Հ.Հ.Պ. — ԵԿԴ/0136/11/14

«Հ: 475 ԵԿԴ/0136/11/14

/7 ՏՅԱ -Վ ե,

(ԱԽՆ

ԱՌԱՏ Ն

ն ՍՊ 1

ՀՀԶՅԱղՈՒՑ7

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Երնանի Կենտրոն ն Նորք-Մարաշ վարչական

շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, նախագահող դատավոր՝ Մ.Մարտիրոսյան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Մ.Պետրոսյան

5 դեկտեմբերի 2025 թվական ք. Երնան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ

ԱԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

ԱՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

քարտուղարությամբ՝ Գ ՔՈԼՈԶՅԱՆԻ

Շեղինե Պետրոսյանի ներկայացուցիչ` ՝Ն.ՏԵՐ-ՄՈՎՍԻՍՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Շ.Շ.Պ.-ի

ներկայացուցիչներ Ն.Տեր-Մովսիսյանի ն Ա.Չատինյանի բացառիկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը,

2

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

Լ 2012 թվականի նոյեմբերի 28-ին, Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության (այսուհետ նան ԼՂՀ) գլխավոր դատախազության հատուկ քննչական բաժնում ԼՂՀ քրեական օրենսգրքի 110-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է թիվ Հթթթթթ քրեական գործը ԼՂՀ ոստիկանութան քրեակատարողական

վարչության մեկուսարանի կալանավոր ՀԱՄ.-ի ինքնասպանության դեպքի առթիվ:

Նախաքննության մարմնի՝ 2013 թվականի մարտի 18-ի որոշմամբ, քրեական գործ` մասը ԼՂՀ ոստիկանության քրեակատարողական վարչության աշխատակիցների ն քննչական մեկուսարանի կալանավորների, ամբաստանյալների ու դատապարտյալների նկատմամբ, կարճվել է՝ նրանց արարքում ԼՂՀ քրեական օրենսգրքի 10րդ ն 1-րդ հոդվածներով նախատեսված հանցակազմերի բացակայության հիմքով:

2013 թվականի մարտի 19-ին որոշում է կայացվել քրեական գործը ՀՀ գլխավոր դատախազության միջոցով ՀՀ հատուկ քննչական ծառայություն ուղարկելու մասին:

ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում, 2013 թվականի մարտի 28-ին, քրեական գործը վարույթ է ընդունվել: Նույն օրը քրեական գործի նյութերով հարուցվել է նոր՝ թիվ 255»: քրեական գործը՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ նան ՀՀ քրեական օրենսգիրք) 315րդ հոդվածի 2րդ մասի հատկանիշներով ՀՄ.-ի վերաբերյալ քրեական գործի վարույթն իրականացրած պաշտոնատար անձանց պաշտոնեական անփութության ենթադրյալ դեպքի առթիվ, ն թիվ "՞"՞""" քրեական գործը միացվել է """"""" քրեական գործին:

Նախաքննության մարմնի՝ 2013 թվականի դեկտեմբերի 10ի որոշմամբ քրեական գործի վարույթը կարճվել է՝ հանցագործության դեպքի բացակայության հիմքով:

3

ՀՀ գլխավոր դատախազ Գ.Կոստանյանի՝ 2014 թվականի հուլիսի 14-ի որոշմամբ քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին որոշման դեմ Հ.Պ.-ի ներկայացուցիչներ Ա.Սաքունցի ն Ա.ալյանի ներկայացրած բողոքը մերժվել է՝ անհիմն լինելու պատճառաբանությամբ:

2. Երնանի Կենտրոն ն Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ` նան Առաջին ատյանի դատարան) 2014 թվականի սեպտեմբերի 9-ի որոշմամբ բողոքաբերներ Հ.Պ.-ի ներկայացուցիչներ Ա.Սաքունցի ն Ա.Զալյանի բողոքը՝ նախաքննության մարմնի՝ 2013 թվականի դեկտեմբերի 10-ի՝ քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին որոշումը վերացնելու ն գործը նոր քննության ուղարկելու վերաբերյալ, ամբողջությամբ մերժվել է՝ անհիմն լինելու պատճառով:

Յ. ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` նան Վերաքննիչ դատարան), 2014 թվականի դեկտեմբերի Լի որոշմամբ Հ-Պ.-ի ներկայացուցիչներ ԱՍաքունցի ն Աքռալյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել է՝ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2014 թվականի սեպտեմբերի 9-ի որոշումը թողնելով օրինական ուժի մեջ:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ Հ.Պ.-ի ներկայացուցիչ Կ.Թումանյանի վճռաբեկ բողոքը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի մարտի 20-ի որոշմամբ մերժվել է:

5. Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ` նան Եվրոպական դատարան), 2025 թվականի հունվարի 9-ին, Պետրոսյանն ընդդեմ Հայասատանի գործով կայացրել է վճիռ, որով արձանագրել է «Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանութան մասին» եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհետ` նան Կոնվենցիա) 2-րդ հոդվածի նյութաիրավական ն դատավարական հայեցակետերի, ինչպես նան Կոնվենցիայի 13-րդ հոդվածի խախտումներ:

6. Շ.Պ.-ի ներկայացուցիչներ՞Ն.Տեր-Մովսիսյանը ն Ա.Չատինյանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 403-րդ հոդվածի 1ին մասի 5րդ կետի հիմքով, որպե նոր հանգամանք վկայակոչելով Եվրոպական ՛դատարանի՝

4

Պետրոսյանն ընդդեմ Հայաարանի գործով 2025 թվականի հունվարի 9-ի վճիռը, բացառիկ վերանայման բողոք են ներկայացրել Վճռաբեկ դատարան, որի կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 9-ի որոշմամբ հարուցվել է բացառիկ վերանայման վարույթ ն սահմանվել է բողոքի քննության բանավոր ընթացակարգ:

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, փաստարկները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստարկներով.

7. Բողոքաբերները, վկայակոչելով Պետրոսյանն ընդդեմ Հայաստաւնի գործով Եվրոպական դատարանի կողմից արձանագրված՝ Կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածով պաշտպանվող՝ կյանքի իրավունի դատաիրավական ն նյութաիրավական խախտումները, ինչպես նան Կոնվենցիայի 13-րդ հոդվածի խախտումը, գտել են, որ կայացված վճիռր հիմք է ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով գործը ՀՀ իրավասու մարմնում վերանայելու համար: Արդյունքում, բողոքաբերները խնդրել են հարուցել բացառիկ վերանայման վարույթ, բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2014 թվականի սեպտեմբերի 9-ի որոշումը, Վերաքննիչ դատարանի՝ 2014 թվականի դեկտեմբերի 1-ի ն Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի մարտի 20-ի որոշումները ն կայացնել նոր դատական ակտ՝ Եվրոպական դատարանի վճռով արտահայտված իրավական դիրքորոշման շրջանակներում:

Բացառիկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ դիրքորոշում.

8. ՇԸ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Արամյանը ներկայացված բացառիկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ դիրքորոշման մեջ նշել է, որ Եվրոպական դատարանի կողմից արձանագրված խախտումներն իրենց բնույթով այնպիսին են, որ վճռի կատարման շրջանակներում վերաբացված քննության դեպքում հնարավոր չէ վերացնել՝ հաշվի առնելով նան այն հանգամանքը, որ ՀՀ ազգային արխիվից ստացված տեղեկատվության համաձայն՝ վերաբերելի քրեական գործի նյութերը ոչնչացվել են, իսկ Հ.Մ.-ի մահվան վայրը (դեպքի վայրը) չի գտնվում Հայաստանի Հանրապետության իրավազորության ներքո:

5

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

9. Առաջին ատյանի դատարանը 2014 թվականի սեպտեմբերի 9-ի դատական ակտով արձանագրել է հետնյալը «(...) Բողոքաբերի պատճառարանություններն այն մասին, որ նախաքննության մարմնի կողմից չեն ձեռնարկվել րոլոր միջոցները՝ հանցագործությունը րացահայվելու ուղղությամբ, նախաքննության ընթացքում չեն պարզվել գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքներ՝ անհիմն են. (...)

ՀՄ-ի մահր վեցից յոթ րոպեների ընթացքում սավանի միջոցով կախվելու հետնանքով առաջանալու զարկերակային ճեշում ունենալու դեպքում ՀՄ-ին արհեստական շնչառություն ն սրտի մերսում կատարելու

անհրաժեշտություն լինելու, Հ.Մ-ի մահը սխալ արհեարական

շեչառությու, ալու արդյունքում վրա հասնելու ինչպես նան բժշկական միջամտության արդյունքում ՀՄ-ի կենդանի մնալու հավանականության վերաբերյալ հանգամանքները նախաքննության ընթացքում

չպարզելու բողոքաբերի պատճառարբանությունները նույնպես նախաքննությամի հերքվել են: Պարզվել է, որ ՀՄ-ն համաձայն չի եղել իր վերաբերյալ կայացված դատավճռի հեվ, դժզոխություներ է հայտնել զինվորական կոմիսարից, դատավորից ն դատախազի: իրեն անօրեն դատապարտելու համար, ապատճառարբանել է, որ ինք, ազատված է զինվորական

ծառայություւնկ նե ուխ զինվորական գրքույկ: Նրան խորհուրդ է մտվել դատավճոի դեմ ներկայացնել վերաքննիչ բողոք, որին համաձայնվել է:

2012թ. սեպտեմբերի 10-ից մինչն 2012թ. նոյեմբերի 27ն

ինկած ժամանակահատվածում ՀՄ-ր գտնվելով կալանքի տան որն

խախտում թույլ չի տվե, բուժօգնության չի դիմպ, առողջության հեւ (կապված դժգոհություններ չի հայտնել, մեկուսարանում գտնվող կալանավորների հետ քիչ է շփվել, երա նկատմամբ կոնկրետ հսկողություն չի սահմանվել:

6

Մեկուսարանի աշխատակիցների ն կալանավորների կողմից երա նկատմամբ ճնշում չի եղել, բոնություն չի գործադրվել: Հ.Մ-ն իրեն մեկուսացված է պահել:

2012թ. նոյեմբերի 27-ին, քնի ազդանշանից հնվ, ժամի 21:30-ի սահմաններում ՀՄ-ր, իսկ ժամը 22:00-ին՝ մյուս կալանավորները պառկել են քնելու: Քենչական մեկուսարանի Լին ն 2րդ հարկերի հերթապահությունն իրականացնող Մ.Գ.-ն իր պարվտաւկանությունները կատարելիս շրջագայել է քննչական մեկուսարանի միջանցքով ութից մինչն տասնհինգերորդ խցերը, հինգից փաս րոպեն մեկ անգամ նայել է յուրաքանչյուր խցի դիտանցքից, սակայն արվառոց դեպք չի նկատել: Նույն գիշերը, ժաւմի 00:50-ից 01:00-ի սահմաններում Հ.Մ.-ն ինքնասպանություն է գործել՝ ճաղավանդակից սավանով կախվելու եղանակով:

Բողոքում նշված պատճառարանությունները հերքվել են նան դեպքի վայրի, դիակի, իրեղեն ապացույցների, անձնական գործի զննության

արձանագրություններով, կրկնակի դատարժշկական փորձաքննության թիվ 107719 եզրակացությունով, ՀՀ Սյունիքի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի վարույթում քննված քրեական գործով ձեռք բերված ն հետազոտված, ինչպես նան վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ձեռք բերված այլ փաարաթղթերով ն ապացույցներով:

Նախաքննության ընթացքում որեէ փատրական փտվյալ ձեռք չի

բերվել որեէ անձի կողմից ՀՄ-ի նկատմամի սպառնալիք, դաժան վերաբերմունք, գործադրելու կամ նրա, անձնական արժանապամվությունը

պարբերարար նվաարացնկլու միջոցով երան ինքնասպանության

հասցնելու կամ դրան հորդորելու խարեութան կամ այլ|Րրլ միջոցով Հ.Մ-ի մոր ինքնասպանություն կատարելու վճռականության հակելու վերաբերյալ, ինչպե նան չհ տպարզվլ ՀՄ-ի վերաբերյալ քրեական գործով

նախաքննության, դրա նկատմամի դատավարական ղեկավարման ն

դատախազական հսկողության, մեղադրանքի պաշտպանության ն

դատաքննության րնթացքում վարույթն իրականացնող պաշտոնատար անձանց գործառույթների իրականացման կապակցությաւմը երանց

կողմից պաշտոնեական անփութությաւն, պետական ծառայության,

7

արդարադավության դեմ ուղղված կամ որնէ այլ հանցագործության դեպք, ուսրի պատճառարանված որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին` դեպքի բացակայության հիմքով:

Որոշման մեջ նշված, քրեական գործով ձեռք բերված փաարական

հանգամանքների վերաբերյալ քննիչի գնահատականների հետ րողոքարերների՝ համամիտ չլինելը կամ բողոքաբերների կարծիքը` վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից պատշաճ քննություն չկավփարելու մի շարք հարցեր քննության առարկա չդարձնելու, ոչ օրյեկտիվ, անհիմն ն չպատճառաբանված որոշում կայացնելու մասին, բավարար չ՝ քննիչի վիճելի որոշումը վերացնելու ն գործը նախաքննության ուղարկելու հաւմար:

Հաշվի առնելով որ բողոքարկվող որոշումը կայացվել է օրենքին համապատասխան, անձի իրավունքների կամ ազավաաթյունների խախտված լինելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել՝ դատարաունր գտնում է, որ բողոքն ամբողջությամբ անհիմն է ն ենթակա է մերժմեւն (:.»::

10. Վերաքննիչ դատարանը, օրինական ուժի մեջ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը, արձանագրել է հետնյալը. «(.) Այն, որ ՀԱՄ-ի նկատմամբ ԼՂՀ քննչական մեկուսարանի թիվ Ց խցում գտնվելու ընթացքում վերջինիս նկատմամը 1ՂՀ Ոստիկանության քրեակատարողական

վարչության աշխատակիցների, քննչական մեկուսարանի կալանավորների, ամբաստանյալների, դատապարտյալների նկատմամբ որնէ րոնություն, սպառնալիք, դաժան կամ այլ վերաբերմունք չի եղել, ԼՂՀ վարույթն իրականացնող մարմինը հիմնավորված է համարել 2012թ. նոյեմբերի 28ին ԼՂՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցված քրեական գործով կատարված նախաքննությամբ ձեռք բերված ապացույցներով. մասնավորապես վկաների) (...) ցուցմունքներով, դատարժշկական կրկնակի փորձաքննության թիվ 1077/19/Կ եզրակացությաւմը, դատաքիմիական ուսումնաւսիրությաւն արդյունքներով, դեպքի վայրի զննության արձանագրությամբ, ՀՄ-ի դիակի զննությամբ, ԼՂՀ Տե՛ս, վարույթի նյութեր, հատոր Լին, թերթեր 114-116:

8

Ոարիկանության Ներքին Անվտանգության Ծառայությաւն կողմից նշված փաարով տարված ծառայողական քննության արդյունքներով կազմված եզրաւկացությաւվը:

(-)

Քրեական գործով կատարված նախաքննությամբ հարցաքննվել են Հ.Մ-ի վերաբերյալ քրեական գործով նախաքննությունը կատարած անձինք, այդ գործով նախաքննության նկատմամբ դատավարական հակողություն իխիրականացրած դատախազը, դատավորը, ՀՀ ՊՆ Կենտրոնական ռազմաբժշկական ն ՀՀ ԱՆ միջգերատեսչական դատաւհոգերուժաւկան հանձնաժողովի անդամներ, ինչպես նան Հ.Մ-ի ծնողները, կատարվել են այլ անհրաժեշտ քննչական ն դատավարական գործողություններ:

(-)

Քրեական գործով կատարված նախաքննության արդյունքներով ձեռք չեն բերվել ապացույցներ այն մասին, որ ԼՂՀ Ոստիկանության քրեակատարողական վարչության աշխատակիցների ն քննչական մեկուսարանի կալանավորների, ամբաստանյալների, դատապարտյալների կողմից Հ.Մ-ի նկատմամբ դրսնորվել է որնէ սպառնալիք, դաւժաւն վերաբերմունք, հոգերանակաւն ճնշում կամ րոնություն, անձնական արժանապատվությունը նվատրացնելուն ուղղված գործողություններ չեն կափարվել, այսինքն` Հ-.Մ-ի կողմից ինքնասպանություն կատարելու փաստով դրա համար մեղավոր որնէ անձի մեղադրանք ներկայացնելու փատարական հիմքեր չեն եղել:

Բացի այդ, քրեական գործով կատարված նախաքննության ընթացքում ձեռք չեն բերվել փաարական տվյալներ առ այն, որ Հ.Ա-ի վերաբերյալ քրեական գործով /«Հ քրեական օրենսգրքի 363-րդ հոդվածով նախաքննության, դրա նկատմամբ դատավարական ղեկավարման ն դատախազական հսկողություն,

մեղադրանքի ապաշվապանութան նե դատաքննության ընթացքում վարույթն իրականացնող պաշտոնատար անձանց գործառույթների ի չականացման կապակցությամբ առկա են նրանց կողմից պաշտոնեական անփութության, պետական ծառալյության, արդարադատության դեմ ուղղված կամ որնէ այլ հանցագործություն դեպք:

9

(-)

Այս իմաարով Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Պետության իրավասու մարմինների կողմից հարուցվել է պաշտոնական քննություն, կատարվել է ներպետական օրենսդրությամբ նախատեսված ընթացաւկալրգերը, բացաւհայվվել է ինքնասպանության հանգամանքը:

Իրականացված քննությամբ ձեռք չի բերվել որեէ փաստական տվյալ աո այն, որ Հ.Մ-ի կողմից ինքնասպանություն կատարելու գործում առկա է որնէ այլ անձի մեղք:

(-)

Մինչդատական վարութի նկատմամբ դատական վերահսկողությունը

կանոնակարգող վերը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 290-րդ հոդվածի պահանջների համատեքսվաւմ քննության առնելով վերը նշված րոլոր հանգամանքներն իրենց համակցության մեջ, Վերաքննիչ դատարանը գփնում է, որ Երեան քաղաքի Կենտրոն ե Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ափյանի դատարունի 2014թ. սեպտեմբերի 09-ի որոշումն օրինական, հիմնավորված, պատճառարանված է (...)»-:

Վճոաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

Լ Ներպետական դատական ակտերի վերանայումը.

11. Մույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված առաջին իրավական հարցը հետնյալն է. Պետրոսյանն ընդդեմ Հայաստանի գործով Եվրոպական դատարանի՝ 2025 թվականի հունվարի 9-ի վճիռը արդյո՞ք ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի մարտի 20-ի որոշումը վերանայելու հիմք է:

12. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 401-րդ հոդվածի համաճայն՝ «Վ. Բացառիկ վերանայման վարույթներն են՝

Սնոր հանգամանքներով վարույթը.

(-)

2. Բացառիկ վերանայման ենթակա են՝

2 Տե՛ս, վարույթի նյութեր, հատոր 2-րդ, թերթեր 64-75:

10

(-.)

2) մինչդատական ակվերի վիճարկման վարույթի շրջանակներում կայացված ն օրինական ուժի մեջ մտած այն դապտաւկաւն ակտը, որով հաարապվում է խափանման միջոց կիրառելու կամքրեական հետապնդում չհարուցելու կամ քրեական հետապնդում, դադարեցնելու իրավաչափությունը, քրեական հետապնդումը նորոգելու աւնիրավաչափությունը կամ վարույթը կարճելու ինավաչափությունը.

3) սույն մասի Լին ն 2րդ կետերով նախատեսված դատաւկան ակտերի վերանայման արդյունքով վերաքննիչ կամ Վճռարեկ դատարանի կայացրած ն օրինական ուժի մնջ մտած որոշումը»:

Նույն օրենսգրքի 403-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Նոր հանգամանքներով բողոք կարող է բերվել հետնյալ հիմքերով.

(-.)

5) Հայաարանի Հանրապետության մասնակցությամի գործող միջազգային դատարանի ուժի մեջ մտած վճռով կամ որոշմամբ հաստատվել է Հայաստանի Հանրապետության միջազգային Օ-պայմանագրով նախատեսված իրավունքի խախտման փասմվ, (:.)»:

13. Մեջբերված նորմերի բովանդակությունից բխում է, որ նոր հանգամանքով դատական ակտի վերանայման հիմք է նան Հայաստանի Հանրապետության մասնակցությամբ գործող միջազգային դատարանի, այդ թվում Եվրոպական դատարանի ուժի մեջ մտած վճիռը, որով հիմնավորվել է անձի՝ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրով նախատեսված իրավունքի խախտման փաստը:

14 Այսպես, Պետրոսյանն ընդդեմ Հայաարանի գործով Եվրոպական դատարանն արձանագրել է Կոնվենցիայի 2-րդ ն 13-րդ հոդվածներով նախատեսված իրավունքների խախտումներ: Մասնավորապես, Եվրոպական դատարանը Պետրոսյանն ընդդեմ Հայատրանի 2025 թվականի հունվարի Չի վճռով արձանագրել է, որ տեղի են ունեցել Կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածի դատավարական: Հ Տե՛ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Պետրոսյանն ընդդեմ Հայատրանի գործով 2025 թվականի հունվարի 9-ի վճիռը, գանգատ թիվ 51448/15, կետ 149։

1

ն նյութաիրավական: հայեցակետերի, ինչպես նան Կոնվենցիայի 13-րդ հոդվածի» խախտումներ:

5. Հիմք ընդունելով Պետրոսյանն ընդդեմ Հայաստաւնի գործով Եվրոպական դատարանի կողմից անձի՝ Կոնվենցիայով երաշխավորված իրավունքների խախտման փաստի արձանագրումը, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Պետրոսյանն ընեղդեմ Հայատարանի գործով Եվրոպական դատարանի՝ 2025 թվականի հունվարի 9-ի վճիռը, Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի մարտի 20-ի որոշումը վերանայելու հիմք է:

ԱԼ. Ներպետական դատական ատյանների կողմից կայացված ակտերի բեկանման հիմքերը.

16. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված երկրորդ իրավական հարցը հետնյալն է. Պետրոսյանն ընդդեմ Հայաստանի գործով Եվրոպական դատարանի վճիռն արդյո՛ք Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2014 թվականի սեպտեմբերի 9-ի ն Վերաքննիչ դատարանի՝ 2014 թվականի դեկտեմբերի Լի որոշումները բեկանելու հիմք է:

17. Կոնվենցիայի 46-րդ հոդվածի Լին կետի համաձայն «Բարձր

պայմանավորվող կողմերը պարտավորվում են կատարել Դատարանի վերջնական վճիոները ցանկացած գործի վերաբերյալ, որում նրանք կողմեր են»:

Սկոցցարին ն Ջունտան ընդդեմ Իտալիայի գործով Եվրոպական դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «(..) վճիոր, որով Դատարանը խախտում է արձանագրու, պատասխանող պետության վրա իրավական պարտավորություն է դնում ոչ միայն շահագրգիռ անձանց վճարել արդարացի փոխհավուցման կարգով փրամադրվելիք գումարները, այլ նան Նախարարների կոմիտնի վերահսկողությամի ընտրել ընդհանուր ն/լամ անհրաժեշտության դեպքում անհատական միջոցներ, որոնք անհրաժեշտ է ձեռնարկել ներպեարական իրավական համակարգում վերջ տալու համար 4 Տե՛ս, նույն վճիռը, կետ 161:

5 Տե՛ս, նույն վճիռը, կետ 176:

12

Դատարանի արձանագրած խախտումներին ե հնարավորինս շտկելու դրանց հետնանքները: Բացի այդ, Նախարարների կոմիտնի վերահսկողությամբ պետությունն ազատ է Կոնվենցիայի 46-րդ հոդվածով արանձնած իր պարտավորությունների կատարմեւն միջոցների ընտրության հարցում պայմեւնով, որ դրանք համատեղելի են Դատարանի վճոխ մեջ փեղ գտած եզրակացությունների հեվ»::

Սելջուկը ն Ասկերն ընդդեմ Թուրքիայի գործով Եվրոպական դատարանը նշել է, որ. «Կռնվենցիայի խախտում արձանագրած Դատարանի վճռով պատասխանող պետության վրա պարտավորություն է դրվում դադարեցնել խախտումը ն դրա հետնանքների համար այնպիսի հատուցում տրամադրել, որ հնարավորինս վերականգնվի խախտումից առաջ առկա. իրավիճակը (ո651խնօ 1 նաշ): Եթե Էօչանեօ տ նամճջուտ-ր գործնականում հնարավոր չէ, ապա պատասխանող պետությունն ազատ է վճիոր կատարելու միջոցների ընտրության հարցում (...)»՛:

18. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 408-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Լ Բացառիկ վերանայմաւն արդյունքով իրավասու դատարանն ամբողջությաւմի կամ մասնակի բեկանում է բողոքարկվող դատական ակտի վարույթը փոխանցելով համապատասխան արորադաս դատարան կամ դադարեցնելով քրեական

հետապնդումը, իսկ անհրաժեշտության դեպքում՝ նան կարճելով վարույթը:

2. Բացառիկ վերանայում իրականացնող դաւտարունն իրավասու է չրեկանելու բողոքարկվող դատական ակվյ,. միայն եթե ծանրակշիռ փատրարկների մատնանշմամբ հիմնավորում է, որ սույն օրենսգրքի 403րդ հողվածով նախատեսված հանգամանքներն ըստ էության չէին կարող ազդել վարույթի արդյունքի վրա (...»:

19. Դատական վարույթի վերաբացումը կամ գործի նոր քննությունը՝ որպես մինչն իրավախախտումը գոյություն ունեցած վիճակը վերականգնելու անհատական միջոց, նախատեսված է նան Եվրոպայի խորհրդի նախարարների կոմիտեի՝ Մարդու " Տես, Մարղու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ ,5602241 ռոմ Օաուո չ. Մոլ) գործով 2000 թվականի հովիսի 13-ի վճիռը, գանգատներ թիվ 39221/98 ն 41963/98, կետեր 249-250:

7 Տե՛ս, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` Տշլաէ «ոմ /15ե6- ». 1ատէշչ գործով 1998 թվականի ապրիլի 24-ի վճիռը, գանգատներ թիվ 23184/94 ն 23185/94, կետ 125:

Թ

իրավունքների Եվրոպական դատարանի վճիռների հիման վրա ներպետական մակարդակում որոշ գործերի վերաքննության կամ վերաբացման մասին 2000 թվականի հունվարի 19-ի հանձնարարականում:

Վերոնշյալ հանձնարարականի համաձայն` անհատական միջոցառումների ձեռնարկումն անհրաժեշտ է հետնյալ երկու պայմանների պարտադիր առկայության պարագայում, այն է՝ նյութական կամ դատավարական իրավունքի խախտումը պետք է իր բնույթով լինի այնպիսին, որ լուրջ կասկած հարուցի ներպետական մարմիններում բողոքարկման առարկա վարույթի ելքի արդյունքների կապակցությամբ ն դիմումատուն պետք է շարունակի կրել խնդրո առարկա ներպետական որոշման բացասական հետնանքները, որոնք բավարար չափով չեն վերականգնվում արդարացի փոխհատուցմամբ ն չեն կարող վերացվել այլ կերպ, քան դատական ակտի վերանայմամբ կամ գործի վերաբացմամբ:

Գործի վերաբացումը Եվրոպական դատարանի կողմից նս գնահատվում է որպես «7շ5Յունօ եռ նմշտոաու»-ը հնարավորինս ապահովելու՝ մինչն խախտումը եղած իրավիճակը վերականգնելու միջոց: Եվրոպական դատարանի համար կայուն պրակտիկա է դարձել նան գործերի վերաբացման վերաբերյալ դրույթներն ընդգրկել վճռի մեջ:

20. Եվրոպական դատարանը Պետրոսյանն ընդդեմ Հայաստանի գործով արձանագրել է հետնյալը.

«(..) 1) Դարավարական հայեցակետը

12. Առկա նյութերից պարզ է դառնում, որ ՀՄ-ի մահվան գործով իրականացվել Լ երեք քննություն (երկուսր՝ քրեական ն մեկր՝ ներքին): Մասնավորապես՝ Ս) «ԼՂՀ»ի իշխանությունները այդ գործի առնչությամբ իրականացրել են քրեական գործով նախաքննություն (գործ թիվ՞"՞""""") ն) ԼՂՀ»- ի իշխանությունները, րար երնույթին, քրեական գործով նախաքննությանը զուգահեռ իրականացրել են նան ներքին քննություն (..., ն Ա) այնուհետն Ց Տե՛ս, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի, ի թիվս այլոց, Օշոօշէ ». ուշ) գործով 2003 թվականի հոկտեմբերի 23-ի վճիռը, գանգատ թիվ 53431799, Ըշ/ոու ,. 1ա՛եշչ գործով 2005 հոկտեմբերի 1-ի վճիռը, գանգատ թիվ 46454/99, Թոռոմ ». Պոլ զործով 2005 թվականի հոկտենբերի 13-ի վճիռը, գանգատ թիվ 36822/02, Տօուօտ)է ս. Ոռէ, գործով 2004 թվականի մայիսի 18-ի վճիռը, գանգատ թիվ

14

Հայաստանի իշխանությունները մեկ այլ քննություն են ակսել (քրեական գործ թիվ ԻԻ ակնհայտ կերպով հիմք ընդունելով «ԼՂՀ»-ի իշխանությունների կողմից թիվ" քրեական գործի շրջանակներում ձեռք բերված ապացույցները ն իրականացրել երկու գործերի համավել քննություն նախորդ համարի ներքո (այն Լ՝ թիվ "բ" (..)):

122. Ինչ վերաբերում է «ՂՂՀ»-ի իշխանությունների կողմից իլյականացված քննությանը, Դատարանը նշում է, որ նրանք օպերատիվ կերպով արձագանքել են խեդրո առարկա դեպքին ն իրենց նախաձեռնությամի այդ փաստի աոթիվ քննություն են սկսել: Մասնավորապես, «ԼՂՀ»-ի գլխավոր դատախազությունը դեպքի օրր՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 28-ին, նախաձեռնել է քրեական վարույթ (..., ինչպես նան ԿՂՀ»ի ռարիկանություն Օ Օ0նույն օրի նշանակլ է 0դատարժշական փորձաքննություն (դիահերձում, ի թիվս այլնի, մահվան պատճառր պարզելու նպատակով (...): Հետագա դիահերձման արձանագրությամբ, որի հետագայում հաստատվել է լրացուցի:։ դիահերձում իրականացրած փորձագիտական հանձնաժողովի եզրակացությամը, պարզվել է մահվան ժամանակը ն պատճաոր (...):

123. ինչպես երնում է քրեական գործի վարույթը կարճելու վերաբերյալ հետագա որոշումից (...), քննության ընթացքում կատարվել է դեպքի վայրի զննություն (այն է՝ Շուշիի կալանավայրի թիվ Ց խուցը, (..), ինչպես նան զննվել է ՀՄ-ի դիակը՝ վնասվածքներ հայտնաբերելու նպապտաւկով, ցուցմունքներ են վերցվել Շուշիի կալանավայրի պետից, հակիչներից ն կալանավորներից, ինչպես նան կանչին ի պատասխան այնտեղ ժամանած շվաւպլօգնության բժշկից (...):

124 Դատարանը նկատում է, որ «ԼՂՀ»-ի իշխանությունների կողմից իրականացված քննությունը դադարեցվել Լ 2013 թվականի մարփտի 16-ին (...)՝ Հ.Մ-ի մահից չորս ամիս չանցած:

125 Ադ հանգամանքներում Դատարանը գտնում է, որ «ԼՂՀ»-ի

իշխանությունների կողմից իրականացված հետաքննությունը, որի ընթացքում ձեռնարկվել են մի շարք քննչական միջոցառումնեն Հ.Մ-ի մահվան հանգամանքների պարզելու ուղղությամբ, իխրականացվլ է անհրաժեշտ ջանասիրությամի՝ առանց անհարկի ձգձգումների:

5

126. Այդուհանդերձ, Դատարանը նշում է, որ դիմումատուն համապատաւսխան վարույթի ընթացքում որնէ պահի, տեղեկացված չի եղել «ԼՂՀ»-ի իշխանությունների կողմից հարուցված քրեական գործի մասին (..) որը վերաբերում է դիմումատուխ նշված վարույթներին ներգրավվելու խնդրանքին այն բանից հեվտ, երբ վերջինս իր որդու մահվան կապակկցությաւմը իշխաւնություններին բողոքնեն ն դիմումներ ներկայացնելու արդյունքում փտաեղլեկացել էր նշված վարույթների առկայություն մասին):

Արդյունքում, դիմումատուն որնէ մասնակցություն չի ունեցել այդ քրեական գործի քննությանը: Արդյունավեր հերաքննությաւն հիմնական սկզբունքներից այս ակնհայտ շեղումը մնում է լիովին անրացավտելի:

127. Ավելին, «ԼՂՀ»-ի իշխանությունների կողմից իրականացված քննության համապատասխանության ե մանրակրկտության առնչությամը Դատարանը նշում է հետնեյալը.

128. 2013 թվականի մարտի 16-ի որոշումից պարզ է դառնում, որ քլչեաւկան գործով քննության ընթացքում` ինչոր պահի, դեպքի առթիվ «ԼՂՀ»-ի ոստիկանության ներքին անվտանգության ծառայության կողմից իրականացվել է ներքին քննություն: 2013 թվականի մարտի 18-ի որոշումը, չի պարունակում մանրամասներ, ն պարզապես նշվում է, որ «ներքին քննությամբ («ԼՂՀ»-ի քրեակատարողական ծառայության) աշխավզաւկիցների կողմից խախտումներ չեն հայտնաբերվել» (...): Այս առնչությամբ դատարանին այլ տեղեկություններ կամ փաստաթղթեր չեն տրամադրվել:

129. Դատարանին չի տրամադրվել սույն որոշման մեջ նշված քննչական միջոցառումներին վերաբերող որնէ փաարաթուղթ (օրինակ` դեպքի վայրի ն դիակի զննության, ինչպես նան վկաների հարցաքննությունների արձանագրությունները, (-.)): Արդյունքում, Դատարանը չի կարող իր սեփական քննությունն իրականացնել համապատասխան ապացույցների վերաբերյալ 2013 թվականի մարվի 16-ի որոշման մեջ արտացոլված եզրահանգումների լույսի ներքո լ...) Հետնաբար այն այլընտրանք չունի, քան տալ իր գնահատականը` հիմնվելով սույն որոշման մեջ նշված այդ ապացույցների նկարագրության վրա՝ հաշվի առնելով, որ այդ

16

նկարագրությունը, հատկապես՝ վկաների ցուցմունքների մասով բաղկացած է միայն քննիչի կողմից ամփոփ ներկայացված ցուցմունքներից ն ոչ մի դեպքում չի կարելի համարել, որ դրանք լիարժեք արտացոլում են այն անձանց ցուցմունքները, որոնք հարցաքննվել են դեպքի առնչությամի:

130. «ԼՂՀ»-ի գլխավոր դատախազությունը պարզել է, որ Հ.Մ.--ն մահացել է 2012 թվականի նոյեմբերի 28-ին՝ ժամի 12.50-100-ի սահմաններում, Շուշիի կալանավայրի թիվ 8 խցում՝ պատուհանի ճաղավանդակից սավանով կախվելու հեվւնանթով (...): Թեն մահվան ժաւմանակի ն պավփճառի վերաբերյալ եզրահանգումները հիմնված էին դիահերձման արդյունքների վրա (որոնք հաարատվել են լրացուցիչ դիահերձման արդյունքներով, (..), Դատարանը նշում է, որ մահվան հանգամանքների վերաբերյալ եզրահանգումները հիմնվել են միայն կալանավայրի ներգրավված աշխատակիցների ցուցմունքների վրա, ինչպես նշված Լ 2013 թվականի մարտի 16-ի որոշման մեջ (..Ի առանց այլ ապացույցների մանրակրկիտ վերլուծության, այդ թվում` Հ.Մ-ի խցակիցների ցուցմունքները ն դեպքի վերակառուցումի ն այլն: Անշուշտ, դեպքի վերակառուցումի, ըսի երնույթին, օգտակար միջոց է պարզելու՝ արդյոք իսկապես հնարավոր էր, որ Հ.Մ-ն կարողանար վեր կենալ անկողնուց, վերցնել իր սավանը, հանգույց կապել սավանից ն հեվտ կախվել իր խցի պավտւհանի ճաղերից վեցից յոթ րոպեի ընթացքում՝ առանց մյուս ութ խցակիցներից որնէ մեկին արթնացնելու:

51 Այսպիսով, 2013 թվականի մարտի 18-ի որոշումը (...) հիմնականում հիմնված էր ավազ հակիչ Մ. Գ.-ի կողմից դնայքի առնչությամբ տրված ցուցմունքների վրա, որը, ի թիվս այլնի, այդ գիշեր հսկիչ Ս. Ա-ի ն Ա. Վ-ի հեր միասին նշանակված է եղել համապատասխան խցի պատասխանավու (...): Թեն որոշումից պարզ է դառնում, որ հսկիչներ Ս. Ա-ն ն Ա Վ-ն նույնպես հարցաքննվել են, սակայն որոշման մեջ ամփոփված չեն նրանց համապատասխան ցուցմունքների մանրամասները, ն պարզապես նշվում է, որ նրանք ներկայացրել են «իրադարձությունների միննույն ինթացքը» (...): Հատկանշական է, որ համաձայն Մ. Գ-ի ցուցմունքի՝ ն. Վ-ն կեսգիշերին մոտ երկու ժամով ընդմիջման է գնացել (..), ինչը նշանակում է, որ Մ. Գ-ն ապահովում էր խցերի հակողություն, Ս. Ա-ի հեր, երբ Հ.Մ-ի դին

17

ենթադրարար հայտնաբերվել էր (ենթադրաբար) ժամը 00:50ի սահմաններում: Ուստի անհասկանալի է, թե Ս Ա-ն ն Ա. Վ.-ն ինչպես կարող էին ներկայացնել իրադարձությունների «միննույն» ընթացքը, եթն վերջինս, րար նշված տեղեկության, բացակայել է դեսյքի վայրից նշված ժամանակահավվածում:

152. 2013 թվականի մարտի 16-ի որոշումը (...) նույնպես հիմնված էր Ա. Դ-ի (ավագ տեսուչ) կողմից փրված ամփոփ. ցուցմունքների վրա, որը հայտեկ է, որ ինքը մտել է թիվ 8 խուց Մ. Գ.-ի (...), Պ. Մ-ի (Հ. Մ-ին առաջին բուժօգնություն ցուցաբերած կրտսեր վփեաւչը» (:.)։ մայոր Ժ .Հ-ի ն Շուշիի կալանավայրի պեր, կապիվտան Սա. Ա.-ի հետ (..): Որոշման մեջ ամփոփված էր նան Հ.Մ-ի երկհարկանի անկողնու ներքնի հարկը զբաղեցրած խցակից Ս Հ-ի կողմից ներկայացված ամփոփի ցուցմունքը: Այնուամենայնիվ, այդ ցուցմունքը, թեն կարնոր էր կալանավորմեաւն ինթացքում Հ.Մ-ի ընդհանուր վիճակի ն դեպքի օրն ավելի վաղ տեղի ունեցած իրադարձությունների համափտեքապտում, սակայն չի պարունակել Հ.Մ-ի մահվան ստույգ հանգամանքների վերաբերյալ որնէ կոնկրետ բան, քանի որ Ս. Հ.-ն, րավ էության, նշել է, որ ինքը կոնկրետ որնէ բանի ականավպես չի եղել, քանի որ քնած է եղել (...):

133. Ի վերջո, վիճարկվող որոշման մեջ (...) նշվում է, որ «պարզվկ է», որ Հ.Մ-ն փառապել է «իսիխոպաթիկ օրգանական բնույթի խանգարումով |ն) ոչ ադապտիվ դեկոմպենսացիա` ինքնասպանության փորձով»: Այնուամենայնիվ, աույն որոշման մեջ չկա ոչինչ, ինչը հնարավորություն կտար ենթադրելու որ ցանկացած միջոցառում ձեռնարկվել է պարզելու համար, թե արդյոք ն որքանով է Շուշիի կալանավայրի վարչակազմի փտեղյակ եղել ՀՄ-ի հոգեկան առողջության խնդիրների մասին, ն որ առավել կարնոր է ներկայիս գործի համատեքատում՝ նրա նախորդ ինքնասպանության փորձերի մասին (.) Չկա նան ոչինչ, ինչը հնարավորություն կտար ենթադրելու, որ ձեռնարկվել Լ որնէ քայլ՝ պարզելու համար՝

1) արդյոք կալանավայրի վարչական մարմինները ձեռնարկել են միջոցառումներ ն նախազգուշական միջոցներ Հ.Մ-ի՝ ինքն իրեն վնասելու հնարավորությունները նվազեցնելու նպատակով, եթե տեղյակ են եղել երա հոգեկան առողջության խնդիրների մասին, Օկամ այ ան դեպքում երբ կալանավայրի

18

վարչական մարմինները տեղյակ չեն եղել դրա մասին, արդյոք վերջիններս ձեռնարկել են միջոցառումներ պարզելու համար` արդյոք այն մարմինները, որոնք կալանքի տակ էին վերցրել Հ.Մ-ին, կրում էին ոլւեէ պատասխանատվություն Հ.Մ-ի հոգեկան առողջության հետ կապված խնդիրների մասին իրենց չտեղեկացնելու առնչությամը:

54. Ընդհանուր աոմամը Դատարանն ուշագրավ է համարում, որ 2015 թվականի մարտի 18-ի որոշումը (...) չի պարունակում հղումներ կարնոր հարցերի վերաբերյալ, այդ թվում՝ դիակի հայտնաբերման ժամանակի ն հանգամանքների վերաբերյալ, թե որքան ժամանակ է պահանջվել աշխավաւկիցներից խցի դուոր բացելու ն մարմինն ազատելու համար, շվաւպօգնության կանչը գրանցելու ն ժամանելու ճշգրիտ ժամանակը, ՊՄ-ի կողմից տրամադրված շտապ րժշկական օգնության մանրամասները կամ որնէ այլ բժշկական արձանագրություն` Հ.Մ-ի (այդ թվում՝ հոգեկան առողջության) առողջական վիճակի վերաբերյալ՝ վերջինիս կալանավայրում գտնվելու ընթացքում: Փոխարենը, ի պաշտպանություն դրանում նշված եզրահանգումների, որոշման մեջ պարզապես թվարկված է հարցաքննված որոշ վկաների, բայց ոչ բոլորի ամփոփ ցուցմունքները (.., դատաբժշկական փորձաքննությամբ ներկայացված ապացույցները (մասնավորապես` լրացուցիչ իրականացված դիահերձման արդյունքները, (...), դեպքի վայրի ն դիակի զննության արձանագրությունները, ինչպես նան Հ.Մ-ի դեմ հարուցված քրնական գործով փատրաթղթերը, որոնք արացվել են Մարզային դատարանից (.-.):

1355. Այս համատնքարում «ՕՂՀ»-ի իշխանությունների կողմից թիվ Ր" քրեական գործի շրջանակներում (...) իրականացված քննությունը միանշանակ չի կարող համարվել որպես Հ.Մ-ի մահվան հանգամանքների պարզաբանում:

136. Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունները, մասնավորապես՝ հատուկ քննչական ծառայությունը (ՀՔԾ), հետագայում վարույթ են ընդունել թիվ 5 """"" քրեական գործր ն համատեղ քննություն են իրականացրել սույն գործի ն թիվ ՞"""""" գործի վերաբերյալ, որը նախաձեռնվել է ենթադրյալ պաշտոնեական անփութության հիմքով (..) Դատարանը կշարունակի ուսումնասիրել, թե ինչ քայլեր են ձեռնարկվել, եթե

19

այդպիսիք եղել են, այդ համատեղ քննության շրջանակներում, որը կարող էր ինչ-որ կերպ վերացնել վերոնշյալ մեծ բացթողումները, որոնք առկա էին «ԼՂՀ»-ի իշխանությունների կողմից իրականացված քննության ընթացքում (...):

17. Ինչ վերաբերում է Հայաստանի իշխանությունների, մասնավորապես ՀՔՇ-ի կողմից իրականացված քննությանը (..., Դատարանը նշում է հետեյալը.

138. 2013 թվականի մարտի 28-ին, այսինքն՝ 20153 թվականի մարտի 18ի որոշումից տասն օր հետո, րար որի «ԼՂՀ-ի գլխավոր դատախազությունը դադարեցրել է թիվ ՞""""""՝ գործով քրեական վարույթը (..., ՀՔԾ-ն հարուցել է թիվ ԲԲԲթ»: քրեական գործը՝ ենթադրյալ պաշտոնեական անփութության, հիմքով (..): Նույն օրը ՀՔԾ-ն որոշում է կայացրել արանձնել թիվ """՞՞" գործի քննությունը ն երկու գործերը միացնել մեկ վարույթում (քննվելու են թիվ """"" գործի շիջանակներում): Դիմումատուն տեղեկացված չի եղել նան այս վարույթների մասին (.-.):

139. Դատարանին չի տրամադրվել որնէ նյութ, որը վերաբերում 1 ՀՔԵ-ի կողմից իրականացված քննությանը (...): Հետնաբար այդ քննությանը վերաբերող միակ փաստաթուղթը, որը հասանելի է Դատարանին, ՀՔՇ-ի կողմից 2013 թվականի դեկտեմբերի 10-ին կայացված քննությունը դադարեցնելու մասին որոշումն է (...):

140. Ի հակադրություն 2013 թվականի մարտի 16-ի որոշման (որտեղ ամփոփված էր առնվազն որոշ վկաների ամփոփ ցուցմունքները ն «ԼՂՀ»-ի գլխավոր դատախազության կողմից հավաքագրված որոշ այլ ապացույցների համառոտ նկարագրությունը, (...))՝ 2013 թվականի դեկտեմբերի 10-ի որոշման մեջ նշված չէ որնէ նկարագրություն այն ապացույցների մասին, որոնց վրա հիմնվել է ՀՔՃԵ-ն՝ ի պաշտպանություն իր եզրահանգումների, այդ թվում՝ այն վկաների ցուցմունքները, որոնք նշված են որոշման մեջ որսլես հարցաքննված անձիք (...): Որոշման մեջ նշված է նան «քննության ընթացքում հավաքագրված ապացույցները» առանց այդ ապացույցները նկարագրելու ն (կամ) հարակեցնելու:

14. Դատարանը հատկապես ուշագրավ է համարում, որ ներպետական քրեական դատարանները, որոնց ՀՔԾ-ի կողմից հավաքագրված «ապացույցների» հետ կապված գիեթե ոչ մի նյութ չի տրամադրվել ((-.) ներպետական

20

դատարաններին փրամադրված փասվաթղթերի ճշգրիտ ցանկի համար), ի վերջո, 2013 թվականի դեկտեմբերի 10-ի որոշման առնչությամբ դատական վերանայում են իրականացրել ն րստ Լության, հաարատել են դրանց եզրահանգումները չունենալով ձեռքի փակ այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված Լ եղել այդ որոշումը ((:.), տե՛ս նան այդ առնչությամը դիմումատուի՝ Արդարադատության խորհրդին ներկայացված բողոքում ն վերաքննիչ բողոքում առկա փաստարկները, (.:.): Հատկանշական էԼ, որ ոչինչ չի վկայում այն մասին, որ ՀՔԵ-ն ն Գլխավոր դատախազությունը փրամադրել են որնէ հիմնավորում, թե ինչու չեն ենթարկվել ներպերական դատարանների կողմից ներկայացված մի քանի պահանջների` գործի նյութերը տրամադրելու առնչությամի (...):

142. Այս համատեքարում Դատարանը չի կարող ՀՔՇ-ի կողմից իրականացված հետաքննության եզրահանգումները բավարար հավաստի համարել (...):

143. Սույն գործով քրեական վարույթների մեկ այլ առանձնահատվկություն կապված է խնչպես «ԼՂՀ»-ում, այնպես էլ Հայաստանում իրականացվող քննությունից դիմումատուի լիակատար մեկուսացման հետ: Մասնավորապես դիմումատուն ոչ միայն տեղեկացված չի եղել իր որդու մահվան առնչությամը նախաձեռնված վարույթների մասին (.., այլ նան նրանց գոյության մասին իմանալուց հետո (բացառապես իր ջանքերի շնորհիվ, (..)) նրա կողմից ներկայացված մի քանի պահանջները՝ սույն վարույթներում իր ներգրավվածության վերաբերյալ, բազմիցս մերժվել են տարբեր պավմճառներով (...)չ մինչն որ վարույթն ի վերջո դադարեցվել է նրան այդպես էլ վարույթներում չներգրավվելով (կես, համապատասխան փտփոխություններով, Իորգան ընդդեմ Մոլդովայի 1Ա0ջն ս. 11601654), թիվ 12219/05, Տ 36, 2010 թվականի մարտի 23): Հատկանշական է, որ իշխանությունների` դիմումատուին վարույթներում ներգրավվելու մերժումները չեն հիմնավորվել ներպետական քրեական դավաւվարության շրջանակներում կիրառելի որեէ դրույթով (...):

144. Ավելին, հենց այն հիմքով, որ դիմումատուն համապավզտասխուն վարույթների կողմ չի հանդիսացել (ակզբում՝ թիվ """""" քրեական գործը, իսկ հեւրո՝ թիվ """ քրեական գործի շրջանակներում իրականացված համատեղ

21

քննությունը), քննչական մարմինները մերժել են նան այդ վարույթների ընթացքում կազմված փաստաթղթերը, ինչպես նան դրանք հարուցելու ն դադարեցնելու մասին որոշումները (..) դիմումատուին փրամադրելու պահանջների՝ արիպելով վերջինիս դիմել դատարան` պահանջելով իրեն տրամադրել խնդրո առարկա փաստաթղթերը (.): Այնուամենայնիվ, ինչպե նշված է 14-րդ

պարբերությունում, ներպետական քրեական .դավարանների կողմից դատախազությանը ներկայացված համապավաասխաւն նյութերը տրամադրելու պահանջը բավարարվել է միայն մասնակի. դիմումատուին ի վերջո տրամադրվել են միայն շատ սահմանափակ քանակությամի նյութեր, այդ նյութերի հիման վրա նա փորձել է վիճարկել 2013 թվականի դեկտեմբերի 1-ի որոշումը (.., ատկայն ապարդյուն (...):

145. Դատարանը այս առնչությաւմը նշում է, որ 2013 թվականի դեկտեմբերի 10-ի որոշման դեմ իր բողոքներում դիմումատուն Հ.Մ-ի մահվան հանգամանքների վերաբերյալ բարձրացիել է մի շարք մանրամասն հարցեր, օրինակ` արդյոք հնարավոր էր, որ Հ.Մ-ն ինքնասպանություն գործեր` կախվելով խցի պատուհանի ճաղերից վեցից յոթ րոպեի ընթացքում, արդյոք Հ.-ին տրամադրվել էր համապատասխան բուժօգնություն խցից դուրս բերելուց հետո, ն ինչից էր առաջացել աջ նախաբազկ