հանրապետությունը՝ ի դեմս Երնանի քաղաքապետ Ռոբերտ Նազարյանի, որի անունից հանդես է եկել Երեանի քաղաքապետարանի անշարժ գույքի կառավարման վարչության պետ Ա. Գնորգյանը, (...) մի կողմից, ն «Ակումբ համալիր» ՍՊ ընկերությունը (...), մյուս կողմից Երնանի քաղաքապետի 18.04.2001 թվականի թիվ 358 որոշման հիման վրա կնքել են նույն պայմանագիրը, որով վարձատուն համապատասխան վարձավճարի դիմաց վարձատուի տիրապետմանը Ա օգտագործմանն է տրամադրել Հրազդանի կիրճում 200քմ հողամաս: Հողամասը հատկացվել է կանաչապատման, բարեկարգման ն նվագախմբի բեմահարթակի շինարարության իրականացման նպատակով՝' 25 տարի ժամկետով (հատոր 2-րդ, գ.թ. 83-85).

3. Հայաստանի Հանրապետության անշարժ գույքի սեփականության (օգտագործման) իրավունքի գրանցման 05.04.2002 թվականի թիվ 502151 վկայականի համաձայն՝ «Կենտրոն համայնքի Հրազդանի կիրճ» հասցեում գտնվող 0,2050հա մակերեսով հողամասի ն 163,լքմ մակերեսով շենքի ու 18,3քմ մակերեսով շինության նկատմամբ Երնանի քաղաքապետի 19.05.2000 թվականի թիվ 556 ն 18.04.2001 թվականի թիվ 358 որոշումների, 11.12.2000 թվականի թիվ 1-40 նախագծի, 18.12.2000 թվականի թիվ 23/35-196 շինարարության թույլտվության, 15.09.2000 թվականի ն 02.07.2001 թվականի գլխավոր հատակագծի հիման վրա գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման միասնական 01-006-3-2 մատյանի 00146 համարի տակ գրանցվել է «Ակումբ համալիր» ՍՊԸ-ի համապատասխանաբար վարձակալության ն սեփականության իրավունքը (հատոր 2-րդ, գ.թ. 86-88).

4. Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ն եզրահանգումները.

Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը պայմանավորված է ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 161-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով նախատեսված հիմքի առկայությամբ` նույն հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի իմաստով, այն է՝ Վերաքննիչ դատարանի կողմից ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 145-րդ հոդվածի խախտում թույ տալու հետնանքով առերնույթ առկա է մարդու իրավունքների ն ազատությունների հիմնարար խախտում, որը խաթարել է արդարադատության բուն էությունը, ն որի առկայությունը հիմնավորվում է ստորն ներկայացված պատճառաբանություններով.

Վճռաբեկ դատարանը, վերահաստատելով նախկինում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, հարկ է համարում անդրադառնալ հետնյալ իրավական հարցադրմանը.

- կարող է արդյոք ՀՀ վերաքննիչ վարչական դատարանը բողոքի քննության արդյունքում կիրառել ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 145-րդ հոդվածի Էին մասի 3րդ կետով եախատեսված վարչական դատարանի դատական ակտն ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու ն փոփոխելու լիազորությունը, այնպիսի պայմաններում, երբ ՀՀ վարչական դատարանը չի կատարել ոչ ճիշտ հայցատեսակը պատշաճ հայցատեսակով փոխարինելու առաջարկ անելու իր պարտականությունը' վերահաստատելով նախկինում արտահայտած իրավական դիրքորոշումները:

ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ գործի փաստական հանգամանքները դատարանը պարզում է ի պաշտոնե ("624 օքիօլօ"):

7

Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` դատարանը կաշկանդված չէ վարչական դատավարության մասնակիցների ներկայացրած ապացույցներով, միջնորդություններով, առաջարկություններով,։ `բբացատրություններով ն առարկություներվ ն իր նախաձեռնությամբ ձեռնարկում է համարժեք միջոցներ` կոնկրետ գործի լուծման համար անհրաժեշտ իրական փաստերի վերաբերյալ հնարավոր ն հասանելի տեղեկություններ ձեռք բերելու համար:

Նուն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն 6դատարանը մատնանշում է

հայցադիմումներում առկա ձնական սխալները, առաջարկում է ճշտել ոչ հստակ հայցային պահանջները, ոչ ճիշտ հայցատեսակները փոխարինել պատշաճ հայցատեսակներով, տարբերակել հիմնական ն ածանցյալ պահանջները, համալրել ոչ բավարար փաստական տվյալները, ինչպես նան պահանջում է, որ ներկայացվեն գործի փաստական հանգամանքները պարզելու ն գնահատելու համար անհրաժեշտ բոլոր ապացույցները:

Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ Սահմանադրությամբ ն «Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայով (այսուհետ՝ Կոնվենցիա) երաշխավորված դատական պաշտպանության իրավունքի իրացման հիմնական սկզբունքներից է տնօրինչականության (դիսպոզիտիվության) սկզբունքը, որն անձի՝ ՀՀ Սահմանադրությամբ ն օրենքով նրան տրված հնարավորությունն է սեփական հայեցողությամբ տնօրինելու իր նյութական ն դատավարական իրավունքնեը ե դրանց: պաշտպանության եղանակները: Տնօրինչականության (դիսպոզիտիվության) սկզբունքն անձանց հնարավորություն է տալիս ինքնուրույն որոշել՝ դիմել, թե չդիմել դատարան իրենց իրավունքների, ազատությունների ն օրինական շահերի պաշտպանության համար, այսինքն՝ իրականացնել, թե չիրականացնել իրենց դատական պաշտպանության հիմնական իրավունքը: Անձինք իրենց դատական պաշտպանության հիմնական իրավունքն իրացնելիս, ինչպես նան դատարաններն արդարադատություն իրականացնելիս պետք է առաջնորդվեն վերը նշված սկզբունքով:

ՀՀ սահմանադրական դատարանը 10.02.2015 թվականի թիվ ՍԴՌՂՀ190 որոշմամբ արտահայտել|Սր է այն իրավական դիրքորոշումը, որ մասնագիտացված արդարադատության, այդ թվում վարչական արդարադատության ինստիտուտի ներդրումը, ի թիվս այլնի, նպատակ է հետապնդում առաջին հերթին ապահովելու տվյալ ոլորտում դատական պաշտպանության իրավունքի իրացման արդյունավետությունը ն լիարժեքությունը՝ արդարադատության այդ տեսակին բնորոշ առանձնահատկությունների հաշվառմամբ:

ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր նախկինում արտահայտած դիրքորոշումներում արձանագրել է, որ գործի փաստական հանգամանքներն ի պաշտոնե պարզելու ("4 օ օօ") սկզբունքի համաձայն՝ դատարանի ակտիվ դերակատարությունն արտահայտվում է մասնավորապես, որոշակի դատավարական գործողություներ կատարելիս դատավարության մասնակիցներին օժանդակելու՝ վարչական դատարանի պարտականությամբ: Այսպես, գործնականում հնարավոր են դեպքեր, երբ ֆիզիկական ն իրավաբանական անձինք՝ որպես վարչական դատավարության մասնակիցներ, ակնկալելով վարչական դատավարության կարգով վերականգնել իրենց խախտված իրավունքները, հայցադիմումը ներկայացնում են ձենական սխալներով, ճիշտ չեն ընտրում ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքով սահմանված համապատասխան հայցատեսակը կամ ճիշտ չեն ձնակերպում իրենց հայցային պահանջները կամ ճիշտ չեն տարբերակում հիմնական ու ածանցյալ պահանջները կամ ներկայացնում են ոչ բավարար փաստական տվյալներ: Նշված դեպքերում վարչական դատարանի՝ դատավարության մասնակիցներին օժանդակելու պարտականությունը ստանում է գործնական մեծ նշանակություն, քանի որ հայցադիմումներում առկա ձնական սխալները մատնանշելու, ինչպես նան ոչ հստակ հայցային պահանջները ճշտելու, ոչ ճիշտ հայցատեսակները

8

պատշաճ հայցատեսակներով փոխարինելու, հիմնական ն ածանցյալ պահանջները տարբերակելու, ոչ բավարար փաստական տվյալները համալրելու վերաբերյալ դատավարության մասնակիցներին առաջարկ անելու վարչական դատարանի պարտականության պատշաճ կատարման պայմաններում ապահովվում է ոչ միայն արդյունավետ դատաքենությունը, այլ նան անձի խախտված իրավունքների արդյունավետ դատական պաշտպանությունը:

ՀՀ վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարել ընդգծել, որ հայցատեսակի ընտրության սուբյեկտիվ իրավունքը բոլոր դեպքերում պատկանում է հայցվորին, ն եթե ոչ հստակ կամ ոչ ճիշտ հայցատեսակը հստակեցնելու կամ ճիշտ հայցատեսակով փոխարինելու վերաբերյալ դատարանի մատնանշումից հետո էլ հայցվորը շարունակում է պնդել իր կողմից ներկայացված հայցապահանջը, ապա դատարանը պարտավոր է գործի քննություն իրականացնել հայցվորի կողմից ներկայացված հայցապահանջի շրջանակներում: Այդ պարագայում դատարանի մատնանշման պարտականությունը համարվում է կատարված:

ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է նան, որ նման իրավիճակներում գործի փաստական հանգամանքներն ի պաշտոնե պարզելու ("օ: օր օօ") սկզբունքի ուժով ոչ ճիշտ հայցապահանջը ճշտելու վերաբերյալ վարչական դատարանի կողմից հայցվորին առաջարկ ներկայացնելու ն հայցվորի կողմից դատարանի նշված առաջարկն ընդունվելու դեպքում տեղի է ունենում ոչ թե հայցի առարկայի կամ հայցային պահանջների չափի փոփոխություն, այլ ներկայացված հայցապահանջի ճշգրտում ն համապատասխանեցում հայցվորի իրական կամարտահայտությանն ու դատական պաշտպանության դիմելիս վերջինիս հետապնդած իրական նպատակին (տես, Ալեքսանդրը Կարալովն ընդդեմ Երնանի քաղաքապետարանի" թիվ ՎԴ/4315/05/4 վարչական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 22.04.2016 թվականի որոշումը):

ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նախկինում կայացրած մեկ այլ որոշմամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքում ամրագրված փաստական հանգամանքներն ի պաշտոնե պարզելու (" օքոՇօ") սկզբունքը վերաբերում է բացառապես գործի փաստական հանգամանքներն ի պաշտոնե պարզելուն, այլ խոսքով, կոնկրետ գործի լուծման համար անհրաժեշտ իրավաբանական փաստերի վերաբերյալ հնարավոր ն հասանելի տեղեկություններ ձեռք բերելուն. այս դատավարական սկզբունքը վերաքննիչ դատարանին հնարավորություն չի ընձեռում սեփական նախաձեռնությամբ ն ինքնուրույն լրացնել վերաքննիչ բողոքի իրավական հիմքերը: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ թեն վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքում ներկայացված պահանջի սահմաններում՝ ձեռնարկելով անհրաժեշտ միջոցներ բողոքն ըստ էության քննելու համար, սակայն չի կարող սեփական նախաձեռնությամբ դուրս գալ առաջին ատյանի դատարանում գործի քննության շրջանակներից, մասնավորապես՝ փոխել հայցի հիմքը Ա կայացնել դատական ակտ այն իրավական ն փաստական հիմքերով, որոնք առաջին ատյանի դատարանում քննության առարկա չեն դարձվել (տես, ՀՀ առողջապահության նախարարությունն ընդդեմ «Ռեվերդի» ՍՊԸի թիվ ՎԴ/327/05/2 վարչական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 18.07.2014 թվականի որոշումը):

Զարգացնելով վերոհիշյալ իրավական դիրքորոշումը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ որոշմամբ նշել է նան, որ գործի վերաքննության փուլում գործի փաստական հանգամանքներն ի պաշտոնե պարզելու ("Ջ« օքոօօ") սկզբունքի բովանդակությունը որոշակիորեն տարբերվում է գործի դատաքննության փուլում այդ սկզբունքի ունեցած բովանդակությունից: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ գործի վերաքննության փուլում գործի փաստական հանգամանքներն ի պաշտոնե պարզելու ("6 օքիոօլօ") սկզբունքի բովանդակությունը հանգում է հետնյալին. վերաքննիչ դատարանը պարտավոր է

9

ձեռնարկել անհրաժեշտ միջոցներ վերաքննիչ բողոքի բոլոր հիմքերն ըստ էության քննության առարկա դարձնելու համար:

ՀՀ վճռաբեկ դատարանի գնահատմամբ վերաքննիչ դատարանը մի կողմից՝ չի կարող սեփական նախաձեռնությամբ դուրս գալ վարչական դատարանում գործի քննության շրջանակներից, այսինքն՝ առանց վերաքննիչ բողոքում համապատասխան հիմքի առկայության կայացնել դատական ակտ այն իրավական ն փաստական հիմքերով, որոնք առաջին ատյանի դատարանում քննության առարկա չեն դարձվել: Իսկ մյուս կողմից` վերաքննիչ բողոքում վարչական դատարանի կողմից քննության առարկա չդարձված հիմքի առկայության դեպքում վերաքննիչ դատարանը պարտավոր է ըստ էության քննության առարկա դարձնել նան վերաքննիչ բողոքի այդ հիմքը՝ այս պարագայում չսահմանափակվելով վարչական դատարանում գործի քննության շրջանակներով:

Փաստորեն, վարչական դատավարությունում գործի փաստական հանգամանքներն ի պաշտոնե պարզելու ("64 օքոօ/օ") սկզբունքի ուժով վերաքննիչ դատարանը պարտավոր է ձեռնարկել անհրաժեշտ միջոցներ վերաքննիչ բողոքի բոլոր հիմքերն ըստ էության քննության առարկա դարձնելու համար` անկախ այն հանգամանքից, թե վերաքննիչ բողոքում վկայակոչված այս կամ այն հիմքը վարչական դատարանում քննարկվել է, թե՝ ոչ (տե'ս Ա/Ձ Գնորգ Դավթյանն ընդդեմ ՀՀ ԿԱ պետական եկամուտների կոմիտեի Մաշտոցի հարկային տեսչության թիվ ՎԴ/2976/05/15 վարչական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 30.11.2018 թվականի որոշումը):

Ներկայացված իրավական դիրքորոշումների լուսի ներքո անդրադառնալով Վերաքննիչ դատարանի կողմից ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 145-րդ հոդվածով սահմանված լիազորությունների իրացման առանձնահատկություններին՝ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում վկայակոչել ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 145-րդ հոդվածը: Այսպես՝ ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 145-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի վերաքննության արդյունքում վերաքննիչ դատարանը՝

1) մերժում է վերաքննիչ բողոքը՝ դատական ակտը թողնելով անփոփոխ, իսկ այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն վարչական դատարանի կայացրած՝ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ սխալ է պատճառաբանված, ապա պատճառաբանում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը.

2) ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բավարարում է վերաքննիչ բողոքը՝ ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելով վարչական դատարանի դատական ակտը՝ բեկանված մասով գործն ուղարկելով վարչական դատարան` նոր քննության, ն սահմանելով նոր քննության ծավալը, իսկ չբեկանված մասով դատական ակտը թողնելով անփոփոխ.

3) ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանում նե փոփոխում է վարչական դատարանի ակտը՝ կայացնելով նոր դատական ակտ, եթե վարչական դատարանի հաստատած փաստական հանգամանքները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ, նե եթե դա բխում է արդարադատության արդյունավետության շահերից, իսկ բողոքարկված ն չբեկանված մասով դատական ակտը թողնում է անփոփոխ.

4) ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանում է դատական ակտը ն կարճում է գործի վարույթն ամբողջովին կամ դրա մի մասը, իսկ բողոքարկված ն չբեկանված մասով դատական ակտը թողնում է անփոփոխ:

ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ դատական ակտի վերաքննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ դատարանն իրացնում է վարչական դատարանի դատական ակտը բեկանելու ն փոփոխելու լիազորությունը ն կայացնում է նոր դատական ակտ, եթե վարչական դատարանի հաստատած փաստական հանգամանքները հնարավորություն են

10

տալիս կայացնելու նման ակտ, ե եթ դա բխոմ է արդարադատության արդյունավետության շահերից, այսինքն՝ նշված երկու պայմանների միաժամանակյա առկայությունը կարող է հանդիսանալ բավարար ն անհրաժեշտ պայման ՀՀ վարչական դատարանի դատական ակտը փոփոխելու համար:

Անդրադառնալով նոր քննության լիազորության իրացմանը՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ որոշ դեպքերում, անձի՝ դատարանի մատչելիության ն դատական պաշտպանության իրավունքների արդյուշավետ իրականացման երաշխիքների պաշտպանությունը, ինչպես նան դատարանների միջն ձնավորված գործառութային կապի սկզբունքի արդյունավետ կենսագործումը կարող է ապահովվել միայն վերադաս դատարանի կողմից գործը նոր քննության ուղարկելու արդյունքում՝ երաշխավորելով նան վերադասության կարգով դատական ակտերի օրինականության վերահսկման սկզբունքի անխախտելիությունը (տե'ս, «Սուրբ (Թերեզայի անվան բժշկական համալսարան» ՍՊ ընկերությունն ընդդեմ ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի ն սպորտի նախարարության թիվ ՎԴ/1244/05/22 վարչական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 22.03.2024 թվականի որոշումը):

Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ վերաքննիչ վարչական դատարանը չի կարող ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 145-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի կիրառմամբ ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանել ե փոփոխել ՀՀ վարչական դատարանի դատական ակտը, եթե ՀՀ վարչական դատարանը չի կատարել ոչ ճիշտ հայցատեսակը պատշաճ հայցատեսակով փոխարինելու առաջարկ ներկայացնելու իր պարտականությունը:

Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշման կիրառումը սույն գործի փաստերի նկատմամբ.

Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սուն վարչական գործը հարուցվել է Հայցվորների կողմից ներկայացված ճանաչման հայցի հիման վրա, որով վերջիններս որպես հիմնական պահանջ՝ խնդրել են առ ոչինչ ճանաչել 05.04.2002 թվականին ՀՀ կադաստրի կոմիտեի կողմից գրանցված «Ակումբ համալիր» 0սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության վարձակալության իրավունքը 02.07.2018 թվականի անշարժ գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման վկայականին կցված շինությունների հատակագծում նշված մակերեսի չափով:

Դատարանը բավարարել է Հայցվորների հայցը հետնյալ պատճառաբանությամբ.

«Դատարանը գտնում է, որ քենարկվող դեպքում Երնանեի քաղաքապետի 18.04.2001թ. թիվ 358 որոշման հիման վրա խեդրո առարկա հողամասի նկատմամբ 05.04.2002թ. «Ակումբ համալիր» ՍՊ ընկերության անվամբ ՀՀ կադաստրի կոմիտեի կողմից կատարված վարձակալության իրավունքի պետական գրանցումով «Ակումբ համալիր» ՍՊ ընկերությանը փտրամադրվել է ակեհայտ ոչ իրավաչափ իրավունք: Մասնավորապես" Դատարանն արձանագրում է, որ Երնանի քաղաքապետի 18.04.2001թ. թիվ 358 որոշմամբ թեն «Ակումբ համալիր» ՍՊ ընկերությանը Երնան քաղաքի Հրազդանի կիրճում «Մոնտե Քրիստո» ռեստորանի դիմացի ափի կանաչապատման, բարեկարգման ն նվագախմբի բեմահարթակի շինարարության իրականացման նպատակով, վարձակալության իրավունքով, 25 տարի ժամկետով հատկացվել է 200քմ մակերեսով հողամաս, այնուամենայնիվ եույն որոշմամբ հստակ ամրագրվել է, որ ընկերության կողմից Երնանի քաղաքապետարանի անշարժ գույքի կառավարման վարչության հետ 60-օրյա ժամկետում վարձակալության պայմանագիր չկնքելու դեպքում փվյալ որոշումը համարվում է ուժը կորցրած, իսկ եշված որոշման հիման վրա Հայաստանի Հանրապետության, ի դեմս Երնանի քաղաքապետ Ռ.Նազարյանի, որի անունից հանդես է եկել Երնանի քաղաքապետարանի անշարժ գույքի կառավարման վարչության պետ Ա.Գնորգյանը, ն

11

«Ակումբ համալիր» ՍՊ ընկերության միջն հողի վարձակալության թիվ 215/Գ-Ա պայմանագիրը կեքվել է միայե 22.02.2002թ., այսիեքե' Երնանի քաղաքապետի 18.04.2001թ. թիվ 358 որոշման ընդունումից մոտ 10 ամիս հետո, այնուհետն՝ եշված որոշման հիման վրա խնդրո առարկա հողամասի եկատմամբ «Ակումբ համալիր» ՍՊ ընկերության վարձակալության իրավունքի պետական գրանցումը կատարվել է 05.04.2002թ., այսիեքե' Երնանի քաղաքապետի 18.04.2001թ. թիվ 358 որոշման ընդունումից ավելի քան 11 ամիս հետո, որպիսի պայմաններում Դատարանը փասփում է, որ խնեդրո առարկա հողամասի եկատմամբ «Ակումբ համալիր» ՍՊ ընկերության վարձակալության իրավունքի պեւրական գրանցումը կատարվել է այդ պահի դրությամբ արդեն իսկ ուժը կորցրած՝ Երնանի քաղաքապետի 18.04.2001թ. թիվ 358 որոշման հիման վրա: Ընդ որում, Դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ սույն գործի շրջանակներում վիճարկվող իրավունքի պետական գրանցման որպես վարչական ակտի, իրավաչափությունը հատուկ ընթացակարգով ստուգելու ն գնահատելու անհրաժեշտությունը բացակայում է, քանի որ տվյալ գրանցման առ ոչինչ լինելու հանգամանքը պայմանավորված է ակնառու կոպիտ սխալով, այն է' ուժը կորցրած Երնանի քաղաքապետի 18.04.2001թ. թիվ 358 որոշման հիման վրա խնդրո առարկա հողամասի նկատմամբ կատարվել է «Ակումբ համալիր» ՍՊ ընկերության վարձակալության իրավունքի պետական գրանցում: Ավելին՝ Երնանի քաղաքապետի 18.04.2001թ. թիվ 358 որոշման" 05.04.2002թ. դրությամբ ուժը կորցրած լինելու հանգամանքը գույքի նկատմամբ իրավունքի պետական գրանցում իրականացնող մարմեի համար եղել է ակեհայտ' եկատի ունենալով, որ եշված որոշման հիման վրա Երնան քաղաքի Հրազդանի կիրճում գտեվող վիճելի հողամասի վերաբերյալ վարձակալության պայմանգիրը կնքվել է նույն որոշմամբ ամրագրված 60-օրյա ժամկետի ակնհայտ խախտմամբ, այն է' մուր 10 ամիս հետո»:

Վերաքննիչ դատարանը բավարարել է Կադաստրի կոմիտեի, ԷԵրնանի քաղաքապետարանի ն երրորդ անձ «Ակումբ համալիր» ՍՊ ընկերության վերաքննիչ բողոքը, Դատարանի վճիռը բեկանել ն փոփոխել է՝ Հայցվորների հայցը մերժել է հետնյալ պատճառաբանությամբ. «(..) Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում Համահայցվորների կողմից փաստացի վիճարկվել է վարչական ակտի հիմքում դրված հանգամանքների հավաստիությունը: Ավելին, Վերաքենիչ դատարանի գնահատմամբ վարչական ակտի առ ոչինչ լինելու հանգամանքը Համահայցվորները իրենք պայմանավորել են ոչ թե ակնառու կոպիտ սխալներով, որոնք ի հայտ են գալիս առանց վարչական ակտերի իրավաչափությունը հատուկ ընթացակարգով ստուգելու ն գնահատելու, այլ այնպիսի հանգամանքներով, որոնց ազդեցությունը վարչական ակտի իրավաչափության վրա ենթակա է ստուգման ն գնահատման հատուկ ընթացակարգով, ուստի ՀՀ սահմանադրական դատարանի, ինչպես նան ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտած վերը նշված իրավական դիրքորոշումեերի ն իրավական վերլուծության հաշվառմամբ Վերաքենիչ դատարանը արձանագրում է, որ սույն գործով խեդրո առարկա հանդիսացող 05.04.2002 թվականի գրանցումը (վարչական ակտը) չի կարող դիտվել առոչինչ, այլ այն կարող է ճանաչվել անվավեր: Ընդ որում, հատկանշական է նան այն հանգամանքը, որ Համահայցվորնեերի կողմից ի սկզբանե ներկայացված է եղել նան վիճարկման հայց, որով վերջինս պահանջել է անվավեր ճանաչել հիշյալ գրանցումը, սակայն Դատարանի կողմից մատեանշում կատարելուց հերո Համահայցվորները լրացրել են հայցի հիմքերը ն փոխել են հայցի առարկան պահանջելով խեդրո առարկա գրաեցումը ճանաչել առոչիեչ:

Այսպիսով, Վերաքենիչ դատարանը գտնում է, որ Համահայցվորնեերի կողմից վարչական ակտն առոչինչ ճանաչելու պահանջի հիմքում դրված հիմնավորումները ոչ թե վարչական ակտն առ ոչիեչ ճանաչելու, այլ անվավեր ճանաչելու հիմքեր են, քանի որ տվյալ դեպքում վարչական ակտով անձի վրա նույնիսկ «ոչ իրավաչափ» պարտականություն

12

դնելը կամ անձին «ոչ իրավաչափ» իրավունք տրամադրելը կարող է պարզվել այդ վարչական ակտի վիճարկման վարույթում: Նման պայմաններում Վերաքենիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում առկա չեն վարչական ակտե առ ոչիեչ ճանաչելու վերը նշված հիմքերը, ուսրի Համահայցվորնեերի կողմից ներկայացված հայցը հիմնական պահանջի մասով ենթակա էր մերժման, ինչն անտեսվել է սրորադաս դատարանի կողմից:

(-)

Վերը եշվածի հաշվառմամբ անդրադառնալով բողոքաբեր երրորդ անձ «Ակումբ համալիր» ՍՊ ընկերության կողմից եերկայացված վերջին փաստարկին, առ այե, որ Դատարաեը, բավարարելով հիմեական պահաեջը, որպես հետնանք անվավեր է ճանաչել 27.01.2006թ. Կադաստրի կոմիտեի կողմից կատարված պետական գրանցումն այն պայմաններում, երբ այդ գրանցումը ճանաչվել է ուժը կորցրած նույն պտարածքի սահմանները ճշտելուց հերո կատարված եոր պետական գրանցմամբ, ապա Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ բողոքաբերի փաստարկն իրավաչափ է այնքանով, որ 27.01.2006թ. գրանցումն ուժը կորցրած ճանաչվելու պայմաններում (02.07.2018թ. տվյալ հողամասի նկատմամբ կատարվել է իրավունքի նոր պետական գրանցում) այն չէր կարող անվավեր ճանաչվել:

(-)

Հիմք ընդունելով վերը նշված իրավանորմերե ու դրանց հիման վրա կատարված եզրահաեգումնեերը՝ Վերաքենիչ դատարանը ոչ իրավաչափ է համարում Դատարանի կողմից վճռում կատարված եզրահանգումեերը, առ այե, որ հայցը ենթակա է բավարարման, ինչպես նան վերոգրյալ իրավական ն փաստական հիմեավորումների հաշվառմամբ" Վերաքենիչ դատարանը հանգում է այն հետնության, որ եերկայացված վերաքնեիչ բողոքները ենթակա են բավարարման, իսկ ՀՀ վարչական դատարանի կողմից սուն վարչական գործի շրջանակներում 04.11.2022 թվականին կայացված վճիռը բեկանման»:

Վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով Վերաքննիչ դատարանի եզրահանգումների հիմնավորվածությանը՝ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետնյալը.

ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 65-րդ