Սարգսյան — ԿԴ2/0024/01/17

ԿԴ2/0024/01/17

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում

Գործ թիվ ԿԴ2/0024/01/17

Նախագահող դատավոր` Ա.Դանիելյան

Դատավորներ` Ռ.Մխիթարյան

Մ.Պապոյան

ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ`

մասնակցությամբ դատավորներ՝

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ

քարտուղարությամբ`

մասնակցությամբ դատախազ`

ամբաստանյալ`

Ն.ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻ

Ա.ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ

2019 թվականի նոյեմբերի 7-ին

ք.Երևանում

դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով ամբաստանյալ Արշակ Վոլոդյայի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2018 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանի վճռաբեկ բողոքը,

ՊԱՐԶԵՑ

2

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

1.

2015

թվականի

իրավախախտումների

ապրիլի

հայտնաբերման

2-ին

և

ՀՀ

ֆինանսների

վարչական

նախարարության

վարույթների

իրականացման

վարչությունում՝ մաքսային և այլ փաստաթղթերը խաբեությամբ օգտագործելով ՀՀ մաքսային սահմանով խոշոր չափերով ապրանքների տեղափոխման դեպքի առթիվ հարուցվել է քրեական գործ և ըստ ենթակայության ուղարկվել ՀՀ ֆինանսների նախարարության քննչական վարչություն:

Նախաքննության մարմնի` 2015 թվականի հուլիսի 23-ի որոշմամբ Արշակ Վոլոդյայի Սարգսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 215-րդ հոդվածի 1-ին մասով:

2016 թվականի մարտի 17-ին քրեական գործի հետագա նախաքննության կատարումը հանձնարարվել է ՀՀ կառավարությանն առընթեր ազգային անվտանգության ծառայության քննչական վարչությանը:

Նախաքննության մարմնի` 2016 թվականի հուլիսի 13-ի որոշմամբ Ա.Սարգսյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով:

2017 թվականի մայիսի 3-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ` նաև Առաջին ատյանի դատարան):

2.

Առաջին

ատյանի

դատարանի՝

2018

թվականի

մարտի

7-ի

դատավճռով

Ա.Սարգսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով: Նույն դատական ակտով վճռվել է ներկայացված քաղաքացիական հայցը բավարարել, և Ա.Սարգսյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջե բռնագանձել 9.675.183 ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցում:

3. Պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան) 2018 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշմամբ բողոքը բավարարել է, Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2018 թվականի մարտի 7-ի դատավճիռը` բեկանել: Ա.Սարգսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով ճանաչվել է անմեղ և արդարացվել: Ներկայացված քաղաքացիական հայցը մերժվել է:

3

4. Վերը նշված որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանը: Վճռաբեկ դատարանի` 2019 թվականի հունիսի 10-ի որոշմամբ վճռաբեկ բողոքն ընդունվել է վարույթ:

Դատավարության

մասնակիցների

կողմից

վճռաբեկ

բողոքի

պատասխան

չի

ներկայացվել:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.

5. Նախաքննության մարմնի կողմից Արշակ Սարգսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով (Զորդայմե ՍՊ ընկերության տնօրենը, 2013-2014 թվականների ընթացքում Հնդկաստանից,

Բելգիայից,

Արաբական

Միացյալ

Էմիրություններից,

Իսրայելից

և

Հոնկոնգից (Ներմուծում` ազատ շրջանառության համարե մաքսային ռեժիմով, ընկերության անվամբ Հայաստանի Հանրապետություն է ներմուծել 19729.29 կարատ չմշակված և 34927.78 կարատ

մշակված

ադամանդ,

որոնք

համաձայն

ներկայացված

փաստաթղթերի,

Հայաստանի Հանրապետությունում ենթարկվել են բավարար վերամշակման ու ադամանդի խմբաքանակները ՀՀ-ից (Արտահանում` ազատ շրջանառության համարե մաքսային ռեժիմով ընկերության անվամբ արտահանել է Ռուսաստանի Դաշնություն: Նշված գործունեության

ընթացքում

Արշակ

Սարգսյանը

օրենսդրությամբ

նախատեսված

հաշվետվությունների, հաշվարկների և հարկման հիմք հանդիսացող պարտադիր այլ փաստաթղթերի մեջ ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ է մտցրել և չարամտորեն խուսափել 9.675.183 ՀՀ դրամի չափով շահութահարկի վճարումից1: 5.1. Նախաքննության մարմնի կողմից 2015 թվականի դեկտեմբերի 3-ին որոշում է կայացվել (Զորդայմե ՍՊ ընկերությունում նշանակել բյուջեի հետ փոխհարաբերությունների և հարկային մարմինների կողմից վերահսկվող օրենսդրության առանձին պահանջների կատարման ճշտության ստուգում, իսկ անհնարինության դեպքում կատարել հարկային պարտավորությունների նախնական հաշվարկ` որոշման կատարումը հանձնարարելով ՀՀ ֆինանսների նախարարության օպերատիվ-հետախուզական և ներքին անվտանգության գլխավոր վարչության աշխատակիցներին2։

1

2

Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 8-րդ, թերթեր 260-261:

Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 6-րդ, թերթեր 34-36:

4

(Զորդայմե

ՍՊ

ընկերությունում

իրականացված

ստուգման

արդյունքում

2016

թվականի փետրվարի 23-ին կազմվել է թիվ 5013322 ակտը3։

5.2. Նախաքննության մարմնի` 2016 թվականի ապրիլի 18-ի որոշմամբ նշանակվել է դատահաշվապահական

փորձաքննություն, որով փորձագետներին առաջադրվել

են

հետևյալ հարցերը՝ (1. ՀՀ ՖՆ ՕՀՎ աշխատակիցների կողմից կազմված (Զորդայմե ՍՊ

ընկերության հարկային պարտավորությունների նախնական հաշվարկն ինչ մեթոդով է կատարվել, այն համապատասխանում է փորձաքննությանը տրամադրված նյութերում և (Զորդայմե

ՍՊ

ընկերության

ստուգվող

ժամանակաշրջանի

հաշվապահական

փաստաթղթերում եղած տվյալներին և գործող նորմատիվ ակտերի պահանջներին, թե ոչ:

2. ՀՀ ՖՆ ՕՀՎ մասնագետների կողմից կազմված 2016 թվականի փետրվարի 23-ի թիվ 5013322 ակտը, արձանագրված հաշվարկները համապատասխանում են արդյոք ՀՀ հարկային օրենսդրությանը, հարկային պարտավորությունների հաշվարկը բխում է դրա պահանջներից, թե ոչ, դրանք ամբողջ ծավալով և ճիշտ մեթոդով են հաշվարկվել, թե ոչ:

3. Քրեական գործի նյութերում առկա փաստական և հետազոտվող ժամանակաշրջանի կազմակերպությունների

հաշվապահական

և

այլ

փաստաթղթերում

արտացոլված

տվյալներով, ինչպես նաև այդ կազմակերպության հաշվառման վայրի հարկային տեսչություններում կատարված գրանցումներով (ՀՀ ՖՆ ՕՀՎ մասնագետների կողմից կազմված

23.02.2016թ.

ճշգրտումներով,

որքան

թիվ

5013322

է

կազմում

ակտով)

և

(Զորդայմե

փորձաքննությամբ

ՍՊ

կատարված

ընկերության

հարկային

պարտավորությունների չափը ըստ հարկատեսակների՝ տույժերով և տուգանքներով հանդերձ:

4. (Զորդայմե ՍՊ

ընկերության լրացուցիչ

հարկային պարտավորությունների

առաջացումը հարկային օրենսդրության ինչպիսի խախտումների հետևանք ենե4: 5.3. Դատահաշվապահական փորձաքննության թիվ 15821609 եզրակացությամբ արձանագրվել է` (Թիվ 1-ին հարցի [վերաբերյալ]` ՀՀ ՖՆ ՕՀՎ աշխատակիցների կողմից

(…) (Զորդայմե ՍՊ ընկերության 2013 և 2014 թվականների կտրվածքով շահութահարկի գծով լրացուցիչ հարկային պարտավորությունների անուղղակի եղանակով հաշվարկումը, սույն փորձաքննությամբ, զուտ հաշվապահական ու հարկային հաշվառման տեսանկյունից՝ մեթոդաբանության առումով, դիտվում է ճիշտ (…):

3

4

Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 6-րդ, թերթեր 106-111:

Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 6-րդ, թերթեր 135-136:

5

Թիվ 2-րդ հարցի [վերաբերյալ]` ՀՀ ՖՆ ՕՀՎ մասնագետների կողմից 2016 թվականի փետրվարի 23-ի թիվ 5013322 ստուգման ակտը կազմվել է ստուգվող ժամանակաշրջանում գործող հարկային օրենսդրության, մասնավորապես՝ (Հայաստանի Հանրապետության ստուգումների կազմակերպման և անցկացման մասինե ՀՀ օրենքի պահանջներին համապատասխան: Հիշյալ հարցի կապակցությամբ միաժամանակ պետք է նշել, որ (…) թիվ 5013322 ստուգման ակտում արձանագրված շահութահարկի դրվագով (…) լրացուցիչ հարկային պարտավորությունների հաշվարկումը ՀՀ ՖՆ ՕՀՎ մասնագետների կողմից կատարվել է ստուգվող ժամանակաշրջանում գործող ու շահութահարկի հաշվարկմանը վերաբերող հարկային օրենսդրության, մասնավորապես` (Շահութահարկի մասինե ՀՀ օրենքի և (Հարկերի մասինե ՀՀ օրենքի 5-րդ հոդվածի 1-ին կետի, 6-րդ հոդվածի, 7-րդ հոդվածի, ինչպես նաև ՀՀ կառավարության 1998 թվականի սեպտեմբերի 18-ի թիվ 580 որոշմամբ հաստատված՝ (Հարկերի մասինե ՀՀ օրենքի 22-րդ հոդվածով նախատեսված դեպքերում

հարկային

պարտավորությունների

մարմնի

կողմից

հաշվարկման

հարկվող

օբյեկտների

(գնահատման)

կարգի

և

հարկային

պահանջներին

համապատասխան (…):

Թիվ 3-րդ հարցի [վերաբերյալ]` քրեական գործի նյութերում առկա փաստական և հետազոտվող ժամանակաշրջանի կտրվածքով նախաձեռնողի կողմից փորձագետներին տրամադրված (Զորդայմե ՍՊ ընկերության հաշվապահական հաշվառման, ինչպես նաև ընկերության հարկային գործերում գտնվող հարկերի ու վճարների հաշվարկման համար հիմք

հանդիսացող

փաստաթղթերում

արտացոլված

տվյալներով

և

ընկերության

հաշվառման վայրի ՀՏ-ի կողմից ըստ հարկատեսակների ու վճարների վարվող անձնական հաշվի քարտերում կատարված գրանցումներով և նախաձեռնողի կողմից ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչությունում քննվող թիվ 83154215 քրեական գործով դատահաշվապահական փորձաքննություն նշանակելու մասին 2016 թվականի ապրիլի 18-ին կայացրած որոշման (Պարզեցիե մասում նշված ու գնահատված կարգով փորձաքննությանը տրամադրված տվյալներով, սույն փորձաքննությամբ կատարված ճշգրտումներով՝ անուղղակի եղանակով իրականացված

հաշվարկներով

(Զորդայմե

ՍՊ

ընկերության

հարկային

պարտավորությունները` տույժ և տուգանքներով հանդերձ, կազմում են ընդամենը` 21729426 դրամ, այդ թվում.

Շահութահարկ

2013թ.

Հարկեր

6494340

Տույժեր

2376928

Տուգանքներ

Ընդամենը

7143774

16015042

6

2014թ.

3180843

625035

1908506

5714384

Ընդամենը

9675183

3001963

9052280

21729426:

Թիվ 4-րդ հարցի [վերաբերյալ]` (…) (Զորդայմե ՍՊ ընկերությունում 21729426 դրամ գումարի լրացուցիչ հարկային պարտավորությունն առաջացել է` (Շահութահարկի մասինե ՀՀ օրենքի 7-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ կետերի` (Համախառն եկամուտը հաշվետու տարում հարկատուի

բոլոր

եկամուտների

հանրագումարն

է`

անկախ

դրանց

ստացման

աղբյուրներից: Սույն օրենքի իմաստով` ա) եկամուտ է համարվում հաշվետու տարվա ընթացքում ակտիվների ներհոսքը, աճը կամ պարտավորությունների նվազումը, որոնք հանգեցնում են հարկատուի սեփական կապիտալի ավելացմանը: Եկամուտների թվին են դասվում, մասնավորապեu` ա) ապրանքների, արտադրանքի (այսուհետ` նաև ապրանքներ) իրացումից ստացվող հասույթըե պահանջների խախտմամբ՝ շահութահարկի հարկման համար հիմք համարվող փաստաթղթերում, կոնկրետ դեպքում ընկերության կողմից 2013 և 2014 թվականների համար կազմած և հաշվառման վայրի ՀՏ ներկայացրած շահութահարկի հաշվարկներում ոչ ճիշտ տվյալներ մտցնելու հետևանքով: (…)ե5: 5.4. ՀՀ վարչական վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 11-ի թիվ ՎԴ/3778/05/16 որոշմամբ 2016 թվականի փետրվարի 23-ի թիվ 5013322 ստուգման ակտի 1-ին կետը ճանաչվել է անվավեր այն պատճառաբանությամբ, որ տվյալ ակտով (Զորդայմե ՍՊ ընկերության նկատմամբ շահութահարկի գծով 23.166.124 ՀՀ դրամի պարտավորությունը հաշվարկվել է (Հարկերի մասինե ՀՀ օրենքի 22-րդ հոդվածի սխալ կիրառմամբ, ինչը (Վարչարարության հիմունքների և վարչական վարույթի մասինե ՀՀ օրենքի 63-րդ հոդվածի համաձայն` հիմք է ստուգման ակտն անվավեր ճանաչելու համար6։

6. Առաջին ատյանի դատարանը դատավճռով արձանագրել է. ((...) [Ս]ույն գործով

հարցաքննված վկաների մեծամասնության ցուցմունքներով հաստատվում է, որ (Զորդայմե ՍՊ ընկերությունը 2013-2014 թվականների ընթացքում արտադրական գործունեություն չի իրականացրել, ընկերության սարքավորումները գտնվել են ապամոնտաժված վիճակում այլ տարածք տեղափոխվելու պատճառով և չեն գործարկվել։ Այն, որ ընկերությունում տվյալ ժամանակահատվածում

ադամանդի

որոշակի

մշակում

է

իրականացվել,

իրենց

ցուցմունքներում հակասական, որևէ օբյեկտիվ փաստական տվյալով չհաստատվող տեղեկություններ են հայտնել բացառապես Արշակ Սարգսյանի հարազատները և

5

Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 8-րդ, թերթեր 66-112:

Տե՛ս www.datalex.am Դատական տեղեկատվական համակարգ, ՀՀ վարչական վերաքննիչ դատարանի՝ 2017 թվականի հոկտեմբերի 11-ի թիվ ՎԴ/3778/05/16 որոշումը:

6

7

աշխատակիցները, որոնք Դատարանի համոզմամբ նույնպես արժանահավատ գնահատվել չեն կարող։

Բացի այդ, այն, որ (Զորդայմե ՍՊ ընկերությունը 2013-2014 թվականների ընթացքում արտադրական գործունեություն չի իրականացրել, անհերքելիորեն հաստատվում է նաև (ՀԷՑե ՓԲ ընկերության կողմից քննությանը տրամադրված ստուգման ակտով, որի համաձայն՝ ընկերության էլեկտրաէներգիայի ծախսն այդ ժամանակահատվածում եղել է չնչին, երբեմն նաև՝ զրոյական։

Ավելին, հենց ինքը՝ (Զորդայմե ՍՊ ընկերության տնօրեն Արշակ Սարգսյանը դեռևս 2014 թվականի դեկտեմբերի 23-ին հարկային մարմիններին տված հայտարարությամբ փաստել է, որ 2014 թվականին ներմուծված չմշակված ադամանդը՝ թվով 5002 կարատ, իրենց կողմից չի մշակվել, 2014 թվականին ներմուծված մշակված ադամանդն ընկերության կողմից տեսակավորվել է, լվացվել է, մաքրվել և փայլեցվել է։ Մշակված ադամանդե քարերի վրա ընկերության կողմից չի կատարվել նիստավորում, կտրում, կլորացում։ Ընկերության հաստոցները 2014 թվականի ապրիլից մանկապարտեզի տարածքից տեղափոխվել են գյուղապետարանին պատկանող այլ տարածք, որոնք չեն մոնտաժվել և չեն շահագործվել։ Այս առումով հատկանշական է նաև այն փաստը, որ արդեն 2016 թվականի հունվարի 19-ին՝ սույն քրեական գործի հարուցումից շուրջ մեկ տարի հետո, Արշակ Սարգսյանը հարկային մարմիններին ներկայացրել է մեկ այլ հայտարարություն՝ նշելով, որ ընկերության գործունեությունը դադարեցրել են 2015 թվականի հունվարին՝ մաքսային մարմինների կողմից ստուգումներ սկսելուց հետո: Դադարեցման օրվա դրությամբ ունեցել են մնացորդ՝ չմշակված ադամանդ 7552,89 կարատ, որը գտնվում է արտադրամասում: 2013 և 2014 թվականների ընթացքում տարբեր երկրներից ՀՀ ներկրել են ինչպես մշակված, այնպես էլ չվերամշակված ադամանդներ, որոնց հիմնական մասը վերամշակելուց հետո արտահանել են: Քարերի վերամշակման ընթացքում ադամանդներն ենթարկվել են հղկման, կլորացման, փայլեցման, լվացման, տեսակավորման և գնահատման: 2013 թվականի ներմուծված չմշակված 5100 կարատ ադամանդներից վերամշակման ընթացքում կորուստը կազմել է մոտավորապես 80 տոկոս (…)։

Հարկ է փաստել նաև, որ թեև Արշակ Սարգսյանն իր ցուցմունքներում նշել է, որ ընկերությանը լրացուցիչ հարկային պարտավորություններ առաջադրելու համար հիմք հանդիսացած 5100 կարատ չմշակված և 137 կարատ մշակված ադամանդի պակասորդն առաջացել է դրա վերամշակման արդյունքում և ադամանդի վերամշակման արդյունքում ունեցած կորստի մասին իրենց կողմից օրենքով սահմանված կարգով կազմվել են

8

համապատասխան փաստաթղթեր, այդուհանդերձ, այդպիսի փաստաթուղթ ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում վարույթն իրականացնող մարմնին չի ներկայացվել և բացակայել է (Զորդայմե ՍՊ ընկերության հաշվապահական փաստաթղթերում։

(…)

Ինչ վերաբերում է պաշտպանական կողմի բերած այն պատճառաբանություններին, որ Արշակ Սարգսյանն առաջադրված մեղադրանքում ենթակա է արդարացման, քանի որ (Զորդայմե ՍՊ ընկերությանը լրացուցիչ հարկային պարտավորություններ են առաջադրվել ՀՀ ֆինանսների նախարարության աշխատակիցների կողմից իրականացված ստուգման արդյունքում 2016 թվականի փետրվարի 23-ին կազմված թիվ 5013322 ակտի հիման վրա, որը հետագայում ՀՀ վարչական վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ ճանաչվել է անվավեր, ապա Դատարանը գտնում է, որ նշված պնդումն ամբողջությամբ հիմնազուրկ է։ Այս առնչությամբ հարկ է արձանագրել, որ ՀՀ վարչական վերաքննիչ դատարանի 2017 թվականի հոկտեմբերի 11-ի օրինական ուժի մեջ մտած որոշմամբ անվավեր է ճանաչվել ոչ թե 2016 թվականի փետրվարի 23-ի թիվ 5013322 ակտն ամբողջությամբ, այլ դրա միայն 1-ին կետը։

Բացի այդ, ՀՀ ֆինանսների նախարարության աշխատակիցների կողմից 2016 թվականի փետրվարի 23-ին կազմված թիվ 5013322 ակտը սույն քրեական գործով նախաքննության

մարմնի

կողմից

ձեռք

բերված

այլ

բազմաթիվ

ապացույցների

համակցության լույսի ներքո ընդամենը հաշվի է առնվել Արշակ Սարգսյանին առաջադրված մեղադրանքը գնահատելիս։ Ընդ որում, քննարկման առարկա հանդիսացող ստուգման ակտին Արշակ Սարգսյանին առաջադրված մեղադրանքում արձանագրված հարկային պարտավորությունների ((Զորդայմե ՍՊ ընկերությանը վերագրվող լրացուցիչ հարկային պարտավորությունների) չափը գնահատելիս որևէ նշանակություն չի տրվել։ Այդ հարկային պարտավորությունները պարզվել և հաստատվել են սույն գործի շրջանակներում իրականացված դատահաշվապահական փորձաքննությամբ։

Հարկ է նաև արձանագրել, որ սույն քրեական գործով դատահաշվապահական փորձաքննությունն իրականացվել է քրեադատավարական օրենքով սահմանված կարգով, համապատասխան որակավորում ունեցող մասնագետների կողմից և այն կասկածի տակ առնելու

հիմքեր չկան։

Իր հերթին՝ թիվ 5013322 ակտը դատահաշվապահական

փորձաքննության եզրակացության արդյունքների վրա որևէ հետևանք չի ունեցել, ինչը հաստատվում

է

ինչպես

սույն

դատաքննության

ընթացքում

փորձագետի

տված

9

ցուցմունքներով, այնպես էլ այն փաստով, որ ստուգման ակտով և փորձագետի եզրակացությամբ հաշվարկված հարկային պարտավորությունները տարբեր են։ (…) Այսպիսով, (…) Դատարանը հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված է համարում, որ Արշակ Վոլոդյայի Սարգսյանը, հանդիսանալով (Զորդայմե ՍՊ ընկերության տնօրենը, 2013-2014 թվականների ընթացքում հարկերը խոշոր չափերով չվճարելու նպատակով օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվությունների, հաշվարկների և հարկման հիմք հանդիսացող պարտադիր այլ փաստաթղթերի մեջ ակնհայտ կեղծ տվյալներ է մտցրել և խուսափել 9.675.183 ՀՀ դրամի չափով շահութահարկի վճարումից: (…)ե7:

6.1. Միևնույն ժամանակ, Առաջին ատյանի դատարանը, նկատի ունենալով, որ օրինական

ուժի

մեջ

մտած

դատական

ակտով

(Զորդայմե

ՍՊ

ընկերությունում

իրականացված ստուգման արդյունքում կազմված թիվ 5013322 ակտի 1-ին կետը ճանաչվել է անվավեր, նշված փաստաթուղթը դատավճռի հիմքում չի դրել և Ա.Սարգսյանին առաջադրված մեղադրանքը գնահատելիս այն հաշվի չի առել8։

6.2.

Դատահաշվապահ-փորձագետ

Սամվել

Հովհաննիսյանը,

պատասխանելով

դատավարության մասնակիցների և Առաջին ատյանի դատարանի հարցերին, ի թիվս այլնի, ցուցմունք է տվել նաև այն մասին, որ նախաձեռնողի կողմից դատահաշվապահական փորձաքննությանը տրամադրվել են թիվ 5013322 ակտը, (Զորդայմե ՍՊ ընկերության 20132014 թվականների հաշվապահական փաստաթղթերը: Փորձաքննությանն առաջադրված հարցերին պատասխանելու համար, փորձագետների կողմից 2016 թվականի ապրիլի 20-ին նախաձեռնողին ներկայացվել է միջնորդություն՝ պահանջելով տրամադրել (Զորդայմե ՍՊ ընկերության հարկային գործը, հաշվառման վայրը, անձնական հաշիվ քարտերը, ինչպես նաև՝ փորձաքննությանը մասնակից դարձնել ստուգման ակտը կազմողներին, ընկերության տնօրենին և հաշվապահին: Ի պատասխան փորձագետի միջնորդությանը՝ 2016 թվականի օգոստոսի 18-ին փորձաքննությանը տրամադրվել է ընկերության հարկային գործը, իսկ 2016

թվականի

հարցաքննության

օգոստոսի

19-ին`

քրեական

արձանագրությունների

գործով

հարցաքննված

լուսապատճենները,

Արշակ

անձանց

Սարգսյանի

հարցաքննության արձանագրությունը, վկաներ՝ Ռուբեն Շեխոյանի, Սամվել Եղիկյանի հարցաքննության արձանագրությունները: Տրամադրված փաստաթղթերով և նախաձեռնողի կողմից գնահատված ելակետային տվյալներով տրվել է փորձագիտական եզրակացություն: 7

8

Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 10-րդ, թերթեր 134-142:

Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 10-րդ, թերթեր 87-90:

10

Արշակ Սարգսյանը նույնպես մասնակցել է փորձաքննությանը: Դատահաշվապահ փորձագետին փաստաթղթերը տրամադրել է նախաձեռնողը՝ տվյալ դեպքում ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչը: Տրամադրված փաստաթղթերը բավարար են եղել, որպեսզի տրվի փորձագիտական եզրակացություն: Նախաձեռնողի կողմից առաջադրվել է պարզել, թե

որքան

են

կազմում

պետական

բյուջե

վճարման

ենթակա

հարկային

պարտավորությունները: Կատարված փորձաքննությամբ պարզվել է, որ (Շահութահարկի մասինե ՀՀ օրենքի 7-րդ հոդվածի խախտմամբ պետական բյուջե ընկերության կողմից չի վճարվել 9.675.183 ՀՀ դրամ, ինչպես նաև՝ հաշվարկված տույժ և տուգանքները: Ինչ վերաբերում է այն հանգամանքին, որ (Զորդայմե ՍՊ ընկերությունում իրականացված ստուգման արդյունքում կազմված թիվ 5013322 ակտը դատարանի որոշմամբ ճանաչվել է անվավեր, ապա նշված հանգամանքն իր տված դատահաշվապահական փորձաքննության եզրակացության

վրա

որևէ

կերպ

չի

կարող

անդրադառնալ։

Փորձաքննությունն

իրականացնելիս որևէ կերպ չեն հիմնվել ստուգման ակտի վրա, այլ ընդամենը, պատասխանելով նախաձեռնողի հարցերին, հայտնել են, թե որքանով է ճշգրիտ իրականացվել ստուգումը։ Նույնիսկ եթե փորձաքննության իրականացման ընթացքում իրենց

տրամադրված

դատահաշվապահական

չլիներ

նշված

ակտը,

փորձաքննության

իրենք

տալու

եզրակացությունը։

էին

Ավելին,

միևնույն

կատարված

դատահաշվապահական փորձաքննությամբ իրենք փաստել են, որ ստուգման ակտում եկամտահարկի մասով արձանագրված ընկերության պարտավորության չափն ավելին է, քան կատարված փորձաքննության արդյունքում արձանագրվածը, և այդ մասով կատարվել է համապատասխան նվազեցում9:

7. Վերաքննիչ դատարանն իր որոշմամբ նշել է. ((…) [Ս]տուգման ակտի 1-ին կետն

անվավեր է ճանաչվել (…) փորձաքննության եզրակացությունը կազմելուց հետո: Վերը մեջ բերված փաստական հանգամանքների համադրված վերլուծությունից հետևում է, որ նախաքննական մարմնի կողմից որպես ապացույց ճանաչված և մեղադրական եզրակացության մեջ նշված 2016 թվականի փետրվարի 23-ին կազմված թիվ 5013322 ստուգման ակտի ճշտությունը պարզելու նպատակով է (Զորդայմե ՍՊ ընկերության վերաբերյալ

թիվ

83154215

քրեական

փորձաքննություն:

9

Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 10-րդ, թերթեր 133-134:

գործով

նշանակվել

դատահաշվապահական

11

Հետևաբար,

վերը

մեջ

բերված

դատահաշվապահական

փորձաքննության

եզրակացությունն ըստ էության առնչվում է հիշյալ ստուգման ակտին, մասնավորապես դրանում ներառված առաջին կետին, որն այնուհետև (վարչական դատավարության կարգով) օրինական ուժի մեջ մտած մեկ այլ դատական ակտով անվավեր է ճանաչվել: Այլ կերպ ասած, սույն գործով կազմված դատահաշվապահական փորձաքննության եզրակացությունը և դրանում տեղ գտած հետևություններն ըստ էության առնչվում են վերը հիշատակված ստուգման ակտին, որն այնուհետև (վարչական դատավարության կարգով) օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով անվավեր է ճանաչվել: (…)

Վերոգրյալի

հաշվառմամբ,

վերաքննիչ

դատարանը

գտնում

է,

որ

հիշյալ

դատահաշվապահական փորձաքննության եզրակացությամբ սույն գործով ապացուցման առարկան կազմող հանգամանքները (այդ թվում նաև՝ խոշոր չափերով հատկանիշին առնչվող հանգամանքն) ապացուցված չեն անկասկած և անվերապահորեն: Այսինքն` դրանում տեղ գտած հետևությունների ճշտությունը վերը բերված հիմնավորումների համատեքստում կասկածներ է առաջացնում, ինչն ինքնին հիմք է չփարատված կասկածները հօգուտ պաշտպանության կողմի մեկնաբանելու համար: Այլ կերպ ասած, ստուգման ակտի 1-ի կետի անվավեր ճանաչելու պարագայում, սույն գործով կազմված դատահաշվապահական փորձաքննության եզրակացությունը, քննարկվող դեպքում, ինքնին չէր կարող դրվել վիճարկվող դատավճռի հիմքում, քանի որ դրա հետևություններն ըստ էության հիմնված են եղել նաև արդեն իսկ անվավեր ճանաչված ստուգման ակտի տվյալների վրա, իսկ օրենքի խախտմամբ ձեռք բերված ապացույցների օգտագործման

սահմանադրական

արգելքը

վերաբերում

է

նաև

դրանցից

բխող

ապացույցներին:

Հետևաբար, սույն գործով իրավաչափ չի եղել հիշյալ եզրակացությունը մեղադրական դատական ակտի հիմքում դնելու դատարանի որոշումը:

(…)

Բացի այդ, սույն գործով կազմված դատահաշվապահական փորձաքննության եզրակացությունն, այդ թվում դրանում տեղ գտած հետևությունները, վերը բերված հիմնավորումների համատեքստում, բավարար չափով փաստարկված չեն և ամբաստանյալ Ա.Սարգսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը գնահատելու առումով իրավական հետևանք առաջացնել չեն կարող:

12

Ինչ վերաբերում է վիճարկվող դատական ակտում տեղ գտած դատարանի հետևություններին՝ ՀՀ վարչական վերաքննիչ դատարանի 2017 թվականի հոկտեմբերի 11-ի օրինական ուժի մեջ մտած որոշմամբ ոչ թե 2016 թվականի փետրվարի 23-ի թիվ 5013322 ակտն ամբողջությամբ, այլ դրա միայն 1-ին կետն անվավեր ճանաչվելու վերաբերյալ, ապա հարկ է նշել, որ նշված ստուգման ակտի հենց 1-ին կետն է առնչվում շահութահարկի դրվագով ընկերությանն առաջադրված լրացուցիչ հարկային պարտավորություններին: Ընդ որում, նշված հանգամանքը ներառված է նաև ամբաստանյալ Ա.Սարգսյանին առաջադրված մեղադրանքի փաստական նկարագրում:

(…)

Ինչ վերաբերում է նաև փորձագետի կողմից տրված ցուցմունքներին, ինչպես նաև ստուգման

ակտով

և

փորձագետի

եզրակացությամբ

հաշվարկված

հարկային

պարտավորությունների տարբերությանը, ապա (կոնկրետ դեպքում) ստուգման ակտն անավավեր ճանաչելու պարագայում, դրանք որպես փաստարկ ինքնին բավարար չեն ամբաստանյալ Ա.Սարգսյանի անմեղության կանխավարկածի շեմը հաղթահարելու և այդ առնչությամբ հիմնավոր հետևության հանգելու համար:

Բացի այդ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 114-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն.

((…)

3.Փորձագետի

հարցաքննության

արձանագրությունը

չի

կարող

փոխարինել փորձագետի եզրակացությունըե:

(…)

Անդրադառնալով

նաև

մեղադրանքի

հիմքում

դրված

մյուս

ապացույցների

վերլուծությանը, ապա դրանք ըստ էության չեն պարունակում բավարար տեղեկություններ (ամբաստանյալ Ա.Սարգսյանին առաջադրված մեղադրանքի շրջանակներում) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ նրան մերկացնելու վերաբերյալ և կրում են միայն ածանցյալ բնույթ: (…)

Հիմք ընդունելով վերոգրյալը, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ընդհանուր իրավասության

առաջին

ատյանի դատարանն

ամբաստանյալ

Արշակ Սարգսյանի

նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրական դատական ակտ կայացնելու հարցում հանգել է ոչ ճիշտ եզրակացության, ինչը հանգեցրել է նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումների, որոնք հիմք են վիճարկվող

13

դատական ակտը բեկանելու և վերջինիս նկատմամբ արդարացման դատական ակտ կայացնելու համար՝ հանցակազմի բացակայության հիմքով: (…)ե10։

Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում.

8. Բողոքի հեղինակի կարծիքով, Վերաքննիչ դատարանի որոշումն օրինական և հիմնավորված չէ, ուստի այն ենթակա է բեկանման:

Ի հիմնավորումն վերոնշյալի` բողոքաբերն ընդգծել է, որ Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ` քրեադատավարական օրենքի այնպիսի էական խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա:

Այսպես` բողոքի հեղինակն ընդգծել է, որ ՀՀ վերաքննիչ վարչական դատարանի գնահատմամբ` ստուգման ակտն անվավեր ճանաչելու համար հիմք են ծառայել ոչ թե ստուգման ընթացքում կատարված սխալ, թերի կամ չհիմնավորված հաշվարկները, այլ թույլ տրված վարչարարության էական խախտումը: Հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանը հիմքեր չի ունեցել ստուգման ակտն անվավեր ճանաչելը կապելու դատահաշվապահական փորձաքննության և դրա եզրակացության հետ, քանի որ փորձաքննության հիմնական նպատակը ոչ թե ստուգողների գործողությունների իրավաչափությունը պարզելն էր, այլ (Զորդայմե ՍՊ ընկերության կողմից չվճարված հարկային պարտավորությունները հաշվարկելը: Ավելին, ստուգողների կողմից կիրառված մեթոդների իրավաչափության հարցը փորձաքննությամբ գնահատվել է ճիշտ:

Վերաքննիչ դատարանն իր դատական ակտով ՀՀ վերաքննիչ վարչական դատարանի որոշման հիմնավորումներին ըստ էության չի անդրադարձել, և դրանք չի վերլուծել, այլ վկայակոչել է նշված ակտից միայն մի հատված, ինչն ամենևին չի արտացոլում ՀՀ վերաքննիչ վարչական դատարանի իրավական վերլուծությունները: Հիմնավոր չէ նաև Վերաքննիչ դատարանի այն մեկնաբանությունը, թե թիվ 5013322 ստուգման

ակտի

ընկերության

հիմնավորվածությունը

վերաբերյալ

քրեական

պարզելու

գործով

նպատակով

նշանակվել

է

(Զորդայմե

ՍՊ

դատահաշվապահական

փորձաքննություն, քանի որ նախաքննության մարմնի կողմից դատահաշվապահական փորձաքննության նշանակման հիմնական նպատակը (Զորդայմե ՍՊ ընկերության

10

Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 11-րդ, թերթեր 108-144:

14

հարկային պարտավորությունների չափը պարզելն էր, իսկ ստուգման ակտի ճշտությունը մեթոդաբանական առումով պարզելն ուներ ածանցյալ բնույթ:

8.1 Բողոքաբերը փաստարկել է նաև, որ Վերաքննիչ դատարանի այն դատողությունը, ըստ

որի`

ստուգման

ակտի

1-ին

կետն

անվավեր

ճանաչվելու

պարագայում

դատահաշվապահական փորձաքննության եզրակացությունն ինքնին չէր կարող դրվել վիճարկվող դատավճռի հիմքում, քանի որ դրա հետևություններն ըստ էության հիմնված են եղել նաև արդեն իսկ անվավեր ճանաչված ստուգման ակտի տվյալների վրա, անհիմն է և հակասում է գործի նյութերին, քանի որ դատահաշվապահական փորձաքննության թիվ 15821609 եզրակացության համաձայն` փորձագետը ուսումնասիրել և հետազոտել է ոչ միայն թիվ 5013322 ստուգման ակտը, այլ (Զորդայմե ՍՊ ընկերության հարկային գործը, թիվ 83154215 քրեական գործի նյութերը, (Զորդայմե ՍՊ ընկերության 2013 և 2014 թվականների հաշվապահական փաստաթղթերը, անձնական հաշվի քարտերը:

Նույն կերպ առարկայազուրկ է նաև Վերաքննիչ դատարանի գնահատականն այն մասին, որ նշված ստուգման ակտի հենց 1-ին կետն է առնչվում շահութահարկի դրվագով ընկերությանն առաջադրված լրացուցիչ հարկային պարտավորություններին, որպիսի հանգամանքը

ներառված

մեղադրանքում:

Այսպես`

է

նաև

ամբաստանյալ

ստուգման

ակտի

և

Ա.Սարգսյանին

փորձաքննության

առաջադրված

եզրակացության

համադրումից պարզ է դառնում, որ ստուգման ակտի համաձայն` (Զորդայմե ՍՊ ընկերությունը 2013-2014 թվականներին շահութահակի գծով ՀՀ պետական բյուջե պակաս է վճարել 10.317.614 ՀՀ դրամ, իսկ փորձագետի եզրակացության համաձայն` նշված գումարը կազմել է 9.675.183 ՀՀ դրամ, ինչը և դրվել է Ա.Սարգսյանի մեղադրանքի հիմքում:

9. Բացի այդ, բողոքաբերն ընդգծել է, որ թիվ 5013322 ստուգման ակտը դատական կարգով

անվավեր ճանաչվելուց

հետո սույն

գործով դատաքննության

ընթացքում

հարցաքննվել է նաև դատահաշվապահ-փորձագետ Ս.Հովհաննիսյանը` պարզելու համար, թե արդյոք փորձագետի եզրահանգումները հիմնված են եղել ստուգման ակտի վրա, արդյոք դրա անվավեր ճանաչելը կարող է անդրադառնալ փորձագետի եզրահանգումների վրա, այդ կապակցությամբ լրացուցիչ հետազոտություններ անցկացնելու կարիք կա, թե ոչ: Վերջինս նշել է, որ (Զորդայմե ՍՊ ընկերությունում իրականացված ստուգման արդյունքում կազմված թիվ 5013322 ակտը դատարանի որոշմամբ անվավեր ճանաչվելու հանգամանքն իր տված դատահաշվապահական փորձաքննության եզրակացության վրա որևէ կերպ չի կարող անդրադառնալ։

Փորձագետի

հետազոտություններ

հարցաքննությամբ

անցկացնելու

պարզվել

անհրաժեշտությունը

է

նաև,

որ

լրացուցիչ

բացակայում

է,

քանի

որ

15

փորձագետը չի հիմնվել ստուգման ակտի վրա, դրա բացակայության դեպքում ևս փորձագետը կհանգեր նույն եզրահանգումների:

10. Վերը շարադրվածի հիման վրա բողոքի հեղինակն արձանագրել է, որ Վերաքննիչ դատարանն

անհիմն

կերպով

դատահաշվապահական

ապացույցների

փորձաքննության

զանգվածից

հանել

եզրակացությունը`

է

սույն

գործով

դրանից

բխող

եզրահանգումներ կատարելով Ա.Սարգսյանին առաջադրված մեղադրանքը բավարար չափով ապացուցված չլինելու վերաբերյալ:

Այլ կերպ` ըստ բողոքաբերի, Վերաքննիչ դատարանը սխալ է գնահատել գործով ապացույցները

և

(հիմնավոր

կասկածից

վերե

ապացույցների

համակցության

պայմաններում անհիմն կերպով արդարացրել է Ա.Սարգսյանին: Վերաքննիչ դատարանը վճռորոշ ապացույցը` փորձագետի եզրակացությունը, առանց լրացուցիչ կամ կրկնակի փորձաքննություն

նշանակելու,

անարժանահավատ

է

դիտել`

հակասելով

Արտեմ

Հարությունյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի որոշմանը:

11. Վերոգրյալի հիման վրա՝ բողոք բերած անձը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2018 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշումը` օրինական ուժ տալով Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2018 թվականի մարտի 7-ի դատավճռին:

Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.

12. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է՝ հիմնավորված և պատճառաբանված են արդյո՞ք ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում Արշակ Սարգսյանին արդարացնելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի հետևությունները։

13. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածը սահմանում է.

(1.Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ: (...)ե:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն՝ (Գործով

հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցովե:

16

Նույն օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն՝ (1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է

գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:

2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբե:

Մեջբերված նորմերը վերլուծության ենթարկելիս Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:

Ընդ որում, թեև ապացույցները գնահատվում են ներքին համոզմունքի հիման վրա, այնուամենայնիվ, այն չի կարող կամայական լինել և պետք է բխի գործի հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունից: Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները հաստատելիս (հանցագործության դեպքը և հանգամանքները,

կասկածյալի

և

մեղադրյալի

առնչությունը

դեպքին,

անձի

մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ և այլն) դատարանը

կրում

է

առկա

ապացույցները

բարեխիղճ

գնահատման

ենթարկելու

պարտականություն, ինչն էլ իր հերթին պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների տեսքով11:

14. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Արշակ Սարգսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով (Զորդայմե ՍՊ ընկերության տնօրենը, 2013-2014 թվականների ընթացքում (Ներմուծում` ազատ շրջանառության համարե մաքսային ռեժիմով Հայաստանի Հանրապետություն է ներմուծել 19729.29 կարատ չմշակված և 34927.78 կարատ

մշակված

ադամանդ,

որոնք,

համաձայն

ներկայացված

փաստաթղթերի,

ՏեԲս, mutatis mutandis, Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08, Հմայակ Դավթյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ՇԴ/0126/01/12 որոշումները: 11

17

Հայաստանի Հանրապետությունում ենթարկվել են բավարար վերամշակման, ու ադամանդի խմբաքանակները (Արտահանում` ազատ շրջանառության համարե մաքսային ռեժիմով Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանվել են Ռուսաստանի Դաշնություն: Նշված գործունեության

ընթացքում

Ա.Սարգսյանն

օրենսդրությամբ

նախատեսված

հաշվետվությունների, հաշվարկների և հարկման հիմք հանդիսացող պարտադիր այլ փաստաթղթերի մեջ ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ է մտցրել և չարամտորեն խուսափել 9.675.183 ՀՀ դրամի չափով շահութահարկի վճարումից12: Նախաքննության մարմնի` 2015 թվականի դեկտեմբերի 3-ի որոշմամբ նշանակվել է (Զորդայմե ՍՊ ընկերությունում բյուջեի հետ փոխհարաբերությունների և հարկային մարմինների կողմից վերահսկվող օրենսդրության առանձին պահանջների կատարման ճշտության ստուգում, որի արդյունքում 2016 թվականի փետրվարի 23-ին կազմվել է թիվ 5013322 ակտը13:

Նախաքննության մարմնի` 2016 թվականի ապրիլի 18-ի որոշմամբ քրեական գործով նշանակվել է դատահաշվապահական փորձաքննություն, որի արդյունքում 2016 թվականի հոկտեմբերի 31-ին կազմվել է դատահաշվապահական փորձաքննության թիվ 15821609 եզրակացությունը14:

Առաջին ատյանի դատարանն Ա.Սարգսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքը հաստատված է համարել՝ հիմք ընդունելով վկաներ Սամվել Եղիկյանի, Աղասի Վարդանյանի, Նելլի Մովսիսյանի, Բաղդասար Թովմասյանի, Սվետլանա Գրիգորյանի դատաքննական ցուցմունքները, դատարանում հրապարակված և հետազոտված

մյուս

ապացույցները,

ի

թիվս

այլնի`

վկայակոչելով

նաև

դատահաշվապահական փորձաքննության թիվ 15821609 եզրակացությունը և փորձագետ Սամվել Հովհաննիսյանի ցուցմունքները:

Առաջին ատյանի դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ ֆինանսների նախարարության աշխատակիցների կողմից 2016 թվականի փետրվարի 23-ին կազմված թիվ 5013322 ստուգման ակտին, արձանագրել է, որ այն նախաքննության մարմնի կողմից ձեռք բերված բազմաթիվ այլ ապացույցների համակցության լույսի ներքո ընդամենը հաշվի է առնվել Ա.Սարգսյանին

առաջադրված

դատահաշվապահական

12

փորձաքննությունն

Տե՛ս սույն որոշման 5-րդ կետը:

Տե՛ս սույն որոշման 5.1.-րդ կետը:

14 Տե՛ս սույն որոշման 5.2-5.3-րդ կետերը:

13

մեղադրանքը

գնահատելիս,

իրականացվել

է

իսկ

սույն

գործով

քրեադատավարական

18

օրենքով սահմանված կարգով, համապատասխան որակավորում ունեցող մասնագետների կողմից, և այն կասկածի տակ առնելու հիմքեր չկան։ Բացի այդ, թիվ 5013322 ստուգման ակտը դատահաշվապահական փորձաքննության եզրակացության արդյունքների վրա որևէ հետևանք չի ունեցել, ինչը հաստատվում է ինչպես դատաքննության ընթացքում փորձագետի տված ցուցմունքներով, այնպես էլ այն փաստով, որ ստուգման ակտով և փորձագետի եզրակացությամբ հաշվարկված հարկային պարտավորությունների չափերը տարբեր են15։

Վերաքննիչ դատարանն իր հերթին արձանագրել է, որ փաստական հանգամանքների համադրված վերլուծությունից հետևում է, որ նախաքննական մարմնի կողմից որպես ապացույց ճանաչված և մեղադրական եզրակացության մեջ նշված թիվ 5013322 ստուգման ակտի ճշտությունը պարզելու նպատակով է (Զորդայմե ՍՊ ընկերության վերաբերյալ թիվ 83154215

քրեական

գործով

նշանակվել

դատահաշվապահական

փորձաքննություն:

Հետևաբար, սույն գործով իրականացված դատահաշվապահական փորձաքննության եզրակացությունն

ըստ

էության

առնչվում

է

թիվ

5013322

ստուգման

ակտին,

մասնավորապես` դրա առաջին կետին, որը վարչական դատավարության կա