Վարյան — ՍԴ3/0003/01/13

5: Է :2 ՍԴՅ/0003/01/13

Ա ՀաՀԿԱն եյ -Վվ.

ր Ր աի

ՍԱ -" Ա

էս ՆԱՏ: ՀՀ.

ն ե Ա 22

ՀՀՔՀ «ԱՎ Ց7

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության դատարան,

նախագահող դատավոր Հ.Դավթյան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր` Գ.Մելիք-Սարգսյան

դատավորներ՝ Կ.Ղազարյան

Հ.Տեր-Ադամյան

7 փետրվարի 2025 թվական ք. Երնան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

քարտուղարությամբ՝ ԳՔՈԼՈՋՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատախազ՝ Գ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

տուժողի իրավահաջորդի ներկայացուցիչ` Ն.ՏԵՐ-ՄՈՎՍԻՍՅԱՆԻ

2

դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2013 թվականի դեկտեմբերի 27-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ, ՀՀ զինվորական դատախազ Գ.Էլիզբարյանի ն տուժողի իրավահաջորդ Վ.Վարյանի վճռաբեկ բողոքները,

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

Լ 2012 թվականի փետրվարի 29-ին, ՀՀ ՊՆ 3-րդ կայազորային քննչական բաժնում, 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված (այսուհետ՝ նան ՀՀ նախկին քրեական օրենսգիրք) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 110-րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով, հարուցվել է թիվ 90851312 քրեական գործը՝ թիվ 38862 զորամասի ԿՍ19 մարտկոցի կառավարման դասակի կապի ջոկի ավագ ռադիոհեռախոսավար, ժամկետային զինծառայող, շարքային Տիգրան Վանոյի Վարյանի կողմից 2012 թվականի փետրվարի 29-ին, ժամը 10:00-ի սահմաններում, դիտակետում դիտորդի ապարտականությունները կատարելու ժամանակ, իրեն ամրակցված ԱԿՄ տեսակի «ԲԼ» 7492 համարի ինքնաձիգից իր ծնոտի ստորին շրջանին կրակոց արձակելու, հրազենային վնասվածքով տեղում մահանալու փաստի առթիվ:

Քրեական գործով մեղադրանքներ են առաջադրվել Հովհաննես Աշոտի Շակոբյանին՝ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 375-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 365-րդ հոդվածի 1Լին մասով (երկու դրվագ), Էրիկ Միքայելի Մարգսյանին՝ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասով (երկու դրվագ) ն Գնորգ Վիրաբի Մանուկյանին՝ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 375-րդ հոդվածի 1-ին մասով:

2. 2013 թվականի հունվարի 14-ին, թիվ 90851312 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան (այսուհետ՝ նան Առաջին ատյանի դատարան):

3. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2013 թվականի օգոստոսի 6-ի դատավճռով Հովհաննես Աշոտի Հակոբյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 375-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ն դատապարտվել ազատազրկման՝ 4 տարի

3

6 ամիս ժամկետով: Հ.Հակոբյանի նկատմամբ նույն օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 1-ին մասով (երկու դրվագ) քրեական գործի վարույթը կարճվել է ն քրեական հետապնդումը դադարեցվել՝ արարքի ապաքրեականացման հիմքով:

4. Նույն դատավճռով Էրիկ Միքայելի Սարգսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասով (երկու դրվագ), ն նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 4 ամիս ժամկետով:

5. Նույն դատական ակտով դատապարվել է նան Գնորգ Վիրաբի Մանուկյանը: Նա մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 358.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասվ նախատեսված հանցանի կատարման Օ մեջ ն դատապարտվել

ազատազրկման՝ 4 ամիս ժամկետով: Նշանակված պատժին հաշվակցվել է նրա կալանքի տակ գտնվելու ժամանակահատվածը ն պատիժը համարվել է կրած:

6. Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի դեմ տուժող Տիգրան Վարյանի իրավահաջորդ Վանո Վարյանի ներկայացուցիչ Ա.Սաքունցի ն գործով մեղադրողի վերաքննիչ բողոքների քննության արդյունքում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նան Վերաքննիչ դատարան), 2013 թվականի հոկտեմբերի 28-ի որոշմամբ բողոքները մերժել է՝ իսկ Էրիկ Սարգսյանի մասով դատավճիռը բեկանել է. «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2013 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշման 5-րդ կետի 2րդ ենթակետի կիրառմամբ, ամբաստանյալ Էրիկ Սարգսյանի նկատմամբ ՀՀ նախկին քրեսական օրենսգրքի 359- րդ հոդվածի Լին մասով (երկու դրվագ) քրեական գործի վարույթը կարճվել էն քրեական հետապնդումը դադարեցվել: Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիոր մնացած մասով թողնվել է անփոփոխ:

7. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ գործով մեղադրողի ն տուժողի իրավահաջորդի ներկայացուցիչ Ա.Սաքունցի վճռաբեկ բողոքները Վճռաբեկ դատարանի՝ 2013 թվականի դեկտեմբերի 27-ի որոշմամբ վերադարձվել են:

8. Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ` նան Եվրոպական դատարան) 2024 թվականի հունիսի 4-ին, Վարյանն ընդդեմ Հայաափանի գործով կայացրել է վճիռ, որով արձանագրել է Տիգրան Վարյանի՝

4

«Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհետ նան Կոնվենցիա) 2րդ հոդվածի նյութաիրավական ն դատավարական հայեցակետերի, ինչպես նան Կոնվենցիայի 13- րդ հոդվածի խախտումներ:

9. ՇԸ գլխավոր դատախազի տեղակալ, ՀՀ զինվորական դատախազ

Գ.Էլիզբարյանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 403-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի հիմքով, որպես նոր հանգամանք վկայակոչելով Եվրոպական դատարանի՝ Վարյանն ընդդեմ Հայասվանի գործով 2024 թվականի հունիսի 4-ի վճիռը, բացառիկ վերանայման բողոք է ներկայացրել Վճռաբեկ դատարան, որի կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 7-ի որոշմամբ հարուցվել է Վճռաբեկ դատարանի՝ 2013 թվականի դեկտեմբերի 27-ի որոշման բացառիկ վերանայման վարույթ:

10. Վանո Վարյանի ներկայացուցի ։»Ա.Չատինյանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 403-րդ հոդվածի Լին մասի 5-րդ կետի հիմքով, որպես նոր հանգամանք վկայակոչելով Եվրոպական դատարանի` Վարյանն րաղդեմ Հայաստանի գործով 2024 թվականի հունիսի 4-ի վճիռը, նույնպես բացառիկ վերանայման բողոք է ներկայացրել, որը Վճռաբեկ դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ:

1. Վճռաբեկ դատարանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 7-ի ն դեկտեմբերի 24-ի որոշումներով սահմանվել է վճռաբեկ բողոքների քննության բանավոր ընթացակարգ:

Վճոաբեկ բողոքների հիմքերը, փաստարկները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքները քննվում են հետնյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ փաստարկներով.

12. ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Գ.Էլիզբարյանը, վկայակոչելով Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանի՝ Կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածի վերաբերյալ նախկինում արտահայտված դիրքորոշումները, ինչպե նան Եվրոպական դատարանի՝ Վարյանն ընդդեմ Հայաստանի վճոով ձնավորված մոտեցումները, նշել է, որ համաձայն այդ վճռի՝ քննությունը լիարժեք չի բացահայտել Տիգրան Վարյանի

5

մահվան հետ կապված բոլոր հանգամանքները, իշխանությունները չեն իրականացրել նրա մահվան հանգամանքների բացահայտմանն ուղղված լրիվ ն բազմակողմանի քննություն ն համապատասխանաբար տեղի է ունեցել Կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածի նյութաիրավական ն դատավարական հայեցակետերի խախտում: Արդյունքում, բողոքաբերը գտել է, որ Կոնվենցիայի 2րդ հոդվածի արձանագրված ընթացակարգային խախտումը վերացնելու պատշաճ միջոցը՝ Վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի դեկտեմբերի 27-ի՝ «Վճռաբեկ բողոքները վերադարձնելու մասին» որոշումը վերանայելն է:

13. Տուժող Տիգրան Վարյանի իրավահաջորդ Վանո Վարյանի ներկայացուցիչ Ա.Չատինյանը, վկայակոչելով Վարյանն ընդդեմ Հայատրանի գործով Եվրոպական դատարանի կողմից արձանագրված՝ Կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածով պաշտպանվող՝ կյանքի իրավունքի դատաիրավական ն նյութաիրավական խախտումները, գտել է, որ կայացված վճիոր հիմք է գործը ՀՀ իրավասու մարմնում վերանայելու համար: Արդյունքում բողոքաբերը խնդրել է հարուցել բացառիկ վերանայման վարույթ, բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2013 թվականի օգոստոսի 6-ի դատավճիռը, Վերաքննիչ դատարանի՝ 2013 թվականի հոկտեմբերի 28-ի ն Վճռաբեկ դատարանի՝ 2013 թվականի դեկտեմբերի 27-ի որոշումները ն կայացնել նոր դատական ակտ՝ Եվրոպական դատարանի վճռով արտահայտված իրավական դիրքորոշման շրջանակներում:

Վճոաբեկ բողոքների քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

14. Առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի օգոստոսի 6-ի դատավճռով Հովհաննես Աշոտի Հակոբյանը դատապարտվել է այն բանի համար, որ «/Նյա հանդիսանալով թիվ 38862 զորամասի ԿԱ19 մարտկոցի ղեկավարման դասաւկի հրամանատար, կոչումով ավազ լեյտենանվ, հանդիսանալով պեվ, անձնական այլ շահագրգովածությունից ելնելով, այն է` խիստ պետի տպավորություն թողնելու ն իր գերակա դիրքն ընդգծելու նպատակով, 2011թ. նոյեմբերին, նշանակված լինելով մարտական հերթապահության մարտկոցի հրամանատարական կետի

6

պատասխանատու, անցնելով իր պաշվտնեական լիազորությունների սահմանը, իր նկատմամի ատորադրյալ, նույն դասակի կապ ջոկի ավագ ոաղիոհեռախոսավար, ժամկետային զինծառայող, շարքային Տ.Վարյանի կողմից արթուն հերթափոխի պարվտաւկանությունները կատարելու ժամանակ քնելու պատճառով, ոտքով մեկ անգամ հարվածել է նրա զլխի շրջանին: Բացի այդ Հ.Հակորյանը հանդիսանալով պետ, անձնական այլ շահագրգովածությունից ելնելով, այն Ի խիար պետի տպավորություն թողնելու ն իր գերակա դիրքն ընդգծելու նպատակով, կրկին 2011թ. նոյեմբերին նշանակված լինելով մարտական հերթապահության որպես մարվտկոցի հրամանատարական կետի պատաւսխաւնատու զինվորական գոտին իրեն չտալու պատճառով վիճաբանել է իր նկատմամի ատորադրյալ, շարքային Տ.Վարյանի հետ ն անցնելով պաշտոնեական լիազորությունների սահմանը մեկ անգաւմ ապտակել ն 4 անգամ ոփքերով հարվածել է վերջինիս մարմնի տարբեր հատվածներին: Բացի այդ, Հ.ՀԱւկորյանը հանդիսանալով պեվ, անձնական այլ շահագրգովածությունից ելնելով, այն Է խիար պետի փպավորություն թողնելու ն իր գերակա դիրքն ընդգծելու նպատակով, կրկին 2011թ. նոյեմբերին նշանակված լինելով մարտական հերթեւպահությաւն որսլես մարտկոցի հրամանաւտարեւկան կետի պատասխանատու, նոր զուգարանի համար փոս փորելու պահանջը չկատարելու պատճառով վիճարանել է իր նկատմամբ արորադրյալ, շարքային Տ.Վարյանի հեր ն անցնելով պաշտոնեական լիազորությունների սահմանը հայհոյանք է տվել նրա հասցեին, ն3 անգամ ձեռքով հարվածել է վերջինիս կրծքավանդակին:

Բացի այդ Հ. ՀՇակորբյանն հանդիսանալով պետ, անձնական այլ

շահագրգովածությունից ելնելով, այն է՝ խիար պետի տպավորություն թողնելու ն իր գերակա դիրքն ընդգծելու նպատակով, 2012թ. հունվարի 25-ից 27ն ընկած ժամանակահավղտվածում, ժամր 15.00-ի սահմաններում, մարվվկոցի ճաշարանում իր գլխարկը բերելու պահանջը չկատարելու պատճառով, անցնելով պաշվտնեական լիազորությունների սահմանը սեռական բնույթի հայհոյանք է տվել իր նկատմամը ստտրադրյալ, շարքային Տ.Վարյանի հասցեին ն 3 անգամ բռունցքով հարվածել նրա կրծքավանդակի շրջանին: Բացի այդ Հ.Հակոբյանը հանդիսանալով պեվփ, անձնական այլ շահագրգովածությունից ելնելով, այն է՝ խիստ պետի մապավորություն թողնելու ն

7

հիր գերակա դիրքն րըայգծեու նպատակով, նշանակված լինկով մարտական հերթաւպահության մարտկոցի հրամանատարական կետում որպես մարտական դիրքի պատասխանատու 2012թ. փետրվարի 28-ին ժաւմը 2130-ի սահմաններում, իրեն հայհոյելու պատճառով, վիճաբանել է իր նկատմամբ սվտրադրյալ, շարքային Տ.Վարյանի հետ ն անցնելով պաշտոնեական լիազորությունների սահմանը սեռաւկաւն բնույթի հայհոյանք է փվել վերջինիս հասցեին ն մեկ անգամ բռունցքով հարվածել երա կրծքավանդակին, որոնց հետնանքով Տ.Վարյանը 2012թ. փետրվարի 29-ին ժամը 10.00-ի սահմաններում ԿՄ-19 մարտակոցի հրամանատարական դիտակետում իրեն ամրակցված ԱԿՄ տեսակի «ԲԼ» 7492 համարի ինքնաձիգից կրակոց է արձակել իր ծնոտի արորին շրջանին ն արացած հրազենային մարմնաւկան վնասվածքից վփեղում: մահացել Լ, դրանով իսկ էական վնաս է հասցրել զինվորական ծառայության շահերին՝ պետ-ստտրեւդրյալ փոխհարարերություններին, որն էլ անզգուշությամբ առաջացրել է ծանր հետնանքներ վմաժող Տ.Վարյանի մահր:

Բացի այդ Հ.Հակորյանը, նշանակված լինելով մարտական հերթապահության ԿԱ9 մարտկոցի հրամանատարական կետում որպես մարտական դիրքի պատասխանատու, խախտելով մարվփաւկան հերթապահության կրելու կանոնները, 2012թ. փետրվարի 28-ին ժամի 16.00-ի սահմաններում ինքնակամ թողել է մարտական դիրքը, հացի մեքենայով գնացել է նույն զորամասի 3-րդ հրաձգային գումարտաւկի մշտական տեղակայման վայր ն նույն օրը ժամի 2100-ին վերադարձել է հրամանատարական կեփ, դրանով իսկ սպառնալիք արելծել հակառակորրդի անակնկալ հարձակումը ժամանակին հայտնաբերելու ն դիմակայելու համար: Բացի այդ, Հ.Հակորյանը նշանակված լինելով մարտական հերթապահության ԿՍ-19 մարտկոցի հրամանատարական կետում որպե 6մարտական դիրքի

պատասխանատու, խավապելով մարտական հերթապահության կրելու կանոնները ն մարտեաւկան հերթապաւհության կազմակերպման ու անցկացման կանոնադրության պահանջները, հսկողություն չի իրականացրել դիրքի անձնակազմի նկատմամբ, գրաֆիկի համաձայն չի կատարել հերթափոխերի, ինչի հեվւնանքով մարտական հերթաւպահության նշանակված զինծառայողները սահմանված ժամերին չեն իրականացրել հակառակորդի դիրքերի դիտարկու, չեն կատարել արթուն

8

հերթավտխի դիտորդի պարտականությունները, որով իտլ սպառնալիք արեղծել հակառակորդի անակնկալ հարձակումը ժամանակին հայտնաբերելու ն դիմակայելու համար (...)»:

14.1. Նույն դատական ակտով Էրիկ Միքայելի Սարգսյանը դատապարտվել է այն բանի համար, որ «/Ն/ա հանդիսանալով թիվ 38862 զորամասի ԿՄ19 մարտկոցի ղեկավարման դասակի կապի ջոկի հրամանատար, կոչումով կրտսեր սերժանվ, 2012թ. փետրվարի 27-ին ժամի 1700-ի սահմաններում ընդգրկված լինելով մարտեւկան հերթապահության ԿՄ-19 հրամանատարական կետում որպես դիտորդ, կացարանում, ափսեները չլավանալու պատճառով վիճարանել է նույն ջոկի ավազ ռադիոհեռախոսավար, ժամկետային զինծառայող, շարքային Տ.Վարյանի հեվ, որի ընթացքում, խախտելով զինծառայողների փոխհարարերությունների կանոնագիքային կանոնները նրանց միջն արորադասության հարաբերությունների բացակայության դեպքու, այտրացրել է վերջինիս պատիվն ու

արժանապատվությունը՝ հայհոյանք է տվել նրա հասցեին ն բոնություն գործադրելով մեկ անգամ բռունցքով հարվածել Լ Տ Վարյանի կրծքավանդակին:

Բացի այդ, Է.Սարգսյանը 2012թ. փետրվարի 28-ին ժամը 2130-ի սահմաններում: ընդգրկված լինելով մարտական հերթապահության ԿԱ հրամանատարական կետում որպես դիտորդ, կացարանում, առանց հիմնավոր պատճառի խախվպել է զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնները նրանց միջն արորադասությաւն հարարերությունների րացակայության դեպքում, արորացրել նույն ջոկի ավագ ոադիոհեռախոսավար, ժամկետային զինծառայող, շարքային Տ.Վարյանի պատիվն ու արժանապատվությունը` հայհոյանք է տվել նրա հասցեին ն բռնություն գործադրելով մեկ անգամ րբոունցքով հարվածել Լ ՏՎարյանի կրծքավանդակին (...)»-:

14.2. Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով Գնորգ Վիրաբի Մանուկյանը դատապարտվել է այն բանի համար, որ «/Ն)ա հանդիսանալով թիվ 36862 զորամասի ԿՍ19 մարտկոցի տնտեսական ջոկի հրամանատար, կոչումով կրտսեր սերժաւնվն : Տես վարույթի նյութեր, հատոր 5, թերթեր 234-236:

2. Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 5, թերթ 236:

9

հանդիսանալով պեվ, անձնական այլ շահագրգովածությունից ելնելով, այն Է` խիար պետի փպավորություն թողնելու ն իր գերակա դիրքն ընդգծելու նպատակով 2012թ. փետրվարի 2Լին ժամի 18.00-ի սահմաններում հանդիսանալով մարտկոցի ճաշարանի տվյալ օրվա վերակարգում նշանակված իր նկատմամի արորադրյալ, նույն մարտկոցի ղեկավարման դասակի կապի ջոկի ավագ ոադիոհեռախոսաւվար, ժամկետային զինծառայող, շարքային Տ. Վարյանի կողմից մաքրության աշխատանքները ժամանակաին չկատարելու պատճառով, սեռական բնույթի հայհոյանք է փվել ն 3 անգամ բռունցքով հարվածել է վերջինիս կրծքավանդակի շիջանին, դրանով իսկ էական վնաս հացնելով զինվորական ծառայությաւն շահերին, պետ-ատորադրյալ փոխհարարերություններին (...)»:

15. Վերաքննիչ դատարանն իր որոշմամբ գտել է, որ քրեական գործի նախաքննության ն դատաքննության ընթացքում հաստատվել է, որ Տ.Վարյանի մահը վրա է հասել ինքնասպանության, այլ ոջ թե սպանության հետնանքով, ձեռնարկվել են բոլոր հնարավոր քննչական ն դատավարական միջոցառումները՝ հանցագործությունը բացահայտելու համար, մեղավորները ենթարկվել են քրեական

պատասխանատվության ն պատժի: Ինչ վերաբերում է տուժողի իրավահաջորդի վերաքննիչ բողոքի պահանջին՝ գործը լրացուցիչ նախաքննության ուղարկելու մասին, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 297-րդ հոդվածը, որը նախատեսում էր գործը լրացուցիչ նախաքննության վերադարճնելու ինստիտուտը հետաքննության ն նախաքննության մարմինների կողմից քրեադատավարական օրենքի էական խախտումներ թույլ տալու դեպքում, որոնք չեն կարող վերացվել դատական քննության ընթացքում, ՀՀ Սահմանադրական դատարանի 2007 թվականի հուլիսի 24-ի թիվ ՍԴՈ10 որոշմամբ ճանաչվել է ՀՀ Սահմանադրության 19-րդ հոդվածին հակասող ն անվավեր":

Վճոաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

Լ Ներպետական դատական ակտերի վերանայումը.

5 Տես վարույթի նյութեր, հատոր 5, թերթեր 234-246:

.. Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 7, թերթեր 152-167:

10

16. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված առաջին իրավական հարցը հետնյալն է. Վարյանն ընդդեմ Հայաարանի գործով Եվրոպական դատարանի՝ 2024 թվականի հունիսի 4-ի վճիռն արդյո՞ք ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2013 թվականի դեկտեմբերի 27-ի որոշումը վերանայելու հիմք է:

17. ՀԸ քրեական դատավարության օրենսգրքի 401-րդ հոդվածի համաձայն՝

«Վ. Բացառիկ վերանայման վարույթներն են`

1 նոր հանգամանքներով վարույթը.

(-)

2. Բացառիկ վերանայման ենթակա են՝

1) օրինական ուժի մեջ մած դատավճիոր, (...).

(.-.)

3) այն մասի Լին ն 2րդ կետերով նախատեսված դատական ակտերի վերանայման արդյունքով վերաքննիչ կամ Վճռաբեկ դատարանի կայացրած ն օրինական ուժի մեջ մտած որոշումը»:

Նույն օրենսգրքի 403-րդ հոդվածի համաձայն՝ «մ. Նոր հանգամանքներով բողոք կարող է բերվել հետնյալ հիմքերով.

(.-.)

5) Հայաարանի Հանրապետության մասնակցությամբ գործող միջազգային դատարանի` ուժի մեջ մտած վճռով կամ որոշմամբ հաստատվել է Հայաարանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրով նախատեսված իրավունքի խախտման փասվե, (--»:

18. Մեջբերված նորմերի բովանդակությունից բխում է, որ նոր հանգամանքով դատական ակտի վերանայման հիմք է նան Հայաստանի Հանրապետության մասնակցությամբ գործող միջազգային դատարանի, այդ թվում` Եվրոպական դատարանի՝ ուժի մեջ մտած վճիռը, որով հիմնավորվել է անձի՝ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրով նախատեսված իրավունքի խախտման փաստը:

1

19. Այսպես, Վարյանն ընդդեմ Հայաստանի գործով Եվրոպական դատարանն արձանագրել է սույն գործով տուժող Տիգրան Վարյանի՝ Կոնվենցիայի 2-րդ ն 13-րդ հոդվածներով նախատեսված իրավունքների խախտումներ: Մասնավորապես՝ Եվրոպական դատարանը Վարյանն ընդդեմ Հայաստանի՝ 2024 թվականի հունիսի 4- ի վճռով արձանագրել է, որ տեղի են ունեցել Կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածի նյութաիրավական» ն դատավարական հայեցակետերի, ինչպես նան Կոնվենցիայի

13-րդ հոդվածի՛ խախտումներ:

20. Հիմք ընդունելով Վարյանն ընդդեմ Հայատրանի գործով Եվրոպական դատարանի կողմից անձի՝ Կոնվենցիայով երաշխավորված իրավունքների խախտման փաստի արձանագրումը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Վարյանն ընդդեմ Հայաստանի գործով Եվրոպական դատարանի՝ 2024 թվականի հունիսի 4-ի վճիռը՝ Վճոաբեկ դատարանի՝ 2013 թվականի դեկտեմբերի 27-ի որոշումը վերանայելու հիմք է:

ԱԼ. Ներպետական դատական ատյանների կողմից կայացված ակտերի բեկանման հիմքերը.

21. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված երկրորդ իրավական հարցը հետնյալն է. Վարյանն ընդդեմ Հայաարաւնի գործով Եվրոպական դատարանի վճիռն արդյոք Առաջին ատյանի դատարանի` 2013 թվականի օգոստոսի 6-ի դատավճիռը ն Վերաքննիչ դատարանի՝ 2013 թվականի հոկտեմբերի 28-ի որոշումը բեկանելու ն փոփոխելու հիմք է:

22. Կոնվենցիայի 46րդ հոդվածի Լին կետի համաձայն «Բարձր

պայմանավորվող կողմերը պարտավորվում են կատարել Դատարանի վերջնական վճիոները ցանկացած գործի վերաբերյալ, որում նրանք կողմեր են»:

Սկոցցարին ն Ջունտան ընդդեմ Իտալիայի գործով Եվրոպական դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «(...) վճիոր, որով 5 Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Վարյանն ընդդեմ Հայատրանի գործով 2024 թվականի հունիսի 4-ի վճիռը, գանգատ թիվ48998/14, կետ 119։

5 Տե՛ս նույն վճիռը, կետ 130:

7 Տե'ս նույն վճիռը, կետ 146:

12

Դատարանը խախտում է արձանագրում, պավփասխանող պետության վրա իրավական պարտավորություն է դնում ոչ միայն շահագրգիռ անձանց վճարել արդարացի փոխհատուցման կարգով տրամադրվելիք գումարները, այլ նան Նախարարների կոմիտեի վերահսկողությամի րնտրել ընդհանուր ն/կամ անհրաժեշտության դեպքում անհատական միջոցներ, որոնք անհրաժեշտ է ձեռնարկել ներպերական իրավական համակարգում վերջ տալու համար Դատարանի արձանագրած խախտումներին ն հնարավորինս շտկելու դրանց հետնանքները: Բացի այդ, Նախարարների կոմիտեի վերահսկողությամը պետությունն ազատ է Կոնվենցիայի 46րդ հոդվածով արանձնած իր պարտավորությունների կատարման միջոցների ընտրության հարցում պայմանով, որ դրանք համատեղելի են Դատարանի վճոխ մեջ փեղ գտած եզրակացությունների հետ»ք

Սելջուկը ն Ասկերն ընդդեմ Թուրքիայի գործով Եվրոպական դատարանը նշել է, որ. «Կռնվենցիայի խախտում արձանագրած Դատարանի վճռով պափասխանող պետության վրա պարտավորություն է դրվում դադարեցնել խախտումը ն դրա հետնանքների համար այնպիսի հատուցում տրամադրել, որ հնարավորինս վերականգնվի խախվումից առաջ առկա իրավիճակը (տնակն: 1 տաճա): Եթե Էօչաննօ0 տ ատաուր գործնականում հնարավոր չէ, ապա պատասխանող պետությունն ազատ Լ վճիոր կամաւրելու միջոցների ընփրության հարցում (...)»7:

23. ՇԸ քրեական դատավարության օրենսգրքի 408-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Լ. Բացառիկ վերանայման արդյունքով իրավասու դատաւլրանն ամբողջությամբ կամ մասնակի բեկանում է բողոքարկվող դատական ակտլ վարույթը փոխանցելով համապատասխան արորադասմ դատարան կամ դադարեցնելով քրեական հետապնդումը, իսկ անհրաժեշտության դեպքում՝ նան կարճելով վարույթը:

2. Բացառիկ վերանայում իրականացնող դատարանն իրավասու է չրեկանելու հողոքարկվող դատական ակտի» միայն եթե ծանրակշիռ փաստարկների «Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Տ00224-Լգոմ Օնուո ս. Ոռէյգործով 2000 թվականի հուլիսի 13-ի վճիռը, գանգատներ թիվ 39221798 ն 41963/98, կետեր 249-250:

5 Տե՛ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ 56(Ըսէ ռոմ «15եօ- 2. 1աեշչ գործով 1998 թվականի ապրիլի 24-ի վճիռը, գանգատներ թիվ 23184/94 ն 23185/94, կետ 125:

3

մատնանշմամի հիմնավորում է, որ սույն օրենսգրքի 403-րդ հոդվածով նախատեսված հանգամանքներն րատ էության չէին կարող ազդել վարույթի արդյունքի վրա: (...)»:

24. 1998 թվականի հուլիսի Լին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 426.9-րդ հոդվածի 2րդ մասի Հճ Սահմանադրությանը համապատասխանության հարցը որոշելու վերաբերյալ գործով 2013 թվականի մայիսի 3-ին կայացված ՍԴՈ-1099 որոշմամբ ՀՀ Սահմանադրական դատարանն իրավաչափ է համարել նոր (նոր երնան եկած) հանգամանքի հիմքով հարուցված վարույթով բողոքարկվող դատական ակտի եզրափակի, մասն անփոփոխ թողնելու օրենսդրական հնարավորությունը պայմանով, որ ներկայացվեն ծանրակշիռ փաստարկներ այն մասին, որ համապատասխան հանգամանքը չի ազդում գործի ելքի վրա: Այլ կերպ ասած՝ այն դեպքում, երբ նոր հանգամանքն ըստ էության կասկածի տակ չի կարող դնել գործի ելքը, դրա հիման վրա գործի կրկին քննությունը չի կարող ծառայել իր «Ժշ5Աանօ տ տմօջուու» հնարավորինս ապահովելու նպատակին՝ այդպիսին կատարելը կդառնա ինքնանպատակ, ավելին, կհակասի իրավական որոշակիության սկզբունքին:

25. Դատական վարույթի վերաբացումը կամ գործինոր քննությունը՝ որպես մինչն իրավախախտումը գոյություն ունեցած վիճակը վերականգնելու անհատական միջոց, նախատեսված է նան Եվրոպայի խորհրդի նախարարների կոմիտեի՝ Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանի վճիռների հիման վրա ներպետական մակարդակում որոշ գործերի վերաքննության կամ վերաբացման մասին 2000 թվականի հունվարի 19ի հանձնարարականում, որին ՀՇ Մահմանադրական դատարանը 2013 թվականի մայիսի 31ի ՍԴՌՂ1099 որոշման մեջ նս հղում է կատարել:

Վերոնշյալ հանձնարարականի համաձայն անհատական միջոցառումների ձեռնարկումն անհրաժեշտ է հետնյալ երկու պայմանների պարտադիր առկայության պարագայում, այն է՝ նյութական կամ դատավարական իրավունքի խախտումը պետք է իր բնույթով լինի այնպիսին, որ լուրջ կասկած հարուցի ներպետական մարմիններում բողոքարկման առարկա վարույթի ելքի արդյունքների կապակցությամբ ն դիմումատուն պետք է շարունակի կրել խնդրո առարկա ներպետական որոշման բացասական հետնանքները, որոնք բավարար չափով չեն վերականգնվում

14

արդարացի փոխհատուցմամբ ն չեն կարող վերացվել այլ կերպ, քան դատական ակտի վերանայմամբ կամ գործի վերաբացմամբ:

26. Գործի վերաբացումը Եվրոպական դատարանի կողմից նս գնահատվում է որպես «շչճախաօ նւ ատոր հնարավորինս ապահովելու միջոց: Ընդ որում, Եվրոպական դատարանը, հղում կատարելով Հանձնարարականին ն համարելով, որ վարույթի վերսկսումը կարող է տեղի ունենալ «բացառիկ» հիմքերով, այդպիսիք է համարում հատկապես Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի խախտման դեպքերը, երբ գործի քննությունն իրականացվել է արդար դատաքննության իրավունքի խախտմամբ: Եվրոպական դատարանն իր մի շարք վճիռներում շեշտել է, որ այս դեպքում հատուցման ամենապատշաճ ձնը կլինի վարույթի վերաբացումն ու գործի նոր քննությունը արդար դատաքննության բոլոր պահանջների պահպանմամբ: Եվրոպական դատարանի համար կայուն պրակտիկա է դարձել նան գործերի վերաբացման վերաբերյալ դրույթներն ընդգրկել վճռի մեջ":

Այսպիսով, Եվրոպական դատարանի որդեգրած մոտեցման համաձայն՝ համապատասխան անհատական միջոցառումների կիրառումը, մասնավորապես գործի վերաբացումն անհրաժեշտ է ն ըստ այդմ, մինչն խախտումը եղած իրավիճակի վերականգնումը՝ հնարավոր, որպես կանոն, Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածով երաշխավորված իրավունքների խախտման պարագայում":

27. Եվրոպական դատարանը Վարյանն ընդդեմ Հայաստանի գործով

արձանագրել է հետնյալը.

«(..) 1) Նյութաիրավական հայեցակետը

101. Դիմումատուի որդին` Տ.Վարյանը, եղել է ժամկեվային զինծառայող, որը իշխանության մարմինների հսկողության ն ապատասխանատվության ներքո պարտադիր զինվորական ծառայություն անցնելիս մահացել է (..):

օ Տե՛ս, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի, ի թիվս այլոց, Օշոօշէ . 7նուօ գործով 2003 թվականի հոկտեմբերի 23-ի վճիռը, գանգատ թիվ 53431/99, Շշջլոո . անօ) զործով 2005 հոկտեմբերի 11- ի վճիռը, գանգատ թիվ 46454/99, Թոմ. 11ոլ) գործով 2005 թվականի հոկտենբերի 13-ի վճիռը, գանգատ թիվ 36822/02, Տօուօջ)Լ ». ոլ) գործով 2004 թվականի մայիսի 18-ի վճիռը, գանգատ թիվ 67972/01։

ո Տե՛ս, առնչ ուռոմչ Վճոաբեկ դատարանի` Արարատ Մուրադիւանյանի գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ՎԲ/01/13, Գրիշա Վիրաբյանի գործով 2013 թվականի նոյեմբերի 28-ի թիվ ՎԲ/05/13 ն Կարինե Համբարձումյանի գործով 2021 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵԿԴ/0121/01/10 որոշումները:

5

102. Ներպետական վարույթների շրջանակներում (..), ինչպես նան Դատարան ներկայացրած իր գանգատում դիմումատուն ակնհայտորեն կասկածի վտակ է դրել իշխանության մարմինների այն եզրահանգումը, ըսվ. որի՝ իր որդին կատարել է ինքնասպանություն: Այնուամենայնիվ, իր նկատառումներում թեպեվ: դիմումավփտուն շարունակել է բողոքել, որ քննությամբ չեն պարզվել իր որդու մահվան հանգամանքներ ն պնդել է, որ միակ առաջադրված վարկածը եղել է ինքնասպանությունը (-), նա բացահայտորեն բողոքել է, որ իր որդին կատարել է ինքնասպանություն` գփնվելով իշխանության մարմինների բացառիկ հսկողության ներքո ն նրա նկատմամբ շարունակարար դրսնորված վատ վերաբերմունքի հետնանքով (..), ն չի ներկայացրել որեէ կոնկրետ փաարարկ, որով րար էության կվիճարկվեր քննության այն եզրակացությունը, որ նրա որդին գործել է ինքնասպանություն (ի հակադրություն դրա՝ Այվազյանն ընդդեմ Հայատարանի Է1)562յճո ւ. /«ժճուճ, թիվ 56717/08, Տ 87, 2017 թվականի հունիսի Ն ն վերնում հիշատակված՝ Նանա Մուրադյանի գործը, Տ 129, ն որպես համեմատություն՝ վերնում՝ հիշափակված՝ Հովհաննիսյանի ն Նազարյանի գործը, 8 132):

103. Դատարանը նշում է, որ քննության իրականացման գործընթացում առկա են եղել մի շարք լուրջ թերություններ, ինչի հետնանքով չեն պարզաբանվել Տ.Վարյանի մահվան մի շարք կարնոր հանգամանքներ, այդ թվում, ի թիվս այլնի, նրա մարմնի վրա մի շարք չպարզարանված ոչ հրազենային վնասվածքների առկայությունը, ինչպես նան դեպքի օրը տեղի ունեցած իրադարձությունների նկարագրության մասով ծառայողական քննության եզրակացության ն քրեական գործով քննության եզրահանգումների միջն փաստացի անհամապատասխանությունները (տե՛ս սվմին՝ 122-126-րդ պարբերությունները):

104. Այնուամենայնիվ Դատարան ներկայացված նյութը թույլ չի տալիս «ողջամիտ կասկածից վեր» չափանիշով (րես վերնում՝ 95-իդ պարբերության մեջ մեջբերված նախադեպային իրավունքը) հաստաւվեղ այն վարկածը, որ Տ.Վարյանի կյանքը դիտավորյալ են խլել (ի հակադրություն դրա՝ վերնում հիշատակված՝ Բեկերի գործը, 58 45-54, ն Լապշինն ընդդեմ Ադրբնջանի |եճքջչիո 2. 426Ւնճյճո), թիվ 15527/16, 88 110-20, 202Լթվականի մայիսի 20, տե՛ս նան, տանե ոամճոճչ Միժիգարովան ընդդեմ

16

Սլովակիայի 1ՆԱ2Հ1541054 5. 5105Վճ), թիվ 74832/01, Տ 89, 2010 թվականի դեկտեմբերի 14): Այսպիսով, Տ.Վարյանի սպանության վերաբերյալ ցանկացած պնդում կրում է բացառապես ենթադրական բնույթ (տես, ոամոնչ ոամոմտ, Դուրդուն ընդդեմ Թուրքիայի Սամն. 2. 1աուօ)), թիվ 30677/10, 58 59-61 2013 թվականի սեպտեմբերի 5, վերնում հիշատակված Նանա Մուրադյանի գործը, 88 130-31 ն վերնում հիշատակված Հովհաննիսյանի ն Նազարյանի գործը, 88 134-531):

105. Համաձայն քննության (թե քրեական գործով ն թե՛ ծառայողական) եզրահանգումների ն ավագ լեյտենանվ: Հ.Հ.-ին ն կրտսեր սերժանվ Է.Ս.-ին ն Գ.Մ-ին առաջադրված մեղադրանքների (..)՝ Տ.Վարյանը գործել է ինքնասպանություն նրա վերադասների ն ծառայակիցների կողմից շարունակաբար դրսնորված վատ վերաբերմունքի ն ուրնեձգությունների հետնանքով (.):

106. Կառավարությունը պնդել է, որ չնայած ներպերական մակարդակում անցկացված քննությունների եզրահանգումների՝ իշխանության մարմինները չպետք է պատասխանատվության ենթարկվեն Տ.Վարյանի մահվան համալ, քանի որ նրա, մուր չի դրսնորվել որեէ նշան, որ նա կարող էր որոշել վերջ դնել իր կյանթին (-):

107. Դատարանը, այնուամենայնիվ, վերահատրատում է, որ բանակում ինքնասպանության դեպքերով նախկինում գտել րլ39է, որ պետությունը պատասխանատվություն է կրում այն տուժողների մահվան համար, որոնց դրդել են ինքնասպանության՝ զինվորական ծառայության ընթացքում ծաղրուծանակի ենթարկելով ն վատ վերարերմունք ցուցաբերելով ((-) տես նան վերնում հիշավակված՝ Հովհաննիսյանի ն Նազարյանի գործը, 8 135):

108. Ավելին, ներպետաւկան իշխանություններից պահանջվում է ձեռնարկել գործնական միջոցներ, որոնք ուղղված են ժամկետային զինծառայողներին զինվորական կյանքին ներհավուկ վտանգներից արդյունավետորեն պաշվպաւնելուն, ն պատշաճ ընթացակարգեր այն թերությունները ն սխալները հայտնաբերելու համար, որոնք այդ առնչությամբ կարող են առաջանալ տարբեր մակարդակներում: պատասխանատուների կողմից: Իշխանություններից նան պահանջվում է պայմանագրային զինծառայողների շրջանում ապահովել բարձր մասնագիտական չափանիշներ՝ ժամկետային զինծառայողներին պաշտպանելու նպատակով (...):

17

109. Դատարանն այս առնչությամբ նշում է, որ ներպետական մակարդակում իրականացված քննությաւն ընթացքում ձեռք բերված ապացույցներով (ինչպես նան ծառայողական քննության եզրահանգումներով) հասվաւտվել է Տ.'Վարյանին իր վերադասների նե ժատայակիցների կողմից դաժանաբար .նվաստրացնելու, ծաղրուծանակի ենթարկելու ն ֆիզիկական բնույթի վատ վերաբերմունք ցուցաբերելու, այդ թվում` րոնություն գործադրելու ն ֆիզիկական շահագործման ենթարկելու կրկնվող դեպքերի մի ամբողջ շղթա, ինչը ճանաչվել է որպես նրա կողմից ինքնասպանություն գործելուպատճաւ (...): Մասնավորապես ավազ լեյտենանվ Հ.Հ.- ն՝ Տ.Վարյանի վերադասը, հայհոյանքներ է հնչեցրել նրա հասցեին ն հարվածել է երան մի քանի անգամ այնպիսի անհիմն պատրվակներով, ինչպիսիք են, օրինակ, Հ.Հ-ի գլխարկը անմիջապես չբերելը կամ մեկ այլ դեպքում՝ նրա գուրին չտալը (-.): Ավազ լեյտենանպ Հ.Հ.-ն նան նվաստացրել է Տ.Վարյանին, ի թիվս այլնի, արիպելով նրան կատարել լրացուցիչ աշխավանք, ինչպես օրինակ` զուգարանի համար փոս փորելը (...), ն նրան վրդովվեցնելու նպատակով նրա սեռական կյանքի վերաբերյալ անպարկեշտ կատակներ անելով (...): Տ Վարյանի նկատմամը վավ վերաբերմունք է ցուցաբերել նան կրտսեր սերժանտ Գ.Մ-ն (...), մեկ այլ ժամկետային զինծառայող, որի ենթական եղել է Տ.Վարյանը, ինչի մասին վկայում են նրան առաջադրված մեղադրանքները (.) ն րազմիցս՝ կրտսեր սերժանտ ԷՄ-նե, որը նս եղել է ժամկետային զինծառայող (...):

110. Դատարանը նան նշում է, որ կողմերի միջն վիճելի է եղել Տ.Վարյանին բանակ զինակոչելիս մարտական կամ ոչ մարվական ծառայության համար պիտանի ճանաչելու փասվղ (...): Այս առնեչությամը այն նկատում է, որ զորակոչի գործընթացի շիջանակներում իրականացված պարտադիր բժշկական զննության ընթացքում 5. Վարյանի մուր ախտորոշվել է կոնկրետ: սրվաւյին պաթոլոգիա (միվփրալ փականի արտանկում, որն առաջացնում է միտրալ հետհոսք), ն որ Կառավարությաւն կողմից տրամադրված նրա անձնական գործում առկա չէ Կենտրոնական ըժշկական հանձնաժողովի այն որոշումը, որով ՏՎարյանը ճանաչվել Լէ մարտական ծառայության համար պիտանի (...): Միաժամանակ դիմումատուն իր գանգատի մեջ ն հետագայում: Դատարանում բերված իր փատրարկներում պնդել է, որ իր որդին

18

զորակոչվել է ոչ մարտական ծառայությանն (...), մինչդեռ ծառայողական քննությանը վերաբերող փաստաթղթերում, մասնավորապես` ծառայողական հանձնաժողովի արձանագրութան ն 202 թվականն մարտի 1Թին Պաշտպանության

նախարարության կողմից արձակված որոշման մեջ արտացոլված է այն փասվտր, որ Տ.Վարյանը զորակոչվել է 26-րդ կեպի «դ» ենթակեվով ն 17-րդ կեպի «բ» ենթակետով (Պաշտպանության նախարարի 2010 թվականի փետրվարի 26-ի թիվ 175 հրամանի թիվ 1 հավելված. (..): Դատարանը այս առնչությամի նշում է, որ իր հետագա նկատառումներում Կառավարությունը ներառել է վյալ ժամանակահապտվածում: գործող ե, ի թիվս այլնի, զորակոչից առաջ րժշկական զննության իրականացմուն կարգր կարգավորող թիվ 175 որոշմանը հղում, որի թիվ 1 հավելվածում՝ 26-րդ կետի «դ» ենթակետում, նշվում է, որ այն անձինք, որոնց մոր ախտորոշվել է տվյալ փաստաթղթում նշված սրտային պաթոլոգիան, պիտանի են միայն ոչ մարտական ծառայության համար (...): Չնայած նույն որոշման մեջ նշվում է, ոչ Կենտրոնական ոժշկական հանձնաժողովի որոշումները զինակոչիկների վերաբերյալ վերջնակաւն են, դրանում նան նշվում է, որ Կենտրոնական ոազմարբժշկական հանձնաժողովը որոշումնե, է ընդունում արորադամ փորձաքննական մարմինների եզրակացություննեի հատրատման կամ մերժման, ինչպես նան, րար անհրաժեշտության, զինծառայողներին ն զինապարտներին փորձաքննության ենթարկելու վերաբերյալ (...):

11. Այս հանգամանքներում, հաշվի առնելով, որ դիմումատուն չի ներկայացրել որեէ պարզաբանում կամ բացատրություն, այդ թվում առ այն, թե արդյոք ոռղոքարկվել է Կենտրոնական բժշկական հանձնաժողովի՝ Տ.Վարյանին մարտական ծառայության համար պիտանի ճանաչելու մասին որոշումը, Դատարանը չի կարող վերջնականապես արձանագրել, որ Տ.Վարյանը զորակոչվել է միայն ոչ մարտական ծառայություն իրականացնկլու:

112. Ամեն դեպքում չի վիճարկվումայն փաստը, որ Տ.Վարյանը եղել է ֆիզիկապես թերզարգացած (չնայած ակնհայտորեն ոչ այնքան, որ ճանաչվեր մարտական ծառայության համար ոչ պիտանի՝ 2010 թվականի փետրվարի 26-ի թիվ 175 հրամանի թիվ 1 հավելվածի 17րդ կետի «ր» ենթակետի համաձայն. տես վերնում՝ 65-րդ

19

պարբերությունը), կամ այն փաստը, որ նրա մուտ առկա է եղել սրտային պաթոլոգիա, որով պայմանավորված՝ նա հավանաբար դառնում էր մարտական ծառայության համար ոչ պիտանի: Այնուհանդերձ, նույնիսկ եթե ենթադրենք, որ Տ.Վարյանը իսկապես զորակոչվել է մարտական ծառայության, Պաշտպանության նախարարի 2012 թվականի մարտի 13-ին արձակված հրամանի մեջ նշվում է, որ միջադեպը կարող էր կանխվել, եթե «համապատասխան պաշտոնյաները ժամանակին քնեննին Տ.Վարյանի՝ ֆիզիկապես թույլ լինելու հանգամանքը ...» (..: Դափարանն այս առնչությամբ նկատում է, որ ինչպես պարզվել է քննությունների ընթացքում, Տ.Վարյանն այլ զինծառայողների փոխարեն մի քանի հերթավախով իրականացրել է ակտիվ զինվորական ծառայություն, նրան արիպել են անել մաքրության մեծ մասր ն հազվադեպ տրամադրել են մի քանի օր տնողությամբ հանգիստ: Բացի այս ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունից՝ ընդհանուր առմամբ ընդունվել է, որ զինծառայողները, այդ թվում՝ նրա անմիջական վերադասի՝ ավազ լեյտենանտ Հ.Հ.-ն մշտապես ծաղրուծանակի են ենթարկել Տ.Վարյանին՝ բռնություն գործադրելով ն ծաղրելով, անվանարկելով նրան նե այլն, այնքան, որ նա նախրնետրել է շարունակաբար հերթապահություն իրականացնել, միայն թե խուսաուփեր այդ կերպ իր հեւր վարվողներից (..):

13. Դատարանը նշում է, որ Տ.Վարյանի վերադասներից առնվազն երկուսը (ավազ լեյտենանպ Հ.Հ.-ից բացի, որը ակնհայտորեն եղել է Տ.Վարյանի նկափտմամը ցուցաբերված վատ վերաբերմունքի ամենաակտիվ մասնակիցներից մեկր) տարբեր չափով տեղեկացված են եղել բոնության մասին, սակայն ակնհայվտրեն չեն զեկուցել դիա մասին իրենց վերադասներին ն ոչ էլ միջոցներ են ձեռնարկել ինքնուրույն դրա դեմ պայքարելու համար: Մասնավորապես ավազ սերժանտ Վ.Ն.-ր նշել է, որ տեղեկացել է դեպքի մասին 2011 թվականի նոյեմբերին, երը ավազ լեյտենանտ Հ.Հ.-ն ծեծել է Տ.Վարյանին (..., իսկ կապիտան Ա.Հ.-ն բացահայտ ընդունել է, որ նա չի ձեռնարկել միջոցներ՝ իրականում տեղի ունեցածը պարզելու համար պարզապես այն պատճառով, որ նրան զեկուցել են, որ ամեն ինչ կարգին է, ն նա համարել է, որ ծառայակիցները պարզապես կավմաւկներ են արել, այլ ոչ թն ծաղրել են Տ.Վարյանին: Կապիտան Օ ԱՀ-ն չի զեկուցել ավագ լեյտենատ ՀՀ-ի կողմից իր

20

պարպտաւկանությունները չկատարելու մասին իր վերադասին, որն էլ չի ձեռնարկել որնէ քայլ՝ այդ առնչությամը ներկայացված բողոքի մասով (...):

4 Դեպքի| Ց օրա ն նախորդող երկու օրերին տեղի ունեցած

իրադարձությունների առնչությամը Դատարանը նշում է հետնյալը:

15. 2012 թվականի փետրվարի 27ին, այսինքն՝ դեպքից երկու օր առաջ, Տ.Վարյանի նկատմամի նս մեկ անգամ վատ վերաբերմունք է դրսնորվել, այս անգամ կրտսեր սերժանվ Է.Ս-ի կողմից, որը: սփտրացրել ն հարվածել է նրան (...) ափսեները լվանալու վերաբերյալ փարաձայնության պատճառով (կամ մաքրության պատճառով՝ համաձայն հանձնաժողովի արձանագրության. տես վերնում 40-րդ պարբերությունը): Տ Վարյանի հանդեպ վատ վերաբերմունք էր դրսնորվել նան դեպքին նախորդող գիշերը: Մասնավորապես 2012 թվականի փետրվարի 28-ի երեկոյան, թե' կրտսեր սերժանվ Է.Ս--ն ն թե՛ ավագ լեյփենանվպ Հ.Հ.-ն արտրացրել ն ֆիզիկական բռնության են ենթարկել Տ Վարյանին նես մեկ անգամ, ինչը, րար շարքային Ռ.Ա.-ի, րար երնույթին, շատ է վշտացրել նրան (...): Որեէ բան առնվազն առկա նյութերում չի վկայում այն մասին, որ այլ նշանակալից դեպք է փեղի ունեցել այս իրադարձությունների միջն ն հաջորդ առավուրյան, երբ Տ.Վարյանը հայտնաբերվել է մահացած:

16. Ամփոփելով կարող ենք ասել, որ Դատարան ներկայացված նյութերը, այդ թվում, ի թիվս այլնի, հետմահու իրականացված հոգերուժական փորձաքննության արձանագրությունը (:., ծժնաւռայողական