ՏԻԳՐԱՆ ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆԻ ԱՆՀԱՏԱԿԱՆ ԴԻՄՈՒՄԻ ԸՆԴՈՒՆԵԼԻՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՍԱՀՄԱՆԱԴՐԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ԴԱՏԱԿԱՆ ԿԱԶՄԻ ՈՐՈՇՈՒՄ

ԱՆՀԱՏԱԿԱՆ ԴԻՄՈՒՄԻ ԸՆԴՈՒՆԵԼԻՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ

Քաղ. Երևան 16 մարտի 2021 թ.

Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրական դատարանի դատական կազմը`

Նախագահությամբ Ա. Թունյանի

Անդամակցությամբ Ա. Վաղարշյանի

Է. Շաթիրյանի

Քննության առնելով Տիգրան Մնացականյանի անհատական դիմումի

ընդունելիության հարցը,

ՊԱՐԶԵՑ.

1. Տիգրան Մնացականյանը 2021 թվականի փետրվարի 25-ին դիմել է Սահմանադրական դատարան խնդրելով. «... ՀՀ Աշխատանքային օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 4-րդ մասը, 11-րդ հոդվածի 1-ին մասը, 110-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերը և 112-րդ հոդվածի 1-ին մասը ճանաչել ՀՀ Սահմանադրությանը հակասող և անվավեր կամ ՀՀ Սահմանադրությանը հակասող մեկնաբանությամբ կիրառված»:

2. Աշխատանքային օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 4-րդ մասի առնչությամբ դիմողն արձանագրում է, որ գործատուն խախտել է վիճարկվող. նորմը և վերջինիս ենթադրյալ հակասահմանադրականությունը հիմնավորում է նրանով, որ գործատուի նման գործողությունները դատարանների կողմից համարվել են իրավաչափ, և Աշխատանքային օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 4-րդ մասին չհակասող, հետևաբար Աշխատանքային օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 4-րդ մասով առաջնորդվելը հանգեցրել է Սահմանադրության 57-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված իրավունքի խախտման: Դիմողը գտնում է նաև, որ Աշխատանքային օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 4-րդ մասը սահմանել է համապատասխան իրավունքի իրականացման համար ոչ արդյունավետ կառուցակարգ, հետևաբար հակասում է նաև Սահմանադրության 75-րդ հոդվածին: Աշխատանքային օրենսգրքի 11-րդ հոդվածի 1-ին մասի առնչությամբ դիմողը պնդում է, որ խախտելով նշված հոդվածի պահանջները` դատարաններն Աշխատանքային օրենսգրքի 112-րդ հոդվածը չեն մեկնաբանել դրանում պարունակվող բառերի և արտահայտությունների տառացի նշանակությամբ: Աշխատանքային օրենսգրքի 110-րդ հոդվածի 1-ին մասի առնչությամբ դիմողն արձանագրելով, որ գործատուն խախտել է դիտարկվող նորմը, վերջինիս ենթադրյալ հակասահմանադրականությունը հիմնավորում է նրանով, որ գործատուն Աշխատանքային օրենսգրքի 110-րդ հոդվածի փոխարեն կիրառել է Աշխատանքային օրենսգրքի 112-րդ հոդվածը, իսկ դատարանները գործատուի այդ գործողությունը համարել են իրավաչափ, հետևաբար Աշխատանքային օրենսգրքի 110-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջնորդվելը հանգեցրել է Սահմանադրության 39-րդ հոդվածով սահմանված իրավունքի խախտման: Դիմողը Աշխատանքային օրենսգրքի 110-րդ հոդվածի 2-րդ մասի ենթադրյալ հակասահմանադրականությունը հիմնավորում է նրանով, որ գործատուն Աշխատանքային օրենսգրքի 110-րդ հոդվածի փոխարեն իրեն աշխատանքից ազատելիս կիրառել է Աշխատանքային օրենսգրքի այլ հոդված, հետևաբար Աշխատանքային օրենսգրքի 110-րդ հոդվածի 2-րդ մասը կամ դրա կիրառումը հակասում է Սահմանադրության 39-րդ հոդվածին, 57-րդ հոդվածի 1-ին մասին և 75-րդ հոդվածին: Աշխատանքային օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի առնչությամբ դիմողը գտնում է, որ իր կողմից գործատուին ներկայացված աշխատանքից ազատման առաջարկությունը բացարձակապես պայմանավորված չէ Աշխատանքային օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, այդուհանդերձ, գործատուն և դատարանները, որպես իրեն աշխատանքից ազատելու հիմք, կիրառել են Աշխատանքային օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասը, հետևաբար նշված նորմի կիրառումը առաջացրել է Սահմանադրության 39-րդ հոդվածով, 57-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով սահմանված իրավունքների խախտում միաժամանակ հակասելով Սահմանադրության 75-րդ հոդվածին որպես իրավունքի իրականացման համար ոչ արդյունավետ կառուցակարգ:

3. Ելնելով դիմումի և կից ներկայացված դատական ակտերի ուսումնասիրությունից, ղեկավարվելով «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքի 29 և 69-րդ հոդվածների պահանջներով Սահմանադրական դատարանի դատական կազմը գտնում է, որ սույն գործի քննությունը ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ. դիմումին կից ներկայացված դատական ակտերի ուսումնասիրությունը վկայում է, որ Աշխատանքային օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 4-րդ մասը, 11-րդ հոդվածի 1-ին մասը և 110-րդ հոդվածը դիմողի նկատմամբ չեն կիրառվել: Ընդ որում, իր նկատմամբ Աշխատանքային օրենսգրքի 110-րդ հոդվածի կիրառված չլինելը հաստատում է նաև դիմողը: «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքի 69-րդ հոդվածի 1-ին մասը, կրկնելով Սահմանադրության 169-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետի դրույթները, սահմանում է այն հիմքերը, որոնց միաժամանակյա առկայության պարագայում ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձը կոնկրետ գործով անհատական դիմում կարող է ներկայացնել Սահմանադրական դատարան։ Դրանք են

ա) երբ կոնկրետ գործով առկա է դատարանի վերջնական ակտը,

բ) երբ սպառվել են ներպետական դատական պաշտպանության բոլոր միջոցները,

գ) երբ վիճարկվում է այդ ակտով իր նկատմամբ կիրառված նորմատիվ իրավական ակտի դրույթի սահմանադրականությունը, ինչը հանգեցրել է Սահմանադրության 2-րդ գլխում ամրագրված իր հիմնական իրավունքների և ազատությունների խախտման հաշվի առնելով նաև համապատասխան դրույթին իրավակիրառ պրակտիկայում տրված մեկնաբանությունը: Սահմանադրական դատարանի 2009 թվականի մարտի 17-ի ՍԴԱՈ-21 աշխատակարգային որոշմամբ ամրագրված իրավական դիրքորոշման համաձայն «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքի 69-րդ հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ պայմանի բացակայության դեպքում անհատական դիմում ներկայացրած ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձը Սահմանադրական դատարան դիմելու համար իրավասու սուբյեկտ չէ: Ինչ վերաբերում է Աշխատանքային օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասին, ապա դիմողի ներկայացրած միակ հիմնավորումն այն է, որ դատարանները, որպես իրեն աշխատանքից ազատելու հիմք, կիրառել են Աշխատանքային օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասը, հետևաբար նշված նորմի կիրառումը առաջացրել է Սահմանադրության 39-րդ հոդվածով, 57-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով սահմանված իրավունքների խախտում միաժամանակ հակասելով Սահմանադրության 75-րդ հոդվածին որպես իրավունքի իրականացման համար ոչ արդյունավետ կառուցակարգ: Վերոգրյալից բխում է, որ ձևականորեն բարձրացնելով իրավական նորմի սահմանադրականության հարց իրականում դիմողը բարձրացնում է իրավունքի կիրառման կամ որ նույնն է դատական ակտի իրավաչափության հարց, որի քննությունը դուրս է Սահմանադրական դատարանի իրավասության շրջանակներից: Սահմանադրական դատարանի 2009 թվականի մարտի 17-ի ՍԴԱՈ-21 աշխատակարգային որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշման համաձայն բոլոր այն դեպքերում, երբ դիմողը, ձևականորեն վիճարկելով օրենքի դրույթի սահմանադրականության հարց, ըստ էության բարձրացնում է այդ դրույթի կիրառման իրավաչափության հարց, ապա այդպիսի դիմումները ենթակա են մերժման` որպես Սահմանադրական դատարանի քննության ենթակա հարց չառաջադրող դիմումներ: Ելնելով վերոշարադրյալից և ղեկավարվելով «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքի 29-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով` Սահմանադրական դատարանի դատական կազմը

ՈՐՈՇԵՑ.

Տիգրան Մնացականյանի անհատական դիմումով գործի քննությունը մերժել:

Նախագահող Ա. Թունյան

Անդամներ Ա. Վաղարշյան

Է. Շաթիրյան

16 մարտի 2021 թվականի

ՍԴԴԿՈ-16