ԵԴ/0203/09/22

Ն: ի ԵԴ/0203/09/22

ՄԵՆ

) ե, աԼ» 9)

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Երնան քաղաքի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշում

Նախագահող դատավոր՝ Ա.Մաթնոսյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում

Նախագահող դատավոր՝ Մ-.Մելքոնյան

ՀԸ վճռաբեկ դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի կոռուպցիոն

հանցագործությունների քննության դատական կազմը (այսուհետ նան՝ Վճռաբեկ դատարան),

նախագահությամբ՝ Ա.ԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

Ս.ՄԱՐԱԲՅԱՆԻ

Դ.ՎԵՔԻԼՅԱՆԻ

2024 թվականի փետրվարի 26-ին քաղաք Երնանում

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով թիվ ԵԴ/0203/09/22 գործով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ նան՝ Վերաքննիչ դատարան) 2022 թվականի դեկտեմբերի 9ի որոշման դեմ ՀԸ գլխավոր դատախազ

Ա.Վարդապետյանի վճռաբեկ բողոքը,

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

Լ ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեի քննչական երրորդ վարչությունում 2022 թվականի օգոստոսի 19-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 435-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3- րդ կետով նախաձեռնվել է թիվ 62241322 քրեական վարույթը:

2. ՇԸ հակակոռուպցիոն կոմիտեի քննչական երրորդ վարչության ՀԿԳ քննիչ ԱԳեղամյանը (այսուհետ նան՝ Նախաքննության մարմին) միջնորդություն է ներկայացրել Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան (այսուհետ նան՝ Առաջին ատյանի դատարան|՝ «Թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում գաղտնի քննչական

գործողության կատարման ժամկետը երկարաձգելու մասին:

3. Առաջին ատյանի դատարանի 2022 թվականի հոկտեմբերի 27-ի որոշմամբ «Թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» գաղտնի քննչական գործողութան կատարման ժամկետը երկարաձգելու մասին Նախաքննության մարմնի միջնորդության կապակցությամբ վարույթի հարուցումը մերժվել է:

4 ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեում

մինչդատական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողության վարչության պետի տեղակալ Կ.Սերոբյանի կողմից բերված հատուկ վերանայման բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանի 2022 թվականի դեկտեմբերի 9-ի որոշմամբ բողոքը մերժվել է, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը՝ թողնվել անփոփոխ:

5. Վերաքննիչ դատարանի վերոհիշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազ Ա.Վարդապետյանը հատուկ վերանայման բողոք է բերել, որը Վճռաբեկ դատարանի 2023 թվականի մարտի 10-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ ն սահմանվել է բողոքի քննության գրավոր ընթացակարգ:

2

Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, դրանք հիմնավորող

փաստարկները ն պահանջը.

Հատուկ վերանայման բողոքը քննվում է հետնալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ փաստարկներով.

6. Բողոքի հեղինակը գտել է, որ Վերաքննիչ դատարանի որոշումն օրինական ն հիմնավորված չէ, դրանով թույլ է տրվել դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որն ազդել է վարույթի ելքի վրա:

6.. Բողոքաբերը, մասնավորապես, գտել է, որ ստորադաս դատարանները սխալ են մեկնաբանել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 292-րդ հոդվածի 2րդ մասի 8րդ կետով նախատեսված` գաղտնի քննչական գործողության կատարման ընթացքում ստացված արդյունքն այդ գործողության ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ միջնորդության մեջ նշելու պահանջը, որն ըստ բողոքաբերի՝ չի ենթադրում անպայմանորեն գաղտնի քննչական գործողության ընթացքի ն արդյունքների մասին արձանագրությունների ներկայացում, այլ բավարար է համապատասխան տեղեկատվություն այն մասին, թե ինչ արդյունքներ են եղել նախորդող ժամանակահատվածում կատարված գաղտնի քննչական գործողությունների ընթացքում:

6.2. Բողոքաբերի պնդմամբ՝ նկատի ունենալով, որ հնարավոր են դեպքեր, երբ այդ գործողությունների ընթացքում որնէ արդյունք ստացված չլինի, բավարար է այդ մասին նշում կատարելը:

7. Վերոգրյալի հիման վրա բողոքի հեղինակը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 27-ի որոշումն անփոփոխ թողնելու մասին Վերաքննիչ դատարանի՝ 2022 թվականի դեկտեմբերի 9-ի որոշումը ն կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ:

Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.

8. «Թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» գաղտնի քննչական գործողութան ժամկետը երկարաձգելու մասին

Նախաքննության մարմնի միջնորդության համաճայն՝ «2022 թվականի օգոռնվտսի

3

19-ին ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեում արացվել է առերնույթ հանցանքի մասին պատշաճ հաղորդում, այն Լ՝ 2022 թվականի օգոսվտաի 15ին ՀՀ ԱԱԾ 5րդ դեպարվաւմենտի Հ4Ճրդ բաժնի 3րդ բաժանմունքի ավագ օպեյլիազոր Ա.Գրիգորյանի՝ «ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական բժշկության կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի «Արմավիր» ԿՀ արորաբաժանման պաշտմտնատար անձի կողմից առերնույթ հանցանք՝ կաշաոք ստանալու վերաբերյալ հաղորդումը, համաձայն որի՝ «ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական րժշկության կենտրոն» ՊՈԱԿի «Արմավիր» ՔԿՀ ստորաբաժանման պաշվտնատար անձր կաշառքի գումարի դիմաց խոստացել է կազմակերպել ՀՀ ԱՆ ՔԿԾ «Արմավիր» ՔԿ հիմնարկի դատապարտյալ Ռոման Ղնոնդյանի պավժի կրումից պայմանական վաղաժամկետ ազավ արձակվելու գործընթացը:

Դեպքի առթիվ հակակոռուպցիոն կոմիտեում 2022 թվականի օգոսվտսի 19ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 455րդ հոդվածի 2րդ մասի 3րդ կետի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 62241522 քրեական վարույթը:

Նախաքննության ընթացքում որպես վկա հարցաքննված ՀՀ ԱՆ «Արմավիր» ՔԿ հիմնարկի դատապարտյալ Ռոման Ղնոնդյաւնը ցուցմունք է վվել այն մասին, որ 2020 թվականի դեկտեմբերից գտնվում է «Արմավիր» ՔԿ հիմնարկում, որտեղ գտնվելու ընթացքում իր առողջական խնդիրների հեր կապված պարբերաբար շփում է ունեցել «ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական բժշկության կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի «Արմավիր» ՔԿՀ ավտրաբաժանման պետ Գնորզ Կարապետի Գեժոյանի հետ: 2022 թվականի հուլիս ամսին Գնորգ Գեժոյանին խնդրել է կազմակերպել իր պատժի կրումից վաղակեր ազապտման գործընթացը՝ հիվանդության պատճառով: Վերջինս հայվեել է, որ այդ գործընթացը կարող է կազմակերպել գումարի դիմաց, հավակ գումարի չավնչի նշել, սաւկայն հայտնե է, որ գործընթացը կազմակերպելու համար կպահանջվի առնվազն 1200 ԱՄՆ դոլար գումար, ասպա 2022 թվականի օգոավտաի 19-ին Գնորգ Գեժոյանը՝ կազմակերպել է իր հերազոտությունները ՔԿ հիմնարկից դուրս, որոնց պատասխանները սվաւնալուց հետո, պեարք է հայտեի, թնե ինչ եղանակով ն որքան գումարով կկազամակերպի պատժի կրումից ազատվելու գործընթացը:

4

Ռոման Ղնոնդյանի կինր՝ որպես վկա հարցաքննված Վերժինե

Խաչատրյանը հայտնել է, որ 2022 թվականի օգոատոսի ակզրին Ռոմանի հետ հեռախոսային խոսակցության ժաւմանակ տեղեկացել է, որ նա պայմանավորվել է «Արմավիր» ՔԿ հիմնարկի րուժժաւտայության ղեկավարի հետ, որ վերջինս գումարով կազմակերպի Ռոմանի պապտժից վաղակետ ազավտվեկու գործընթացը: Ռոմանը հայտնկ է նան, որ դեռ պերք է կատարվեն որոշակի գործողություններ, որից հետ այդ բժիշկը արույգ կասի գումարի չափլ, ապա նշել, որ վերջնական պայմանավորվածություն ձեռք բերելուց հերո կապխ, թն որտեղ պարտք է հանդիպի րժիշկին ն փոխանցի գումարը: Ռոմանը գումարի արույգ չափ չի հայտնել, սակայն ասել է, որ այդ գումարը պետք է վալ բժշկին, որ վերջինս կազմակերպի իր պարժից ազավովելու գործընթացը:

(.-.):

Նախաքննության ընթացքում միջնորդություններ են ներկայացվել Երնան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարան` «կաշառք փալու նմանակում», «ներքին դիտում», «արվփաքին դիտում» ն «թվային, այդ թվում` հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» գաղտնի քննչական գործողություններ կատարելու թույլտվություն սվաւնալու մասին, որոնք րավարարվել են դատարանի կողմից ն գաղտնի քննչական գործողությունների կատարումը հանձնարարվել է ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայությանը:

ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայությունից արացվել է գրություն այն մասին, որ թիվ 62241322 քրեական վարույթի շրջանակներում: իրականացվող գաղտնի քննչական գոլրծողությունների արդյունքում դեռես գործի համար ապացուցոլական նշանակություն ունեցող տվյալներ չեն արացվել: Միաժամանակ, օպերատիվ տվյալներ են արացվել, որ հնարավոր է ս/թ նոյեմբերի ին հանդիպում կայանա Ռ.Ղնոռեդյանի ն Գ.Գեժոյանի միջն, որի ընթացքում վերջիններս քննարկելու են կաշառքի գումարի դիմաց առողջական խնդիրների հիմքով Ռ.Ղնոնդյանին պատժի հետազա կրումից ժամկետից շուր ազատ արձակման գործընթացի վերաբերյալ մանրամասներ:

(...):

5

Քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը բավարար հիմքեր ունի ենթադրելու, որ վերը նշվածում առկա են ենթադրյալ հանցանք կավալրելու մասին վկայող փաստեր, ն որ «թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» գաղտնի քննչական գործողության արդյունքում կարող են ձեռք բերվել սույն վարույթի համար նշանակություն ունեցող ապացույցներ, մասնավորապես՝ Գնորգ Գեժոյանի կողմից Ռոման Ղնոնդյանից կաշառք պահանջելու հանգաւմանքը հաստատող կամ հերքող ապացույցներ, կաշառքի պահանջը՝ հաստատվելու դեպքում՝ դրա շուրջ բանակցությունների, ինչպես նան կաշառքի առարկայի փոխանցման փասվտր հաստավող կամ հերքող

ապացույցներ, կաշառքի առարկայի փոխանցմեւն ժամանակ ատացողի հետագա գործողությունների կամ մտադրությունների մասին վկայող ապացույցներ, հնարավոր հանցակիցների առկայության, նրանց առնչություն փվյալ հանցանքին հատրատվող կամ հերքող ապացույցներ: Ընդ որում, թվային, այդ թվում` հեռախոսային հաղոլսդակցության վերահսկում գաղտնի քննչական գործողությունն այն գործողությունն է, որի ընթացքում հնարավոր է օրյեկվիվ ն հավաստի ապացույց ատաւնալ կաշսւոքի առարկան փոխանցելու, հեռախոսային խոսակցությունների միջոցով ապայմանավորվածություններ ձեռք բերելու, փոխանցման վայրը ն այլ կարնոր հանգամանքներ պարզելու վերաբերյալ, հատկապես, որ խոսքը վերարելյում է ապագայում կատարվող ենթադրյալ իրադարձությանը, ուարի տվյալ դեպքում այլ եղանակով այդ ապացույցի ձեռքբերումը ողջամկտրեն անհնար էԼ (...)»/:

9. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 27-ի որոշման համաձայն` «(..) Մեջբերված իրավանորմերի համատեքատում դիտարկելով գաղտնի քննչական գործողության ժամկետի երկարաձգման միջնորդությունն ու միջնորդության հիմնավորվածությունը, հատարատող անհրաժեշտ նյութերի պատճենները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ պահպանված չեն ՀՀ քրեական ն Տե՛ս վարույթի նյութեր, թերթեր 3-5:

6

դատավարության օրենսգրքի 292 հոդվածի 28-րդ մասեկտվ սահմանված պայմանները,

Մասնավորապես՝

գաղտնի քննչական 6 գործողության 6ժամկերի երկարաձգման

միջնորդությունը չի պարունակում գաղտնի քննչական գործողության կատարման ընթացքում արացված արդյունքը:

Դատարաւնը հարկ է համարում նշել, որ միջնորդությանը կցված է ոչ թե գաղտնի քննչական գործողության կափտարմեուն ընթացքում արացված արդյունքը, այլ գաղտնի քննչական գործողության բացասական արդյունքի վերաբերյալ` Դատարանին գնահավելու հնարավորություն չրնձեռող տեղեկություններ պարունակող գրություն:

Ուշադրության է արժանի նան այն հանգամանքը, որ այդ գրությունը պարունակում է հակասական փվյալներ: Մասնավորապես՝ գրությամբ հայտնվում է, որ թիվ 62245822 քրեական վարույթի շրջանակներում իրականացվող գաղտնի քննչական գործողությունների արդյունքում դեռնս վարույթի համար ապացուցողական նշանակություն ունեցող փվյալներ չեն ստացվել: Միննույն ժամանակ նշվում է, որ օպերատիվ տվյալներ են արացվել, որ հնարավոր է այն թվականի նոյեմբերի 3-ին հանդիպում կայանա Ռ.Ղենռեդյանի ն Գ.Գեժոյանի միջն, որի ընթացքում վերջինները քննարկելու են կաշառքի հետ կապված հարցեր:

Նման պայմաններում Դատալրաւնի համար առհասարակ անհասկանալի է, թե իրականացվող գաղտնի քննչական գործողությունից դուս ինչպիսի օպերատիվ միջոցառումներ են իրականացվել, որոնց արդյունքում, ինչպես պարզ Է դառնում գրությունից, ձեռք են բերվել քրեական վարույթի համար ապացուցողական նշանաւկություն ունեցող վվյալներ, որոնք սակայն հնարավոր չի եղե արանալ գաղտնի քննչական գործողության իրականացման երկամսյա ժամկետում, ն ինչու այդ ենթադրյալ միջոցառման արդյունքը չի կցվել քննիչի հարուցած միջնորդությանը:

Այսպիտվ.

7

Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ պահպանված չէ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 292 հոդվածի 2-րդ մասի 8-րդ կետով սահմանված պայմանը, հերնարար գաղվնի քննչական գործողության ժամկեվտի երկարաձգման միջնորդության հիման վրա վարույթի հարուցումը պետք է մերժել(...)»-:

10. Վերաքննիչ դատարանը՝ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումն անփոփոխ թողնելու մասին 2022 թվականի դեկտեմբերի 9ի որոշմամբ արձանագրել է. «(..) Վլայակոչված իրավական նորմերի համակարգային վերլուծության արդյունքում Վերաքննիչ դավփարանը փաստում է, որ 0107.2022 թվականից ուժի մնջ՝ մտած քրեական դատավարության օրենսգիրքը մինչդատական ակտերի վիճարկման վարույթի համար սահմանել է

համապատասխան վարույթի հարուցման նախնական ընթացակարգ, որի հարուցումը դատարանի որոշմամի մերժվում է, եթե ներկայացված բողոքը չի համապատասխանում օրենսգրքով սատհմանված մի շարք պայմանների: Օրենսդիրը գաղտնի քննչական գործողությունների իրականացման ժամկետի երկարաձգման համար նախավեսել է լրացուցիչ չափանիշներ, մասնավորապես գաղտնի քննչական գործողության ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ քննիչի միջնորդություն, պետք Լէ պարունակի՝ գաղտնի քննչական գործողության կատարման ընթացքում արացված արդյունքը:

Այս համավտեքարում, հաշվի առնելով, որ տվյալ գաղտնի քննչական գործողությունը կապված է անձնական կյանքի անձեռնմխելիության իրավունքի սահմանափակման հեվ, Վերաքննիչ դատարանը անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ այդ գործողության կատարմանը պեվք է ներկայացվեն խիար պահանջներ, հակառակ պարագայում՝ այն կարող է հանգեցնել միջամկության համաչավության սկզբունքի խախտման: Վերոգրյալ փաստական

հանգամանքների, ինչպես նան հատուկ վերանայման բողոքի ն այն հատրավտղ փաստերի սահմաններում գնահատման ենթարկեղով, Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ արտահայտված դիրքորոշումները վերաքննիչ 2 Տե՛ս վարույթի նյութեր, թերթեր 34-36:

8

դատարանը փասվում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կատարվել է ներկայացված միջնորդության հիման վրա վարույթ հարուցելու հարցի լրիվ, օբյեկտիվ ն բազմակողմանի քննություն, իսկ ներկայացված միջնորդությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 292-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 8-րդ կետով սահմանված պահանջը պահպանված չլինելու է վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարաւնի հետնությունները հիմնավորված են ն րխում են ներկայացված նյութերի համակցությունից՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ միջնորդությանը կից չի ներկայացվել թիվ 62248322 քրեական վարույթի շիջանակներում իրականացվող գաղտնի քննչական գործողության կատարման ընթացքում արացված արդյունքը, որը ՀՀ քրեական դատավարությաւն օրենսգիքի 245-րդ հոդվածի համաձայն հանդիսանում է գաղտնի քննչական գործողության արձանագրությունը, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 245-րդ հոդվածի Էին մասի պահանջով գաղտնի քննչական գործողության ընթացքն ու արդյունքներն արձանագրում է այն կատարող պաշտոնատար անձր, իսկ բողոքաբերի կողմից չեն նշվել ն վկայակոչվել միջնորդության քննության կապակցությամբ այնպիսի էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքներ, որոնք ողլջամվտրիեն հիմք կփային հետնություններ անելու՝ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արված իրավաչափ հետնությունների անհիմն լինելու վերաբերյալ, հետնաբար նման պայմաններում հատուկ վերանայման բողոքի հիմնավորումներն ի զորու չեն չեզոքացնելու Առաջին ատյանի դապտաւրաւնի իրավաչափ հետնությունները:

Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ քննիչի միջնորդությունը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքի 292-րդ հոդվածով սահմանված պայմաններին չհամապավաւսխաւնելու մասին Առաջին ատյանի դատարաունի հերնությունն իրավաչափ է, ն Բողոքարերի պնդումները բաւվարար չեն նշված հետնությունները չեզոքացնելու ն Առաջին ափյանի դատարանի դատական ակտփր բեկանելու կամ փոփոխելու համար, հետնաբար ՀՀ Գլխավոր դատախազության ՀՀ Հակակոռուպցիոն կոմիվեում մինչդատական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողության վարչության պերի փեղակալ

9

Կ.Սերորյանի հատուկ վերանայմեաւն բողոքը պերք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դափարանի 27.10.2022 թվականի որոշումը` թողնել անփոփոխլ(...)»»:

Վճոաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ն եզրահանգումը.

1. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. իրավաչա՛փ են արդյոք «Թվային, այդ թվում հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» գաղտնի քննչական գործողության կատարման ընթացքում ստացված արդյունքը ներկայացնելու պայմանը պահպանված չլինելու հիմքով գաղտնի քննչական գործողության ժամկետը երկարաձգելու վարույթի հարուցումը մերժելու մասին ստորադաս դատարանների հետնությունները:

12. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 29Լրդ հոդվածի համաձայն՝

«Լ Սույն օրենսգրքով սահմանված պափշաճ իրավական ընթացակարգի շիջանակներում դատարանը քննում է`

(:-.)

3) գաղտնի քննչական գործողության ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ միջնորդությունը»:

Նույն օրենսգրքի 292-րդ հոդվածի համաձայն՝

«Լ. Ապացուցողական գործողություն կատարելու, ինչպես նան գաղտնի քննչական գործողության ժամկետը երկարաձգելու վարույթը հարուցվում է քննիչի միջնորդության հիման վրա:

2. Քննիչի միջնորդությունը պարունակում է՝

1 իրավասու դատարանի անվանումի.

2)քննիչի անունը, ազգանունը ն պաշտոնը.

3) միջնորդությունը դատարան ներկայացնելու վարին, ամիսը, օրի, ժամը ն րոպեն.

4) վարույթի համարը.

5) այն անձի վերաբերելի վփվյալները, որի սահմանադրական իրավունքը միջնորդվում է սահմանափակել.

3 Տե՛ս վարույթի նյութեր, թերթեր 62-66:

10

6) միջնորդվող ապացուցողական գործողությունը, ինչպես նան դրա կատարման վերաբերելի պայմանները, այդ թվում՝ ժամկետները.

7) միջնորդվող ապացուցողական գործողությունից ակնկալվող արդյունքը.

Ց) 3գաղտնի քննչական գործողության ժաւմկերի երկարաձգման

միջնորդության դեպքում գաղտնի քննչական գործողության կատարման ընթացքում արացված արդյունքը.

9) այն փաարարկները, որոնք հիմնավորում են անձի սահմանադրական իրավունքի սահմանափակմաւն անհրաժեշտությունը ն համաչափությունը, այդ թվում՝ միջնոլդվող ապացուցողական գործողությունից ակնկալվող արդյունքն այլ եղանակով ատանալու ողջամիտ անհնարինությունը.

10) միջնորդությանը կցվող նյութերի ցանկը:

(-.)

9. Ապացուցողակաւն գործողություն կաւտարելու միջնորդությունն արանալուց հեվտ անհապաղ, րայց ոչ ուշ, քան 3 ժամվա ընթացքում, իսկ գաղտնի քննչական գործողության ժամկերը երկարաձգելու միջնորդությունն արանալուց հետո` ոչ ուշ, քան հաջորդ օրը դատարանը կայացնում է համապատասխան վարույթ հարուցելու կամ վարույթի հարուցումը մերժելու մասին որոշում:

(-.)

1. Վարույթի հարուցումը հիմնավորված մերժվում է, եթե պահպանված չէ սույն հոդվածի 28-րդ մասերով սահմանված որեէ պայման: Վարույթի հարուցման մերժումը խոչընդո չէ նոր միջնորդություն ներկայացնելու համար»:

Նույն օրենսգրքի 293-րդ հոդվածի համաձայն՝

«3 Միջնորդության քննության արդյունքով դատարանը կայացնում է հետնյալ որոշումներից մեկը.

Ս միջնորդությունը մերժելու մասին.

2) միջնորդություն, րավարարելու ն միջնորդվող ապացուցողական գործողության կաւտարումը թույլատրելու մասին.

3) միջնորդությունը բավարարելու ն միջնորդվող գաղտնի քննչական գործողության կատարմաեւն ժաւմանակը երկարաճգելու մասին:

11

(:.)»:

ՅՑ. Վճռաբե'։ դատարանը, անդրադառնաով 0ապացուցողական

գործողություն կատարելու, ինչպես նան գաղտնի քննչական գործողության կատարման ժամկետը երկարաձգելու վարույթի հարուցման համար ներկայացվող պահանջներին, Գնորգ Գեժոյանի վերաբերյալ գործով արձանագրել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 292-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պահանջների համակարգային վերլուծությունը թույլ է տալիս դրանք բաժանել երկու խմբի՝

1) միջնորդությանը ներկայացվող ձւնական պահանջներ, որոնք սահմանված են քննարկվող հոդվածի 2-րդ մասի 16-րդ, 10-րդ կետերով, ն ներառում են միջնորդություն հարուցած անձի, միջնորդություն, քննող դատարանի ն միջնորդության տեխնիկական վավերապայմանների վերաբերյալ տվյալներ.

2) միջնորդությանը ներկայացվող բովանդակային պահանջներ, որոնք սահմանված են նույն հոդվածի 7-9-րդ կետերով:

Միննույն ժամանակ, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ

վերոշարադրյալ քրեադատավարական նորմերի վերլուծությունից բխում է, որ օրենսդիրն ապացուցողական գործողությունների կատարման երաշխիքների շրջանակում նախատեսել է դատարանի կողմից միջնորդության քննության երկու տարբեր փուլեր, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի իր խնդիրները: Այդ փուլերից առաջինը ենթադրում է քննիչի կողմից ներկայացված միջնորդության՝ քրեադատավարական օրենքով սահմանված պահանջներին զուտ ձնական առումով համապատասխանության ստուգում: Այս փուլի նախատեսումը նպատակ ունի ապահովելու որոշակի զտման մեխանիզմ ն բացառելու օրենքով նախատեսված պարտադիր պայմաններին չհամապատասխանող ն օրենքով նախատեսված ամբողջական տվյալները չպարունակող միջնորդությունների ըստ էության քննությունը դատարանի կողմից, որն արդեն քննարկվող փուլերից երկրորդի խնդիրն է: Այլ կերպ՝ այս փուլում միջնորդությանը ներկայացվող թե ձնական ն թե բովանդակային պահանջների պահպանված լինելը պետք է քննարկվի համապատասխան վավերապայմանների ն միջնորդության մեջ

12

անհրաժեշտ բովանդակային տվյալների զուտ առկայության տեսանկյունից: Եվ միայն երկրորդ կամ հարուցված վարույթի փուլում միջնորդության բովանդակային քննարկման արդյունքում դատարանն այն ըստ էության բավարարելու կամ մերժելու մասին որոշում պետք է կայացնի: Հետնաբար, ՀՀ քրեական դատավարության օրենգրքի 292րդ հոդվածի 2րդ մասի 7-9-րդ կետերով սահմանված պահանջների՝ բովանդակային տեսանկյունից քննարկումը պետք է կատարվի ոչ թե քննիչի միջնորդության կապակցությամբ վարույթի հարուցման հարցի լուծման փուլի, այլ արդեն իսկ հարուցված վարույթի շրջանակներում ներկայացված միջնորդության հիմնավորվածության քննարկման

շրջանակներում::

14. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ՝

- «Թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» գաղտնի քննչական գործողութան ժամկետը երկարաձգելու մասին

Նախաքննության մարմնի միջնորդության մեջ որպես գաղտնի քննչական գործողության կատարման ընթացքում ստացված արդյունք նշվել է ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայությունից ստացված գրությունը, որի համաճայն՝ թիվ 62241322 քրեական վարույթի շրջանակներում իրականացվող գաղտնի քննչական գործողությունների արդյունքում դեռնս գործի համար ապացուցողական նշանակություն ունեցող տվյալներ չեն ստացվել»:

- Առաջին ատյանի դատարանը «Թվային, այդ թվում` հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» գաղտնի քննչական գործողության ժամկետը երկարաձգելու վարույթ հարուցելը մերժելու մասին որոշում է կայացրել՝ գտնելով, որ չի պահպանվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 292-րդ հոդվածի 2- րդ մասի 8-րդ կետով սահմանված պահանջն այն պատճառաբանությամբ, որ միջնորդության մեջ նշված գրությունը ինքնին չի կարող դիտարկվել որպես Հ Տես Վճռաբեկ դատարանի՝ Գնորգ Գեժոյանի վերաբերյալ թիվ ԵԴ/0206/09/22 գործով 2023 թվականի սեպտեմբերի 14-ի որոշման 12-121-րդ կետերը:

5 Տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը:

13

գաղտնի քննչական գործողության կատարման ընթացքում ստացված արդյունք, ն որ այդ գրությունն իր մեջ պարունակում է հակասական տեղեկություններ".

- Վերաքննիչ դատարանը, գտնելով, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի հիմնավորումները բխում են կիրառելի իրավանորմերից, դրանք ամբողջությամբ ընդունելի է համարել ն Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը թողել է անփոփոխ՛:

15. Սույն որոշման 12րդ կետում վկայակոչված իրավադրույթների լույսի ներքո գնահատելով նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները, Վճռաբեկ դատարանը, վերահաստատելով Գնորգ Գեժոյանի գործով

արտահայտած իրավական դիրքորոշումները, արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը գաղտնի քննչական գործողության կատարման ընթացքում ստացված արդյունքը ներկայացված չլինելու պատճառաբանությամբ «(Ժվային, այդ թվում հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» գաղտնի քննչական գործողության ժամկետը երկարաձգելու վարույթի հարուցումը մերժելով, իսկ Վերաքննիչ դատարանն Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտն

օրինական ուժի մեջ թողնելով, անտեսել են այն հանգամանքը, որ ներկայացված միջնորդության կապակցությամբ վարույթի հարուցման հարցի լուծման փուլում դատարանը պետք է գնահատի միջնորդության՝ բացառապես ձնական առումով ՀԸ քրեական դատավարության օրենսգրքի 292-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պահանջներին համապատասխանությունը ն եթե միջնորդության մեջ ձնական առումով ներկայացվել է կոնկրետ դեպքում՝ գաղտնի քննչական գործողության կատարման ընթացքում ստացված արդյունքի վերաբերյալ տվյալ, դատարանը պետք է կայացնի քննիչի միջնորդության կապակցությամբ վարույթ հարուցելու մասին որոշում: Փոխարենը Առաջին ատյանի դատարանն իրականացրել է ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայությունից ստացված գրության որպես իրականացված «Թվային, այդ թվում հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» գաղտնի քննչական գործողության արդյունքի 6 Տե՛ս սույն որոշման 9-րդ կետը:

7 Տե՛ս սույն որոշման 10-րդ կետը:

14

բովանդակային վերլուծություն, փաստացի իրականացնելով միջնորդության հիմնավորվածության ստուգում, ինչը, սակայն, պետք է քննության առարկա դարձվեր հարուցված վարույթի շրջանակում:

16. Միաժամանակ, զարգացնելով նախորդ կետում մեջբերված իրավական դիրքորոշումները ն անդրադառնալով բողոքաբերի՝ սույն որոշման 6.2.-րդ կետում ներկայացված փաստարկին, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ գաղտնի քննչական գործողության կատարման ընթացքում ստացված արդյունքը կարող է լինել ինչպես դրական, այնպես էլ բացասական:

Վերոգրյալի կապակցութամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում

է որ արդյունքի տեսակ կարող է կախված լինել կոնկրետ

գաղտնի քննչական գործողության տեսակով պայմանավորված կիրառման առանձնահատկություններից: Մասնավորապես` հնարավոր են դեպքեր, երբ գաղտնի քննչական գործողության կատարման ընթացքում օբյեկտիվ պատճառներով հնարավոր չի եղել ձեռք բերել քննության համար նշանակություն ունեցող տվյալներ, օրինակ «Թվային, այդ թվում հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» գաղտնի քննչական գործողության կատարման ընթացքում սահմանադրական իրավունքի միջամտության ենթարկված անձը չի օգտագործել բջջային հեռախոսահամարը, կամ «Ներքին դիտում» գաղտնի քննչական գործողության կատարման ամբողջ ընթացքում անձը բացակայել է գաղտնի քննչական գործողության կատարման վայրից ն այլն: Բացի այդ, հնարավոր են դեպքեր, երբ օբյեկտիվ պատճառներից ելնելով առհասարակ հնարավոր չի եղել իրականացնել գաղտնի քննչական գործողությունները, մասնավորապես` տեղի է ունեցել հատուկ կամ այլ տեխնիկական միջոցների խափանում, կամ առհասարակ հնարավոր չի եղել համապատասխան վայրում տեղադրել նշված միջոցները ն այլն:

Ընդ որում, կախված գաղտնի քննչական գործողության կատարման առանձնահատկություններից, դրանց կատարման ժամկետի երկարաձգման միջնորդությանը կից նշված գործողությունների կատարման արդյունքները կարող են ներկայացվել ինչպես դրանք ամրագրող արձանագրությունների, այնպես էլ

15

դրանց ընթացքի ն արդյունքների վերաբերյալ տեղեկություններ պարունակող ցանկացած փաստաթղթի տեսքով:

17. Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ ստորադաս

դատարանները, Նախաքննության մարմնի միջնորդության կապակցությամբ վարույթի հարուցման հարցի լուծման փուլում բովանդակային քննարկման առարկա դարձնելով ներկայացված գրության՝ որպես գաղտնի քննչական գործողության կատարման ընթացքում ստացված արդյունք դիտարկելու հարցը, չեն պահպանել դատավարական տվյալ փուլի շրջանակներում դատարանի կողմից քննարկման ենթակա հարցերի շրջանակի վերաբերյալ օրենսդրի պահանջը:

18. Շետնաբար, ստորադաս դատարանների հետնությունները «(Թվային, այդ թվում հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» գաղտնի քննչական գործողության կատարման ընթացքում ստացված արդյունքը ներկայացնելու պայմանը պահպանված չլինելու հիմքով գաղտնի քննչական գործողության ժամկետը երկարաձգելու վարույթի հարուցումը մերժելու մասին՝ հիմնավոր չեն:

19. Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը դատական ակտ կայացնելիս, իսկ Վերաքննիչ դատարանը, Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը անփոփոխ թողնելով, թուլ են տվել դատական սխալ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 292-րդ հոդվածի պահանջների խախտում, որն իր բնույթով էական է, քանի որ ազդել է վարույթի ելքի վրա, հետնաբար ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի համաձայն` հիմք է վճռաբեկ բողոքը բավարարելու, ստորադաս դատարանների դատական ակտերը բեկանելու ն վարույթն ըստ առարկայական ընդդատության, ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարան՝ նոր քննության, փոխանցելու մասին փոխարինող դատական ակտ կայացնելու համարձ:

Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ նոր քննության ընթացքում Առաջին ատյանի դատարանը պետք է վերացնի արձանագրված խախտումները ն ՑՏե՛ս, ոսնւնտ ոսեւոմտ, Վճռաբեկ դատարանի՝ Հրայր Հովսեփյանի գործով 2020 թվականի մայիսի 25-ի թիվ ԵԴ/0426/11/18, Ավաթ Ամինիի գործով 2023 թվականի հունվարի 25-ի թիվ ԵԴ/0752/06/22 որոշումները:

16

«Թվային, այդ թվում հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» գաղտնի քննչական գործողության ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ Նախաքննության մարմնի միջնորդության կապակցությամբ վարույթի հարուցման հարցը քննարկելով սույն որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ հանգի համապատասխան հետնության:

Ելնելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163րդ, 17-րդ հոդվածներով, «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական օրենքի 1-րդ հոդվածով, Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ, 31-րդ, 34-րդ, 36Լ363-րդ, 400-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

1. Թիվ ԵԴ/0203/09/22 գործով Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի հոկտեմբերի 27-ի որոշումը ն այն անփոփոխ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2022 թվականի դեկտեմբերի 9-ի որոշումը բեկանել ն վարույթը փոխանցել ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարան՝ նոր քննության:

2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը:

՞Նախագահող՝ ԱԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆ

Դատավորներ՝ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

Ս.ՄԱՐԱԲՅԱՆ

Դ.ՎԵՔԻԼՅԱՆ

17