Պողոսյան — ԱՎԴ2/0002/11/24

Թ. թյ ԱՎԴ2/0002/11/24

2/2 ԱՅՏԻ

ԿԱ) ՎԱՏ աք ՏՏ.

Լ ԱԱՏԵՐ »

ՀԵՏԱ Ց-Ր7՛

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Արարատի ն Վայոց ձորի մարզերի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Ն.Բեգլարյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Ա.Բեկթաշյան

17 հունվարի 2025 թվական ք.Երնան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի մարտի 12-ի որոշման դեմ Սարգիս Վրեժի Պողոսյանի հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը,

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

Լ. Արարատի ն Վայոց ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի (այսուհետ՝ նան Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2024

2

թվականի փետրվարի 2-ի որոշմամբ տուժող Սարգիս Պողոսյանի բողոքի հիման վրա մինչդատական ակտի վիճարկման վերաբերյալ վարույթ հարուցելը մերժվել է:

2.`Նշված որոշման դեմ Սարգիս Պողոսյանի հատուկ վերանայման վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նան Վերաքննիչ դատարան) 2024 թվականի մարտի 12-ի որոշմամբ բողոքը մերժել է՝ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը թողնելով անփոփոխ:

3. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ Ս.Պողոսյանը բերել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2024 թվականի հունիսի 14-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ ն սահմանվել է վճռաբեկ բողոքի քննության գրավոր ընթացակարգ:

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, փաստարկները ն պահանջը.

4. Բողոքաբերը նշել է, որ ստորադաս դատարանի կողմից թույլ է տրվել դատական սխալ՝ նյութական ն դատավարական նորմերի էական խախտում, որը խաթարել է արդարադատության բուն էությունը: Ըստ բողոքաբերի, մինչգչատական ակտի վիճարկման վարույթ չհարուցելու արդյունքում թույլ է տրվել ՀՀ Սահմանադրությամբ ն միջազգային փաստաթղթերով երաշխավորված՝ դատական պաշտպանության իրավունքի խախտում: Բացի այդ, բողոքի հեղինակի կարծիքով, բողոքում բարձրացված հարցը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի միատեսակ կիրառության համար:

Մասնավորապես, բողոքաբերը նշել է, որ ստորադաս դատարանները խախտել են ՀՀ Սահմանադրության 6Լրդ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 299-րդ, 30-րդ հոդվածների պահանջները:

Բողոքաբերի պնդմամբ` մատնանշելով իր կողմից ներկայացված

միջնորդության թերությունները, Առաջին ատյանի դատարանը, այն վերադարձնելու փոխարեն, կայացրել է մինչդատական ակտի վիճարկման վարույթ հարուցելը մերժելու մասին որոշում խախտելով քրեադատավարական նորմերը, ինչն անտեսվել է Վերաքննիչ դատարանի կողմից:

5. Վերոգրյալի հիման վրա, բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի որոշումը:

3

Վճոաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական ն իրավական հանգամանքները.

6. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 2-ի որոշման համաձայն՝ «Բողոքի ուսումնասիրությունից երնում է, որ՝

1 Բողոքը չի պարունակում բողոքարկողի հայրանունը:

2 Բողոքը չի պարունակում Բողոքաբերի կողմից որպես բողոքարկվող վարութային ակփ մափնանշած՝ «ՀՇ ՔԿ Արարատի մարզային քննչական վարչության ավագ քննիչ Ե.Թորոսյանի՝ 2022 թվականի մայիսի 3Լի թիվ 44172121 քրեական գործով «Քրեական հետապնղում չիրականացնելու ն քրեական գործով վարույթը կարճելու մասին» որոշումը»:

3 Բողոքին չի կցվել դրա պատճենը բողոքարկվոլ ակտը կայացրած՝ վարույթի հանրային մասնակցին (ՀՀ քննչական կոմիտեի Արարատի մարզային քննչական վարչությանը) ուղարկած լինելը հավասվաղ փաւատաւթուղթ:

(:-) (Արձանագրում եմ, որ Բողոքաբերի կողմից չեն պահպանվել ՀՀ քրեական դափավարության օրենսգրքի 30Լրդ հոդվածով սահմանված՝ մինչդատական ակտի դապտաւկաւն բողոքարկման վերաբերելի պայմանները:

Ամփոփելով ասվածը` գտնում եմ որ քննարկվող բողոքի կապակցությամը վարույթի հարուցումը ենթակա է մերժման (...)»':

7. Վերաքննի: Օ։6դատարանը, անփոփոխ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը, արձանագրել լ է հետնյալը. «(.) այն վարույթի ուսումնաւսիրությունից երնում է, որ.

- Բողոքը չի պարունակում բողոքարկողի հայրանունը:

- Բողոքը չի պարունակում բողոքարկողի կողմից որպես բողոքարկվող վարութային անտ մատնանշված՝ «ՀՇ ՔԿ Արարատի մարզային քննչական վարչության ավազ քննիչ Ե.Թորոսյանի՝ 2022 թվականի մայյիսի 3Լի թիվ 44172121 քրեական գործով «Քրեական հետապնղում չիրականացնելու ն քրեական գործով վարույթը կարճելու մասին» որոշումը»:

- Բողոքին չի կցվել դրա պատճենը բողոքարկվող ակտր կայացրած՝ վարույթի հանրային մասնակցին (ՀՀ քննչական կոմիտեի Արարատի մարզային քննչական վարչությանը) ուղարկած լինելը հավասվաղ փաւատաւթուղթ:

ւՏե՛ս վարույթի նյութեր, թերթեր 18-19:

4

Հաշվի առնելով վերոգրյալը, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դիմող Սարգիս Պողոսյանի կողմից չեն պահպանվել ՀՀ քրեական

դավփավարության օրենսգրքի 30Լրդ հոդվածով սահմանված՝ մինչդատական ակտի դապտաւկաւն բողոքարկման վերաբերելի պայմանները:

Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ (...) Առաջին ատյանի դատարանը դատական սխալ թույլ չի տվել գործով, րար էության կայացրել է ճիշվ լուծող դատական ակվ, որբի ընեկանելու կամ փոփոխելու իրավաչափ հիմք չկա (..)»:

8. Մինչն 2024 թվականի փետրվարի 6-ը գործող խմբագրությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 302-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ մինչդատական ակտի վերաբերյալ վարույթի հարուցումը դատարանը հիմնավորված մերժում էր, եթե պահպանված չէր նույն օրենսգրքի 299-301րդ հոդվածներով սահմանված որնէ պահանջ:

2024 թվականի հունվարի 16-ին ընդունված՝ «Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություններ ն լրացումներ կատարելու մասին» ՀՀ օրենքի 19-րդ հոդվածի համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 302-րդ հոդվածը փոփոխվել է ն լրացվել՝ հետնյալ բովանդակությամբ 1.-ին ն 1.2-րդ մասերով.

«1.1 Եթն մինչդատական ակտի վերաբերյալ բողոքը չի համապազտասխաունում սույն օրենսգրքի 30-րդ հոդվածով սահմանված որեէ պահանջի, ապա համապատասխան թերությունները մատնանշելով ն երեքից վեց օր ժամկետ տրամադրելով՝ դատարանն այն վերադարձնում է բողոքը ներկայացրած անձին: Դատարանի նշած ժամկետում թերությունները վերացնելու ն կրկին ներկայացնելու դեպքում բողոքը համարվում է փրված դրա ակզբնաւկան ներկայացման օրը:

12 Մինչդատական ակտի վերաբերյալ բողոքը վերադարձնելու մասին որոշում, կայացվում է եռօրյա ժամկետում ն անհապաղ ուղարկվում րողոքը ներկայացրած անձին»:

Վերը նշված փոփոխություններն ուժի մեջ են մտել 2024 թվականի փետրվարի 6-ին::

7 Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 4, թերթեր 78.79:

3 Տես 2024 թվականի հունվարի 16-ին ընդունված «Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություններ ն լրացումներ կատարելու մասին» ՀՀ օրենքի 32-րդ հոդվածի 2-րդ մասը:

5

Վճռաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

9. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. մինչդատական ակտի վիճարկման վարույթի հարուցման կարգը սահմանող իրավակարգավորումների պայմաններում իրավաչա՞փ է արդյոք դիմող Սարգիս Պողոսյանի վերաքննիչ բողոքը մերժելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի որոշումը:

ՀԸ քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-րդ հոդվածի 1ին մասի համաձայն՝ «Մինչդատական ակտի վերաբերյալ բողոքը պարունակում Լ՝

1 իրավասու դատարանի անվանումի.

2) բողոքարկողի անունը, հայրանունը, ազգանունը, ունենալու դեպքում կարգավիճակը.

3) բողոքը դատարան ներկայացնելու տաւրին, աւմիսը, օրի.

4) առկայության դեպքում վարույթի համարը.

5) բողոքարկվող վարութային ակտը.

6) բողոքարկվող վարութային ակտի դատախազական բողոքարկման ընթացքը ն արդյունքը.

7) աւյն օրենսգրքի 299-րդ հոդվածի 2րդ մասով նախատեսված վարութային ակտերի բողոքարկման դեպքում հիմնավորում այն մասին, որ դավաւքենության ընթացքում տվյալ ակտի վիճարկումն անհնար է լինելու կամ բողոքարկողին ակնհայտորեն զրկելու է իր իրավաչափ շահերն արդյունավետ պաշտպանելու իրական հնարավորությունից.

Ց) բողոքի փաարարկները ն պահանջը.

9) բողոքին կցվող նյութերի ցանկը»:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 2024 թվականի փետրվարի 6-ից գործող խմբագրությամբ 302-րդ հոդվածի համաձայն` «11 Եթն մինչդատական ակտի վերարերյալ բողոքը չի համապատասխանում սույն օրենսգրքի 301-րդ հոդվածով սաւհմանված որեէ պահանջի, ապա համապատասխան թերությունները մատնանշելով ն երեքից վեց օր ժամկեր տրամադրելով: դատարանն այն վերադարձնում է բողոքը ներկայացրած անձին: Դատարանի նշած ժամկետում թերությունները վերացնելու ն կրկին ներկայացնելու դեպքում բողոքը համարվում է տրված դրա սկզինական ներկայացման օրը:

6

12 Մինչդատական ակտի վերաբերյալ բողոքը վերադարձնելու մասին որոշումը կայացվում է եռօրյա ժամկետում ն անհապաղ ուղարկվում բողոքը ներկայացրած անձին:

2. Վարույթի հարուցումը հիմնավորված մերժվում է, եթե պահպանված չէ սույն օրենսգրքի 299-րդ ն 300-րդ հոդվածներով սահմանված որնէ պահանջ, կամ երը մինչդատական ակտի վերաբերյալ բողոքը դափարանի սահմանած ժամկետում չի համապատասխանեցվել սույն օրենսգրքի 30-րդ հոդվածով սահմանված պահանջներին: (...):

Բողոքարկված դատական ակտի բեկանման կամ փոփոխման հիմքերը

սահմանող՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի համաձայն՝ «ւ. Դատական վերանայման արդյունքով բողոքարկված դատական ակտր բեկանվում կամ մտվայխվում է, եթն՝

(-)

4) առկա է որնէ փաւատեաւկան կամ իրավական հանգամանք, որի հերնանքով բողոքարկվող դատական ակտր դարձել է ոչ իրավաչափ:

(-)

5. Բողոքարկվող դատական ակտր ոչ իրավաչափ դարձնող փատրական կամ իրավական հանգամանք է դավաւկան ակտ կայացնելիս դատարանին ն կողմերին անհայտ մնացած կամ դատական ակտը հրապարակելուց հերո առաջացած որեէ փաստ կամ ուժի մեջ մտած որնէ իրավական ակտ կամ արտահայտված որեէ իրավական դիրքորոշում: (...)»:

10. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ.

-Առաջին ատյանի դատարանը 2024 թվականի փետրվարի 2-ի որոշմամբ տուժող Ս.Պողոսյանի բողոքի հիման վրա մինչդատական ակտի վիճարկման վերաբերյալ վարույթ հարուցելը մերժել է՞:

- Վկայակոչելով 2024 թվականի հունվարի 16-ին ընդունված ն 2024 թվականի փետրվարի 6-ն ուժի մեջ մտած՝ ՀՀ քրեական դատավարության 302-րդ հոդվածի իրավակարգավորումները, Ս.Պողոսյանը 2024 թվականի փետրվարի 21ին հատուկ վերանայման վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել Վերաքննիչ դատարան:

4 Տե՛ս սույն որոշման 1-ին կետը:

7

- Վերաքննիչ դատարանի` 2024 թվականի մարտի 12-ի որոշմամբ դիմող Ս.Պողոսյանի բողոքը մերժվել է՝ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը թողնելով անփոփոխ::

11. Նախորդ կետում մեջբերված փաստերը վերլուծելով սույն որոշման 9-րդ կետում վկայակոչված իրավակարգավորումների լույսի ներքո, հարկ է արձանագրել, որ թեն Առաջին ատյանի դատարանի որոշման կայացման պահին գործող խմբագրութամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 302-րդ հոդվածի համաձայն` մինչդատական ակտի վիճարկման վարույթի հարուցումը մերժելու հիմք էր ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 299-301-րդ հոդվածներով սահմանված որնէ պահանջի չպահպանումը, սակայն Վերաքննիչ դատարանի կողմից Ս.Պողոսյանի վերաքննիչ բողոքը քննության առնելու պահին ն ներկայումս գործող իրավակարգավորումների՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 302-րդ հոդվածի Լ1-ին հոդվածի համաձայն, մինչդատական ակտի վերաբերյալ բողոքի՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 30Լրդ հոդվածով սահմանված որնէ պահանջի անհամապատասխանությւն,՝ հիմք է

համապատասխան թերությունները մատնանշելով ն երեքից վեց օր ժամկետ տրամադրելով՝ բողոքը վերադարձնելու համար, որի վերաբերյալ բողոքաբերը համապատասխան փաստարկներ է ներկայացրել իր վերաքննիչ բողոքում: Մինչդեռ Վերաքննիչ դատարանը, անտեսելով այն հանգամանքը, որ Առաջին ատյանի դատարանի բողոքարկվող դատական ակտը հրապարակելուց հետո ի հայտ է եկել այն ոչ իրավաչափ դարձնող իրավական հանգամանք, ղեկավարվելով Վերաքննիչ դատարանի վիճարկվող դատական ակտը կայացնելու պահին արդեն իսկ չգործող իրավակարգավորումներով, վերաքննիչ բողոքը մերժել է:

Հետնաբար Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ մինչդատական ակտի վիճարկման վարույթի հարուցման կարգը սահմանող իրավակարգավորումների պայմաններում, դիմող Սարգիս Պողոսյանի վերաքննիչ բողոքը մերժելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի որոշումն իրավաչափ չէ:

3. Վերը նշվածի հաշվառմամբ, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Վերաքննիչ դատարանը, դատական ակտ կայացնելիս, թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 302-րդ հոդվածի խախտում, որն էական է, քանի որ 5 Տե՛ս սույն որոշման 2-րդ կետը:

8

ազդել է գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ինչը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի հիման վրա, ստորադաս դատարանների դատական ակտերը բեկանելու ն վարույթն Առաջին ատյանի դատարան՝ նոր քննության փոխանցելու հիմք է: Նոր քննության ընթացքում, Առաջին ատյանի դատարանը պետք է մինչդատական ակտի վիճարկման վարույթի հարուցման հարցը քննարկի գործող իրավակարգավորումների համատեքստում:

Ելնելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162րդ, 163»րդ, 11Լրդ հոդվածներով, ՃՇայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 31րդ, 33-րդ, 34-րդ, 264րդ, 281-րդ, 352-րդ, 359-րդ, 36Լ363-րդ, 400-րդ հոդվածներով Վճռաբեկ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

Արարատի ն Վայոց ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր

իրավասության դատարանի 2024 թվականի փետրվարի 2-ի որոշումը ն այն անփոփոխ թողելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի մարտի 12-ի որոշումը բեկանել ն վարույթը փոխանցել Արարատի ն Վայոց ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան՝ նոր քննության:

Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը:

՞Նախագահող՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

Դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

Շ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ