Քաղաքացիական իրավունք — 18.11.2024

Աաաա ներուի

Ա Ր2

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Մյունիքի մարզի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Ն.Օհանյան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Մ.Արղամանյան

դատավորներ՝ Ս.Համբարձումյան

Գ.Հովհաննիսյան

18 նոյեմբերի 2024 թվական ք.Երնան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ

Լ.ԼԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով աը

վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2023 թվականի հունիսի 1-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Լ.Գրիգորյանի վճռաբեկ բողոքը,

2

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

1. 2022 թվականի դեկտեմբերի 10-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Սյունիքի մարզային քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 198-րդ հոդվածի 1ին մասով նախաձեռնվել է թիվը աս վարույթը:

Նախաքննության մարմնի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ աաաաաոոոը ՏՈ | ճանաչվել է տուժող:

2022 թվականի դեկտեմբերի 10-իս աը: վ է։

Նախաքննության մարմնի՝ 2022 թվականի դեկտեմբերի 1Լի որոշմամբ միջնորդություն է հարուցվել հսկող դատախազին՝ աը ււր

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 198-րդ հոդվածի 1Լին մասով քրեական հետապնդում հարուցելու վերաբերյալ:

Հսկող դատախազի՝ 2022 թվականի դեկտեմբերի 12ի որոշմամբ ՆՈ | սաննը ումբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 198-րդ հոդվածի 1ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ն նույն օրը նրան մեղադրանք է ներկայացվել:

2022 թվականի դեկտեմբերի 12-ին աը ւբ որպես

խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը:

2022 թվականի դեկտեմբերի 23-ին քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր

| իրավասության դատարան:

2. Սյունիքի մարգի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի (այսուհետ` նան Առաջին ատյանի դատարան 2023 թվականի հունվարի 11-ի դատավճռով աը ւո է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի

198-րդ հոդվածի 1-ին մասով ն նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ` նշանակված պատժին հաշվակցվել է արն "ո

անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը՝ 1 (մեկ) ամիս 1 (մեկ) օրը, ն վերջնական պատիժ է սահմանվել ազատազըրկում՝ 2 (երկու) տարի 10 (տասը) ամիս 29

3

(քսանինը) օր ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ ՆՈ | նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել ն սահմանվել է փորձաշրջան՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով, վարքի նկատմամբ վերահսկողությունը դրվել է ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության վրա:

3. ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ՝ նան Վերաքննիչ դատարան)՝ 2023 թվականի հունիսի 1-ի որոշմամր դատախազի վերաքննիչ բողոքը մերժվել է, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը՝ թողնվել անփոփոխ:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Լ.Գրիգորյանը ներկայացրել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2023 թվականի դեկտեմբերի Ա-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ ն սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, փաստարկները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստարկներով.

5. Բողոքի հեղինակը փաստարկել է, որ Վերաքննիչ դատարանի՝ 2023 թվականի հունիսի 1-ի որոշումն օրինական ն հիմնավորված չէ, դրանով թույլ է տրվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի այնպիսի խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա:

Բողոքաբերը նշել է, որ ստորադաս դատարանները, արարը

նկատմամբ ազատազրկման ձնով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս, պատշաճ չեն գնահատել խախտված հասարակական հարաբերությունների բնույթն ու կարնորությունը, մասնավորապես այն, որ ամբաստանյալը ոտնձգել է մարդու սեռական ազատության ն անձեռմխելիության դեմ, ինչպես նան այն, որ հանցանքը կատարել է ուղղակի դիտավորությամբ:

Վերոգրյալի հետ մեկտեղ, բողոք բերած անձն ընդգծել է, որ ստորադաս դատարանների կողմից Խանը ամբ նշանակված պատիժը

պայմանականորեն չկիրառելու հիմքում դրված՝ անձը բնութագրող տվյալը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը՝ իրեն մեղավոր ճանաչելը, չեն կարող բավարար լինել ազատազրկման ձնով նշանակված պատիժը

4

պայմանականորեն չկիրառելու ն պատժի նպատակների իրացմանը հասնելու համար: Ուստի, բողոքաբերի համոզմամբ` Վերաքննիչ դատարանը, անփոփոխ թողնելով

:`` Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիոր, թույլ է տվել նյութական օրենքի էական խախտում, ինչն էլ հիմք է վիճարկվող դատական ակտը պատժի մասով բեկանելու համար:

6. Շիմք ընդունելով վերոշարադրյալը բողոքաբերը խնդրել է Վերաքննիչ դատարանի 12023" թվականի հունսի Լի որոշումը՝ Օմասնակի պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով բեկանել ն կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ՝ անթույլատրելի ճանաչելով ասաաաաոոոոը նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

7. Սան 2." շրենգրքի 198-րդ հոդվածի Լին մասով

մեղադրանք է ներկայացվել այն արարքի համար, որ «(..) նա դիտավորությամբ կատարել է սեքսուալ բնույթի բոնի գործողություններ, այն է՝ հանցագործությունից տուժած անձի՝ աաա ւււ ւրս կամքն

անտեսելով, վերջինիս նկատմամը րոնություն գործադրելով, իր սեռական կարիքները բավարարելու նպատակով, իրականացրել է սեքսուալ բնույթի այլ գործողություններ, որպիսիք արտահայտվել են հետնյալում-

ատո շշ... / իւ ժումբ 03:00-ի սահմաններում, իր

վարած Խար 2: րանի

ավտոմեքենայով Քաջարան-Կապան միջհամայնքային ավտոճանապարհով միայնակ երթնեկելիս Կապան համայնքի «Բոգարդի» գիշերային ակումբի մոտ նկատել է րրա

ում առաջարկել է տանկ տուն, ով էլ նրան չի մերժել նարելով մեքենան: Շարունակելով ճանապարհը Խար...» ` մարան

ատա. .»..: չթաոյու փոխարես աան

մեքենան վարել է այլ ուղղությամի՝ այն դուրս բերելով հիմնական ճանապարհից ն կայանելով ծառերի մուր: Նշված վայրում` մեքենայի մեջ, իր սեռական կարիքները

5

բավարարելու նպատակով, անտեսելու ա... շշ

բնույթի բոնի գործողությունները դադարեցնելու վերաբերյալ վերջինիս հորդորներն ու խնդրանքները, աաա

Աաաա

Արարատը

ասսսաաաաուււյյորը Հանցավորի սեռական ոտնձգությունից խուսափելու նպատակը: րս իախչել ավտոմեքենայից, սակայն

ատա... ես ջսշել սրահը, ձեռքով ապտակել դեմքին,

ինչից հետո րոնել է նրա պարանոցից ն սեղմել, միաժամանակ ձեռքի ափով փակել բերանի թույլ չտալով նրան օգնություն կանչելու նպատակով գոռալ: Այնուհետրն Արարատը

արատը

աաա

ասա, ասր ւ ոու, հանցավորի բոնություններին

դիմադրելու նպատակով աաա

Սասան ջր ածել է տուժողի գլխին, ապա բարձրացրել

ու կծել նրա բերանի ներքնի շրթունքից»/:

8. Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի համաձայն. «(...) Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ. արան յ. ւո ս

արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալին մաղլսագրված արարքը ապացուցված է, քրեական օրենքի որակումը տրված է ճիշտ ն այն համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 198 հոդվածի Լ ին մասին:

(-)

Դատարանը որպես մեղադրյալ Սարան ո շուտ

հանգամանքներ է դիրարկում՝

-պատիժ նշանակելու պահին խնամքի վփաւկ մինչն 14 փարեկան երկու անչափահաս երեխայի առկայությունը,

1 Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1, թերթեր 7172:

6

- առաջադիված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը (...):

Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ անար

պատասխանավփվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:

Մեղադրյալ Սանր 2. ալների մասով

Դատարանն արձանագրում է, որ նա, բնութագրվում է դրականորեն, մասնակցել է ՀՀ սահմանների պաշտպանությանը, ընտանիքի միակ կերակրողն Լ՝ խնամքին է նան կինը:

Տուժողը հայտնել է, "նն րուն» չունի նինդրել

է նրա նկատմամի մեղմ վերաբերվել:

Դատարանը փաարում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 198 հոդվածի Լին մասի սանկցիան նախատեսում է պատիժ ազատազրկում՝ երեքից վեց տարի ժամկեպով:

Մեղադրյալ արն ւո ալիք պատժատեսակի,

պատժաչափի, պատիժը կրելու նպատակահարմարության, կիրառված խափանման միջոցի ն դրա կիրառման ժամկետի հարցերի վերաբերյալ Դատարանն արձանագրում է հետնյալը.

-ասսարաա ո ոլուլները, պտժողի. դիրքորոշումը,

պափասխանատվություն ՋՕու պատիժը մեղմացնող նշված հանգամանքները ն պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների

բացակայությունն իրենց համակցությամբ բավարար են հանգելու այն հենության, որ երա նկատմամբ նպատակահարմար է նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 198 հոդվածի Լին մասի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման նվազագույն պատժաչափը: Ավելին, վերը թվարկված հանգամանքներն էականորեն նվազեցնում են մեղադրյալի կողմից կատարված հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու իրենց համակցությամբ հնարավորությու, են տալիս հանգելու հենության, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու ու վերջինիս նկատմամը ազատազրկման ձնով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով տվյալ գործով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնման, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը ն հանցագործությունների կանխմանը, այսինքն՝

7

Դատարանը նպատակահարմար է գտնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84 հոդվածի կիրառումը»5:

9. Վերաքննիչ դատարանն իր դատական ակտում արձանագրել է հետնյալը. «(..) Վերաքննիչ բողոքի սահմաններում քննարկման առարկա դարձնելով մեղադրյալ աաա... լաճ աաւրիժը պայմանականորեն

չկիրառելու հարցը ն այն գնահատելով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու կառուցակարգը նախատեսող, դրաւ գործադրման կարգն ու պայմանները սահմանող քրեաիրավական նորմերի կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից մի շարք որոշումներում: (...) արտահայտված իրավական դիրքորոշումների համատեքատում, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Սյունիքի մարզի ընդհանու իրավասության դատարանը հանգել է ճիշտ եզրակացության առ այն, որ աստանը

նկատմամբ պատժի նպատակների իրագործումը, հնարավոր է նան այն պայմանականորեն չկիրառելու պայմաններում:

Մասնավորապես, վերաքննի: դատարանն արձանագրում է, որ Ո |

պատոը նախկինում, դատապարտված չի եղել, ինչպես նան գործի նյութերում բացակայում է նրա նկատմամբ նախկինում քրեական հերապնդում հարուցված լինելու մասին որեէ տվյալ: Առաջադիված մեղադրանքում նա իրեն լիովին մեղավոր Լ ճանաչել, իսկ տուժող ՈՍ | հայտնել է, որ նրա նկատմամը որնէ պահանջ չունի ն խնդրել է մեղմ վերաբերվել: Առկա չեն մեղադրյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ:

Համաձայն ՀՀ ԵԿՄ Կապանի տարածքային ստորաբաժանման կողմից տրված բնութագրի` Աաաոոոն 22-ի: ամիսներին մարտական

հերթապահություն է իրսւկանացրել Լեռնային Ղարարաղում, 2020թ-ի հոկտեմբերի 2- ).Ը" արին Ա

ճակատի Ջրականի (Ջաբրայիլի) շրջանի մարտական գործողություններին, իսկ 2020թ- ի սեպտեմբեր-դեկտեմբերի ամիսներին մասնակցել է ՀՀ Կապան քաղաքի եւ շրջանի սահմանամերձ գյուղերի պաշտպանությանը, իրականացրել ` մարտական հերթապահություն:

2 Տե'ս քրեական գործ, հատոր 2, թերթեր 41-51:

8

ատա... շոու կին ն երկու անչափահաս

երեխաները, ուստի նրա նկատմամբ ազատազրկման ձնով նշանակված պատժի ոնալ կրումի կարող է բացասական հերնանքներ ունենալ նրա ընտանիքի համար:

(-))

Վերոգրյալի համատեքարում անդրադառնալով վերաքննիչ Օ բողոքում ներկայացված պատճառաբանությանն առ այն, որ աղաոաաոաոոըը կատարած արարքը դասվում է ծանր հանցազործությունների շարքին ն նշանակված պատիժը մեղադրյալի կողմից փատտրացի չկրելը կարող է նպատրել հասարակության մնջ անպավժելիության մթնոլորտի ձնավորմանը, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ կշված հանգամանքները կրում են ընդհանրական բնույթ ն ինքնին չեն կարող դրվել Սյունիքի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի վիճարկվող դատական ակտը բեկանելու հիմքում, իսկ հակառակ մեկնաբանության արդյունքում կարժեզիկվի պավժի անհատականացման սկզբունքը:

Վերոշարադրյալն իրենց ամբողջության մեջ վերլուծելու ն գնահատելու արդյունքում վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն համոզման, որ ՏՍ |

նկարմամը նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին, այն բխում է նան ՀՀ քրեական օրենադրությամը սահմանված արդարության, պատասխանատվության անհատականացման ն պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից, ուարի Սյունիքի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2023թ-ի հունվարի Աի դատավճիոր պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դարախազի վերաքննիչ բողոքը՝ մերժել (...)»:

Վճոաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

10. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. հիմնավորվա՛ծ են արդյոր աննննոըըւււբ ՀՀ քրնական օրենսգրքի 198-րդ հոդվածի 1Լին մասով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետնությունները:

5 Տե'ս քրեական գործ, հատոր 3, թերթեր 65-73:

9

1 Վճռաբեկ դատարանը պատիժ նշանակելու ն նշանակված պատիժը

պայմանականորեն չկիրառելու հարցերին 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի կարգավորումների շրջանակներում անդրադարձել է մի շարք նախադեպային որոշումներում: Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ պատիժ նշանակելուն նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ նախկինում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները շարունակում են վերաբերելի մասով (ոախոչ աանաոմտճ) կիրառելի լինել նան գործող քրեաիրավական կարգավորումների նկատմամբ:

11.1. Վերահաստատելով նախկինում արտահայտած իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը նս մեկ անգամ փաստում է, որ դատարանի համոզվածությունը ն վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը ն վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեն պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որնէ սահմանափակում չի սախատեսում, սակայն դատարանի հետնությունները պետք է, ի թիվս այլնի, հիմնված լինես նան հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի ն բնույթի ամբողջական գնահատման վրատ՝ հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձնը ն տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատասխանատվությունը ն պատիժը մեղմացնող ու

4 Տես Վճռաբեկ դատարանի՝ Արմեն Շահբազյանի գործով 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Արմեն Գրիգորյանի գործով 2021 թվականի փետրվարի 10-ի թիվ ԵԴ/0335/07/9, Մարգիս Խաչատրյանի գործով 2015 թվականի մարտի 27-ի թիվ ՏԴ/0031/01/14, Շարեկ Խաչափրյանի գործով 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի թիվ ԵԿԴ/0191/01/14, Արսեն Կարապետյանի ն Ռուբեն Գուլգուլյանի գործով 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի թիվ ԵԱԴԴ/0011/01/14, Սերգեյ Աբովյանի գործով 2016 թվականի հունիսի 24ի թիվ ԵԱԴԴ/0038/01/15, Անդրանիկ Ալավերդյանի գործով 2021 թվականի հուլիսի 20-ի թիվ ԿԴԶ/0026/01/19 որոշումները:

5 Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի ն բնույթի վերաբերյալ, ի թիվս այլ որոշումների, մանրամասն տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Գարուշ Մադաթյանի գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, Արարատ Ավագյանի ն Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումները:

10

ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները ն այլն":

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 198-րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն` «Սեռական հարաբերությունը կամ սեքսուալ բնույթի այլ գործողությունները, այդ թվում՝ սեռական հարաբերության նմանակումը կամ սեռական կարիքները բավարարելը, որոնք կատարվել են հանցագործությունից տուժած անձի կամքին հակառակ կամ նրա կամքն անտեսելով հանցագործությունից տուժած անձի կամ այլ անձի նկատմամը րոնություն գործադրելով կամ դա գործադրելու սպառնալիքով կամ հանցագործությունից փուժած անձի անօգնական վիճակն օգտագործելով

պավժվում է ազատազրկմամբ՝ երեքից վեց տարի ժամկեւրով»:

12. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ.

- ասան 22 ս օրենսգրքի 198-րդ հոդվածի 1-ին մասով

"` մեղադրանք է ներկայացվել այն արարքի համար, որ նա դիտավորությամբ կատարել է սեքսուալ բնույթի բոնի գործողություններ, այն է՝ հանցագործությունից տուժած անձի՝ աաա ւ կառակ ն նրա կամքն անտեսելով, վերջինիս

նկատմամբ բռնություն գործադրելով, իր սեռական կարիքները բավարարելու նպատակով, իրականացրել է սեքսուալ բնույթի այլ գործողություններ՛,

- Առաջին ատյանի դատարանը, հաշվի առնելով անկ ւ

բնութագրող տվյալները՝ ՀՀ սահմանների պաշտպանությանը մասնակցելը, ընտանիքի միակ կերակրողը լինելը, տուժողի դիրքորոշումը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները՝ խնամքի տակ մինչն 14 տարեկան երկու անչափահաս երեխաների առկայությունը, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը, դրական բնութագրվելը, ապատասխանատվությունն Օու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը՝ եկել է եզրահանգման, որ ատը ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու ու վերջինիս նկատմամբ ազատազրկման ձնով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով Հ Տես Վճռաբեկ դատարանի՝ Սամսոն Ամիրխանյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1ի թիվ ԵԱԴԴ/0034/0172, Արսեն Մկրւրչյանի գործով 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԼԴ/0093/01/12, Վանյա

Բեգյանի գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/3, Արամայիս Հովհաննիսյանի զործով 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/144, Մհեր Հովհաննսիյանի գործով 2015 թվականի ղեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0039/01/15 ն այլ որոշումները:

7 Տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը:

1

հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը ն հանցագործությունների կանխմանըճ,

- Վերաքննիչ դատարանը համաձայնել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դիրքորոշման հետ ն եզրահանգել, որ Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2023 թվականի հունվարի 11-ի դատավճիռը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դատախազի վերաքննիչ բողոքը՝ մերժել":

13. Նախորդ կետում շարադրված փաստական տվյալները գնահատելով սույն որոշմամբ մեջբերված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ստորադաս դատարանների կողմից ասան

նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքում դրված հանգամանքները ողջամտորեն չեն նվազեցնում մեղադրյալի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն այնքան, որ վերջինիս նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը լինի իրավաչափ:

14. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տանը նկատմամբ

նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս ստորադաս դատարանները պատշաճ իրավական վերլուծության չեն ենթարկել մեղադրյալի կողմից կատարած հանցավոր արարքի բնույթի ն հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող մի շարք գործոններ.

ա) խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարնորությունը՝ այն, որ տսաոը մեղսագրվւմ է սեռական անձեռնմխելիութան ն սեռական

ազատութան դեմ ուղղված բարձը վտանգավորություն ներկայացնող հանցագործություններից մեկի՝ սեքսուալ բնույթի գործողությունների կատարում, որի հիմնական անմիջական Օօբյնկտն, Օ` անձի սեռական ազատությունը ն

անձեռնմխելիությունն ապահովող հասարակական հարաբերություններն են, իսկ որպես լրացուցիչ օբյեկտ կարող են հանդես գալ անձի կյանքն ու առողջությունը, պատիվն ու արժանապատվությունը,

5Տես սույն որոշման 8-րդ կետը:

5 Տե՛ս սույն որոշման 9-րդ կետը:

լթ

բ) հանցավորի հոգեբանական վերաբերմունքն իր արարքի ն դրա հետնանքների նկատմամբ, մասնավորապես այն, որ մեղադրյալը գործել է ուղղակի դիտավորությամբ, գիտակցել է իր գործողությունների բնույթն ու վտանգավորությունը, նախատեսել է արարքի նե հետնանքների միջն առկա պատճառական կապը ն ցանկացել է համապատասխան հետնանքների վրա հասնելը,

գ) հանցագործության կատարման եղանակը, իրադրությունը հանցանքի կատարմանը նախորդող ն ուղեկցող հանգամանքները: Մասնավորապես, այն, որ մեղադրյալը, նկատելով աը

Ս | առաջարկել է տանել տուն, սակայն բնակության վայրի ուղղությամբ երթնեկելու փոխարեն մեքենան վարել է այլ ուղղությամբ՝ այն դուրս բերելով հիմնական ճանապարհից ն կայանելով ծառերի մոտ ն, անտեսելով անննոոըը արը ուղ բսոյթի բոնի գործողությունները դադարեցնելու վերաբերյալ վերջինիս հորդորներն ու խնդրանքները վերջինիս նկատմամբ կատարել է սեքսուալ բնույթի գործողություններ: Բացի այդ, սեռական ոտնձգությունից խուսափելու նպատակով տուժողը փորձել է դուրս փախչել ավտոմեքենայից, սակայն մեղադրյալը բռնել է նրան, ներս քաշել սրահը, ձեռքով ապտակել դեմքին, ինչից հերո բոնել է նրա պարանոցից ն սեղմել, միաժամանակ ձեռքի ավով փակել բերանը՝ թույլ չտալով նրան օգնություն կանչելու ապատակով գոռալ, շարունակելով սեքսուալ բնույթի գործողությունները, հարվածել է տուժողի գլխին, կծել նրա շրթունքը, որպիսի հանգամանքները վկայում են հանցավորի կողմից կատարված արարքի վտանգավորության բարձր աստիճանի մասին:

15. Ընդհանրացնելով սույն որոշման նախորդ կետում կատարված վերլուծությունը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ստորադաս դատարանները ՏՈՍ | նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցի վերաբերյալ եզրահանգումները պետք է կառուցեին վերոնշյալ հանգամանքների՝ իրենց ամբողջության մեջ մանրամասն վերլուծության արդյունքում, իսկ դրանք անտեսելը հանգեցրել է քրեադատավարական օրենքով սահմանված պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացման:

Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ վերը շարադրված՝ մեղադրյալ անը անձը բնութագրող տվյալները ն պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող

13

հանգամանքները, կատարված արարքի հանրային բարձր վտանգավորության մասին վկայող փաստական տվյալների առկայության պայմաններում, չեն կարող ողջամտորեն նվազեցնել աաոոը կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն այնքան, որ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմք հանդիսանան:

16. Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ ստորադաս դատարանները մեղադրյալ ՈՍ | նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պատշաճ ուշադրություն չեն դարձրել խախտված հասարակական հարաբերության բնույթին ու կարնորությանը, կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի ն դրա հետնանքների նկատմամբ հանցավորի դրսնորած հոգեբանական վերաբերմունքին, տուժողին պատճառված վնասի բնույթին:

Նման պայմաններում, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ատսաոոը նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 198-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերալ ատորադասմ դատարանների հետնությունները հիմնավորված չեն:

17. Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ստորադաս դատարանները, ՈՍ | նկատամբ ազատազրկման ձնով նշանակված ապատիժը

պայմանականորեն չկիրառելով, թույլ են տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի ոչ ճիշտ կիրառում: Այսինքն, թույլ է տրվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 387-րդ հոդվածով նախատեսված նյութական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում: Ուստի անհրաժեշտ է տսաոոը նկատմամբ ազատազրկման ձնով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով ստորադաս դատարանների դատական ակտերը փոփոխել. նրա նկատմամբ ազատազրկման ձնով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա պայմանականորեն չկիրառելը պետք է վերացնել ն թողնել կրելու Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2023 թվականի հունվարի 11-ի դատավճռով վերջնական նշանակված՝ 2 (երկու) տարի 10 (տասը) ամիս 29 (քսանինը) օր ժամկետով ազատագրկումը՝ պատժի կրման սկիզբը հաշվելով արը: ւտռցի արգելանքի վերցնելու պահից:

Ելնելով վերոգրյալի ն ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163-րդ ն 17-րդ հոդվածներով, ՀՀ քրեական

14

դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 34-րդ, 264-րդ, 281-րդ, 36Լրդ, 363-րդ ն 385-387-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

ւար ւս Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2023 թվականի հունվարի 11-ի դատավճիոը ն այն անփոփոխ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2023 թվականի հունիսի Լի որոշումը փոփոխել: աւո" ՀՀ

քրեական օրենսգրքի 198-րդ հոդվածի 1-ին մասով ազատազրկման ձնով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել ն թողնել կրելու նրա նկատմամբ Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2023 թվականի հունվարի 1-ի դատավճոով վերջնական նշանակված՝ 2 (երկու) տարի 10 (տասը) ամիս 29 (քսանինը) օր ժամկետով ազատազրկումը:

Պատժի կրման սկիզբը հաշվել արը ւի

արգելանքի վերցնելու պահից:

2. Ստորադաս դատարանների դատական ակտերը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:

Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը:

Նախազգահող՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

Դատավորներ՝ Շ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

ՊՈՂՈՍՅԱՆ