Քաղաքացիական իրավունք — 08.04.2026

ԱՆ

Ա

ԹԻՀ»-՛

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Երնան քաղաքի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Ա.Դանիելյան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Ն.ՇՀովակիմյան

8 ապրիլի 2026 թվական ք.Երնան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Շ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

ԱԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

Լ.ԼԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Լ.Գրիգորյանի հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը,

2

ՊԱՐԶԵՑ

արու ատավարական նախապատմությունը.

ՆԱՏ

աաա ւււ» մնան գործը:

Խրո րանր ոն ոնն ակո ԱՐԱՆ ԱԱ աննա: շշ.

հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ն նրան մեղադրանք է ներկայացվել

2. Նախաքննության մարմինը 2024 թվականի նոյեմբերի 16-ին միջնորդություն է ներակայացրել Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության

Ց

քրեական դատարան (այսուհետ՝ նան Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 16ից մինչն 12024 թվականի դեկտեմբերի 16ն ընկած ժամանակահատվածում Հարիր բնակության վայրում՝ ինա Աա |

արան ւ ոու» գաղտնի

քննչական գործողություն իրականացնելու թույլտվություն ստանալու վերաբերյալ:

Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 17ի որոշմամբ նախաքննության մարմնի վերոնշյալ միջնորդությունը մերժվել է:

' `: ՀՎ

դատախազ Խեր ոն հատուկ վերանայման վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` նան Վերաքննիչ դատարան), 2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ի որոշմամբ մերժել է բողոքը ն Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 17-ի որոշումը թողել անփոփոխ:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Լ.Գրիգորյանը ներկայացրել է հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2025 թվականի մարտի Ա-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ ն սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, փաստարկները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

5. Բողոքի հեղինակի պնդմամբ՝ ստորադաս դատարանները սխալ են կիրառել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 241-րդ, 242-րդ հոդվածների պահանջները, ինչի արդյունքում թույլ է տրվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ հոդվածով սահմանված` վարույթի հանրայնության սկզբունքի խախտում:

5.1. Բողոքաբերը նշել է, որ ստորադաս դատարաններն ապացուցողական գործողություն կատարելու միջնորդությունը մերժել են առավելապես քրեական գործը հարուցելու, Սոնա անան նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու ն քննիչի կողմից համապատասխան միջնորդությամբ դատարան դիմելու միջն տնական ժամանակ անցած լինելու հիմնավորմամբ՝ անտեսելով կոնկրետ

4

քննչական գործողության կատարման անհրաժեշտությունը հիմնավորող բավարար հիմքերի առկայությունը: Մասնավորապես, բավարար փաստական տվյալներ են ձեռք բերվել այն մասին, որ աաա

Բողոքաբերը փաստել է, որ գաղտնի քննչական գործողությունը վարույթ Կախաձեռնելուց տնական ժամանակ անց կատարելը բխում է հիշյալ գործողության բնույթից ն էությունից, քանի որ օրենսդիրը հիշյալ գործողության կատարումը սահմանել է որպես վերջին միջոց՝ այլ եղանակով ակնկալվող ապացույցի

5

ձեռքբերումը ողջամտորեն անհնար լինելը հավաստվելու դեպքում, ն ույն վարույթով Խանը ւտաւթյան ընթացքում կատարված

բազմածավալ ապացուցողական ն վարութային գործողություններն արդյունք չեն տվել, հետնաբար այդ հանգամանքների վերաբերյալ այլ եղանակով ապացույցի ձեռքբերումը ողջամտորեն անհնար է:

5.2. Բողոքի հեղինակը, անդրադառնալով ստորադաս դատարանների այն պատճառաբանությանը, որ զարն

Յան աաա ւ Ագա ար ամա աան

Մոտակա նանան ոնա նաԱ Ա ՄԱՆ ԱԱԿ ՈՎԱԹՅ ԵՒ

զաաաաաոաանաաանոնա նո ա ժգ ՈԱ Աի նանան

Սրան աաա աան ն աաա ն նարար աաա աոննու

լրա ոնա թար անաա աաա աոա:

Սադո նոնա Աաաա նանան աում

Մազ նաաարաաա նոն ո ն մԱ Ն ԱՄՅԱ ԱՒԻՄ

Արոն աան աան րոնն աի նն ակնա րաոր

Սարա ոթնու մ

6. Վերոգրյալի հիման վրա, բողոք բերած անձը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 17-ի որոշումն անփոփոխ թողնելու մասին Վերաքննիչ դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ի որոշումը ն քննիչի միջնորդությունն ամբողջությամբ բավարարել՝ թույլատրել մեկ ամիս ժամանակով Սարյան բնակության վայր հանդիսացող՝ Հարրի աարրաաաաաաաաթաաաաա,ասս տն «Ներքին

դիտում» գաղտնի քննչական գործողությունը:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

7. «Ներքին դիտում» գաղտնի քննչական գործողություն կատարելու վերաբերյալ միջնորդության համաձայն՝ «(...) Նկարի ունենալով, որ սույն քրեական վարույթով ձեռք են բերվել փարական տվյալներ այն մասին, որ այ անարդար անաաապանոան նանան աան անո:

6

աաա որոնք կարող են նշանակություն ունենալ հանցագործության բացահայտման համար, իսկ այլ եղանակներով այդ ապացույցների ձեռքբերումը ողջամկտրեն անհնար է, ուարի սույն քրեական վարույթով անհրաժեշտություն է աը: երի րա |

7

աաա ո ուր, «Ներքին

դիտում» գաղտնի քննչական գործողությունը (..)»/:

'՝::....` 2 Մատա

ւ Տե՛ս, վարույթի նյութեր, հատոր 1-ին, թերթեր 3-14:

| 8

`: ՏՈՐ Յա

2 Տե՛ս, վարույթի նյութեր, հատոր 1-ին, թերթեր 62-67:

9

` Թրա թան արան աաա արդա աոան:

3 Տե'ս, վարույթի նյութեր, հատոր 1-ին, թերթեր 96-101:

10

74. ՝Նույնաբովանդակ ցուցմունքներ է տվել նան Խանն

..... 2 մ

4 Տե'ս, վարույթի նյութեր, հատոր 1-ին, թերթեր 115-120:

5 Տե՛ս, վարույթի նյութեր, հատոր 1-ին, թերթեր 132-136:

րրա թաղար նորո անան որ

ապար անրակ ա աաա մական իրանն

աաա աաա իական աննա ականն ւմ Ան ՑԱ:

(րանով անով աան Աա աԱն աԱ ԱԿԱ աաաԹՅուվ

կրա տատաաա անուանում աան նմ ԿԱՅՔ:

Արաաաաաաաաաաաաաննրուն նա աաա ա ԳԱ ն եւն

Արարատն ոմա աան ա ակներ

կոտոր աաա անանուն ավարա նա ամաաարոմ

Արորակոաաոաոաաաաւ գ աան աաա մանման,

զոնան աաա արար ԲԱՆ:

կարար աուրա աու կաա անն նու անաանան|

կրոնա թական աոնոն արգա նան նոնա ՔՅԵ

Մաղ նա: «րնա ն նաաաննեւն

կրզատորաա անո աաա նարար արն ոն ամա աաա

աաա արագա աաա մղոն ակամաանը

արաաանանանաաոաում ամանոր Բ Մղոն

կորանում ՅԱՅ ԱՅ

Սադո թնո աար «րկակոմաոաաա աուրան:

Սրրրաաանան րյուն նանո ՅՆ ԱՑ ՅԵ

Սրաաաոցա ականա ն Ա Մոր աւ տան նան Անին

տաթ աաա Անուան աուն

Արատտան մանն գա նոն ն ԱՑ ԱԱՐ

կորան: Աա Աա ԱԱ անն ո աաա ոան

Հաաա թոնի տա անա արան անու ԵԱԵՅ

Մրրո աան Արան արո նաւ նան

զրա անն նաաակար Հանա թննն աար

բրխարար արական: նանա նականթաւր

արարողու կոա ո արարում

Խրաոուն

12

խա

6 Տե'ս, վարույթի նյութեր, հատոր 1-ին, թերթեր 147-152:

7 Տե՛ս, վարույթի նյութեր, հատոր Էին, թերթեր 167-170:

ք

՞Պ"»`. Ր Աա

ռ.զ«զ«'զ«'"..«:`::.

ո Մատակարարն ննա ԱՆ ԱՆՈՑ ՈՅ ԱՑ

4 Տե՛ս, վարույթի նյութեր, հատոր 1-ին, թերթեր 214-220:

5 Տե՛ս, վարույթի նյութեր, հատոր 1-ին, թերթեր 223-230:

14

ս րարրարամխաաաանո աոան աննա աաա:

Իլ. զատտոուորրնաաաանոոան անան անաարաւ:

8. Առաջին ատյանի դատարանն իր դատական ակտը պատճառաբանել է

հետնյալ կերպ. «(..) Քենիչի միջնորդությունը, դրան կից ներկայացված նյութերը օ Տե՛ս, վարույթի նյութեր, հատոր 1-ին, թերթեր 241-248:

ո Տե՛ս, վարույթի նյութեր, հատոր 1-ին, թերթեր 309-311, 312-318: ռ Տե՛ս, վարույթի նյութեր, հատոր 1-ին, թերթեր 319-325:

5

գնահատելով վերը շարադրված իրավական նորմերի ն դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ենթադրյալ դեպքը տեղի է ունեցել աո Սարոն ըա անաի նո ն Տրա Աոա նԱ ոնա աոա

նկատմամբ քրեական հեւրապնդում է հարուցվել ծանր հանցագործության համար: Նման ժամանակային խզման պայմաններում նկատի ունենալով նան այն, որ թեզ աաա, ւ արձանագրում է, որ տնական

ժամանակ ընթացող քննության պայմաններում Դատարան չի ներկայացվել ծանրակշիռ պատճառարանություն վերջինիս մասնավոր կյանքի

անձեռնմխելիության իրավունքի նման սահմանափակման անհրաժեշտությունը հիմնավորելու տեսանկյունից:

Դատարանի համար անհասկանալի է նան, թնե ինչու անձի իրավունքների նկատմամբ ավելի նվազ միջամրության եղանակով հնարավոր չէ ստանալ միջնորդվող գաղտնի քննչական գործողության արդյունքում ակնկալվող տեղեկատվությունը:

Ամփոփելով վերոնշյալը` Դատարանը զտնում է, որ Քննիչի միջնորդությունը հիմնավորված չէ ն ենթակա է մերժման (...)»7:

9. Վերաքննիչ դատարանն իր դատական ակտում արձանագրել է հետնյալը. «(..) Վերաքննիչ ղատարանն արձանագրում է, որ Դատարանը ելնելով վարույթում: առկա օբյեկտիվ տվյալներից, վերլուծելով Քենիչի կողմից ներկայացված միջնորդության հիմքերը, դրանք համակցության մեջ դիտարկելով, եկել է հրավաչափ. հենության, որ Քննիչի ներկայացրած միջնորդությունը ենթակա չէ բավարարման:

Մասնավորապես Դատարանն իրավացիորեն փատրել է, որ դեպքը տեղի է ա ` 6.

պտտ ւ րուս հնրապնդում, ուարի նկատի

ունենալով ժամանակային խզում, ինչպես նան այն հանգամանքը, որ աաա աաա չա մորթու: որ ներկայացված

միջնորդությամբ չեն մատնանշվել այնպիսի ծանրակշիռ փարական. տվյալներ, որոնք կրավարարեին անձի մասնավոր կյանքի անձեռնմիւելիության իրավունքի 5 Տե'ս, վարույթի նյութեր, հատոր 1-ին, թերթեր 426-433:

16

սահմանափակման անհրաժեշտություն, հիմնավորելու համար: Դատարանի հերնությունները հիմնավոր ն ընդունելի են Վերաքննիչ դատարանի համար:

Անհիմն է Քննիչի պնդումն այն մասին, թե միջնորդվող գաղտնի քննչական գործողության. արդյունքում ակնկալվող տեղեկատվությունը անձի իրավուքների նկատմամբ ավելի նվազ միջամվության եղանակով, հնարավոր չէ արանալ: Դատարանի հետնությունն այդ մասով հիմնավոր է:

Վերաքննիչ դատարանը փասվամ 1, որ Դատարանն իրավաչափ

եզրահանգում է կատարել այն մասին, որ Քննիչի միջնորդությանը կից ներկայացված նյութերն իրենց համակցությամբ չեն. համապատասխանում ներքին դիտում գաղտնի քննչական գործողության կատարման բավարարության վերաբերյալ պահանջին, ինչը հիմնավոր է, բխում է վարույթի նյութերից:

(-))

Քննիչի միջնորդությունը մերժելու մասին որոշմամբ Դատարանը դատական սխալ թույլ չի տվել, գործով րապ էության կայացրել է ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու կամ փոփոխելու իրավաչափ հիմքեր չկան Ը»):

Վճռաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

10. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. իրավաչափ է արդյոք ստորադաս դատարանների հետնությունը՝ ի ՈՄԱ Գեվ բնակության վայրում «Ներքին դիտում» գաղտնի քննչական գործողություն իրականացնելու միջնորդությունը մերժելու մասիս:

1. «Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհետ՝ նան Եվրոպական կոնվենցիա) 1-ին հոդվածի համաձայն` «Բարձր պայմանավորվող կողմերն իրենց իրավազորության ներքո գտնվող յուրաքանչյուրի համար ապահովում են այն իրավունքներն ու ազավություւները, որոնք սահմանված են սույն Կոնվենցիայի 1 բաժնում»:

Եվրոպական կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածի համաձայն` «Լ Յուրաքանչյուրի կյանքի իրավունքը պաշկպանվում է օրենքով (..-)»:

«Տե'ս, վարույթի նյութեր, հատոր 2-րդ, թերթեր 27-38:

17

ԱԼ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը, անդրադառնալով կյանքի իրավունքի պաշտպանության դրական պարտականություններին, նշել է, որ կյանքի իրավունքը պաշտպանելու պետության պարտականությունը ներառում է ոչ միայն նյութական՝ այլ նան դատավարական պարտականությունը»: Քննության ցանկացած թերություն, որը խաթարում է մահվան պատճառը կամ

պատասխանատու անձի կամ անձանց բացահայտելու հնարավորությունը, կարող է հանգեցնել այդ չափանիշի խախտմանը":

Ուստի նման դեպքերում ընթացակարգային պարտավորությունը կարող է շարունակվել այնքան ժամանակ, քանի դեռ անձի ճակատագիրը մնում է անհայտ. պահանջվող քննություն չիրականացնելու շարունակականությունը կհամարվի շարունակվող խախտում: Սա կիրառելի է նույնիսկ այն դեպքում, երբ մահը հետագայում կարող է ենթադրվել:

Արդյոնավետ քննությոն իրականացնելու ընթացքում իշխանությունները պարտավոր են ապահովել յուրաքանչյուրի անձնական ն ընտանեկան կյանքի նկատմամբ հարգանքի իրավունքի պաշտպանությունը, որը սահմանված է Եվրոպական կոնվենցիայի 8-րդ հոդվածով: Որպեսզի քննությունը լինի արդյունավետ, այն պետք է լինի համարժեք»: Այսինքն՝ պետք է հանգեցնի փաստերի հաստատմանը ն, անհրաժեշտության դեպքում, պատասխանատու անձանց բացահայտմանը ն պատժին: Արդյունավետ քննություն անցկացնելու պարտավորությունը ոչ թե արդյունքի, այլ միջոցների պարտավորություն է. իշխանությունները պետք է ձեռնարկեն իրենց հասանելի ողջամիտ միջոցները՝ վիճելի դեպքի վերաբերյալ ապացույցներ ձեռք բերելու համար»: Ցանկացած 15 Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Մ1ռօոօ Մաոտնս ճոճտծ յ. Խռումուն գործով 2019 թվականի հունիսի 25-ի վճիռը (գանգատ թիվ 41720/13), 137-րդ կետ:

15 Տե՛ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ 41-Տիշում ճոճ Օմ.օոչ . Աւօ Սուօմ Խնամնու գործով 2011 թվականի հուլիսի 74-ի վճիռը (գանգատ թիվ 55721/07), 166-րդ կետ:

5 Տե՛ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝՝ Մորոուն ճոճ Օտ 5. ՛ո Կուշ) գործով 2009 թվականի հուլիսի 74-ի վճիռը (գանգատ թիվ 16064/90), 148-րդ կետ:

8 Տե՛ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ 50158ռ օոմ Թյելեռ ս. Քոլոոմ գործով 2018 թվականի սեպտեմբերի 20-ի վճիռը (գանգատ թիվ 31083/17), 19-րդ կետ:

5 Տես, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Քճուտոհճք զու ՕԱմ.օտ յ. 16 ՄիճոճոմՏ գործով 2007 թվականի մայիսի 15-ի վճիոը (գանգատ թիվ 52391/99), 324-րդ կետ, 1(աչմո/ճ 1նոց ռոմ Բշոյօ ոբ 5. Ղաղեօ) գործով 2015 թվականի ապրիլի 14-ի վճիռը (գանգատ թիվ 24014/05), 172-րդ կետ:

2. Տես, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` 7ոտ(գ/ո 1ատց զոժ Էշն աբ 7. 7նուշ) գործով 2015 թվականի ապրիլի 14-ի վճիոը (գանգատ թիվ 24014/05), 172 -173-րդ կետեր:

18

թերություն, որը խաթարում է մահվան պատճառը կամ պատասխանատու անձին պարզելու նրա կարողությունը, կարող է խախտել այս չափանիշը»: Մասնավորապես, քննության եզրակացությունները պետք է հիմնված լինեն բոլոր համապատասխան տարրերի մանրակրկիտ, օբյեկտիվ ն անաչառ վերլուծության վրա: Քննության ակնհայտ ուղղությանը չհետնելը վճռորոշ կերպով խաթարում է քննության կարողությունը՝ պարզելու գործ` հանգամանքները ն, անհրաժեշտության դեպքում, պատասխանատու անձանց ինքնությունը»: Այս հանգամանքներում Եվրոպական դատարանը գտել է, որ պետական մարմինները պարտավոր են ապահովել պատշաճ հավասարակշռություն՝ Եվրոպական կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածով նախատեսված արդյոււղավետ քննության պահանջների ն քննությանը մասնակցող անձանց անձնական ն ընտանեկան կյանքի նկատմամբ հարգանքի իրավունքի պաշտպանության միջն:

Դիմումատուների դեպքում քննության արդյունավետության պահանջները պետք է հնարավորինս բարձր աստիճանով համադրվեն նրանց անձնական ն ընտանեկան կյանքի նկատմամբ հարգանքի իրավունքի հետ:

12. Եվրոպական կոնվենցիայի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուլւաքանչյուր ոք

: ունի իր անձնական ն ընտանեկան կյանքի, բնակարանի ն նամակագրության նկատմամբ հարգանքի իրավունք:

2. Չի թույլատրվում պետական մարմինների միջամրությունն այդ իրավունքի իրականացմանը, բացառությամի այն դեպքերի, երբ դա նախատեսված է օրենքով ն անհրաժեշտ է ժողովրդավարական հասարակությունում՝ ի շահ պերական անվվաւնգության, հասարակական կյանք, կամ երկրի տեարեսական բարեկեցության, ինչպես նան անկարգությունների կամ. հանցագործությունների կանխման, առողջության կամ բարոյականության պաշտպանության կամ այլ անձանց իրավունքների ն ազատությունների պաշտպանության նպատակով»:

2 Տես, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` Շամռու գոմ Օտա չ. ոլ գործով 2011 թվականի մարտի 24-ի վճիռը (գանգատ թիվ 23458/02), 301-րդ կետ:

2 Տե'ս, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ 12125է . Ցատոոռ գործով 2009 թվականի նոյեմբերի 5-ի վճիռը (գանգատ թիվ 1108/02), 201-րդ կետ։

» Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Տ018ռ ճում Ֆ)ելոեգ չ. օն գործով 2018 թվականի սեպտեմբերի 20-ի վճիռը (գանգատ թիվ 31083/17), 121-րդ կետ:

19

121 «Վերոնշյալ հոդվածով երաշխավորված իրավունքի նկատմամբ միջամտության իրավաչափության գնահատման համար Եվրոպական դատարանը կիրառում է եռաստիճան թեստ: Այսպես` այս իրավունքի նկատմամբ միջամտությունը թույլատրելի ն իրավաչափ դիտարկելու համար այն պետք է լինի «օրենքով նախատեսված», ինչն ընդգրկում է օրինական ընթացակարգի ն սահմանված երաշխիքների պահպանումը», պետք է հետապնդի Եվրոպական կոնվենցիայի 8-րդ հոդվածի 2-րդ մասում թվարկված օրինական նպատակներից մեկը:., ն լինի անհրաժեշտ ժողովրդավարական հասարակությունում»:

13. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 241-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «1. Գաղտնի քննչական գործողություններն են՝

1)ներքին դիտումի. (..)»:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1Լին մասի համաձայն՝ «Լ. Գաղտնի քննչական գործողություն կարող է կատարվել միայն այն դեպքում, երբ բավարար հիմքեր կան ենթադրելու որ դրա արդյունքով կարող է ձեռք բերվել տվյալ վարույթի համար նշանակություն, ունեցող ապացույց, ն միաժամանակ այլ եղանակով այդ ապացույցի ձեռքբերումը ողջամրորեն անհնար է»:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 243-րդ հոդվածի համաձայն՝ «2. Սույն օրենսգրքի 24Լրդ հոդվածի Լին մասի ԼԺրդ կետերով նախատեսված գաղտնի քննչական գործողությումերը կարող են կաարվել՝

1 այն ֆիզիկական անձի նկապմամբ, որի վերաբերյալ առկա են ենթադրյալ հանցանք կատարելու մասին վկայող փաստեր. (:.»:

13.Լ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ գաղտնի քննչական գործողության կատարման փաստական հիմքն այն տվյալներն են, որոնք պայմանավորում են գաղտնի քննչական գործողության կատարման անհրաժեշտությունը ն 2 Տեն, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` 1.Լ չ. տու, գործով 2005 թվականի փետրվարի 8-ի վճիռը (գանգատ թիվ 60033/00), 29-րդ ն 3-րդ կետեր:

». Տես, ռաննտ ումաոճչ, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` քոուշժյտմա ). Սխոնշ գործով 2006 թվականի հունիսի 29-ի վճիռը (գանգատ թիվ 11901/02), 50-51-րդ կետեր:

» Տե'ս, տետ ումոմբ, Մարդու իրավուքների եվրոպական դատարանի՝ Տումոօ» ». Խաջտն գործով 2007 թվականի հունիսի 7-ի վճիռը (գանգատ թիվ 71362/01), 40-րդ կետ:

7 Տե՛ս, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` Օ89օո չ. Տաշմշո զործով 1988 թվականի մարտի 24-ի վճիոր (գանգատ թիվ 10465/83), 67-րդ կետ:

20

կանխորոշում են դրա արդյունքում ապացուց ստանալու ողջամիտ հավանականությունը: Քանի որ գաղտնի քննչական գործողություններն անձի սահմանադրական իրավունքներն առավելապես սահմանափակող

ապացուցողական գործուլություններ են, դրանք կարող են կատարվել միայն այս դեպքում, երբ բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ դրանց արդյունքով կարող են ձեռք բերվել տվյալ վարույթի համար նշանակություն ունեցող ապացույցեր ն եթե այլ եղանակով այդ ապացույցների ձեռքերումը ողջամտորեն անհնար է: Այսինքն՝ եթե ապացուցի ձեռքբերումը հնարավոր է անձի իրավունքները նվազ սահմանափակող ապացուցողական այլ գործողության կատարման միջոցով, այդ ապացույցը գաղտնի քննչական գործողության կատարմամբ չի կարող ձեռք բերվել: Այլ խոսքով, գաղտնի քննչական գործողության կատարումը պետք է լինի տվյալ ապացույցի ձեռքբերման վերջին միջոց ն կատարվի միայն այն դեպքում, երբ այլ եղանակով այդ ապացույցը ձեռք բերել հնարավոր չէ:

32. "Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է որ անձնական կյանքի

անձեռնմխելիության իրավունքին միջամտող ապացուցողական գործողությունների իրականացման նկատմամբ նախնական դատական վերահսկողությունը պատշաճ ընթացակարգի երաշխիք է՝ գաղտնի վերահսկողությունը թույլատրող որոշումներում համապատասխան պատճառները նշելու պահանջի հետ մեկտեղ, ապահովելու այն, որ կիրառման ենթակա միջոցառումները պատահականորեն կամ առանց պատշաճ ն հատուկ ուսումնասիրման չեն թույլատրվելու դատարանի կողմից»: «Վերահսկողության գաղտնի միջոցառումների դեպքում, գործի փաստական հանգամանքների (տ առաշ) համակողմանի գնահատմամբ, դատարանը պետք է ստուգման ենթարկի հայցվող միջամտության՝ իր բնույթին, նպատակային նշանակությանն ու օրենսդրությամբ առաջադրվող համաչափության » Տես, ՀՇ թրեական դատավարության նոր օրենսգրքի հայեցակարգային լուծումների, նորարարական մոտեցումների ն հիմնական ինստիտուտների մեկնաբանման գործնական ուղեցույցը, 2022 թվական, էջ 366-367:

» Տեն, ռանեջ ոսնոմճ, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` Ս/ոցց)թիմ ). Օրն գործով 2015 թվականի հունվարի 15-ի վճիռը (գանգատ թիվ 68955/1), 94-րդ կետ:

21

պայմաններին համապատասխանելու հարցը՝ որոշելու համար, թե արդյո՞ք առկա են հայցվող միջամտությունը թույլատրելու բավարար ն հիմնավոր հիմքեր»:

133. Վճռաբեկ դատարանը Յաշա Խաչատրյանի գործով իրավական

դիրքորոշում է ձնավորել, որ քննչական գործողություններն այն դատավարական գործողություններն են, որոնք ուղղված են գործի բազմակողմանի, լրիվ ն օբյեկտիվ քննությունն ապահովելուն: Դեռ ավելին, դրանք այն գործողություններն են, որոնք անմիջականորեն ուղղված են գործով ապացուցողական տեղեկատվության ստացմանը ն վերջին հաշվով ճշմարտության բացահայտմանը: Ինչ վերաբերում է այս կամ այն քննչական գործողությունը կատարելու անհրաժեշտությանը, ապա իրավասու սուբյեկտը, ելնելով գործի համար նշանակություն ունեցող պարզման ենթակա հանգամանքներից, համապատասխան քննչական գործողության կատարման փաստական ն իրավական հիմքերի առկայությունից, ինքն է որոշում, թե երբ ն ինչ քննչական գործողություն է հարկավոր կատարել՝ ապահովելու համար քրեական դատավարության բնականոն շարժըտ:

Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ վերոնշյալ իրավական

դիրքորոշումը վերաբերելի է նան գաղտնի քննչական գործողություններին:

14. Սույն վարույթի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ.

- Նախաքննության մարմինն Առաջին ատյանի դատարան ներկայացված՝ ԱԱ տվ բնակության վայրում «Ներքին դիտում» գաղտնի քննչական գործողություն իրականացնելու միջնորդությամբ նշել է, որ այն քրեական վարույթով ձեռք են բերվել փաստական տվյալներ այն մասին, որ մարանի Սորա ոո աննա նն Անո նԱ Աւ Ամ որ ննե

Աարոն ակնա նական ոակու ո Մ ԱԱԱ աԱ ն Ա

Սարան րակի նորն աո Աաաա ԱՄԱ Ակիմ

աան րական Ա Ա նանն ան ոն աաոնաններ

Աաաա աի աաա Անա աա ա ԱԱ ԱՅՅ 7

Աաաա աան Աաաա նանո ԱՄԱՅ Ա

5 Տես, ոամուչ ուառոմչ Վճռաբեկ դատարանի` 2023 թվականի հուլիսի 18-ի թիվ 42/20.05.2020 ՏԱ Վոռսրնկ դատարանի՝ Յաշա: Խաչատրյանի գործով 2020 թվականի հոկտեմբերի 28-ի թիվ ԵԴ/3085/07/19 որոշումը:

22

որոնք կարող են նշանակություն ունենալ հանցագործության բացահայտման համար, իսկ այլ եղանակներով այդ ապացույցների ձեռքբերումը ողջամտորեն անհնար է, ուստի անհրաժեշտություն է առաջացել ա Աա բնակության մաննե 6...

հասցեում, կատարել «Ներքին դիտում» գաղտնի քննչական գործողությունը»:

- Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ տնական ժամանակ ընթացող քննության պայմաններում չի ներկայացվել ծանրակշիռ պատճառաբանություն՝ Արու մասնավոր կյանքի անձեռնմխելիության իրավունքի նման սահմանափակման անհրաժեշտությունը հիմնավորելու տեսանկյունից, հաշվի առնելով, որ ենթադրյալ դեպքը տեղի է ունեցել | նկատմամբ քրեական հետապնդում է հարուցվել ծանր հանցագործության համար, Ֆ Տե՛ս, սույն որոշման 7-րդ կետը:

23

ն նման ժամանակային խզման պայմաններում նկատի ունենալով նան Մրրո գոն նո աանոււմ

Դատարանն արձանագրել է, որ անհասկանալի է, թե ինչու անձի

իրավունքների նկատմամբ ավելի նվազ միջամտության եղանակով հնարավոր չ ստանալ միջնորդվող գաղտնի քննչական գործողության արդյունքում ակնկալվող տեղեկատվությունը ն գտնելով, որ նախաքննության մարմնի միջնորդությունը հիմնավորված չէ, մերժել է այն»:

- Վերաքննիչ դատարանն արձանագրել է, որ Առաջին ատյանի դատարանն իրավաչափ եզրահանգում է կատարել այն մասին, որ քննիչի միջնորդությանը կից ներկայացված նյութերն իրենց համակցությամբ չեն համապատասխանում «Ներքին դիտում» գաղտնի քննչական գործողության կատարման բավարարության վերաբերյալ պահանջին, որը հիմնավոր է ն բխում է վարույթի նյութերից":

15. Նախորդ կետում շարադրված փաստական հանգամանքների նկատմամբ կիրառելով սույն որոշման 11-13.3-րդ կետերում վկայակոչված իրավանորմերը ն արտահայտած իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տտորադաս դատարանները չեն ապահովել պատշաճ հավասարակշոություն՝ Եվրոպական կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածով նախատեսված արդյունավետ քննության պահանջների ն քննությանը մասնակցող անձանց անձնական ն ընտանեկան կյանքի նկատմամբ հարգանքի իրավունքի պաշտպանության միջն: Սույն դեպքում ստորադաս դատարանները հաշվի չեն առել ներկայացված միջնորդության հիմնավորվածություն հաստատող փաստակազմում ն միջնորդությանը կից ներկայացված Կյութերում առկա .փաստական հանգամանքները, համաձայն որոնց.

արաւ անա նոնա: աաա ակննւնեւը

Աաաորաաաանանոապաաա աաա աո աԱ նաԱ ՑԱՑԻ|

Արարա աաա ոն ԵՈ աաա կամաաաաե

զորանան ականա նախագան Ա:

Արդան ու աաա աաա անանկ

5 Տես, սույն որոշման 8-րդ կետը:

» Տե՛ս, սույն որոշման 9-րդ կետը:

» Տե՛ս, սույն որոշման 7.5-րդ կետը:

24

Սորա)

Արթ արական

» Տե՛ս, սույն որոշման 7.2-րդ, 7.3-րդ, 7-6-րդ ն 7.7-րդ կետերը: 7 Տե՛ս, սույն որոշման 7.1-րդ, 7.5-րդ ն 7.10-րդ կետերը:

38 Տե՛ս, սույն որոշման 7.10-րդ կետը:

9 Տե՛ս, սույն որոշման 7.8-րդ ն 7.9-րդ կետերը:

Ք. Տե՛ս, սույն որոշման 7.9-րդ կետը:

4 Տե՛ս, սույն որոշման 7.3-րդ ն 7.11-րդ կետերը:

25

Փ Տե՛ս, վարույթի նյութեր, հատոր 1-ին, թերթեր 103-113, 393-394: " Ց Տե՛ս, վարույթի նյութեր, հատոր 1-ին, թերթեր 383-385:

26

27

Սարան րա նանա ԱՅՆ գոանա ԱԱԱոնիննոի

Աաաա անական Ա Կազա աաա Ան ԱԱ աաա նան |

Աաաա աԱ ԲՈՒԹ:

16. Վերոգրյալ փաստական հանգամանքների վերլուծություն, Վճռաբեկ դատարանին հիմք է տալիս եզրահանգելու, որ փաստարկված է նախաքննության մարմնի այն ենթադրությունը, որ հայցվող գաղտնի քննչական գործողության արդյունքում հնարավոր է ստացվեն տեղեկություններ, որոնց միջոցով հնարավոր նե 11 `

րար ԱԱ անան Մեա նւ նագի մնո Գաթա

Սատար

17. Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ նախաքննության մարմինը, ելնելով գործի համար նշանակություն ունեցող պարզման ենթակա հանգամանքներից, համապատասխան քննչական կամ գաղանի քննչական գործողության կատարման փաստական ն իրավական հիմքերի առկայությունից, ինքն է որոշում, թե երբ ն ինչ գործողություն է հարկավոր կատարել ապահովելու համար քրեական դատավարության բնականոն շարժը: Շետնաբար, ստորադաս դատարանների հետնությունն առ այն, որ առկա է ժամանակային խզում, քանի որ ենթադրյալ դեպքը տեղի է ունեցել աաա:

կարատ ի ոասնդոմ է հարուցվել ծանր

հանցագործության համար, հիմք չէ գաղտնի քննչական գործողության կատարումը մերժելու համար՝ հաշվի առնելով նան, որ գաղտնի քննչական գործողությունը ապացույցի ձեռքբերման վերջին միջոցն է, ն պետք է կատարվի միայն այն դեպքում, երբ այլ եղանակով այդ ապացույցը ձեռք բերել հնարավոր չէ: Իսկ սույն դեպքում նախաքննության մարմինն կատարե է մի շարք ապացուցողական

գործողություններ, որոնց արդյունքում հնարավոր չի եղել պարզել դեպքի իրական հանգամանքները:

ճ1Ճճ ՐՆ ԱՈՂ նավ

Մրրո աաա ր աաա նանո ւո ԱԱ Անակի,

կորա աաա արան ոնն Ադում ան

4 Տե՛ս, վարույթի նյութեր, հատոր 1-ին, թերթեր 345-382, 412-413:

28

Սրա աաա ԱԱ Աաաա Ամ Աաաա նան աննա

Աոա աա նորա րական ան աաա մատենա

ԱԱԱրա անար ՈՑ Ն աոան րն ՆԱ ՏԱ ԱՏԱՆԱ ԱԱ ՈՔ ԱԱ մանի

Սարո Ն

19. Հետնաբար, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ստորադաս դատարանների հետնությունը՝ աաա ության վայրում «Ներքին

դիտում» գաղտնի քննչական գործողությունն իրականացնելու միջնորդությունը մերժելու մասին, իրավաչափ չէ:

20. Ամփոփելով վերոգրյալը, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ստորադաս դատարանները թույլ են տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի խախտում, որը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ, հոդվածի համաձայն՝ հիմք է ստորադաս դատարանների դատական ակտերը բեկանելու ն վարույթը Առաջին ատյանի դատարան նոր քննության փոխանցելու համար:

Ամփոփելով վերոշարադրյալը, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ նոր քննության ընթացքում ստորադաս դատարանը, սույն որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումների հաշվառմամբ։ պետք է քննության առնի նախաքննության մարմնի միջնորդությունը ն հանգի համապատասխան հետնության:

Ելնելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163-րդ, 17-րդ հոդվածներով ն Հայաստանի Շանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 33-րդ, 34-րդ, 264-րդ, 281-րդ, 352-րդ, 359-րդ, 361-363-րդ ն 400-րդ հոդվածներով` Վճռաբեկ դատարանը

6 Տես, Վճռաբեկ դատարանի` Ավաթ Ամինի գործով 2023 թվականի հունվարի 25-ի թիվ ԵԴ/0752/06/22 ն, ուսմռչ ուռում, Քրիարինա Իշխանյանի գործով 2023 թվականի հոկտեմբերի 10-ի թիվ ԵԴ/3737/07/21 որոշումները:

29

ՈՐՈՇԵՑ

Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 17-ի որոշումը ն այն անփոփոխ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ի որոշումը բեկանել ն վարույթը փոխանցել Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան՝ նոր քննության:

Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը:

Նախագահող՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

Դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ