Երեմյան — ՏԴ/0044/01/21

Հա 26" ՏԴ/0044/01/21

Հ ՀՂՅՏՆ 1425

22Թ ԱՏՏԱՂՆԵԱ 3,

///, Է -ք ԳԵԱ ւ

ՍԹԽ

էՍ ՅԻ)

ՊՈԼ. շ ջ

թ

ՀՀԶՅԱղՈՒՑՆ 7

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Տավուշի մարզի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Ս.Մարդանյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Գ.Հովհաննիսյան

11 հունվարի 2024 թվական ք.Երնան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

Դ.ԽԱՉԱՏՈՒՐՅԱՆ

ԱՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով, քննության առնելով դատապարտյալ Գոռ Լազրի Երեմյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2023 թվականի մայիսի 22-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Պողոսյանի հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը,

2

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

Լ Տավուշի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2021 թվականի դեկտեմբերի 10-ի դատավճռով Գոռ Լազրի Երեմյանի նկատմամբ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված (այսուհետ՝ նան ՀՀ նախկին քրեական օրենսգիրք) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին ն 2-րդ կետերով նշանակված՝ 500.000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ տուգանքի չափին համարժեք գուք բռնագանձելու վերաբերալ ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության Տավուշի մարզային մարմնի պետ ԱՍիմոնյանի միջնորդությունը, Տավուշի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի (այսուհետ` նան Առաջին ատյանի դատարան) 2023 թվականի մարտի 27-ի որոշմամբ մերժվել է:

2. Դատախազի հատուկ վերանայման վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նան Վերաքննիչ դատարան) 2023 թվականի մայիսի 22-ին որոշում է կայացրել բողոքը մերժելու, Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2023 թվականի մարտի 27-ի որոշումն անփոփոխ թողնելու մասին:

3. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա. Պողոսյանը բերել է հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2023 թվականի հուլիսի 6-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ ն սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, փաստարկները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստարկներով.

4. Բողոք բերած անձը, վկայակոչելով Վճռաբեկ դատարանի մի շարք նախադեպային որոշումներ, փաստարկել է, որ ստորադաս դատարանները թույլ են տվել դատական սխալ՝ նյութական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա, մասնավորապես, սխալ են մեկնաբանել ն կիրառել ՀՀՇ

Յ

քրեական օրենսգրքի 8-րդ, 9-րդ, 59-րդ հոդվածների, ՀՀ քրեակատարողական օրենսգրքի 28-րդ հոդվածի դրույթները:

Բողոքաբերը փաստարկել է, որ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված՝ տուգանքը վճարելուց խուսափելու դեպքում, տուգանքի չափին համարժեք գույք բռնագանձելու իրավական ընթացակարգը դուրս է պատիժների համակարգից, պատժատեսակ չի համարվում, ն այն պետք է դիտարկել որպես հանցանք կատարած անձի իրավական վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենք:

4.. Ի հիմնավորումն վերոնշյալի՝ բողոքաբերն ընդգծել է, որ «հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ, եթե դա նախատեսված է օրենքով» դրույթը դատապարտյալ Գ.Երեմյանի նկատմամբ կիրառելի չէ, քանի որ վերջինիս կողմից հանցանքը կատարելու պահին՝ 2021 թվականի հունվարի 1-ին, գործող կարգի համաձայն՝ անձի վիճակը բարելավող օրենսդրության հետադարձ ուժ հարցում սահմանափակումներ նախատեսված չէին: Հետնաբար, դատապարտյալի նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1Լին մասով սահմանված կանոնը:

4.2. Բողոքաբերը փաստարկել է նան, որ տուգանքը վճարելուց խուսափելու դեպքում տուգանքի չափին համարժեք գույք բռնագանձելու իրավական ընթացակարգը, որպես այդպիսին, կոչված. է ապահովելու տուգանք պատժատեսակի կատարումը` որպես դրա կատարման եղանակ: ՝Նման պայմաններում, բողոքաբերը գտել է, որ տուգանքը վճարելուց խուսափելու դեպքում դրա չափին համարժեք գույք բռնագանձելու իրավակարգավորումը՝ որպես անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենք դիտարկելու պայմաններում, տուգանք պատժատեսակի կատարումը գործնականում դառնալու է անհնարին՝ մինչն 2022 թվականի հուլիսի 1-ը հանցանք կատարած անձանց նկատմամբ, մինչդեռ քրեական օրենսդրությունում այս փոփոխության կատարումը ոչ թե նման նպատակ է հետապնդում, այլ կոչված է տուգանքի դատապարտված անձի վիճակն առանց այլ կերպ վատթարացնելու ապահովել նշված պատժատեսակի կատարումը:

4

5. Արդյունքում բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2023 թվականի մայիսի 22-ի որոշումը ն կայացնել նոր դատական ակտ՝ բավարարելով Գ.Երեմյանի նկատմամբ նշանակված տուգանք պատժատեսակին համարժեք գույք բռնագանձելու միջնորդությունը:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

6. Առաջին ատյանի դատարանն իր դատական ակտում արձանագրել է հետնյալը. «(...) Դազմարանը գտնում է, որ 0107.2022 թվականին ուժի մեջ մվաւծ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59րդ հոդվածով նախատեսված կարգավորումները, մասնավորապես վուգասւնքը չվճարելու դեպքում, այն բոնագանձելու ինամփվղտումի, չի կարող (կիրառվել դատապարտյալ Գ.Երեմյանի վրաչՆերկայումս դատապարվյսվ Գ.Երեվյանի նեկատմամի նշանակված փտուգաւնքը չվճարելու դեպքում 0107.2022 թվականին ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված տուգանքը բոնագանձելու կարգավորումները վատթարացնում են անձի վիճակը, իսկ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կավարած անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենսդրությունը հերադարձ ուժ չունի: (.-.):

Ելնելով վերոգրյալից` Դատարանը գտնում է, ոյ ՀՇ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Տավոաշի մարզային Օ մարմնի պետի կողմից ներկայացված միջնորդությունը` դատապարտյալ Գ.Երեմյանի նկատմամի ՀՇ Տավուշի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 10.12.2021 թվականի թիվ ՏԴ/0044/01/21 դատավճռով նշանակված 500.000 /հինգ հարյու. հազար/ ՀՀ դրամ մտգանքի չափին համարժեք գույք րոնագանձելու վերաբերյալ, ենթակա է մերժման (...)»::

7. Վերաքննիչ դատարանն իր որոշմամբ արձանագրել է հետնյալը. «՛..) Վերաքննիչ դատարունն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի այն հեզությունը, որ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 1-րդ կետր հանդիսանում է Գոռ Երեմյանի վիճակն այլ կերպ Տե՛ս վարույթի նյութեր հատոր 6-րդ, թերթեր 7Լ75:

5

վատթարացնող օրենք, քանի որ դրանում սահմանված են վերջինիս նկատմամբ պատժի փովտխման ոչ նպատրավոր պայմաններ, հիմնավոր է նե րխում է վերաբերելի իրավակարգավորումներից:

Այսպես, ՀՀ քրեական դատավարության նոր օրենսգրքի համաձայն` մտւգանքի չափին համարժեք գույքի րբոնագանձումը զրաղեցնում է անցումային դիրք տուգանք ն ազատազրկում պավժատեսակների միջն: Մասնավորապես՝ փուգանքի վճարումից խուսափողի կողմից վտւգանքի չափին համարժեք գույք հայտնաբերվելու դեպքում կիրառվում է գույքը բրոնագանձելու ինարիտուվվե, իսկ առհասարակ գույքի կամ վուգանքին համարժեք գույքի րացակայության, մտգանքը վճարելու համար անհրաժեշտ գույքի բաժանման կամ բաժնեմաս անջատեկու պահանջով հայց ներկայացնելու, այլ կերպ` գույքի րոնագանձման անհնարինության (կամ ժամանակավոր դժվարության) դեպքում` այլես կիրառման ենթակա է նույն անձի նկատմամի նշանակված վմնգանքի չվճարված մասն այլ, առավել խիար պազժատեսակով՝ ազատազիկմամբ փոխարինելու ընթացակարգը: Այսինքն` տուգանքի ամբողջական վճարումից խուսափող դավաւպարվյալի գույքն անհատույց ն հարկադրաբար վերցնելու իրավակարգավորումն ըրսվն. էության քրեաիրավական նոր ինարիվտուտ է, որի կիրառումը, թեն դարապարվյալների պատիժը չի խարացնում, սակայն վատթարացնում է այն դարապարփյալների վիճակը, ովքեր մինչ այդ կարգավորման ուժի մեջ մտնեն օրինական ուժի մեջ մտած դատավճիոներով դատապարվվել են տուգանքի, դրա գումարը չեն վճարել ն առկա են բավարար փաստական փվյալներ, այդ թվում՝ ուժի մեջ գտնվող դափական ակտ՝ այն մասին, որ նրանք (չարամտորեն) խուսավում են տուգանքի գումարն ամբողջությամբ վճարելուց: Ընդ որում, բոնագանձման ենթակա գույքի բացակայությունը հանգեցնում է փուգանքից իասսավտղ դատապարտյալի նկատմամբ նշանակված ն չվճարված փուգաւնքն ուղղակիորեն ազատազրկմամբ փոխարինելուն (վիճակը վատթարացնող օրենք է), այն դեպքում, երբ հանցանքի կատարման ն դատավճոի ի կատար ածման պահին գործող քրեական ն քրեակատարողական օրենսգրքերի կարգավորումները դատապարտյալների վիճակը բարելավող էին` վասգանքը կարող էր փոխարինվել ն դատավճոի կատարման գործընթացն ավարտվեր տուգանքն ազավազրկումից ավելի մեղմ

6

պատժատեսակով՝ հանրային աշխավփանքներով փոխարինելով ն այդ պատիժը կրելով:

Նշվածի համատեքարում անդրադառնալով Բողոքաբերի այն պեդմանը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված նոր ընթացակարգի պայմաններն ավելի բարենպաստ են դատապարտյալի համար, քան այն, ինչ առկա է եղել մինչն նոր օրենսգրքի ընդունումը, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի կիրառման պարագայում: մտւգանքի գումարը վճարելուց խուսափվլու դեպքում դատապլարվյալները կարող էին իրավաչափորեն ակնկալել, որ տուգանքի չվճարած մասը կարող է փոխարինվլ կամ փոտխարինվկու է հանրային աշխատանքնեով ն

հանցագործությաւն կատարման պահից պետությաւն հետ ծագած քրեաիրավական հարաբերությունները կարող են ավարտվել այդ, ն ոչ թե ազատազրկում պատժատեսակը լրիվ կրելու արդյունքներով: Մինչդեռ ՀՀ քրեական նոր օրենսգրքի վերոնշյալ կարգավորումը վտւգանքի վճարումից խուսափող դատապարտյալին զիկում է լեգիփիմ այդ ակնկալիքից, այն է՝ փուգանքը հանրային աշխատանքներով մոտխարինվելու հնարավորությունից:

Հետփնաբախ, ՀՇ քինական օրենսգրքի 59րդ հոդվածի Արդ մասի

կարգավորումի, այն է՝ վաւգանքի վճարումից խուսափող դատապարվյալից մտգանքի չափին համարժեք գուք բոնագանձելու դրա բացակայության պարագայում՝ ստեգանքը ազատազրկմաւմբ մտխարինելու Կորմր

դատապարվյալների վիճակը վատթարացնող է, հետնաբար՝ այդ օրենքին հետադարձ ուժ չի կարող փրվել:

(-)

Վերաքննիչ դավտաւրաւնը գտնում է, որ Գոռ Երեմյանի նկատմաւմը դապտաւվճոով նշանակված տուգանքի չափին համարժեք գույք բռնագանձելու վերաբերյալ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Տավուշի մարզային մարմնի միջնորդությունը մերժելով՝ Առաջին ատյանի դատարանը` 2023 թվականի մարտի 27-ի որոշմամբ թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական ապխալ, գործով էության մեջ կայացրել է ճիշտ լուծող դափական ակտ, որը բեկանելու իրավաչավ հիմքեր չկան:

7

Հեփնարար, Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը պետք է թողնել անփովտիխ, իսկ Դատախազի հավեւկ վերանայման բողոքը` մերժել (...)»-:

Վճռաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

8. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. իրավաչա՛փ են արդյոք 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 11-րդ մասով նախատեսված` տուգանքի չափին համարժեք գույք բռնագանձելու վերաբերյալ կարգավորումն անձի վիճակը վատթարացնող դիտարկելու մասին ստորադաս դատարանների հետնությունները:

9. 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝ նան ՀՀ գործող քրեական օրենսգիրք) 9-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաճձայն՝ «Պատաւսխանապտվություւն մասնակիորեն մեալմացնող ն միաժամանակ մասնակիորեն խարացնող օրենքը սույն հոդվածով նախատեսված չափանիշներին համապատասխան հետադարձ ուժ ունի միայն այն մասով, որը մեղմացնում է պատասխանամտվությունը»:

ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 51Լրդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «Դատարանը վտւգանքը կամ փուգանքի չվճարված մասը փոխարինում է հանրային աշխատանքներով վագանքը վճարելու անհնարինության դեպքում հանրային աշխատանքների երեք ժամը նվազագույն աշխատավարձի դիմաց, իսկ տուգանքը վճարելուց չարամտորեն խուսափելու դեպքում հանրային աշխատանքների հինգ ժամը նվազագույն աշխատաւվարձի դիմաց: Եթե տուգանքը կամ վտւգանքի չվճարված մասը հանրային աշխատանքներով փոխարինելու համար կատարված հաշվարկի արդյունքը գերազանցում է երկու հազար երկու հարյուր ժամի, ապա նշանակվում է երկու հազար երկու հարյուր ժամ: Տուգաւնքը կամ վտւգանքի չվճարված մասը հանրային աշխատանքներով փոխարինելու համար կատարվող հաշվարկի արդյունքում ժամային արժեքները կլորացնելը կատարվում է դատապարտյալի օգտին»:

ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաճայն՝ «/...) 8. Եթե դատփապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ ն ամբողջությամբ վճարելու նշանակված 2 Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 7-րդ, թերթեր 42-50:

8

տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկեվ է սահմանւմ՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում: Եթե տուգանքը նշանակելուց հեվտ դափտապարվյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետնանքով նա զրկվում է փուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը՝

1) երկարաձգում է փուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկեպտը՝ առավելագույնը 1 տարով,

2) նշանակում է հանրային աշխավտաւնքներ՝ հանրային աշխատանքների 24 ժամի հաշվարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով:

(-.)

11 Տուգանքը վճարելուց խուսափելու դեպքում բրոնագանձվում է դատարանի որոշած տուգանքի չափին համարժեք գույք, եթե այդպիսին առկա է: Եթե այդպիսի գույք առկա չէ, ապա վմնգանքը փոխարինվում է ազատազիկմամբ՝ ազատազրկման 3 օրր հաշվարկելով նվազագույն աշխատավարձի դիմաց»:

10. Վճռաբեկ դատարանը Գարուն Ասրյանի որոշմամբ անդրադառնալով տուգանքի չափին համարժեք գույք բռնագանձելու ինստիտուտի էությանը՝ ընդգծել է, որ այն նախնառաջ միտված է ապահովելու տուգանք պատժատեսակի պատշաճ կատարումը, ընդ որում անձի իրավունքներին հնարավորինս նվազ միջամտությամբ: Այսպես` տուգանքի չափին համարժեք գույքի բռնագանձումն ինքնին պատժատեսակ չէ ն ընդգրկված չէ քրեական օրենսդրությամբ սահմանված պատժի համակարգում, չունի պատժիչ բնույթ, քանի որ դրա միակ նպատակը դատարանի օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով նշանակված պատժի կատարումն ապահովելն է: Այս համատեքստում Վճռաբեկ դատարանը հատկապես կարնորել է բռնագանձվող գույքի ն տուգանքի չափի միջն համաչափության ապահովման` օրենսդրորեն ամրագրված երաշխիքը, ըստ որի՝ տուգանքը վճարելուց խուսափելու դեպքում բռնագանձվում է դատարանի որոշած տուգանքի չափին համարժեք գույք:

9

Քննարկվող ինստիտուտը դիտարկելով ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքով նախատեսված իրավակարգավորման համատեքստում, ըստ որի՝ տուգանքը վճարելուց խուսափելու դեպքում այն միանգամից փոխարինվում էր մեկ այլ պավժապտեսակով՝ հանրային աշխւավանքներով, Վճոաբեկ դատարանը փաստել է, որ բռնագանձման պարագայում պատժատեսակի փոփոխություն, որպես այդպիսին, տեղի չի ունենում: Այլ կերպ՝ նախքան չվճարված տուգանքն ավելի խիստ պատժատեսակով փոխարինելը, օրենսդրորեն նախատեսվել է միջանկյալ հնարավորություն` վաւգանքի կատարումն ապահովող ինքնուրույն գործիք, որը թուլ է տալիս հասնելու դատարանի դատավճռով նշանակված պատժի կատարմանը` անձի իրավունքների համեմատաբար նվազ սահմանափակման արդյունքում:

Վերոշարադրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ տուգանքի չափին համարժեք գույ բռնագանձելու վերաբերյալ կատարված փոփոխություն Օ`ըստ էութան պատասխանապվություն, մասնակիորեն մեղմացնող է, քանի որ թույլ է տալիս տուգանքն անմիջաբար չփոխարինել ավելի խիստ պատժատեսակով: Հետնաբար, մինչն գործող քրեական օրենսգիրքն ուժի մեջ մտնելը կատարված արարքների դեպքում, եթե դատապարտյալը խուսափում է իր նկատմամբ նշանակված տուգանքը վճարելուց, դատարանը համապատասխան միջնորդության քննարկման արդյունքում պետք է տուգանքի չափին համարժեք գույք բռնագանձելու վերաբերյալ դատական ակտ կայացնի: Համապատասխան գույքի բացակայության դեպքում միայն նշանակված պուգանքը կարող է փոխարինվել հանրային աշխատանքներով նախկին դատավարական

ընթացակարգերին համապատասխան, քանի որ գործող քրեական օրենսգրքի 59- րդ հոդվածի 11-րդ մասով սահմանված կարգավորումը՝ պուգանքի չափին համարժեք գույքի բացակայության դեպքում այն ազատազրկմամը փոխարինելը, անձի համար ըստ էության պատասխանատվությունը մասնակիորեն խստացնող է, ուստի հետադարձ ուժ չի կարող ունենար:

"Տես Վճռարնկ դատարանի՝ Գարուն Ասրյանի գործով 2023 թվականի հունիսի 30-ի թիվ ՍԴ/0006/13/22 որոշումը:

10

10.1 Վերոշարադրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ նախկին քրեական օրենսգրքի գործողության պայմաններում հանցանք կատարելու դեպքում, տուգանքի չափին համարժեք գույք բռնագանձելու ինստիտուտն ըստ էության միջանկյալ գործիք է, որը թուլ է տալիս դատարանի դատավճռով նշանակված տուգանքն անմիջաբար չփոխարինել հանրային աշխատանքներով, այսինքն՝ դատարանը պետք է նախ ն առաջ քննարկի տուգանքի չափին համարժեք գույք բռնագանձելու հարցը, իսկ այդպիսի գույքի բացակայության փաստը օրենքով սահմանված կարգով հաստատվելու դեպքում՝ տուգանքը փոխարինի հանրային աշխատանքներով':

1. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ՝

- Առաջին ատյանի դատարանը մերժել է Գ.Երեմյանից տուգանքի չվճարված չափին համարժեք գույք բռնագանձելու վերաբերյալ ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության Տավուշի մարզային մարմնի պետի միջնորդությունը ընդգծելով, որ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքով դատապարտյալի կողմից տուգանքը վճարելուց խուսափելու դեպքում տուգանքը բռնագանձելու կարգավորումները վատթարացնում են անձի վիճակը, ուստի հետադարձ ուժ ունենալ չեն կարող»:

- Վերաքննիչ դատարանը նս գտել է, որ գործող իրավակարգավորումն անձի վիճակը վատթարացնող է՝ նման եզրահանգման հիմքում դնելով բռնագանձման ենթակա գույքի բացակայության դեպքում վրա հասնող իրավական հետնանքը՝ տուգանքը, արարքը կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքի կանոնակարգման համեմատ, ավելի խիստ պատժատեսակով՝ ազատազրկմամբ փոխարինվելը":

12. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 9-101րդ կետերում վկայակոչված իրավանորմերի ն դրանց վերլուծության համատեքստում Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ստորադաս դատարանների այն դիրքորոշումը, որ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի «Տե՛ս նույն որոշումը:

5 Տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը:

6 Տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը:

1

59-րդ հոդվածի 1-րդ մասով նախատեսված իրավակարգավորումն անձի վիճակը վատթարացնող է, հիմնավոր չէ: Մասնավորապես, նախկին ն գործող քրեական օրենսգրեր՝ համապատասխան իրավակարգավորումների համակցված

վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ կատարված փոփոխություններն ընդհանուր առմամը անձի համար պավասխանավվությունը մասնակիորեն մեղմացնող են, քանի որ թույլ են տալիս նշանակված տուգանքն անմիջաբար չփոխարինել ավելի խիստ պատժով` հանրային աշխատանքներով նախատեսելով միջանկյալ գործիքակազմ:

3. Վերոշարադրյալ դատողությունների հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 11-րդ մասով նախատեսված` տուգանքի չափին համարժեք գույք բռնագանձելու վերաբերյալ կարգավորումն անձի վիճակը վատթարացնող դիտարկելու մասին ստորադաս դատարանների հետնություններն իրավաչափ չեն:

14. Ամփոփելով վերոշարադրյալը Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Վերաքննիչ դատարանը, սույն գործով դատական ակտ կայացնելիս, թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում, այն է՝ սխալ է մեկնաբանել ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 9-րդ, 59-րդ հոդվածները, ինչը, համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի՝ հիմք է Վերաքննիչ դատարանի՝ 2023 թվականի մայիսի 22ի որոշումը բեկանելու ն վարույթը Վերաքննիչ դատարան՝ նոր քննության փոխանցելու համար՛:

Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ նոր քննության ընթացքում

Վերաքննիչ դատարանը, սոյն որոշմամբ արտահայտված իրավական

դիրքորոշումների հաշվառմամբ, պետք է քննության առնի դատախազի հատուկ վերանայման վերաքննիչ բողոքը ն ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության Տավուշի մարզային մարմնի պետ Ա.Սիմոնյանի միջնորդության վերաբերյալ հանգի համապատասխան հետնության: 7 Շատուկ վերանայման արդյունքում դատական ակտը բեկանելուց հետո Վճռաբեկ դատարանի կողմից վարույթը համապատասխան ստորադաս դատարան նոր քննության փոխանցելու լիազորության վերաբերյալ տե՛ս, Վճռաբեկ դատարանի՝ Ավաթ Ամինի վերաբերյալ 2023 թվականի հունվարի 25-ի թիվ ԵԴ/0752/06/22 որոշումը, կետ 17.1:

12

Ելնելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության

Սահմանադրության 162-րդ, 163-րդ, 17-րդ հոդվածներով ն Հայաստանի

Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 33-րդ, 34-րդ,

264-րդ, 28-րդ, 352-րդ, 359-րդ, 361363րդ ն 400րդ հոդվածներով` Վճռաբեկ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել մասնակիորեն: Դատապարտյալ Գոռ Լազրի

Երեմյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2023 թվականի

մայիսի 22-ի որոշումը բեկանել ն վարույթը փոխանցել նույն դատարան՝ նոր քննության:

2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը:

Նախագահող՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

Դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

Դ.ԽԱՉԱՏՈՒՐՅԱՆ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ