Ալեքյան — ՇԴ/0109/06/19

ՏԱՆ 27 ՇԴ/0109/06/19

ՀԵՀի ՅՆ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում

Գործ թիվ ՇԴ/0109/06/19

Նախագահող դատավոր՝ Ա.Դանիելյան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ նան Վճռաբեկ դատարան) նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ

2021 թվականի փետրվարի 10-ին ք.Երնանում

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով մեղադրյալ Գնորգ Սիմոնի Ալեքյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2019 թվականի դեկտեմբերի 27- ի որոշման դեմ պաշտպան Ա.Հայրապետյանի վճռաբեկ բողոքը,

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

1. ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայության քննչական դեպարտամենտում 2019 թվականի նոյեմբերի 1Լին հարուցվել է թիվ 58231819 քրեական գործը՝ ՀՀ

2

քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին ն 3-րդ կետերի, 308-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 31-րդ հոդվածի 2-րդ մասի, 31-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետի, 312-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 312-րդ հոդվածի 2-րդ մասի ն 312-րդ հոդվածի 3- րդ մասի 1-ին կետի հատկանիշներով:

209 թվականի նոյեմբերի 25ից թիվ 758231819 քրեական գործի

նախաքննությունը շարունակվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Շիրակի մարզային քննչական վարչության Ախուրյանի քննչական բաժնում:

2019 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Գնորգ Սիմոնի Ալեքյանը ձերբակալվել է: Պաշտպան Ա.Հայրապետյանի բողոքի հիման վրա Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանը 2019 թվականը դեկտեմբերի 4-ի որոշմամբ արձանագրել է Գ.Ալեքյանի ձերբակալման ոչ իրավաչափ լինելը ն կարգադրել իրավասու մարմիններին նրան անհապաղ ազատ արձակել:

Նախաքննության մարմնի՝ 2019 թվականի դեկտեմբերի 4ի որոշմամբ Գ.Ալեքյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, ն 2019 թվականի դեկտեմբերի 6-ին նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 31-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ 7 (յոթ) դրվագով, 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ ն 3-րդ կետերով, 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով՝ 2 (երկու) դրվագով, 311-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 2- րդ կետով:

2. Նախաքննության մարմնի՝ 2019 թվականի դեկտեմբերի 6-ի որոշմամբ միջնորդություն է հարուցվել Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան (այսուհետ` նան Առաջին ատյանի դատարան) մեղադրյալ Գ.Ալեքյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց 2 (երկու) ամիս ժամկետով կալանավորում կիրառելու վերաբերյալ:

Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2019 թվականի դեկտեմբերի 9ի որոշմամբ նախաքննության մարմնի միջնորդություն բավարարվել է, ն մեղադրյալ Գ.Ալեքյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով, իսկ մեղադրյալ Գ.Ալեքյանի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց գրավի կիրառումը ճանաչվել է անթույլատրելի:

3. Պաշտպան Ա.Հայրապետյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՃՇ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նան Վերաքննիչ դատարան)՝ 2019

3

թվականի դեկտեմբերի 27-ի որոշմամբ բողոքը մերժել է, Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2019 թվականի դեկտեմբերի 9-ի որոշումը՝ թողել անփոփոխ:

4 Վերաքննիչ դատարանի հվերոնշալ որոշման դեմ պաշտպան

Ա.Հայրապետյանը բերել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2020 թվականի ապրիլի 23-ի որոշմամբ վարույթ է ընդունվել: Վճռաբեկ դատարանը 2021 թվականի հունվարի 15-ին որոշում է կայացրել վճռաբեկ բողոքի քննությունը գրավոր ընթացակարգով իրականացնելու մասին:

Դատավարության մասնակիցների կողմից վճռաբեկ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.

5. 2019 թվականի դեկտեմբերի 9-ին նախաքննության մարմնի միջնորդության քննության ընթացքում պաշտպան Ա.Հայրապետյանն ինքնաբացարկ է հայտնել դատավորին: Առաջին ատյանի դատարանը «Ինքնաբացարկի միջնորդությունը քննության առնելու մասին» որոշմամբ մերժել է պաշտպան Ա.Հայրապետյանի միջնորդությունը՝ դատավորին ինքնաբացարկ հայտնելու մասին:

6. Պաշտպան Ա.Հայրապետյանը մեղադրյալ Գ.Ալեքյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանավորումը կիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի որոշման դեմ բերված վերաքննիչ բողոքի շրջանակներում վիճարկել է նան Առաջին ատյանի դատարանի՝ «Ինքնաբացարկի միջնորդությունը քննության առնելու մասին» որոշման օրինականությունն ն հիմնավորվածությունը: Պաշտպանը վերաքննիչ բողոքի հիմքերի շարքում նշել է Առաջին ատյանի դատարանի դատավորի կողմից ինքնաբացարկի միջնորդությունը ոչ իրավաչափորեն մերժելը՝ ներկայացնելով իր հիմնավորումները:

Բացի այդ պաշտպանը վերաքննիչ բողոքում անդրադարձել է նան

Գ.Ալեքյանի կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի ն Տես նյութեր, հատոր 1, թերթեր 167-168:

4

կալանավորման հիմքի բացակայության, կալանավորումն այլընտրանքային խափանման միջոց գրավով փոխարինելու հարցերին»:

7. Վերաքննիչ դատարանն իր որոշման՝ «Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները ն պահանջը» մասում շարադրել է, ի թիվս այլնի, պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի հիմքը` Առաջին ատյանի դատարանի դատավորի կողմից ինքնաբացարկի միջնորդությունը մերժելու ոչ իրավաչափությունը, ն դրա առնչութամբ պաշտպանի հիմնավորումները, սական դատական ակտի պատճառաբանական մասում դրանց անդրադարձ չի կատարեր:

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

8. Բողոքի հեղինակի պնդմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանն ամբողջությամբ չի քննել ներկայացված բողոքը, որնէ անդրադարձ չի կատարել վերաքննիչ բողոքում բարձրացված այն հարցին, որ Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող որոշումը կայացվել է դատավորի կողմից, ում ինքնաբացարկ հայտնելու հիմքեր են առկա եղել: Ըստ բողոքաբերի՝ Վերաքննիչ դատարանը որնէ կերպ չի գնահատել Առաջին ատյանի դատարանում դատական նիստը՝ Օ`նախագահող դատավորին

ինքնաբացարկ հայտնելու հիմքերի առկայության առնչությամբ վերաքննիչ բողոքի հիմնավորումները:

Արդյունքում, բողոքաբերը եզրահանգել է, որ Վերաքննիչ դատարանը, չանդրադառնալով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքում առկա վերոնշյալ հիմնավորումներին, խախտել է Գ.Ալեքյանի լսված լինելու իրավունքը, ինչն էլ հանգեցրել է դատարանի մատչելիության իրավունքի խախտման:

8.1. Բացի այդ, բողոքաբերն անդրադարձել է սան Գ.Ալեքյանի կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի ն կալանավորման հիմքի բացակայության, կալանավորումն այլընտրանքային խափանման միջոց գրավով փոխարինելու հարցերին:

7 Տե'ս նյութեր, հատոր 2, թերթեր 1-22:

3 Տե'ս նյութեր, հատոր 2, թերթեր 4177:

5

9. Վերոգրյալի հիման վրա, բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի որոշումը ն Գ.Ալեքյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը վերացնել՝ նրան ազատ արձակելով կալանքից, կամ բեկանել Վերաքննիչ դատարանի որոշումը գրավի կիրառումն անթույլատրելի ճանաչելու մասով ն Գ.վեքյան՝ նկատմամբ ընտրված կալանավորումը փոխարինել գրավով՝ գրավի չափ սահմանելով մինչն 2.000.000 (երկու միլիոն) ՀՀ դրամը:

Վճոաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ն եգրահանգումը.

10. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. Իրավաչա՛փ է արդյոք Առաջին ատյանի դատարանի դատավորի կողմից ինքնաբացարկի միջնորդությունը մերժելու վերաբերյալ պաշտպան Ա.Հայրապետյանի վերաքննիչ բողոքի հիմքին Վերաքննիչ դատարանի կողմից չանդրադառնալը:

1. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն՝ «Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի ն հիմնավորումների սահմաններում»:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Վերաքննիչ դատարանը դավաւկան ակտր կայացնում է այն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով հաշվի առնելով այն հոդվածում շարադրված պահանջները»:

Վճռաբեկ դատարանը Մկրտիչ Պողոսյանի ն մյուսների գործով արձանագրել է, որ. «(...) (Վ/երաքննիչ բողոքի հիմքերը ն հիմնավորումները ոչ միայն նախանշում են վերաքննիչ վերանայման սահմանները, այլ նան կանխորոշում են այն հարցերի շրջանակը, որոնք պետք է քննարկման առարկա դարձվեն վերաքննիչ վարույթի շիջանակներում են որոնց հկապակցությամԻ վերաքննիչ »դափարանի եզրահանգումները պետք է արվացոլվեն վարույթը եզրափակող դատական ակտում: Անս առումով Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ այն իրավական հարցին արդյոք վերաքննիչ դատարանը պարվփավոր է անդրադառնալ վերաքննիչ բողոքի բոլոր հիմքերին ն

6

հիմնավորումներին ն պատճառաբանել դրանցից յուրաքանչյուրի կապակցությամիը իր եզրահանգումները:

Այսպես՝ արդար դատաքննության իրավունքի համատեքատում:

անդրադառնալով դավաւկան ակտի պատճառարանվածությաւն խնդրին Մարդու իրավունքների եվրոպական դավփարանը (այսուհեվ` նան Եվրոպական դավաւլրուն) իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ չնայած «Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հողվածի Լին կերը պարտավորեցնում է դափտա- րաններին պատճառաբանել իրենց դատական ակտերը, սակայն դա չի կարող մեկնաբանվել որպես ցանկացած փաարարկի առնչությամբ պատճառարանված պատասխան ներկայացնելու պահանջ (վես Մճո մ6 Սնու ւ. Ած ԻԹլօոճոմչ գործով Եվրոպական դատարանի 1994 թվականի ապրիլի 19ի վճիոր, գանգատ թիվ 16034/90, կե 61): Դատարանի որոշումից պետք է պարզ դառնա, որ գործի համար էական նշանակություն ունեցող հարցերը քննարկվել են (տես 801164 . Ջռուռուն գործով Եվրույական դատարանի՝ 2007 թվականի փետրվարի Ծ-ի վճիոր, գանգատ թիվ 19997/02, կեվ: 30), ն ներկայացված պատճառարանությունները սոսկ առանց լրացուցիչ հիմնավորումներ, արորադաս ատյանի եզրահանգումների հավանություններ չեն (տես 8616 չ. Բնոոոմզ գործով Եվրոպական դատարանի՝ 1997 թվականի դեկտեմբերի 19-ի վճիոր, գանգատ թիվ 20772/92, կեվ 60):

(:-) Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, ոլ. վերաքննիչ դատարանն իր որոշման մեջ պեյք է անդրադառնա բողոքի հիմքերին: Վերջին դիրքորոշումը հիմնավորվում է նրանով, որ վերաքննիչ բողոք բերելու հիմքը դատական սխալն է, որր կարող էր ազդել գործի ելքի վրա, (...): Այլ խոսքով վերաքննիչ բողոքի հիմքն ինքնին օժվված է գործի ելքի վրա ազդեցություն ունենալու հատկանիշով:

Ինչ վերաբերում է բողոքի հիմնավորումներին անդրադառնալու հարցին, ապա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ վերաքննիչ դատարանը պարվավոր է անդրադառնալ բողոքի այն հիմնավորումներին, ոլչլոնք ողջամտորեն կարող են ազդեցություն ունենալ գործի համար նշանակություն ունեցող հարցերի լուծման համար ն պատշաճ պատփճառարանել| րլ դրանց վերաբերյալ իր եզրահանգումները:

7

Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ վերոնշյալ չափանիշների պահպանման դեպքում միայն վերաքննիչ դատարանի որոշումը կհամապատասխանի դատական ակտի պատճառաբանվածության վերաբերյալ օրենսդրական պահանջին ն դրա կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանի ձնավորած նախադեպային իրավունքին (:)»:

12. ՀԸ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Լ Դատարանի դատավճիոր պետք է լինի օրինական ն հիմնավորված:

(-)

414 Դատարանի դատփավճիոր պերք է լինին պատճառարանվեւծ:

Պատճառարանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետրնությունները ն որոշումները»:

Դատական Օակտի ապատճառաբանվածության չափանիշի առնչությամբ Վճռաբեկ դատարանն իր նախադեպային իրավունքում մշտապես ընդգծել է, որ դատական ակտերի պատճառաբանման պահանջը ոչ միայն արդարացիության կարնոր բաղադրատարրը է, այն անձի արդար դատաքննության իրավունքի արդյոնավտ իրացման կարնոր երաշխիք ինչը դատավարության

մասնակիցներին պաշտպանում է կամայականություններից:

Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետնության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս, ն միննույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության ն հիմնավորվածության ստուգման համար: Քրեական դատավարության ցանկացած փուլում դատարանի կողմից չհիմնավորված, չպատճառաբանված (կամ ոչ պատշաճ պատճառաբանված) որոշումների կայացումն անընդունելի է»:

4 Տե՛ս, Մկրտիչ Պողոսյանի ն մյուսների գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2016 թվականի հունիսի 24-ի թիվ ՇԴ/0034/01/15 որոշման 14-15-րդ կետերը:

5 Տե՛ս, ուսոնչ ուառոմճ Վճոաբեկ դատարանի՝ Ֆրունզիկ Գալարյանի գործով 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09, Գնորգ Խեուսյանի գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԷԴ/0030/01/12, Արսեն Մակարյանի գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0016/11/15, Արամայիս Հակոբյանի գործով 2016 թվականի հունիսի 24ի թիվ ԵԿԴ/0224/01/14, Մարպրուն Հակոբյանի գործով 2017 թվականի ապրիլի 12-ի թիվ ԱՐԴԼ/0005/11/16, Արարաւր Սարգսյանի գործով 2019 թվականի հունիսի 12-ի թիվ ԵԱԴԴ/0005/01/17 որոշումները:

8

Վճռաբեկ դատարանը Իրիկ Մարգարյանի գործով արձանագրել է, որ դատական ակտի պատճառաբանվածության չափանիշը վերաբերելի է նան վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացվող դատական ակտերին: Հետնաբար, յուրաքանչյուր դեպքում դատական ակտ կայացնելիս, վերաքննիչ դատարանը պարտավոր է պատճառաբանել, թե ինչու է եկել այս կամ այն հետնության, ն որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս:

Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ վերաքննիչ դատարանի կողմից դատական ակտի պատճառաբանվածության վերոնշյալ պահանջների պահպանման պարագայում միայն վճռաբեկ դատարանը հնարավորություն կունենա ստուգել կայացված դատական ակտի օրինականությունը ն հիմնավորվածությունըձ:

13. ՀԸ քրեական դատավարության օրենսգրքի 88-րդ հոդվածի համաճայն՝ «Լ Բացարկներըի, ինքնարացարկները ն գործով վարույթից հեռացնելու մասին միջնորդությունները հայտարարվւմ եւ քրեական դատավարությանը համապատասխան անձանց մասնակցությունը բացառող հանգամանքների հիման վրա:

(-)

4. Քրեական վարույթն իրականացնող մարմինն իրավունք ունի իր իրավասության սահմաններում լուծել հայտնված բացարկների,

ինքնաբացարկների ն գործով վարույթից հեռացնելու մասին միջնորդությունների հարցը (..»:

ՀԸ քրեական դատավարության օրենսգրքի 90-րդ հոդվածի համաձայն՝ « (..) Դատավարության մասնակիցները սույն հոդվածի առաջին մասով նախատեսված հիմքերի առկայության դեպքում իրավունք ունեն դավաւվորին, իսկ եթե գործը քննվում է կամ պետք է քննվի կոլեգիալ` դավփավորներին կամ դատարանի ամբողջ կազմին ինքնաբացարկի միջնորդություն ներկայացնելու:

(-)

5. Ինքնաբացարկի միջնորդության քննության արդյունքում կայացվում է որոշում, որում նշվում են այն բավարարելու կամ մերժելու հիմքերը (...)»:

ծ Տե՛ս Էրիկ Մարգարյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի մարտի 28ի թիվ ՍԴ3/0045/01/13 որոշման 13-րդ կետը:

9

Ինքնաբացարկի ինստիտուտը կոչված է արդարադատության բնագավառում երաշխավորելու օբյնկտվ ն անաչառ որոշումների կայացումը ինչպես ընթացակարգային (դատավարական), այնպես էլ նյութական

իրավահարաբերություններ կարգավորելիս, ն կոչված է երաշխավորելու դատական իշխանության անկախություն, արդարադատության արդյունավետությունը, անկողմնակալությունը՛:

13... Անդրադառնալով դատավորի կողմից ինքնաբացարկ հայտնելու մասին միջնորդությունը մերժելու վերաբերյալ որոշման բողոքարկման հարցին՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ նշված որոշման բողոքարկման հնարավորությունը արդար դատաքննության իրավունքի, մասնավորապես դրա տարրերից՝ անկախ ն անկողմնակալ դատարանի կողմից գործի քննության պահանջի ապահովման երաշխիք է այն դեպքերում, երբ դատավարության մասնակիցը ողջամիտ կասկածներ ունի գործը քննող դատավորի անկախության ն անկողմնակալության առնչությամբ ն գտնում է, որ ինքնաբացարկ հայտնելու միջնորդությունը ոչ իրավաչափորեն է մերժվել: Սակայն անհրաժեշտ է արձանագրել, որ քննարկվող որոշման «անմիջական բողոքարկումը» լուրջ վտանգ կարող է ներկայացնել գործը ողջամիտ ժամկետում քննելու սկզբունքի իրացման տեսանկյունից: Հետնաբար, այդպիսի որոշումը ենթակա է «հետաձգված բողոքարկման»՝ գործով վարույթն եզրափակող դատական ակտի բողոքարկման շրջանակներում, ինչով էլ պարտադիր պետք է երաշխավորված լինի դատավորին ինքնաբացարկ հայտնելու մասին միջնորդություն, Օ»մերժելու վերաբերյալ որոշման հետ կապված հանգամանքների համակողմանի քննությունը:

Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը, զարգացնելով Համազասպ Հովսեփյանի գործով: արտահայտված իրավական դիրքորոշումն առ այն, որ 7 Տե'ս, ՀՀ Սահմանադրական դատարանի 2010 թվականի սեպտեմբերի 28-ի թիվ ՍԴՈ-918 որոշման Աա ն տանոոմտ, ՀՀ Սահմանադրական դատարանի՝ 2010 թվականի սեպտեմբերի 28-ի թիվ ՍԴՈ918 որոշումը:

25Նշված գործով նս բողոքարկվել էր ինքնաբացարկի միջնորդությունը մերժելու մասին դատարանի որոշումը:

10

ինքնաբացարկի մասին որոշումը բողոքարկման ենթակա չէ», փաստում է, որ այն վերաբերում է տվյալ դատական ակտի «անմիջական բողոքարկմանը», այլ ոչ թե առհասարակ բողոքարկման ենթակա չլինելուն: Այլ կերպ՝ ինքնաբացարկ հայտնելու վերաբերյալ միջնորդությունը մերժելու մասին որոշումը ենթակա չէ ինքնուրույն բողոքարկման, սակայն դրա իրավաչափությունը կարող է վիճարկվել կոնկրետ դատավորի կողմից տվյալ գործի քննության արդյունքում կայացված վերջնական դատավարական որոշման բողոքարկման հետ մեկտեղ: Նման հավասարակշոված կարգավորումը կոչված է երաշխավորելու մի կողմից անձի արդար դատաքննության իրավունքի հնարավոր խախտման վերացումը՝ հաշվի առնելով բողոքարկված դատական ակտի հնարավոր բեկանումից հետո անձի իրավունքների ամբողջ ծավալով վերականգնման հնարավորությունը, մյուս կողմից` ողջամիտ ժամկետում գործի քննության պահանջը:

14. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ՝

- Առաջին ատյանի դատարանը «Ինքնաբացարկի միջնորդությունը քննության առնելու մասին» որոշմամբ մերժել է պաշտպան Ա.Հայրապետյանի միջնորդությունը՝ դատավորին ինքնաբացարկ հայտնելու մասին",

- պաշտպան Ա.Հայրապետյանը մեղադրյալ Գ.Ալեքյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանավորումը կիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2019 թվականի դեկտեմբերի 9-ի որոշման դեմ բերված վերաքննիչ բողոքում վիճարկել է նան Առաջին ատյանի դատարանի՝ «Ինքնաբացարկի միջնորդությունը քննության առնելու մասին» որոշման օրինականությունն ն հիմնավորվածությունը: Պաշտպանը որպես վերաքննիչ բողոքի հիմք նշել է Առաջին ատյանի դատարանի դատավորի կողմից ինքնաբացարկի միջնորդությունը ոչ իրավաչափորեն մերժելը՝ ներկայացնելով այդ հետնության առնչությամբ իր հիմնավորումները»,

օ. Տե, Համազասպ Հովսեփյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵԿԴ/0547/06/09 որոշումը:

ոռ Տե սույն որոշման 5-րդ կետը:

ռ Տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը:

11

- Վերաքննիչ դատարանն իր որոշման՝ «Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները ն պահանջը» մասում շարադրել է պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի՝ Առաջին ատյանի դատարանի դատավորի կողմից ինքնաբացարկի միջնորդությունը ոջ իրավաչափորեն մերժելու վերաբերյալ հիմքը, ն դրա առնչությամբ պաշտպանի հիմնավորումները, սակայն դատական ակտի պատճառաբանական մասում դրանց անդրադարձ չի կատարել:

15. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 1113-րդ կետերում շարադրված իրավադրույթների ն արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի` «Ինքնաբացարկի միջնորդությունը քննության առնելու մասին» որոշումը, որով մերժվել է դատավորին ինքնաբացարկ հայտնելու մասին պաշտպան Ա.Հայրապետյանի միջնորդությունը, ենթակա էր «հետաձգված բողոքարկման»՝ մեղադրյալ Գ.Ալեքյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանավորումը կիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2019 թվականի դեկտեմբերի 9-ի որոշման բողոքարկման շրջանակներում:

Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վերաքննի: դատարանը

դատական ակտի պատճառաբանական մասում չի անդրադարձել պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի՝ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ինքնաբացարկի միջնորդությունը ոջ իրավաչափորեն մերժելու վերաբերյալ հիմքին, ն քննարկման առարկա չի դարձրել դրա առնչությամբ պաշտպանի հիմնավորումները, որոնք ողջամտորեն կարող էին ազդեցություն ունենալ գործի համար նշանակություն ունեցող հարցերի լուծման համար: Նման պայմաններում, դատական ակտի պատճառաբանվածության չափանիշի իմաստով Վերաքննի ։»դատարանը պարտավոր էր քննարկման առարկա դարձնել բողոքի նշված հիմքն ու հիմնավորումները ն արդյունքում պատճառաբանված որոշում կայացնել:

Վերոգրյալի հաշվառմամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վերաքննիչ դատարանի որոշումը չի կարող համապատասխանել դատական ակտի 8 Տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը:

12

պատճառաբանվածության վերաբերյալ օրենսդրական պահանջին ն այդ կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանի ձնավորած նախադեպային իրավունքին:

16. Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավորի կողմից ինքնաբացարկի միջնորդությունը մերժելու վերաբերյալ պաշտպան Ա.Հայրապետյանի վերաքննիչ բողոքի հիմքին Վերաքննիչ դատարանի կողմից չանդրադառնալն իրավաչափ չէ:

17. Ամփոփելով վերոգրյալը Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վերաքննիչ դատարանն ։Օդատական ակտ կայացնելիս թուլ է տվել քրեադատավարական օրենքի՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ, 385-րդ ն 393-րդ հոդվածների խախտումներ, որոնք իրենց բնույթով էական են ն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի համաձայն՝ հիմք են Վերաքննիչ դատարանի՝ 2019 թվականի դեկտեմբերի 27-ի որոշումը բեկանելու ն գործը նույն դատարան՝ նոր քննության ուղարկելու համարճ:

Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն որոշմամբ արձանագրված խախտումների պայմաններում զրկված է բողոքաբերի՝ սույն որոշման 8.1-րդ կետում նշված փաստարկների կապակցությամբ դիրքորոշում արտահայտելու հնարավորությունից, քանի որ դրանք կարող են քննարկման առարկա դարձվել սույն որոշմամբ արձանագրված խախտումները վերացնելուց հետո:

Հետնաբար, նոր քննության ընթացքում Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով սույն որոշմամբ արտահայտված դիրքորոշումները, պետք է քննության առնի պաշտպան Ա.Հայրապետյանի վերաքննիչ բողոքը դրա հիմքերի ն հիմնավորումների սահմաններում անդրադառնալով նան բողոքաբերի՝ սույն որոշման 8.1Լրդ կետում նշված փաստարկներին:

Ելնելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163րդ ն 171-րդ հոդվածներով, «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական օրենքի 1-րդ հոդվածով, Հայաստանի Հանրապետության Կ Տեա տառն: ումոոմճ, Վճոաբեկ դատարանի` Հրայր Հովսեփյանի վերաբերյալ գործով 2020 թվականի մայիսի 25-ի թիվ ԵԴ/0426/11/18 որոշումը:

13

քրեական դատավարության օրենսգրքի 16-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 361-րդ, 403-406-րդ, 415.1-րդ, 418.Լրդ, 419-րդ, 422-423-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

Լ Վճռաբեկ բողոքը բավարարել մասնակիորեն: Մեղադրյալ Գնորգ Սիմոնի Ալեքյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2019 թվականի դեկտեմբերի 27-ի որոշումը բեկանել ն գործն ուղարկել նուն դատարան՝ նոր քննության:

2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից, վերջնական է ն

ենթակա չէ բողոքարկման:

՞Նախագահող՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

Դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

ՏՕ) 8 Ս. ՕՇԱՆՅԱՆ