ՎԱՐԴԱՆ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ ԱՆՀԱՏԱԿԱՆ ԴԻՄՈՒՄԻ ԸՆԴՈՒՆԵԼԻՈՒԹՅԱՆ ՀԱՐՑԻ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՍԱՀՄԱՆԱԴՐԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ԹԻՎ 1 ԴԱՏԱԿԱՆ ԿԱԶՄԻ

ՈՐՈՇՈՒՄԸ

ԱՆՀԱՏԱԿԱՆ ԴԻՄՈՒՄԻ ԸՆԴՈՒՆԵԼԻՈՒԹՅԱՆ ՀԱՐՑԻ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ

Քաղ. Երեւան

26 փետրվարի 2010թ.

Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական դատարանի թիվ 1

դատական կազմը`

Նախագահությամբ` Կ. Բալայանի

Անդամակցությամբ` Վ.Հովհաննիսյանի

Վ. Պողոսյանի

Քննության առնելով քաղաքացի Վարդան Հարությունյանի դիմումի ընդունելիության

հարցը,

ՊԱՐԶԵՑ.

1. Քաղաքացի Վարդան Հարությունյանը 16.02.2010թ. դիմել է ՀՀ սահմանադրական

դատարան` վիճարկելով «Դատախազության մասին» ՀՀ օրենքի 55-րդ հոդվածի 13-րդ մասի`

«Դատախազի, դատավորի, դատախազության քննիչի» բառերով սահմանված դրույթների

սահմանադրականությունը:

2. Դիմողը ՀՀ սահմանադրական դատարան ներկայացրած իր դիմումում խնդրել է

ընդունել.«Դատախազության մասին» ՀՀ օրենքի 55-րդ հոդվածի 13-րդ մասի «Դատախազի,

դատավորի, դատախազության քննիչի» դրույթի «դատավորի և դատախազության քննիչի»

արտահայտությունը որպես ՀՀ Սահմանադրության 6-րդ, 14.1-րդ, 34-րդ, 42-րդ հոդվածներին

հակասող` ճանաչել անվավեր»:

Դիմողը նշում է, որ մինչև 2007 թվականի մայիսի մեկը գործել է «Դատախազության

մասին» 01.07.1998թ. ՀՀ օրենքը։ Դատախազների և քննիչների նյութական և սոցիալական

ապահովության հարցերը կարգավորվել են օրենքի 40-րդ հոդվածով: Նշված օրենքը

դատախազության աշխատողի ստաժի մեջ ներառել է իրավաբանի մասնագիտական ստաժ,

աշխատանքային ստաժ, դատախազությունում ծառայության ժամկետ հասկացությունները:

Օրենքում առկա է իրավական անորոշություն, և այդ օրենսդրական անորոշությունը

վերացնելու նպատակով ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2007 թվականի թիվ 3-1644 (ՎԴ) քաղաքացիական գործով ըստ հայցի Հովհաննես Լալայանի տվել է «Դատախազության մասին» ՀՀ նախկին օրենքում ստաժի հասկացության մեկնաբանությունը` նշելով, մասնավորապես,

որ «... օրենքում աշխատանքային ստաժի վերաբերյալ դրույթը պարունակում է երկիմաստություն, և այն չի կարող մեկնաբանվել նեղ իմաստով` սահմանափակելով դրա կիրառության շրջանակները։ Ուստի բոլոր այն դեպքերում, երբ չկա համապատասխան հարաբերությունը համապարփակ կերպով կարգավորող իրավական ակտ, օրենքի ընդհանուր ձևակերպումը պետք է մեկնաբանվի հօգուտ քաղաքացու...»:

Հիմք ընդունելով օրենքի դրույթները և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` դատախազության

աշխատողի աշխատանքային ստաժի վերաբերյալ մեկնաբանությունը` ՀՀ գլխավոր դատախազությունը դիմողի աշխատանքային ստաժը հաշվել է 36 տարի 6 ամիս 25 օր, որը դիմողին հնարավորություն է տվել օգտվել դատախազության աշխատողների համար օրենքով

սահմանված նյութական և սոցիալական ապահովության իրավունքներից:

2007 թվականի մայիսի 1-ից ուժի մեջ է մտել «Դատախազության մասին» ՀՀ գործող

օրենքը: Համաձայն վերջինիս 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի` 55-րդ հոդվածը ուժի մեջ է մտել

2008 թվականի հունվարի 1-ից, իսկ մինչ այդ դատախազների աշխատավարձի հաշվարկը

կատարվել է 1998 թվականի հուլիսի 1-ի «Դատախազության մասին» ՀՀ օրենքի 40-րդ

հոդվածի 1-15-րդ մասերին համապատասխան:

«Դատախազության մասին» ՀՀ օրենքի 55-րդ հոդվածի 13-րդ մասը դասային աստիճան ունեցող դատախազների համար սահմանում է հավելավճար` դատախազի, դատավորի և դատախազության քննիչի պաշտոնում աշխատած յուրաքանչյուր տարվա համար:

Դիմողի կարծիքով` վերոնշյալ դրույթի մասը` «դատախազ, դատավոր, դատախազության քննիչ» արտահայտություններով ձևակերպումը, սահմանափակում է դատախազության աշխատողի իրավունքները: Արդյունքում արհեստականորեն նվազեցվում է աշխատավարձի վերահաշվարկի ժամանակ աշխատանքային ստաժի ժամանակահատվածը, որը սահմանված էր «Դատախազության մասին» ՀՀ նախկին օրենքով:

Դիմողը գտնում է, որ «Դատախազության մասին» ՀՀ օրենքի 55-րդ հոդվածի 13-րդ

մասում «դատախազ, դատավոր, դատախազության քննիչ» արտահայտությունը օրենսդրի

կողմից բացահայտ խտրական մոտեցման դրսևորում է և հակասում է ՀՀ Սահմանադրության 14.1-րդ հոդվածին: Այս արտահայտությունը ոչ թե բարելավում է դատախազության աշխատողների

կենսամակարդակը, այլ վատթարացնում է նրանց իրավական վիճակը, ինչը հակասում է

Սահմանադրության 34-րդ հոդվածին: Եվ քանի որ այս դրույթների առկայությունը

վատթարացնում է անձի իրավական վիճակը, ուստի այն հետադարձ ուժ ունենալ չէր կարող,

ուստի այն հակասում է նաև ՀՀ Սահմանադրության 42-րդ հոդվածին։

3. Դիմումի և դրան կից փաստաթղթերի ուսումնասիրության արդյունքում

պարզվեց, որ

• դիմումում առաջադրված հարցերը ենթակա են սահմանադրական դատարանին,

• դիմողն իրավասու է դիմել սահմանադրական դատարան,

• դիմումում առաջադրված հարցի վերաբերյալ առկա չէ սահմանադրական դատարանի որոշում,

• դիմումի առարկայի վերաբերյալ այլ դիմումի հիման վրա սահմանադրական

դատարանում գործի դատաքննություն չի իրականացվում,

• դիմողն սպառել է դատական պաշտպանության բոլոր միջոցները:

Ելնելով դիմումի և դրան կից փաստաթղթերի ուսումնասիրությունից և ղեկավարվելով «Սահմանադրական դատարանի մասին» ՀՀ օրենքի 31 և 69-րդ հոդվածների, ՀՀ սահմանադրական դատարանի կանոնակարգի 26-րդ հոդվածի 2-րդ կետի ա) ենթակետի

պահանջներով` ՀՀ սահմանադրական դատարանի թիվ 1 դատական կազմը

ՈՐՈՇԵՑ.

Քաղաքացի Վարդան Հարությունյանի դիմումով գործն ընդունել քննության և

պատասխանող ճանաչել ՀՀ Ազգային Ժողովին:

Նախագահող՝

Անդամներ`

ԴԱՏԱՐԱՆԻ

ՔԱՐՏՈՒՂԱ =

ՐՈՒԹՅՈՒՆ

ՍԱՀՄԱՆԱԴՐԱԿԱՆ

27

26 փետրվարի 2010 թվականի

ՍԴԴԿՈ/1-5